Hiệp Định Hàng Rào Kỹ Thuật trong Thương Mại của Tổ Chức Thương Mại Thế Giới (WTO)

Khám phá luận văn thạc sĩ về hiệp định hàng rào kỹ thuật trong thương mại của WTO, phân tích tác động và ứng dụng trong thực tiễn.

• Tác giả: Nguyễn Văn Khôi
• Người hướng dẫn: TS. Hoàng Ngọc Giao
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Quốc Tế
• Đề tài: Hiệp Định Hàng Rào Kỹ Thuật WTO: Tác Động và Triển Khai tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Luật Học
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TỔ CHỨC THƢƠNG MẠI THẾ GIỚI - WTO
• 1.1. MỤC ĐÍCH VÀ VAI TRÒ CỦA WTO ĐỐI VỚI SỰ PHÁT TRIỂN CỦA NỀN KINH TẾ TOÀN CẦU
• 1.2. CƠ CẤU TỔ CHỨC CỦA WTO
• 1.3. QUY CHẾ THÀNH VIÊN VÀ THỦ TỤC GIA NHẬP WTO
• 1.4. SỰ CẦN THIẾT HÌNH THÀNH MỘT HIỆP ĐỊNH CỦA WTO VỀ HÀNG RÀO KỸ THUẬT
• 1.5. SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA HIỆP ĐỊNH VỀ HÀNG RÀO KỸ THUẬT TRONG THƢƠNG MẠI CỦA WTO (HIỆP ĐỊNH WTO-TBT)
• 2. CHƯƠNG 2: HIỆP ĐỊNH HÀNG RÀO KỸ THUẬT TRONG THƢƠNG MẠI
• 2.1. KHÁI NIỆM VỀ HÀNG RÀO KỸ THUẬT TRONG THƢƠNG MẠI
• 2.2. Quy chuẩn kỹ thuật
• 2.3. Quy trình đánh giá sự phù hợp
• 2.4. MỤC TIÊU CỦA HIỆP ĐỊNH WTO-TBT
• 2.4.1. Bảo vệ an toàn và sức khoẻ con ngƣời
• 2.4.2. Bảo vệ động vật, thực vật
• 2.4.3. Bảo vệ môi trƣờng
• 2.4.4. Ngăn chặn các hành vi lừa đối ngƣời tiêu dùng
• 2.5. CÁC NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA HIỆP ĐỊNH WTO-TBT
• 2.5.1. Loại bỏ những rào cản kỹ thuật không cần thiết trong thƣơng mại
• 2.5.2. Quy chuẩn kỹ thuật
• 2.5.3. Quy trình đánh giá sự phù hợp
• 2.5.4. Đối xử quốc gia và không phân biệt
• 2.5.5. Hài hoà tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật
• 2.5.6. Tham gia các tổ chức tiêu chuẩn hoá quốc tế
• 2.5.7. Đối xử đặc biệt và khác biệt
• 2.5.8. Thừa nhận lẫn nhau
• 2.5.9. Thừa nhận lẫn nhau các quy trình đánh giá sự phù hợp
• 2.5.10. Minh bạch hoá
• 2.5.11. Điểm Hỏi đáp TBT
• 2.5.12. Tuyên bố thực hiện Hiệp định TBT
• 2.5.13. Hiệp định song phƣơng hoặc đa phƣơng
• 2.5.14. Uỷ ban WTO về Rào cản kỹ thuật trong thƣơng mại
• 2.5.15. Quy chế thực hành tốt
• 2.5.16. Hỗ trợ kỹ thuật
• 2.6. GIẢI QUYẾT CÁC TRANH CHẤP VỀ RÀO CẢN KỸ THUẬT TRONG KHUÔN KHỔ WTO
• 2.6.1. Tranh chấp cá Sardine giữ Pêru và EU
• 2.6.2. Nhật bản dựng rào cản táo nhập khẩu từ Hoa Kỳ
• 2.6.3. Liên minh châu Âu cấm nhập khẩu sản phẩm thịt bò từ Hoa Kỳ
• 3. CHƯƠNG 3: VẤN ĐỀ GIA NHẬP WTO VÀ TRIỂN KHAI THỰC HIỆN HIỆP ĐỊNH WT0-TBT TẠI VIỆT NAM
• 3.1. TIẾN TRÌNH ĐÀM PHÁN GIA NHẬP WTO CỦA VIỆT NAM
• 3.2. CÁC MỐC THỜI GIAN ĐÀM PHÁN GIA NHẬP WTO CỦA VIỆT NAM
• 3.3. TIẾN TRÌNH ĐÀM PHÁN VỀ RÀO CẢN KỸ THUẬT TRONG THƢƠNG MẠI (TBT) TRONG KHUÔN KHỔ ĐÀM PHÁN CHUNG CỦA VIỆT NAM
• 3.4. THỰC TRẠNG THỰC HIỆN HIỆP ĐỊNH WTO-TBT TẠI MỘT SỐ QUỐC GIA THÀNH VIÊN WTO
• 3.4.1. Cơ chế, chính sách về rào cản kỹ thuật trong thƣơng mại tại Hoa Kỳ
• 3.4.2. Cơ chế, chính sách về rào cản kỹ thuật trong thƣơng mại tại Liên minh châu Âu - EU
• 3.4.3. Cơ chế, chính sách rào cản kỹ thuật trong thƣơng mại tại Nhật Bản
• 3.4.4. Cơ chế, chính sách rào cản kỹ thuật trong thƣơng mại tại Úc
• 3.5. VẤN ĐỀ TRIỂN KHAI HIỆP ĐỊNH WTO-TBT TẠI VIỆT NAM
• 3.5.1. Thực trạng của Việt Nam trong lĩnh vực hàng rào kỹ thuật trong thƣơng mại (TBT)
• 3.5.2. Những tồn tại trong cơ chế TBT của Việt Nam
• 3.5.3. Một số đề xuất về hƣớng triển khai Hiệp định WTO/TBT tại Việt Nam
• TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
• LỜI MỞ ĐẦU
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Hiệp Định TBT WTO Vai Trò và Tác Động

Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) ra đời năm 1995, kế thừa GATT, mở rộng phạm vi điều tiết thương mại toàn cầu. WTO hướng đến nâng cao mức sống, tạo việc làm, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và sử dụng hiệu quả nguồn lực thế giới. Mục tiêu này được thực hiện qua 5 chức năng chính: quản lý các hiệp định thương mại, tạo khuôn khổ đàm phán, giải quyết tranh chấp, kiểm điểm chính sách thương mại và hợp tác với các tổ chức kinh tế quốc tế. Sự cần thiết của một hiệp định về hàng rào kỹ thuật trong thương mại (Hiệp định TBT WTO) xuất phát từ việc các quốc gia ngày càng sử dụng nhiều tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật để bảo hộ sản xuất trong nước. Khác với thuế quan, tác động của rào cản kỹ thuật khó xác định, nhưng chắc chắn làm tăng chi phí và thời gian cho doanh nghiệp xuất khẩu. Hiệp định TBT ra đời nhằm ngăn chặn việc lạm dụng các quy chuẩn kỹ thuật cho mục đích bảo hộ.

1.1. Mục đích và vai trò của WTO trong thương mại toàn cầu

WTO không chỉ đơn thuần là một tổ chức kế thừa GATT mà còn là một thể chế toàn diện hơn, bao quát nhiều lĩnh vực hơn. Mục tiêu chính của WTO là tạo ra một sân chơi thương mại công bằng, minh bạch và dựa trên luật lệ, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và nâng cao mức sống cho các quốc gia thành viên. WTO đóng vai trò quan trọng trong việc giải quyết các tranh chấp thương mại, đảm bảo các nước thành viên tuân thủ các cam kết và tạo điều kiện cho các vòng đàm phán thương mại đa phương.

1.2. Sự hình thành và phát triển của Hiệp định TBT WTO

Hiệp định TBT WTO không phải là một sáng kiến hoàn toàn mới mà là kết quả của quá trình phát triển lâu dài từ GATT. Trước đó, GATT đã có những quy định chung về quy chuẩn kỹ thuật và tiêu chuẩn, nhưng chưa đủ để giải quyết triệt để các vấn đề liên quan đến rào cản kỹ thuật. Hiệp định TBT ra đời nhằm cụ thể hóa và tăng cường các quy định này, đồng thời tạo ra một cơ chế minh bạch và hiệu quả hơn để giải quyết các tranh chấp liên quan.

