Khóa luận tốt nghiệp kế toán kiểm toán hoàn thiện kiểm soát nội bộ nghiệp vụ tín dụng khách hàng cá nhân tại ngân hàng thương mại cổ phần tiên phong chi nhánh hà nội

Khóa luận phân tích kiểm soát nội bộ nghiệp vụ tín dụng khách hàng cá nhân tại ngân hàng thương mại cổ phần Tiên Phong, chi nhánh Hà Nội.

• Tác giả: Đặng Phương Lan
• Người hướng dẫn: TS. Đặng Thị Bích Ngọc
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Kế toán – Kiểm toán
• Đề tài: Hoàn thiện kiểm soát nội bộ tín dụng khách hàng cá nhân tại TPBank Hà Nội
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KSNB VÀ KSNB NGHIỆP VỤ TÍN DỤNG KHÁCH HÀNG TRONG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Cơ sở lý luận về KSNB trong ngân hàng thương mại
• 1.2. Một số vấn đề KSNB nói chung
• 1.3. Đặc điểm của NHTM ảnh hưởng đến KSNB
• 1.4. KSNB nghiệp vụ tín dụng khách hàng tại NHTM
• 1.5. Khái quát về nghiệp vụ tín dụng KHCN và vai trò của nghiệp vụ tín dụng KHCN tại NHTM
• 1.6. KSNB nghiệp vụ tín dụng khách hàng tại NHTM
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KSNB NGHIỆP VỤ TÍN DỤNG KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN TẠI TPBANK - CHI NHÁNH HÀ NỘI
• 2.1. Khái quát về Ngân hàng TMCP Tiên Phong – Chi nhánh Hà Nội
• 2.2. Lịch sử hình thành và phát triển của Ngân hàng TMCP Tiên Phong
• 2.3. Cơ cấu tổ chức. Đặc điểm hoạt động tín dụng KHCN tại TPBank
• 2.4. Quy trình nghiệp vụ tín dụng KHCN tại TPBank
• 2.5. Khái quát về Ngân hàng TMCP Tiên Phong – Chi nhánh Hà Nội
• 2.6. Thực trạng KSNB nghiệp vụ tín dụng KHCN tại Ngân hàng TMCP Tiên Phong – Chi nhánh Hà Nội
• 2.6.1. Thực trạng về môi trường kiểm soát
• 2.6.2. Thực trạng về đánh giá rủi ro
• 2.6.3. Thực trạng về hoạt động kiểm soát
• 2.6.4. Thực trạng về thông tin và truyền thông
• 2.6.5. Thực trạng về hoạt động giám sát
• 2.7. Đánh giá về KSNB đối với nghiệp vụ tín dụng KHCN tại Ngân hàng TMCP Tiên Phong – Chi nhánh Hà Nội
• 2.7.1. Kết quả đạt được
• 2.7.2. Hạn chế và nguyên nhân
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KSNB NGHIỆP VỤ TÍN DỤNG KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN TIÊN PHONG – CHI NHÁNH HÀ NỘI
• 3.1. Sự cần thiết và phương hướng hoàn thiện KSNB nghiệp vụ tín dụng KHCN tại Ngân hàng TMCP Tiên Phong – Chi nhánh Hà Nội
• 3.2. Định hướng phát triển nghiệp vụ tín dụng KHCN tại TPBank
• 3.3. Sự cần thiết và phương hướng hoàn thiện KSNB nghiệp vụ tín dụng tại TPBank
• 3.4. Giải pháp hoàn thiện KSNB nghiệp vụ tín dụng tại Ngân hàng TMCP Tiên Phong – Chi nhánh Hà Nội
• 3.4.1. Giải pháp hoàn thiện môi trường kiểm soát
• 3.4.2. Giải pháp hoàn thiện đánh giá rủi ro
• 3.4.3. Giải pháp hoàn thiện hoạt động kiểm soát
• 3.4.4. Giải pháp hoàn thiện thông tin và truyền thông
• 3.4.5. Giải pháp hoàn thiện hoạt động giám sát
• 3.5. Kiến nghị đối với NHNN và các cơ quan quản lý Nhà nước
• 3.6. Kiến nghị đối với Ngân hàng TMCP Tiên Phong
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về kiểm soát nội bộ tín dụng khách hàng cá nhân tại TPBank

Kiểm soát nội bộ (KSNB) là một yếu tố quan trọng trong hoạt động của ngân hàng, đặc biệt là trong nghiệp vụ tín dụng khách hàng cá nhân. Tại TPBank Hà Nội, KSNB không chỉ giúp đảm bảo an toàn tài chính mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động. Hệ thống KSNB được thiết kế để phát hiện và ngăn chặn các rủi ro tiềm ẩn, từ đó bảo vệ lợi ích của ngân hàng và khách hàng.

1.1. Khái niệm và vai trò của kiểm soát nội bộ trong ngân hàng

Kiểm soát nội bộ là quy trình do Ban quản trị và các cá nhân trong ngân hàng thiết kế nhằm đảm bảo đạt được mục tiêu hoạt động. Vai trò của KSNB trong ngân hàng là rất quan trọng, giúp phát hiện và xử lý kịp thời các rủi ro trong hoạt động tín dụng.

1.2. Đặc điểm của nghiệp vụ tín dụng khách hàng cá nhân tại TPBank

Nghiệp vụ tín dụng khách hàng cá nhân tại TPBank có những đặc điểm riêng biệt, bao gồm quy trình xét duyệt hồ sơ tín dụng và các chính sách tín dụng linh hoạt. Điều này đòi hỏi hệ thống KSNB phải được thiết kế phù hợp để quản lý rủi ro hiệu quả.

