phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm ba chương sau: Chƣơng 1 Cơ sở lý luận về quản lý chi phí trong NHTM Chƣơng 2 Thực trạng công tác quản lý chi phí tại NHTM cổ phần Việt Nam Thịnh Vượng Chƣơng 3 Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi phí tại NHTM cổ phần Việt Nam Thịnh Vượng 6 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CHI PHÍ TRONG NHTM 1. Khái quát về NHTM 1. Khái niệm về NHTM Ngân hàng thương mại (NHTM) ra đời từ nhu cầu đổi tiền, làm dịch vụ bảo quản và cho vay bằng vàng, bạc. Cùng với sự phát triển của kinh tế và công nghiệp, hoạt động của ngân hàng đã có những bước phát triển: từ việc chỉ thực hiện nghiệp vụ đơn giản phục vụ nhu cầu xã hội là giữ hộ của cải và thanh toán hộ, đến nay hoạt động của NHTM đã được hình thành và phát triển mạnh trên nhiều lĩnh vực kinh doanh, dịch vụ.
NHTM đã trở thành trung gian tài chính không thể thiếu của nền kinh tế, là cầu nối giữa những người có tiền dư thừa hoặc tiền tạm thời nhàn rỗi và người cần tiền để đầu tư kiếm lời. Trong nền kinh tế, ngoài NHTM còn có các trung gian tài chính khác như: công ty tài chính, công ty chứng khoán, công ty bảo hiểm…cũng được thực hiện một số các hoạt động ngân hàng. Nhưng điểm khác biệt giữa NHTM với các trung gian tài chính đó là sự chuyên môn hoá của các tổ chức này trong từng lĩnh vực. Theo Luật các Tổ chức tín dụng (TCTD) của Việt Nam: Ngân hàng là loại hình TCTD được thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khách có liên quan.
Trong đó, TCTD được định nghĩa là loại hình doanh nghiệp được thành lập theo quy định của Luật này và theo các quy định khác của Pháp luật để HĐKD tiền tệ, làm dịch vụ ngân hàng với nội dung nhận tiền gửi và sử dụng tiền gửi để cấp tín dụng và cung ứng các dịch vụ thanh toán. Tóm lại, NHTM là một loại hình doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực tiền tệ - tín dụng, với hoạt động thường xuyên là nhận tiền gửi, cho vay và cung cấp các dịch vụ ngân hàng cho nền kinh tế quốc dân. Hoạt động cơ bản của NHTM Hoạt động ngân hàng, với các nghiệp vụ truyền thống là nhận tiền gửi, cho vay và cung ứng dịch vụ thanh toán cho khách hàng, ra đời khi quan hệ sản xuất và trao đổi hàng hóa của xã hội đã phát triển ở mức độ cao. 7 - Huy động vốn: là một trong những hoạt động quan trọng của NHTM, giúp ngân hàng có nguồn vốn để hoạt động ngoài nguồn vốn chủ sở hữu.
Khác với các doanh nghiệp, để huy động vốn, NHTM có thể thu hút từ nhiều nguồn khác nhau, bằng các hình thức khác nhau như: nhận tiền gửi, phát hành có công cụ nợ hoặc có thể huy động từ các tổ chức tín dụng khác trên thị trường liên ngân hàng. - Tín dụng: là hoạt động kinh doanh chủ yếu của NHTM. Chiếm tỷ trọng cao nhất trong tổng tài sản, là hoạt động đem lại thu nhập lãi lớn nhất, cũng là hoạt động mang lại rủi ro cao nhất. Việc cấp tín dụng của các NHTM được thực hiện dưới nhiều hình thức như: chiết khấu, thấu chi, cho thuê, bảo lãnh và nhiều hình thức khác….