II. Hiệp Định Hàng Rào Kỹ Thuật TBT Nội Dung Cốt Lõi

Hiệp định TBT định nghĩa rào cản kỹ thuật bao gồm quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn và quy trình đánh giá sự phù hợp. Quy chuẩn kỹ thuật là văn bản quy định các đặc tính bắt buộc của sản phẩm. Tiêu chuẩn là văn bản quy định các quy tắc, hướng dẫn tự nguyện. Quy trình đánh giá sự phù hợp là quy trình xác định sản phẩm có đáp ứng các yêu cầu của tiêu chuẩn hoặc quy chuẩn kỹ thuật hay không. Mục tiêu của Hiệp định TBT là bảo vệ an toàn, sức khỏe con người, động thực vật, môi trường và ngăn chặn hành vi lừa dối người tiêu dùng. Hiệp định cũng nhấn mạnh việc loại bỏ các rào cản kỹ thuật không cần thiết, đảm bảo đối xử quốc gia và không phân biệt đối xử, hài hòa tiêu chuẩn và minh bạch hóa.

2.1. Phân biệt quy chuẩn kỹ thuật tiêu chuẩn và quy trình đánh giá

Sự khác biệt chính giữa quy chuẩn kỹ thuật và tiêu chuẩn nằm ở tính bắt buộc. Quy chuẩn kỹ thuật mang tính bắt buộc và sản phẩm không đáp ứng sẽ không được phép lưu thông. Tiêu chuẩn mang tính tự nguyện, nhưng có thể ảnh hưởng đến thị phần sản phẩm. Quy trình đánh giá sự phù hợp là công cụ để xác định xem sản phẩm có đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật hay không, và cần được thực hiện một cách minh bạch và không phân biệt đối xử.

2.2. Mục tiêu chính của Hiệp định TBT WTO Bảo vệ và Ngăn chặn

Hiệp định TBT không chỉ nhằm mục đích loại bỏ các rào cản kỹ thuật không cần thiết mà còn hướng đến bảo vệ các lợi ích công cộng như an toàn, sức khỏe con người, động thực vật và môi trường. Đồng thời, Hiệp định cũng ngăn chặn các hành vi lừa dối người tiêu dùng thông qua các quy định về ghi nhãn và thông tin sản phẩm. Mục tiêu này thể hiện sự cân bằng giữa tự do thương mại và bảo vệ các giá trị xã hội.

2.3. Các nội dung cơ bản của Hiệp định TBT Minh bạch và Hài hòa

Hiệp định TBT đặt ra các nguyên tắc quan trọng như minh bạch hóa, đối xử quốc gia và không phân biệt đối xử. Minh bạch hóa đòi hỏi các quốc gia thành viên phải công khai các quy định kỹ thuật và tạo điều kiện cho các bên liên quan tham gia vào quá trình xây dựng. Đối xử quốc gia và không phân biệt đối xử đảm bảo rằng hàng hóa nhập khẩu được đối xử không kém thuận lợi hơn so với hàng hóa trong nước. Hài hòa tiêu chuẩn khuyến khích các quốc gia sử dụng các tiêu chuẩn quốc tế để giảm thiểu các rào cản kỹ thuật.

III. Tác Động Hiệp Định TBT Cơ Hội và Thách Thức Việt Nam

Việc thực hiện Hiệp định TBT mang lại cả cơ hội và thách thức cho Việt Nam. Cơ hội là tiếp cận thị trường quốc tế dễ dàng hơn, nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút đầu tư. Thách thức là phải đáp ứng các tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật khắt khe, nâng cao năng lực kiểm tra, đánh giá và đối phó với các tranh chấp thương mại. Doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động tìm hiểu thông tin, nâng cao năng lực tuân thủ và tận dụng các hỗ trợ kỹ thuật từ nhà nước và các tổ chức quốc tế. Ảnh hưởng của TBT đến doanh nghiệp Việt Nam là rất lớn, đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng.