II. Thách thức trong kiểm soát nội bộ tín dụng khách hàng cá nhân tại TPBank

Mặc dù TPBank đã xây dựng được hệ thống KSNB tương đối hoàn thiện, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc kiểm soát nội bộ tín dụng khách hàng cá nhân. Các vấn đề như rủi ro tín dụng, gian lận trong hồ sơ vay vốn và sự thay đổi nhanh chóng của thị trường là những yếu tố cần được chú trọng.

2.1. Rủi ro tín dụng và ảnh hưởng đến hoạt động của TPBank

Rủi ro tín dụng là một trong những thách thức lớn nhất mà TPBank phải đối mặt. Việc đánh giá không chính xác khả năng trả nợ của khách hàng có thể dẫn đến tổn thất lớn cho ngân hàng.

2.2. Gian lận trong hồ sơ vay vốn và biện pháp phòng ngừa

Gian lận trong hồ sơ vay vốn là một vấn đề nghiêm trọng, ảnh hưởng đến uy tín và tài chính của ngân hàng. TPBank cần áp dụng các biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn để phát hiện và ngăn chặn tình trạng này.

III. Phương pháp hoàn thiện kiểm soát nội bộ tín dụng tại TPBank

Để hoàn thiện hệ thống KSNB tín dụng khách hàng cá nhân, TPBank cần áp dụng các phương pháp hiện đại và hiệu quả. Việc cải tiến quy trình đánh giá rủi ro và tăng cường giám sát là những giải pháp cần thiết.

3.1. Cải tiến quy trình đánh giá rủi ro tín dụng

Cải tiến quy trình đánh giá rủi ro tín dụng giúp TPBank nhận diện sớm các rủi ro tiềm ẩn. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong đánh giá sẽ nâng cao độ chính xác và hiệu quả.

3.2. Tăng cường giám sát và kiểm tra nội bộ

Tăng cường giám sát và kiểm tra nội bộ là một trong những giải pháp quan trọng để đảm bảo tính hiệu quả của KSNB. TPBank cần thiết lập các chỉ tiêu giám sát rõ ràng và thường xuyên đánh giá hiệu quả hoạt động.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại TPBank

Nghiên cứu về KSNB tín dụng khách hàng cá nhân tại TPBank đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực. Hệ thống KSNB đã giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng.

4.1. Kết quả đạt được từ việc hoàn thiện KSNB

Việc hoàn thiện KSNB đã giúp TPBank giảm thiểu rủi ro tín dụng và nâng cao sự hài lòng của khách hàng. Các chỉ số tài chính của ngân hàng cũng có sự cải thiện đáng kể.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học kinh nghiệm từ thực tiễn tại TPBank cho thấy tầm quan trọng của việc liên tục cải tiến hệ thống KSNB. Ngân hàng cần thường xuyên cập nhật và điều chỉnh các chính sách để phù hợp với tình hình thực tế.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai của KSNB tại TPBank

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy việc hoàn thiện KSNB tín dụng khách hàng cá nhân tại TPBank là cần thiết và cấp bách. Hướng phát triển tương lai cần tập trung vào việc áp dụng công nghệ và cải tiến quy trình.

5.1. Định hướng phát triển KSNB trong thời gian tới

TPBank cần định hướng phát triển KSNB theo hướng hiện đại hóa, áp dụng công nghệ thông tin để nâng cao hiệu quả kiểm soát và giảm thiểu rủi ro.

5.2. Khuyến nghị cho các cơ quan quản lý

Các cơ quan quản lý cần có những khuyến nghị cụ thể để hỗ trợ ngân hàng trong việc hoàn thiện KSNB, từ đó đảm bảo an toàn cho hệ thống tài chính quốc gia.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong cấu trúc của nền kinh tế, hệ thống ngân hàng thương mại giữ vai trò trung gian tài chính quan trọng, điều tiết và cung ứng nguồn vốn cho các hoạt động sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng. Tuy nhiên, hoạt động ngân hàng luôn chứa đựng nhiều rủi ro tiềm ẩn, đặc biệt là trong nghiệp vụ tín dụng. Thực tế thời gian qua cho thấy những sai phạm trong quy trình cấp tín dụng đã gây ra tổn thất vốn nghiêm trọng và phát sinh nhiều hệ lụy pháp lý đối với cán bộ quản lý cũng như các tổ chức tín dụng. Vì vậy, việc thiết lập và vận hành một hệ thống kiểm soát nội bộ (KSNB) hiệu lực, có khả năng phòng ngừa và cảnh báo sớm rủi ro là yêu cầu tất yếu trong quản trị ngân hàng hiện đại.

Mặc dù đã có nhiều công trình nghiên cứu về KSNB tại các ngân hàng thương mại, phần lớn các đề tài trước đây chủ yếu tập trung vào khâu đo lường rủi ro hoặc đưa ra các giải pháp chung mang tính lý thuyết, chưa chú trọng đúng mức đến cơ chế phát hiện sớm rủi ro tại các đơn vị kinh doanh cụ thể. Xuất phát từ thực tiễn thực tập tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Tiên Phong – Chi nhánh Hà Nội, tác giả Đặng Phương Lan (Học viện Ngân hàng) đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp nhằm đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp hoàn thiện KSNB nghiệp vụ tín dụng khách hàng cá nhân (KHCN).