- Hoạt động đầu tư: với sự phát triển của thị trường chứng khoán và sự hoàn thiện của thị trường tiền tệ, hoạt động đầu tư đang dần là hoạt động đem lại nguồn thu đáng kể cho các NHTM. Đầu tư của các NHTM được thực hiện qua việc mua bán các loại chứng khoán, đầu tư theo hình thức góp vốn, liên doanh, liên kết với các công ty, các doanh nghiệp trong các lĩnh vực khác nhau. - Hoạt động dịch vụ: đây là hoạt động có bước phát triển mạnh của các NHTM. Các loại hình dịch vụ do NHTM cung cấp ngày càng đa dạng và phát triển, được hoàn thiện do yêu cầu của đời sống xã hội.
Các dịch vụ do NHTM cung cấp gồm: dịch vụ thanh toán và ngân quỹ, dịch vụ uỷ thác và đại lý và các dịch vụ khác. Với sự phát triển của công nghệ hiện đại và nhu cầu thực tế của khách hàng, ngày nay, nhiều loại hình dịch vụ mới được các NHTM triển khai như: giao dịch gửi tiền, vay tiền online hoặc mở rộng cung các dịch vụ như tư vấn, môi giới đầu tư chứng khoán, bảo hiểm, bao thanh toán…Qua đó, NHTM cố gắng ngày càng đáp ứng một cách tối đa nhu cầu khách hàng và cơ sở đó, tạo lợi nhuận cho Ngân hàng. Chi phí trong NHTM 1. Khái niệm Khái niệm chung “chi phí là sự hao phí nguồn lực bao gồm hiện vật, tiền bạc của doanh nghiệp, doanh nghiệp phải chi trả để đạt được những mục tiêu cụ thể trong hoạt động sản xuất kinh doanh” 8 Chi phí quản lý là những chi phí phát sinh liên quan đến việc tổ chức, quản lý hành chính và các chi phí liên quan đến các hoạt động văn phòng làm việc của doanh nghiệp.
Tương tự trong doanh nghiệp, tại các NHTM, chi phí quản lý gồm: chi phí quản lý kinh doanh, quản lý hành chính và các chi phí chung khác có liên quan đến hoạt dộng của toàn ngaan hàng. Phân loại chi phí trong NHTM Có nhiều cách phân loại chi phí trong NHTM, việc phân loại chi phí được tiến hành dựa trên nhiều tiêu thức khác nhau. Các cách phân loại chi phí sẽ cung cấp cho nhà quản lý ngân hàng thông tin về chi phí trên những khía cạnh khác nhau, trên cơ sở đó họ có thể xem xét vấn đề trên nhiều góc độ và có được những quyết định hợp lý cho hoạt động của ngân hàng. - Nếu phân loại theo căn cứ vào nội dung kinh tế, chi được phân loại thành: Chi phí lãi và chi phí ngoài lãi: + Chi phí lãi: chi phí lãi phải trả cho các khoản vay, các khoản huy động tiền gửi.
+ Chi phí ngoài lãi: chi phí nhân viên, chi phí quản lý công vụ, chi phí về tài sản và chi phí quản lý khác và chi phí dự phòng rủi ro tín dụng Cách phân loại này nhằm phục vụ cho việc tập hợp, QLCP theo nội dung kinh tế ban đầu, không tính tới công dụng cụ thể, địa điểm phát sinh. - Nếu phân loại theo mối quan hệ với hoạt động kinh doanh, chi phí được phân loại thành: + Chi phí trực tiếp: là chi phí cấu thành sản phẩm, gắn liền với một sản phẩm, dịch vụ nhất định như chi nguyên liêụ trực tiếp, chi nhân công trực tiếp. + Chi phí gián tiếp: là chi phí liên quan đến nhiều sản phẩm, dịch vụ khác nhau mà không làm gia tăng giá trị sử dụng, dịch vụ (ví dụ: chi khuyến mại, lễ tân, khánh tiết.) Cách phân loại này được sử dụng trong tính toán giá thành sản phầm, dịch vụ và phân tích khả năng sinh lời sản phẩm. 9 Trong quản lý, để ra các quyết định kinh doanh thành công, các NHTM thường phải sử dụng thông tin thích hợp cho từng tình huống như định giá dịch vụ, quyết định đầu tư, mua sắm tài sản…Do vậy, các NHTM thường sử dụng tất cả các cách phân loại chi phí trên.