3.1. Cơ hội tiếp cận thị trường quốc tế và nâng cao năng lực cạnh tranh

Việc tuân thủ các tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật quốc tế không chỉ giúp hàng hóa Việt Nam tiếp cận thị trường quốc tế dễ dàng hơn mà còn nâng cao uy tín và chất lượng sản phẩm. Điều này tạo điều kiện cho các doanh nghiệp Việt Nam mở rộng thị phần và tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường toàn cầu. Hơn nữa, việc áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế cũng giúp các doanh nghiệp nâng cao hiệu quả sản xuất và quản lý.

3.2. Thách thức đáp ứng tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật khắt khe

Một trong những thách thức lớn nhất đối với các doanh nghiệp Việt Nam là đáp ứng các tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật khắt khe của các thị trường nhập khẩu. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp phải đầu tư vào công nghệ, nâng cao trình độ kỹ thuật của người lao động và xây dựng hệ thống quản lý chất lượng hiệu quả. Ngoài ra, các doanh nghiệp cũng cần phải chủ động tìm hiểu thông tin về các quy định kỹ thuật và các yêu cầu về đánh giá sự phù hợp.

3.3. Hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng TBT Vai trò của nhà nước và tổ chức

Để giúp các doanh nghiệp Việt Nam vượt qua các thách thức và tận dụng các cơ hội từ Hiệp định TBT, cần có sự hỗ trợ tích cực từ nhà nước và các tổ chức quốc tế. Nhà nước có thể cung cấp thông tin, đào tạo, tư vấn và hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp. Các tổ chức quốc tế có thể cung cấp hỗ trợ kỹ thuật, chia sẻ kinh nghiệm và giúp các doanh nghiệp tiếp cận các tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật quốc tế.

IV. Triển Khai Hiệp Định TBT Tại Việt Nam Thực Trạng và Giải Pháp

Việt Nam đã có nhiều nỗ lực trong việc triển khai Hiệp định TBT, bao gồm việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, nâng cao năng lực kiểm tra, đánh giá và tăng cường minh bạch hóa thông tin. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều tồn tại như hệ thống tiêu chuẩn chưa đồng bộ, năng lực kiểm tra còn hạn chế và nhận thức của doanh nghiệp về TBT còn thấp. Để nâng cao hiệu quả triển khai, cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, tăng cường đào tạo, nâng cao năng lực kiểm tra và đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến thông tin về TBT. Thông tư hướng dẫn TBT cần được cập nhật thường xuyên.

4.1. Thực trạng hệ thống tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật tại Việt Nam

Hệ thống tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật của Việt Nam đã có những bước phát triển đáng kể trong những năm gần đây, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế. Số lượng tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật còn ít so với yêu cầu thực tế, đặc biệt là trong một số lĩnh vực quan trọng. Ngoài ra, tính đồng bộ và khả năng tương thích của hệ thống tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật còn chưa cao, gây khó khăn cho các doanh nghiệp trong quá trình tuân thủ.

4.2. Nâng cao năng lực kiểm tra và đánh giá sự phù hợp tại Việt Nam

Năng lực kiểm tra và đánh giá sự phù hợp là yếu tố then chốt để đảm bảo hàng hóa Việt Nam đáp ứng các tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật quốc tế. Tuy nhiên, năng lực này còn hạn chế ở nhiều địa phương và ngành nghề. Cần đầu tư vào trang thiết bị, đào tạo nhân lực và xây dựng hệ thống quản lý chất lượng hiệu quả để nâng cao năng lực kiểm tra và đánh giá sự phù hợp.

4.3. Giải pháp hoàn thiện pháp luật và tăng cường đào tạo về TBT

Để nâng cao hiệu quả triển khai Hiệp định TBT, cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan đến tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và đánh giá sự phù hợp. Đồng thời, cần tăng cường đào tạo cho cán bộ quản lý nhà nước, doanh nghiệp và người lao động về các quy định của Hiệp định TBT và các kỹ năng cần thiết để tuân thủ. Việc đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến thông tin về TBT cũng rất quan trọng để nâng cao nhận thức của cộng đồng.