Nhiệm vụ và mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể theo 3 nội dung:

1. Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về KSNB và vai trò của KSNB trong nghiệp vụ tín dụng KHCN tại các ngân hàng thương mại.
2. Phân tích, đánh giá thực trạng vận hành KSNB nghiệp vụ tín dụng KHCN tại Ngân hàng TMCP Tiên Phong – Chi nhánh Hà Nội giai đoạn 2017 – 2019 và đầu năm 2020.
3. Đề xuất phương hướng, giải pháp và kiến nghị cụ thể nhằm hoàn thiện hệ thống KSNB nghiệp vụ tín dụng KHCN, nâng cao khả năng kiểm soát và phòng ngừa rủi ro phù hợp với điều kiện thực tế của TPBank và Chi nhánh Hà Nội.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hệ thống kiểm soát nội bộ đối với nghiệp vụ tín dụng KHCN tại TPBank – Chi nhánh Hà Nội theo Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 315, khuôn khổ COSO, Ủy ban Basel và Thông tư số 13/2018/TT-NHNN.
• Phạm vi không gian: Ngân hàng TMCP Tiên Phong – Chi nhánh Hà Nội (địa chỉ: Số 22 Láng Hạ, Phường Láng Hạ, Quận Đống Đa, Hà Nội).
• Phạm vi thời gian: Thu thập và phân tích tài liệu, số liệu hoạt động trong giai đoạn 2017 – 2019, có cập nhật các diễn biến thực tế trong quý I/2020.
• Phạm vi nội dung: Tập trung vào các quy chế, quy trình và chốt kiểm soát nội bộ đối với mảng tín dụng KHCN.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống luận cứ dựa trên các chuẩn mực chuyên môn và văn bản pháp quy hiện hành:

• Khung lý thuyết KSNB: Báo cáo COSO Internal Control 2013 và Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam số 315 (VSA 315, ban hành kèm theo Thông tư số 214/2012/TT-BTC) quy định KSNB gồm 5 thành phần: Môi trường kiểm soát, Quy trình đánh giá rủi ro, Hoạt động kiểm soát, Hệ thống thông tin và truyền thông, Hoạt động giám sát.
• Cơ sở pháp lý chuyên ngành: Điều 39 Luật Kế toán số 88/2015/QH13; Nghị định số 59/2009/NĐ-CP về tổ chức và hoạt động của ngân hàng thương mại; Thông tư số 13/2018/TT-NHNN ngày 18/05/2018 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quy định về hệ thống KSNB của NHTM, chi nhánh ngân hàng nước ngoài; cùng các tiêu chuẩn định hướng an toàn vốn theo Hiệp ước Basel II.
• Các nguyên tắc thiết kế KSNB được vận dụng: Nguyên tắc toàn diện, nguyên tắc "4 mắt", nguyên tắc cân nhắc lợi ích - chi phí, nguyên tắc phân công phân nhiệm, nguyên tắc bất kiêm nhiệm và trách nhiệm thích hợp, nguyên tắc phê chuẩn đúng đắn, lưu trữ chứng từ sổ sách đầy đủ, bảo vệ tài sản vật chất, kiểm tra độc lập và phân tích rà soát.

Phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa định tính và định lượng:

• Phương pháp nghiên cứu định tính: Thu thập, tổng hợp và phân tích dữ liệu thứ cấp từ Báo cáo thường niên của TPBank (2017–2019), các văn bản quy trình, quy định nội bộ, kết hợp quan sát trực tiếp quy trình tác nghiệp và phỏng vấn cán bộ tại Chi nhánh Hà Nội.
• Phương pháp nghiên cứu định lượng: Sử dụng dữ liệu tài chính, chỉ tiêu tăng trưởng dư nợ, tỷ lệ nợ xấu, hệ số sinh lời ROE, các chỉ tiêu định mức KPI và thống kê tỷ lệ gian lận hồ sơ tín dụng từ bộ phận kiểm soát tuân thủ để tính toán, đánh giá hiệu lực của các thủ tục kiểm soát.
• Nguồn dữ liệu: Báo cáo thường niên hợp nhất của TPBank các năm 2017, 2018, 2019; số liệu quản trị nội bộ của phòng Khách hàng cá nhân, phòng Vận hành và báo cáo kiểm soát tuân thủ cập nhật tháng 12/2019 và quý I/2020 tại TPBank – Chi nhánh Hà Nội.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về KSNB và KSNB nghiệp vụ tín dụng khách hàng trong ngân hàng thương mại

Chương này khái quát các vấn đề lý luận nền tảng về KSNB và nghiệp vụ tín dụng bán lẻ tại các ngân hàng thương mại:

• Bản chất và cấu phần của KSNB: Trình bày định nghĩa KSNB theo VSA 315, Luật Kế toán 2015 và COSO 2013; phân tích chi tiết 5 bộ phận cấu thành và 10 nguyên tắc cơ bản trong thiết kế hệ thống KSNB. Đồng thời chỉ rõ các hạn chế cố hữu của KSNB như chi phí kiểm soát, sự thông đồng của nhân viên, sai lầm trong xét đoán hoặc sự lạm quyền của cấp quản lý.
• Đặc điểm hoạt động của NHTM tác động đến KSNB: Phân tích 3 chức năng cốt lõi (trung gian tín dụng, trung gian thanh toán, tạo tiền) và tính chất dễ bị tổn thương bởi gian lận tài chính, từ đó khẳng định KSNB là công cụ bảo đảm an toàn thanh khoản và duy trì tính tuân thủ pháp lý.
• Khái quát về tín dụng KHCN và rủi ro tín dụng: Làm rõ các hình thức tín dụng KHCN (cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bảo lãnh, bao thanh toán); định nghĩa rủi ro tín dụng và hậu quả làm suy giảm khả năng thanh khoản, thất thoát vốn tự có của ngân hàng.
• Các nhân tố ảnh hưởng đến KSNB tín dụng:
  • Nhân tố khách quan: Khách hàng vay vốn, hệ thống văn bản pháp lý, sự thanh tra giám sát của NHNN và sự phát triển của công nghệ thông tin.
  • Nhân tố chủ quan: Khẩu vị rủi ro của ban lãnh đạo, mô hình tổ chức bộ máy, văn hóa doanh nghiệp, chính sách tín dụng, năng lực và đạo đức của đội ngũ nhân sự, quy mô/năng lực tài chính và định kỳ công tác tự đánh giá KSNB.

Chương 2: Thực trạng KSNB nghiệp vụ tín dụng khách hàng cá nhân tại TPBank – Chi nhánh Hà Nội

Chương 2 phản ánh toàn diện bức tranh hoạt động và thực trạng KSNB tại đơn vị thực tập:

• Tổng quan về TPBank và Chi nhánh Hà Nội: TPBank thành lập năm 2008, trụ sở chính tại 57 Lý Thường Kiệt, Hà Nội. Chi nhánh Hà Nội thành lập từ tháng 07/2008 (hoạt động từ 01/08/2008) tại số 22 Láng Hạ, Đống Đa, Hà Nội, tổ chức theo mô hình trực tuyến - chức năng gồm các phòng ban: Ban Giám đốc, Phòng Kinh doanh (gồm Phòng KHCN và Phòng KHDN), Phòng Vận hành, Phòng Kho quỹ, Phòng Dịch vụ khách hàng.
• Quy trình nghiệp vụ tín dụng KHCN gồm 6 bước:
  1. Bước 1: Tìm kiếm, tiếp xúc khách hàng và tiếp nhận hồ sơ tín dụng.
  2. Bước 2: Thẩm định và phê duyệt tín dụng.
  3. Bước 3: Hoàn thiện hồ sơ tín dụng.
  4. Bước 4: Giải ngân.
  5. Bước 5: Theo dõi, giám sát khoản vay và xử lý nợ quá hạn.
  6. Bước 6: Lưu trữ hồ sơ và tất toán khoản vay.
• Thực trạng 5 cấu phần KSNB tại Chi nhánh Hà Nội:
  • Môi trường kiểm soát: Phòng KHCN có cơ cấu nhân sự tinh gọn gồm 09 người (01 Giám đốc, 01 Trưởng nhóm, 07 Chuyên viên tín dụng - CVTD). Chính sách đãi ngộ gồm lương cố định, lương kinh doanh (hoa hồng bảo hiểm khoản vay 25%, bảo hiểm nhân thọ 15% năm đầu), phụ cấp trang điểm nữ (600.000 VNĐ/tháng), xăng xe (500.000 VNĐ/tháng), điện thoại (360.000 VNĐ/tháng). Thưởng thi đua tháng 1.000.000 VNĐ; thưởng hiệu quả năm loại I nhận 3 tháng lương. Thẩm quyền phán quyết: Giám đốc chi nhánh duyệt khoản vay dưới 5 tỷ VNĐ đối với bất động sản, dưới 3 tỷ VNĐ đối với ô tô.
  • Đánh giá rủi ro: Nhận diện các rủi ro sai phạm của CVTD (nâng khống thu nhập, lập hồ sơ khống, vay ké, không kiểm tra thực tế) và gian lận từ khách hàng (sử dụng giấy tờ giả, mượn địa điểm kinh doanh). Đo lường rủi ro thông qua hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ kết hợp trọng số tài chính và phi tài chính, phân loại nợ theo Thông tư 13/2018/TT-NHNN và khung chuẩn Basel II.
  • Hoạt động kiểm soát: Kiểm soát chặt chẽ quy trình 6 bước; thẩm định chéo qua Trưởng nhóm KHCN, CVHTTD và Trưởng phòng Vận hành trước khi trình Giám đốc chi nhánh ký duyệt; thủ tục nhập kho tài sản bảo đảm (TSĐB) có sự kiểm tra độc lập giữa CVHTTD và Thủ kho; kiểm soát sau vay (kiểm tra mục đích sử dụng vốn trong tối đa 30 ngày đối với vay mua xe; kiểm tra định kỳ 6 tháng và 12 tháng); triển khai thủ tục cơ cấu nợ cho khách hàng bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19 trong quý I/2020.
  • Thông tin và truyền thông: Vận hành các hệ thống CNTT lõi gồm LOS (nhập liệu và lập tờ trình tín dụng), ECM (tương tác hồ sơ điện tử giữa bộ phận hỗ trợ tín dụng SS và bộ phận kiểm soát giải ngân tập trung CCA tại Hội sở), CRS (quản lý thông tin khách hàng và dòng tiền); duy trì bản tin Bulletin lúc 14h định kỳ cập nhật văn bản chế độ.
  • Giám sát: Duy trì họp giao ban đầu ngày lúc 8h sáng, họp rà soát KPI sáng thứ Bảy hoặc cuối tháng; kết hợp giám sát tách biệt từ bộ phận Kiểm soát tuân thủ và Kiểm toán nội bộ.