Nội dung chi phí trong NHTM Đây là các khoản chi phí chi cho hoạt động của bộ máy NHTM. Nội dung chi phí NHTM rất đa dạng và phong phú: Chi phí cho nhân viên Chi phí cho nhân viên là khoản chi phí chiếm tỷ trọng lớn nhất trong chi phí quản lý. Trong đó tiền lương nhân viên là khoản chi chiếm tỷ trọng lớn nhất trong chi phí quản lý, mức lương của mỗi nhân viên phụ thuộc vào trình độ, chuyên môn, tính chất công việc cùng các tiêu chí đánh giá khác tạo nên nên giá trị công việc và hiệu quả công việc mà cán bộ nhân viên đóng góp cho ngân hàng. - Đối với các NHTM Nhà nước: tiền lương được áp dụng theo chế độ tiền lương, theo quy định áp dụng đối với các doanh nghiệp nhà nước.
- Đối với các NHTM khác: mức lương trả cho người lao động do Hội đồng quản trị quyết định trên cơ sở thoả thuận với người lao động, đảm bảo tuân theo mức lương tối thiểu do Chính phủ quy định. Ngoài tiền lương, chi cho nhân viên còn gồm các khoản chi về phụ cấp, chi phí bảo hiểm xã hội và các khoản chi khác cho nhân viên ngân hàng, khoản chi phí này phụ thuộc nhiều vào quy mô hoạt động của ngân hàng. Chi phí quản lý công vụ Chi phí quản lý công vụ là các khoản chi phí hành chính, đối ngoại phục vụ cho hoạt động của ngân hàng, bao gồm: - Chi vật liệu và giấy tờ in: chi phí liên quan đến văn phòng phẩm, mực in, giấy in, chi vật mang tin, vật liệu khác. 10 - Chi phí đi lại: chi công tác phí: phát sinh trong các chuyến công tác như chi phí phương tiện đi lại (vé máy bay, cước tàu xe.), chi phí chỗ ở, phí hội nghị, hội thao…, chi phí xăng dầu, taxi.
- Chi điện thoại, cước bưu phí là các khoản chi phục vụ giao dịch kinh doanh, chi về phí điện thoại cố định, di động, cước phí bưu điện, điện báo, fax. trả theo hóa đơn của bưu điện. - Chi công tác đào tạo, tập huấn: các khoản chi phục vụ công tác đào tạo, tập huấn nghiệp vụ cho các cán bộ - Chi lễ tân khánh tiết, chị hội nghị, quảng cáo, khuyến mại, đối ngoại và các chi phí khác. Chi phí về tòa nhà làm việc và tài sản: - Chi phí tòa nhà làm việc là chi phí cho việc vận hành trụ sở làm việc: chi phí thuê trụ sở làm việc, chi phí sửa chữa văn phòng, chi điện nước, chi vệ sinh.
- Chi về tài sản: bao gồm chi khấu hao tài sản cố định, hữu hình, chi phí công cụ lao động (máy tính, nội thất…), sửa chữa tài sản, chi phí thuê tài sản…Là các chi phí liên quan đến tài sản phục vụ hoạt động NHTM. o Chi khấu hao tài sản: Trích khấu hao đối với tất cả các tài sản của NHTM theo quy định của pháp luật. o Chi phí thuê tài sản: bao gồm chi phí thuê các tài sản cố định (TSCĐ) phục vụ cho hoạt động kinh doanh của đơn vị, chi phí thuê tài chính TSCĐ phát sinh trong quá trình thuê, chi giá chọn mua tài sản thuê tài chính. o Chi phí sửa chữa TSCĐ o Chi mua bảo hiểm tài sản, chi sửa chữa tài sản thuê hoạt động.