LỜI MỞ ĐẦU Khi nền kinh tế nước ta chuyển từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung bao cấp sang nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần theo cơ chế thị trường có sự điều tiết của nhà nước thì kinh tế đất nước đã có những bước khởi sắc rõ rệt. Đặc biệt khi Việt Nam chính thức trở thành thành viên của tổ chức thương mại thế giới WTO, việc hội nhập đem đến cho các doanh nghiệp nhiều cơ hội lớn nhưng cũng có nhiều khó khăn, thách thức mới, trong hoàn cảnh mới bắt buộc các doanh nghiệp phải hoạt động theo quy luật của thị trường, đó là luật cạnh tranh. Chính quy luật cạnh tranh là động lực thúc đẩy các doanh nghiệp luôn nỗ lực hết mình và tìm cách để tồn tại và phát triển. Trong bất kỳ hoàn cảnh nào, mọi chiến lược phát triển kinh doanh đều nhằm mục tiêu là thu được lợi nhuận và nâng cao khả năng cạnh tranh.
Nếu một doanh nghiệp họat động không hiệu quả sẽ không thể đứng vững trên thị trường. Vì thế buộc các doanh nghiệp phải tổ chức hoạt động kinh doanh sao cho việc sử dụng vốn có hiệu quả và mang lại lợi nhuận cao nhất Trong những năm gần đây, cùng với sự đổi mới cơ chế quản lý kinh tế, hệ thống cơ sở hạ tầng của nước ta đã có sự phát triển vượt bậc, đóng góp đáng kể cho sự phát triển của đất nước. Thành công của ngành xây dựng cơ bản trong những năm qua đã tạo tiền đề không nhỏ trong công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Với đặc điểm nổi bật của ngành xây dựng cơ bản là vốn đầu tư lớn, thời gian thi công dài nên vấn đề đặt ra là phải quản lý cho tốt, có hiệu quả đồng thời khắc phục tình trạng thất thoát, lãng phí trong quá trình sản xuất nhằm giảm chi phí, hạ giá thành sản phẩm và tăng tính cạnh tranh cho doanh nghiệp.
Để giải quyết những vấn để trên mỗi doanh nghiệp nói chung và doanh nghiệp xây lắp nói riêng cần có các thông tin phục vụ cho công tác hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm. Do đó, hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm là một trong những công việc rất quan trọng. Chi phí 1 được tập hợp một cách đầy đủ, chính xác sẽ góp phần tích cực trong việc sử dụng hiệu quả các nguồn vốn đầu tư. Trong hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty xây lắp thì khâu chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp là khâu hết sức quan trọng trong công tác kế toán của công ty.
Nó phản ánh trình độ quản lý kinh doanh và chất lượng hoạt động sản xuất kinh doanh tại đơn vị xây lắp. Do đó công việc tổ chức công tác kế toán, tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm là yêu cầu tất yếu. Chính vì vậy trong thời gian thực tập tại Công ty Cổ phần Tư vấn Đầu tư và Xây dựng Số 3.1 Hà Nội, em đã đi sâu tìm hiểu, nghiên cứu và chọn đề tài: “Hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại Công ty Cổ phần Tư vấn Đầu tư và Xây dựng Số 3.1 Hà Nội “ làm đề tài cho báo cáo thực tập của mình. Chuyên đề thực tập của em gồm 3 chương: Phần 1: Những lý luận cơ bản về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp xây lắp.
Phần 2: Thực trạng kế toán chi phí sản xuất và tình giá thành tại Công ty Cổ phần Tư vấn Đầu tư và Xây dựng Số 3. Phần 3: Hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần Tư vấn Đầu tư và Xây dựng Số 3. Trong quá trình thực hiện đề tài này, em đã nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình của Cô giáo Th.s Kiều Thị Thu Hiền và Ban giám đốc, các anh chị kế toán trong công ty. Do kiến thức bản thân còn hạn chế nên bài làm của em không tránh khỏi những thiếu sót.
Mong rằng sẽ nhận được sự chỉ bảo và góp ý từ phía cô giáo Kiều Thị Thu Hiền cùng các anh chị kế toán trong công ty để bài làm của em được hoàn chỉnh hơn. Em xin chân thành cảm ơn! Sinh viên Hoàng Kiều Trang 2 PHẦN 1 NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG CÁC DOANH NGHIỆP XÂY LẮP 1. Đặc điểm hoạt động kinh doanh xây lắp có ảnh hưởng đến kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm Sản xuất xây lắp là một ngành sản xuất có tính chất công nghiệp. Tuy nhiên đó là một ngành sản xuất công nghiệp đặc biệt.
Sản phẩm xây dựng cơ bản được tiến hành sản xuất một cách liên tục, từ khâu thăm dò, điều tra khảo sát đến thiết kế thi công và quyết toán công trình khi hoàn thành. Sản xuât xây dựng cơ bản cũng có tính dây chuyền, giữa các khâu của hoạt động sản xuất có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, nếu một khâu ngừng trệ sẽ ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất của các khâu khác. Sản phẩm xây lắp mang tính chất riêng lẻ, sản phẩm xây lắp không có sản phẩm nào giống sản phẩm nào, mỗi sản phẩm có yêu cầu về mặt thiết kế mỹ thuật, kết cấu, hình thức, địa điểm xây dựng. Chính vì vậy, mỗi sản phẩm xây lắp đều có yêu cầu về mặt tổ chức quản lý, tổ chức thi công và biện pháp thi công phù hợp với đặc điểm của từng công trình cụ thể, có như vậy việc sản xuất thi công mới mang lại hiệu quả cao và đảm bảo cho sản xuất được liên tục.