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện KSNB nghiệp vụ tín dụng khách hàng cá nhân tại Ngân hàng TMCP Tiên Phong – Chi nhánh Hà Nội

Dựa trên các hạn chế được nhận diện, tác giả đề xuất định hướng và hệ thống giải pháp:

• Định hướng phát triển: Đẩy mạnh bán lẻ, duy trì tăng trưởng dư nợ gắn liền với nâng cao chất lượng tín dụng và tuân thủ các tỷ lệ an toàn vốn theo quy chuẩn Basel II.
• Nhóm giải pháp hoàn thiện 5 cấu phần KSNB:
  • Môi trường kiểm soát: Tăng cường giáo dục đạo đức nghề nghiệp, chuẩn hóa quy trình phân công công việc để hạn chế tình trạng quá tải khi nhân sự vắng mặt; hoàn thiện chính sách giao chỉ tiêu KPI cân bằng giữa doanh số và chất lượng nợ.
  • Đánh giá rủi ro: Xây dựng mô hình chấm điểm tự động và các chỉ báo cảnh báo sớm rủi ro tín dụng đối với từng phân khúc khách hàng cá nhân; cập nhật định kỳ giá trị TSĐB.
  • Hoạt động kiểm soát: Thắt chặt thủ tục hậu kiểm mục đích sử dụng vốn; kiểm soát chặt chẽ việc ủy quyền và ký duyệt hồ sơ; nâng cao trách nhiệm của cán bộ hỗ trợ tín dụng và thủ kho khi quản lý tài sản bảo đảm.
  • Thông tin và truyền thông: Nâng cấp tính năng đồng bộ dữ liệu giữa hệ thống LOS, ECM và CRS để giảm thiểu sai sót nhập liệu thủ công; tăng cường tính bảo mật và phân quyền truy cập dữ liệu.
  • Hoạt động giám sát: Tăng cường kiểm tra đột xuất quy trình tác nghiệp của CVTD tại hiện trường; nâng cao vai trò giám sát độc lập của bộ phận Kiểm soát nội bộ.
• Kiến nghị:
  • Đối với Ngân hàng Nhà nước và cơ quan quản lý: Tiếp tục hoàn thiện khung khổ pháp lý về giao dịch bảo đảm, nâng cao chất lượng dữ liệu từ Trung tâm Thông tin Tín dụng (CIC).
  • Đối với TPBank (Hội sở): Tối ưu hóa phân cấp phán quyết tín dụng, tăng cường các chương trình đào tạo nghiệp vụ trực tuyến và hoàn thiện công cụ phát hiện hồ sơ giả mạo.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp các chỉ tiêu tài chính và kết quả kinh doanh của TPBank trong giai đoạn nghiên cứu 2017 – 2019:

Chỉ tiêu tài chính	Năm 2017	Năm 2018	Năm 2019
Tổng tài sản (tỷ đồng)	124.439	—	164.439
Vốn điều lệ (tỷ đồng)	5.566	—	—
Huy động tiền gửi (tỷ đồng)	73.865	—	147.800
Cho vay khách hàng (tỷ đồng)	64.694	—	96.694
Lợi nhuận trước thuế (tỷ đồng)	1.868	—	3.868
Lợi nhuận sau thuế (tỷ đồng)	964,8	1.093,8	—
Tỷ lệ nợ xấu cho vay (%)	1,08	1,09	1,28
Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE, %)	15,60	20,87	26,11

Nguồn: Tổng hợp từ Báo cáo thường niên TPBank các năm 2017–2019 trong khóa luận.

Đồng thời, nghiên cứu trích xuất dữ liệu thực tế từ bộ phận Kiểm soát tuân thủ của TPBank (cập nhật đến tháng 12/2019) về tỷ lệ các loại hồ sơ bị làm giả trong quá trình lập hồ sơ tín dụng KHCN:

Loại hồ sơ giấy tờ bị giả mạo	Tỷ lệ (%)
Hồ sơ phương án	45%
Hồ sơ nguồn thu	33%
Hồ sơ pháp lý cá nhân	10%
Hồ sơ tài sản bảo đảm	5%
Hồ sơ bảo hiểm	5%
Hồ sơ tài liệu khác	2%

Nguồn: Dữ liệu Kiểm soát tuân thủ TPBank (tháng 12/2019) trong khóa luận.

Đóng góp của khóa luận:

• Phản ánh chi tiết thực trạng kiểm soát nội bộ tại một chi nhánh cụ thể thông qua số liệu định lượng về phân bổ nhân sự, định mức giao KPI hàng tháng, hạn mức phê duyệt phán quyết tín dụng.
• Nhận diện các điểm nghẽn rủi ro: Áp lực KPI khiến CVTD dễ bỏ qua các bước kiểm soát thực tế; rủi ro làm giả hồ sơ tập trung chủ yếu ở hồ sơ phương án vay vốn (45%) và hồ sơ chứng minh nguồn thu nhập (33%).
• Đề xuất các giải pháp bám sát đặc thù vận hành của TPBank như khai thác hệ sinh thái ngân hàng số (LOS, ECM, CRS) và cơ chế kiểm soát tập trung qua CCA tại Hội sở.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Phạm vi khảo sát thực tế của đề tài chỉ giới hạn tại một đơn vị kinh doanh đơn lẻ là TPBank – Chi nhánh Hà Nội với quy mô phòng KHCN gồm 9 nhân sự. Dữ liệu nghiên cứu chủ yếu dừng lại ở giai đoạn 2017 – 2019 và bước đầu quý I/2020. Một số bảng biểu trong tài liệu gốc chưa thể hiện đầy đủ toàn bộ các chỉ tiêu qua các năm.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng khảo sát KSNB trên quy mô toàn hệ thống các chi nhánh của TPBank trên phạm vi toàn quốc; nghiên cứu sâu hơn về tác động của các cú sốc kinh tế vĩ mô (như đại dịch Covid-19) đến chất lượng tín dụng bán lẻ và sự thích ứng của các chốt kiểm soát tự động trên nền tảng ngân hàng số.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng tham khảo: Sinh viên, học viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán, Tài chính - Ngân hàng; cán bộ quản lý tín dụng, chuyên viên kiểm soát nội bộ và kiểm toán nội bộ tại các ngân hàng thương mại.
• Nội dung giá trị: Khóa luận cung cấp mô tả chi tiết về quy trình cấp tín dụng KHCN 6 bước gắn liền với các công cụ công nghệ thông tin quản trị hiện đại (LOS, ECM, CRS); thống kê chi tiết các dạng sai phạm thực tế của cán bộ tín dụng và gian lận hồ sơ từ phía khách hàng vay vốn; cơ chế phân cấp phán quyết và quy trình phối hợp kiểm soát giữa Chi nhánh và Hội sở (bộ phận CCA).

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng các khung lý luận và văn bản pháp lý nào để làm căn cứ đánh giá hệ thống KSNB?
Khóa luận căn cứ vào khung lý thuyết COSO 2013, Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam số 315 (VSA 315 theo Thông tư 214/2012/TT-BTC), Điều 39 Luật Kế toán số 88/2015/QH13, Thông tư số 13/2018/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước và chuẩn mực quản trị rủi ro Basel II.

2. Quy trình cấp tín dụng khách hàng cá nhân tại TPBank được tổ chức theo những bước nào?
Quy trình gồm 6 bước khép kín: (1) Tìm kiếm, tiếp xúc khách hàng và tiếp nhận hồ sơ; (2) Thẩm định và phê duyệt tín dụng; (3) Hoàn thiện hồ sơ tín dụng; (4) Giải ngân; (5) Theo dõi, giám sát khoản vay và xử lý nợ quá hạn; (6) Lưu trữ hồ sơ và tất toán khoản vay.

3. Thống kê của TPBank cho thấy loại giấy tờ nào bị giả mạo nhiều nhất khi lập hồ sơ tín dụng KHCN?
Theo số liệu Kiểm soát tuân thủ cập nhật tháng 12/2019, hồ sơ phương án là loại giấy tờ bị giả mạo nhiều nhất với tỷ lệ 45%, tiếp theo là hồ sơ nguồn thu chiếm 33%, hồ sơ pháp lý cá nhân chiếm 10%, hồ sơ tài sản 5%, hồ sơ bảo hiểm 5% và các hồ sơ khác 2%.

4. Thẩm quyền phán quyết phê duyệt cho vay của Giám đốc TPBank – Chi nhánh Hà Nội là bao nhiêu?
Giám đốc Chi nhánh Hà Nội có thẩm quyền xét duyệt và quyết định các khoản cấp tín dụng do chuyên viên tín dụng đệ trình dưới 5 tỷ VNĐ đối với tài sản bảo đảm là nhà đất và dưới 3 tỷ VNĐ đối với tài sản bảo đảm là ô tô.

5. TPBank – Chi nhánh Hà Nội ứng dụng những hệ thống công nghệ thông tin nào trong kiểm soát nghiệp vụ tín dụng?
Chi nhánh sử dụng 3 hệ thống chính: hệ thống LOS (nhập liệu hồ sơ và tờ trình phê duyệt tín dụng), hệ thống ECM (tương tác giữa bộ phận hỗ trợ tín dụng và bộ phận kiểm soát giải ngân tập trung CCA tại Hội sở), và hệ thống CRS (quản lý thông tin khách hàng và kiểm soát dòng tiền).

---

Kết luận

Khóa luận của tác giả Đặng Phương Lan đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về kiểm soát nội bộ và phản ánh chân thực thực trạng vận hành KSNB nghiệp vụ tín dụng khách hàng cá nhân tại TPBank – Chi nhánh Hà Nội. Thông qua việc phân tích chi tiết 5 cấu phần KSNB gắn liền với quy trình cấp tín dụng 6 bước, đề tài đã chỉ ra các rủi ro gian lận thực tế và nguyên nhân xuất phát từ áp lực chỉ tiêu cũng như cơ cấu nhân sự. Hệ thống giải pháp và kiến nghị được xây dựng có tính thực tiễn, đóng góp thiết thực cho công tác nâng cao hiệu lực kiểm soát và phòng ngừa rủi ro tín dụng bán lẻ tại đơn vị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

lời mở đầu và kết luận thì khóa luận được phân tích theo 3 chương như sau: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về KSNB và KSNB nghiệp vụ tín dụng khách hàng trong NHTM Chƣơng 2: Thực trạng KSNB nghiệp vụ tín dụng KHCN tại TPBank – Chi nhánh Hà Nội Chƣơng 3: Giải pháp hoàn thiện KSNB nghiệp vụ tín dụng KHCN tại TPBank – Chi nhánh Hà Nội 4 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KSNB VÀ KSNB NGHIỆP VỤ TÍN DỤNG KHÁCH HÀNG TRONG NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KSNB TRONG NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Một số vấn đề KSNB nói chung 1. Khái niệm kiểm soát nội bộ Theo chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam số 315 theo Thông tư số 214/2012/TT- BTC ngày 06/12/2012, thay thế chuẩn mực Kiểm toán số 400: “Kiểm soát nội bộ: là quy trình do Ban quản trị, Ban Giám đốc và các cá nhân khác trong đơn vị thiết kế, thực hiện và duy trì để tạo ra sự đảm bảo hợp lý về khả năng đạt được mục tiêu của đơn vị trong việc đảm bảo độ tin cậy của báo cáo tài chính, đảm bảo hiệu quả, hiệu suất hoạt động, tuân thủ pháp luật và các quy định có liên quan”.