V. Giải Quyết Tranh Chấp TBT Bài Học Kinh Nghiệm Quốc Tế

Các tranh chấp về rào cản kỹ thuật trong khuôn khổ WTO thường phức tạp và kéo dài. Các vụ tranh chấp như vụ cá Sardine giữa Peru và EU, vụ táo nhập khẩu từ Nhật Bản và vụ thịt bò từ EU cho thấy tầm quan trọng của việc tuân thủ các quy định của Hiệp định TBT và giải quyết tranh chấp một cách hòa bình, thông qua cơ chế của WTO. Việt Nam cần nghiên cứu kinh nghiệm của các nước khác để xây dựng hệ thống phòng ngừa và giải quyết tranh chấp hiệu quả. Cơ chế giải quyết tranh chấp TBT cần được hiểu rõ.

5.1. Phân tích các vụ tranh chấp TBT điển hình trong WTO

Các vụ tranh chấp TBT điển hình trong WTO cung cấp những bài học quý giá về cách các quốc gia áp dụng và giải thích các quy định của Hiệp định TBT. Việc phân tích các vụ tranh chấp này giúp Việt Nam hiểu rõ hơn về các vấn đề thường gặp và các yếu tố quan trọng trong việc giải quyết tranh chấp.

5.2. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam trong phòng ngừa tranh chấp TBT

Để phòng ngừa tranh chấp TBT, Việt Nam cần xây dựng hệ thống pháp luật minh bạch, tuân thủ các quy định của Hiệp định TBT và tăng cường đối thoại với các đối tác thương mại. Đồng thời, cần nâng cao năng lực của các cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp trong việc hiểu và áp dụng các quy định kỹ thuật.

5.3. Xây dựng cơ chế giải quyết tranh chấp TBT hiệu quả tại Việt Nam

Việt Nam cần xây dựng cơ chế giải quyết tranh chấp TBT hiệu quả, bao gồm các quy trình hòa giải, trọng tài và tòa án. Cơ chế này cần đảm bảo tính công bằng, minh bạch và hiệu quả, đồng thời phù hợp với các quy định của WTO.

VI. Tương Lai Hiệp Định TBT Phát Triển Bền Vững và Hội Nhập

Hiệp định TBT đóng vai trò quan trọng trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế và phát triển bền vững của Việt Nam. Việc tuân thủ các quy định của Hiệp định TBT không chỉ giúp Việt Nam tiếp cận thị trường quốc tế mà còn góp phần bảo vệ môi trường, sức khỏe cộng đồng và thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững. Trong tương lai, cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, nâng cao năng lực cạnh tranh và tăng cường hợp tác quốc tế để tận dụng tối đa các lợi ích từ Hiệp định TBT. TBT và phát triển bền vững là mối quan hệ mật thiết.

6.1. Vai trò của TBT trong hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam

Hiệp định TBT là một phần quan trọng của hệ thống thương mại đa phương và đóng vai trò then chốt trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam. Việc tuân thủ các quy định của Hiệp định TBT giúp Việt Nam tạo dựng uy tín và niềm tin với các đối tác thương mại, đồng thời mở ra cơ hội tiếp cận các thị trường mới.

6.2. TBT và phát triển bền vững Mối quan hệ tương hỗ

Hiệp định TBT không chỉ thúc đẩy tự do thương mại mà còn góp phần vào phát triển bền vững. Các quy định về tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật có thể được sử dụng để bảo vệ môi trường, sức khỏe cộng đồng và thúc đẩy các hoạt động sản xuất và tiêu dùng bền vững.