Do sản phẩm có tính chất đơn chiếc và được sản xuất theo đơn đặt hàng nên chi phí bỏ vào sản xuất thi công cũng hoàn toàn khác nhau giữa các công trình, ngay cả khi công trình thi công theo các thiết kế mẫu nhưng được xây dựng ở những địa điểm khác nhau với các điều kiện thi công khác nhau thì CPSX cũng khác nhau. Việc tập hợp các chi phí sản xuất, tính giá thành và xác định kết quả thi công xây lắp cũng được tính cho từng sản phẩm xây lắp riêng biệt. Sản xuất xây lắp được thực hiện theo đơn đặt hàng của khách hàng nên ít phát sinh chi phí trong quá trình lưu thông. 3 Sản phẩm xây lắp có giá trị lớn, khối lượng công trình lớn, thời gian thi công tương đối dài, có công trình phải xây dựng nhiều năm mới xong.
Trong sản xuất thi công xây lắp chưa tạo ra sản phẩm cho xã hội nhưng lại sử dụng nhiều vật tư, nhân lực của xã hội. Do đó khi lập kế hoạch xây lắp cần cân nhắc, thận trọng, nêu rõ các yêu cầu về vật tư, tiền vốn, nhân công. Việc quản lý theo dõi quá trình sản xuất thi công phải chặt chẽ, đảm bảo sử dụng vốn tiết kiệm, nhưng vẫn đảm bảo chất lượng thi công công trình. Do thời gian thi công tương đối dài nên kỳ tính giá thành thường không xác định hàng tháng như trong sản xuất công nghiệp mà được xác định theo thời điểm khi công trình, hạng mục công trình hoàn thành hay thực hiện bàn giao thanh toán theo giai đoạn quy ước tuỳ thuộc vào kết cấu, đặc điểm kỹ thuật và khả năng về vốn của đơn vị xây lắp.
Việc xác định đúng đắn đối tượng tính giá thành sẽ góp phần to lớn trong việc quản lý sản xuất thi công và sử dụng đồng vốn hiệu quả nhất. Sản xuất xây lắp thường diễn ra ngoài trời, chịu tác động trực tiếp của điều kiện thiên nhiên, môi trường, thời tiết và do đó việc thi công xây lắp ở một mức độ nào đó mang tính chất thời vụ. Do đặc điểm này, trong quá trình thi công cần tổ chức quản lý lao động, vật tư chặt chẽ, đảm bảo thi công nhanh, đúng tiến độ, khi điều kiện môi trường thời tiết thuận lợi. Trong điều kiện thời tiết không thuận lợi ảnh hưởng đến chất lượng thi công, có thể sẽ phát sinh các khối lượng công trình phải phá đi làm lại và các thiệt hại phát sinh do người sản xuất, doanh nghiệp cần có kế hoạch điều độ cho phù hợp nhằm tiết kiệm chi phí, hạ giá thành.
Thời gian sử dụng sản phẩm xây lắp tương đối dài và sản phẩm xây lắp được sử dụng tại chỗ, địa điểm xây lắp luôn thay đổi theo địa bàn thi công. Do vậy cần tính toán, khảo sát, kiểm tra giám sát thật kỹ trước mắt cũng như lâu dài. Khi công trình hoàn thành, điều đó có nghĩa là người công nhân không còn làm việc ở đó nữa, phải chuyển đến thi công ở một công trình khác. Do đó sẽ phát sinh chi phí như điều động công nhân, máy móc thi công.
vì vậy kế toán cần theo dõi chặt chẽ các khoản chi phí phát sinh này, kế toán cần tính toán kỹ các 4 khoản chi phí này để đưa ra kế hoạch điều động công nhân, máy móc, hoặc đi thuê tại chỗ nơi thi công công trình hoặc điều động nhân lực, vật lực tại doanh nghiệp để giảm chi phí di dời. Tại Công ty Cổ phần Tư vấn Đầu tư và Xây dựng Số 3.1 Hà Nội, hoạt động kinh doanh xây lắp có ảnh hưởng đến kế toán công ty như sau: - Sản phẩm xây lắp của công ty là những công trình, vật kiến trúc. có qui mô lớn, kỹ thuật sản xuất phức tạp. Mỗi sản phẩm xây lắp đều có những yêu cầu riêng về mặt cấu trúc, mỹ thuật, hình thức địa điểm xây dựng khác nhau nên kế toán công ty luôn phải lập dự toán (dự toán thiết kế, dự toán thi công), quá trình thi cồng phải luôn luôn sát với dự toán, phải lấy dự toán làm căn cứ tổ chức thực hiện.
- Giá cả, người mua được quy định trước thông qua hợp đồng giao thầu nên việc tiêu thụ được thực hiện thông qua việc bàn giao công trình hoàn thành cho chủ đầu tư. - Hầu như các công trình xây lắp của công ty đều phải tiến hành chủ yếu ngoài trời, một số công trình ở xa thì máy móc thi công, công nhân phải di chuyển theo địa điểm sản xuất. Đặc điểm này làm cho công tác quản lý, kế toán tài sản, vật tư lao động phức tạp, đồng thời lại chịu tác động của môi trường tự nhiên dễ làm tài sản mất mát, hư hỏng. - Thời gian thi công và thời gian sử dụng sản phẩm xây lắp rất lâu dài, chất lượng được xác định cụ thể trong hồ sơ thiết kế kỹ thuật.