Theo điều 39, luật kế toán số 88/2015/QH13, có hiệu lực từ 01/01/2017: “KSNB là việc thiết lập và tổ chức thực hiện trong nội bộ đơn vị kế toán các cơ chế, chính sách, quy trình, quy định nội bộ phù hợp với quy định của pháp luật nhằm bảo đảm phòng ngừa, phát hiện, xử lý kịp thời rủi ro và đạt được yêu cầu đề ra”. Theo COSO Internal Control 2013, “KSNB là một quy trình đưa ra bởi Ban quản trị của doanh nghiệp, nhà quản lý và các nhân sự khác, được thiết kế để đưa ra sự đảm bảo cho việc đạt được mục tiêu về hoạt động, báo cáo và tuân thủ”. Kiểm soát nội bộ thường đi vào kiểm soát với những chính sách, thủ tục, nguyên tắc, quy định có tính hệ thống được thừa nhận rộng rãi, phổ biến và bao trùm. Kiểm soát nội bộ thường quan tâm đến mục tiêu kiểm soát hơn là các hành vi cụ thể và thủ tục kiểm soát với những quan điểm khác nhau trong từng điều kiện và giai đoạn cụ thể.

Loại kiểm soát hành vi với những thủ tục cụ thể người ta gọi là các thủ tục kiểm soát. Với loại kiểm soát này, có những quan điểm hiện nay cho rằng đó là loại kiểm soát quản lý, hay kiểm soát độc lập trong kiểm soát trực tiếp các chỉ tiêu trên báo cáo tài chính. Có rất nhiều quan điểm về hệ thống KSNB khác nhau do yêu cầu và góc độ nhìn nhận khác nhau. Tuy nhiên, quan điểm chung được thừa nhận rộng rãi nhất hiện nay thì hệ thống KSNB là toàn bộ các chính sách, những quy định, các thủ tục kiểm soát, các bước công việc do lãnh đạo đơn vị xây dựng và áp dụng nhằm quản lý và điều hành 5 hoạt động của đơn vị đạt kết quả.

Hệ thống KSNB nhằm vào 3 vấn đề lớn, đó là: Tuân thủ luật pháp và quy định; Đảm bảo mục tiêu của hoạt động (hiệu quả hoạt động và hiệu năng quản lý); Đảm bảo độ tin cậy của báo cáo tài chính. Các thành phần cấu thành kiểm soát nội bộ Theo chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 315, kiểm soát nội bộ gồm 5 thành phàn cấu thành: (i) Môi trường kiểm soát; (ii) Quy trình đánh giá rủi ro của đơn vị; (iii) Các hoạt động kiểm soát; (iv) Hệ thống thông tin liên quan đến việc lập và trình bày BCTC; (v) Giám sát các kiểm soát. Môi trường kiểm soát: Môi trường kiểm soát bao gồm các yếu tố sau: Truyền đạt thông tin và yêu cầu thực thi tính chính trực và các giá trị đạo đức: Tính hữu hiệu của các kiểm soát không thể cao hơn các giá trị đạo đức và tính chính trực của những người tạo ra, quản lý và giám sát các kiểm soát đó. Tính chính trực và hành vi đạo đức là sản phẩm của chuẩn mực về hành vi và đạo đức của đơn vị cũng như việc truyền đạt và thực thi các chuẩn mực này trong thực tế.

Cam kết về năng lực: Năng lực là kiến thức và các kỹ năng cần thiết để hoàn thành nhiệm vụ thuộc phạm vi công việc của từng cá nhân Sự tham gia của Ban quản trị: Ban quản trị có trách nhiệm quan trọng và trách nhiệm đó được đề cập trong các chuẩn mực nghề nghiệp, pháp luật và quy định khác, hoặc trong các hướng dẫn do Ban quan trị ban hành. Ngoài ra, Ban quản trị còn có trách nhiệm giám sát việc thiết kế và hiệu quả hoạt động của các thủ tục báo cáo sai phạm và các thủ tục soát xét tính hiệu quả của KSNB của đơn vị. Triết lý và phong cách điều hành của Ban Giám đốc: có nhiều đặc điểm, như quan điểm, thái độ và hành động của BGĐ đối với việc lập và trình bày BCTC có thể được thể hện qua việc lựa chọn các nguyên tắc chính sách kế toán có thận trọng hay không khi có nhiều lựa chọn khác nhau, hoặc thận trọng khi xây dựng các ước tính kế toán. Phân công quyền hạn và trách nhiệm: bao gồm các chính sách liên quan đến thống lệ phổ biến, hiểu biết và kinh nghiệm của các nhân sự chủ chốt và các nguồn lực cung cấp thực hiện nhiệm vụ.