6.3. Định hướng tương lai Hoàn thiện và Hợp tác về Hiệp định TBT

Trong tương lai, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, nâng cao năng lực cạnh tranh và tăng cường hợp tác quốc tế để tận dụng tối đa các lợi ích từ Hiệp định TBT. Đồng thời, cần chủ động tham gia vào các hoạt động đàm phán và xây dựng các quy định mới của Hiệp định TBT để bảo vệ lợi ích của Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa kinh tế, sự ra đời của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vào ngày 1/1/1995 với bộ văn kiện Marrakesh đồ sộ hơn 50.000 trang đã đánh dấu bước ngoặt tự do hóa thương mại sâu rộng. Sau 8 vòng đàm phán của GATT, mức thuế quan trung bình đối với hàng công nghiệp của các nước phát triển đã giảm xuống dưới 4%, cắt giảm trung bình 40% trên toàn cầu. Tuy nhiên, khi hàng rào thuế quan hạ thấp, các quốc gia phát triển có xu hướng gia tăng áp dụng các biện pháp phi thuế quan tinh vi, đặc biệt là các rào cản kỹ thuật trong thương mại (TBT).

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm sáng tỏ bản chất pháp lý, cơ chế vận hành của Hiệp định về Hàng rào Kỹ thuật trong Thương mại (Hiệp định WTO-TBT) và đánh giá toàn diện tác động của hiệp định này đối với tiến trình gia nhập, hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam. Mục tiêu cụ thể là hệ thống hóa các quy định cốt lõi của Hiệp định TBT, phân tích thực tiễn áp dụng và giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế, từ đó đánh giá thực trạng hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật của Việt Nam trong giai đoạn đàm phán 1995-2006.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hệ thống pháp luật WTO, kinh nghiệm thực thi tại 4 thị trường xuất khẩu trọng điểm gồm Hoa Kỳ, Liên minh Châu Âu (EU), Nhật Bản, Úc và thực tiễn đàm phán tại Việt Nam từ năm 1995 đến năm 2006. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn cấp thiết khi chỉ rõ các thách thức kỹ thuật mà doanh nghiệp Việt Nam phải đối mặt, điển hình như thiệt hại hơn 3 triệu USD từ 16 lô hàng thực phẩm bị Hoa Kỳ từ chối nhập khẩu trong năm 2005 do vi phạm ghi nhãn, hỗ trợ hoàn thiện 100% khung pháp lý kỹ thuật trước thời điểm gia nhập WTO chính thức.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng nền tảng của hai lý thuyết kinh tế - pháp lý cơ bản: Lý thuyết Tự do hóa thương mại quốc tế và Lý thuyết Bảo hộ phi thuế quan trong quan hệ thương mại hiện đại. Mô hình phân tích của luận văn dựa trên cơ chế cân bằng giữa quyền tự chủ ban hành quy chuẩn của quốc gia nhằm thực hiện "các mục tiêu chính đáng" (như bảo vệ sức khỏe con người, động thực vật, môi trường theo Điều 2.2 Hiệp định TBT) và nghĩa vụ không tạo ra rào cản thương mại không cần thiết.

Nghiên cứu tập trung giải nghĩa và phân định 5 khái niệm pháp lý chủ chốt:

1. Quy chuẩn kỹ thuật: Văn bản bắt buộc áp dụng do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành, quy định đặc tính sản phẩm hoặc quy trình sản xuất liên quan.
2. Tiêu chuẩn: Văn bản mang tính tự nguyện áp dụng do các tổ chức được công nhận ban hành để sử dụng rộng rãi, lặp đi lặp lại.
3. Quy trình đánh giá sự phù hợp: Trình tự kỹ thuật trực tiếp hoặc gián tiếp kiểm tra, chứng nhận sản phẩm đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật hoặc tiêu chuẩn tương ứng.
4. Nguyên tắc Không phân biệt đối xử: Bao gồm Đãi ngộ tối huệ quốc (MFN) và Đãi ngộ quốc gia (NT) áp dụng xuyên suốt cho cả quy chuẩn và quy trình đánh giá.
5. Cơ chế Thừa nhận lẫn nhau (MRA) và Tiêu chuẩn tương đương: Giải pháp loại bỏ chi phí thử nghiệm trùng lặp giữa các thành viên thương mại.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu pháp lý toàn diện từ 15 điều khoản, 3 phụ lục của Hiệp định TBT, hệ thống văn bản của 3 tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế được WTO công nhận (ISO, IEC, ITU), cùng hồ sơ giải quyết tranh chấp chính thức từ Cơ quan Giải quyết Tranh chấp WTO (DSB). Cỡ mẫu khảo sát thực tiễn bao gồm 4 thị trường xuất khẩu trọng điểm của Việt Nam (Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản, Úc) và 3 vụ án lệ tranh chấp TBT tiêu biểu tại WTO.