Các chính sách và thông lệ về nhân sự: Các chính sách và thông lệ liên quan 6 đến các hoạt động tuyển dụng, định hướng, đào tạo, đánh giá, hướng dẫn, thăng tiến nhân viên, lương, thưởng và các biện pháp khắc phục sai sót. Quy trình đánh giá rủi ro của đơn vị Cho mục tiêu lập và trình bày BCTC, quy trình đánh giá rủi ro của đơn vị bao gồm việc BGĐ xác định các rủi ro kinh doanh có liên quan như thế nào đến việc lập và trình bày BCTC theo khuôn khổ về lập và trình bày BCTC, ước tính độ rủi ro, đánh giá khả năng xảy ra rủi ro và quyết định các hành động nhằm xử lý, quản trị rủi ro và kết quả thu được. Chẳng hạn như quy trình đánh giá rủi ro của đơn vị có thể gồm đánh giá cách đơn vị xem xét khả năng ghi nhận thiếu các thông tin giao dịch, hoặc cách xác định và phân tích các ước tính kế toán quan trọng được ghi nhận trên BCTC Các rủi ro liên quan đến độ tin cậy của BCTC bao gồm các sự kiện trong hay ngoài đơn vị, các giao dịch hoặc các tình huống có thể phát sinh và có ảnh hưởng bất lợi đến khả năng tạo lập, ghi chép, xử lý và báo cáo dữ liệu tài chính phù hợp với các cơ sở dẫn liệu của BGĐ trong BCTC. BGĐ có thể lập các chương trình kế hoạch hành động để xử lý những rủi ro cụ thể hoặc quyết định chấp nhận rủi ro do tính đến hiệu quả kinh tế hay do xem xét các yếu tố khác.

Các rủi ro có thể phát sinh hoặc thay đổi trong các tình huống như: những thay đổi trong môi trường hoạt động, nhân sự mới, hệ thống thông tin mới hoặc được chỉnh sửa, tăng trưởng nhanh, công nghệ mới, các hoạt động sản phẩm, mô hình kinh doanh mới, tái cơ cấu đơn vị, mở rộng các hoạt động ở nước ngoài, áp dụng các quy định kế toán mới,… c. Các hoạt động kiểm soát - Đánh giá tình hình hoạt động: Các hoạt động kiểm soát này bao gồm việc đánh giá và phân tích tình hình hoạt động thực tế so với kế hoạch, so với dự báo hay so với tình hình hoạt động của kỳ trước; đánh giá và phân tích mối liên hệ giữa các dữ liệu khác nhau có liên quan, như dữ liệu về hoạt động và dữ liệu về tài chính đồng thời thực hiện việc phát hiện và sửa chữa, so sánh các số liệu nội bộ với các nguồn thông tin bên ngoài. - Xử lý thông tin: Hoạt động kiểm soát hệ thống thông tin được sử dụng là kiểm soát chương trình ứng dụng và kiểm soát chung về công nghệ thông tin: + Kiểm soát chương trình ứng dụng được ap dụng cho việc xử lý từng ứng 7 dụng riêng lẻ, như: kiểm tra tính chính xác về mặt số học của số liệu được ghi chép, duy trì và soát xét số dư các tài khoản và bảng cân đối số phát sinh, các kiểm soát tự động như kiểm tra nhập dữ liệu đầu vào, kiểm tra việc đánh số thứ tự kết hợp với việc theo dõi thủ công các báo cáo tổng hợp ngoại lệ. + Kiểm soát chung về công nghệ thông tin là những chính sách và thủ tục liên quan tới nhiều ứng dụng và hỗ trợ cho khả năng hoạt động hiệu quả của các kiểm soát chương trình ứng dụng bằng cách giúp đảm bảo khả năng hoạt động bình thường của hệ thống thông tin.

Chẳng hạn: kiểm soát các thay đổi về chương trinhg, kiểm soát việc truy cập hệ thống hay dữ liệu, kiểm soát việc ứng dụng các phần mềm mới, kiểm soát đối với các phần mềm để hạn chế quyền truy cập hoặc giám sát việc sử dụng các tính năng hệ thống có thể làm thay đổi dữ liệu tài chính hay thay đổi các ghi chép mà không để lại dấu vết. - Kiểm soát về mặt vật chất: Là các kiểm soát bao gồm: + Bảo đảm an toàn vật chất của tài sản, bao gồm thue nhân viên bảo vệ và sử dụng các phương tiện bảo đảm an toàn cho việc tiếp cận tài sản và hồ sơ tài liệu; Thẩm quyền truy cập vào chương trinh máy tính và tệp dữ liệu. + Định kỳ kiểm đếm và so sánh số liệu thực tế với số liệu được ghi chếp trong sổ kế toán. Mức độ, phạm vi mà các kiểm soát về mặt vật chất nhằm ngăn ngừa việ trộm cắp tài sản có liên quan tới mức độ tin cậy của việc lập BCTC nên liên quan đến cả chất lượng kiểm toán, phụ thuộc vào việc tài sản có dễ bị mawts cắp hay không.

Phân nhiệm: Giao cho những người khác nhau chịu các trách nhiệm phê duyệt giao dịch, ghi chép giao dịch và bảo quản tài sản. Việc phân nhiệm nhằm giảm cơ hội cho bất cứ cá nhân nào có thể vừa vi phạm vừa che giấu sai phạm hoặc gian lận khi thực hiện nhiệm vụ. Hệ thống thông tin liên quan đến việc lập và trình bày BCTC Một hệ thống thông tin bao gồm các máy móc thiết bị phần cứng, phần mềm, nhân sự, thủ tục và dữ liệu.