Phương pháp chọn mẫu điển hình có chủ đích được áp dụng nhằm lựa chọn các vụ tranh chấp nông thủy sản phản ánh chính xác nhất năng lực và rủi ro thực tế của các quốc gia đang phát triển. Phương pháp phân tích luật học so sánh kết hợp phân tích án lệ (case-study analysis) được lựa chọn nhằm bóc tách nghĩa vụ chứng minh khoa học và nguyên tắc vận hành của WTO. Dữ liệu đàm phán được trích xuất từ 12 phiên họp của Ban Công tác gia nhập WTO và 5 đợt đàm phán chuyên đề TBT/SPS của Việt Nam diễn ra trong suốt timeline nghiên cứu 11 năm (1995-2006).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, nghiên cứu chứng minh sự dịch chuyển mạnh mẽ từ bảo hộ thuế quan sang bảo hộ kỹ thuật. Khi mức thuế quan toàn cầu giảm sâu dưới 4%, các nước công nghiệp đã tăng cường dựng lên các rào cản kỹ thuật phức tạp. Điển hình, chỉ riêng trong năm 2003, Hoa Kỳ đã ban hành hơn 300 quy định kỹ thuật mới, tạo sức ép lớn lên các nước xuất khẩu đang phát triển.

Thứ hai, qua phân tích 3 vụ án lệ kinh điển (Peru kiện EU về Cá Sardine, Hoa Kỳ kiện Nhật Bản về Táo nhập khẩu, Hoa Kỳ kiện EU về Thịt bò chứa hormone), nghiên cứu phát hiện WTO luôn đặt nghĩa vụ chứng minh tính hợp lý lên bằng chứng khoa học khách quan. Trong vụ táo nhập khẩu khiến Hoa Kỳ thiệt hại ước tính 15-20 triệu USD mỗi năm, Nhật Bản đã thất bại vì không chứng minh được nguy cơ rệp lửa ảnh hưởng đến sức khỏe con người theo tiêu chuẩn quốc tế IPPC và Codex. Tương tự, tại Hoa Kỳ, 60% đến 100% đàn gia súc sử dụng hormone tăng trưởng, và việc EU cấm nhập khẩu thiếu căn cứ khoa học xác đáng đã dẫn đến phán quyết bất lợi cho EU.

Thứ ba, sự thiếu hụt thông tin kỹ thuật gây tổn thất tài chính nặng nề cho các nước xuất khẩu. Trong năm 2005, có 16 lô hàng thực phẩm của Việt Nam xuất sang Hoa Kỳ với giá trị trên 3 triệu USD bị từ chối nhập khẩu chỉ vì vi phạm các chi tiết ghi nhãn dinh dưỡng như hàm lượng axit béo chuyển hóa (TFA) và sodium.

Thứ tư, trong tiến trình đàm phán gia nhập WTO qua 5 đợt đàm phán TBT/SPS và trả lời hơn 70 câu hỏi chuyên sâu, Việt Nam đã bị các đối tác lớn bác bỏ đề xuất xin ân hạn 3 năm thực thi Hiệp định TBT, buộc quốc gia phải thực hiện đầy đủ 100% nghĩa vụ TBT ngay tại thời điểm chính thức trở thành thành viên.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện chỉ ra nguyên nhân cốt lõi của các rào cản TBT xuất phát từ sự chênh lệch trình độ khoa học công nghệ giữa các khối quốc gia. Nước phát triển tận dụng lợi thế công nghệ để ban hành hơn 10.000 tiêu chuẩn ISO và quy chuẩn nội địa khắt khe nhằm bảo hộ sản xuất trong nước mà không vi phạm cam kết thuế quan.

Các dữ liệu nghiên cứu về sự tương quan giữa lộ trình cắt giảm thuế quan và tần suất ban hành quy chuẩn kỹ thuật có thể được hệ thống hóa trực quan thông qua biểu đồ đường xu hướng qua các năm, kết hợp bảng ma trận so sánh các tiêu chí bắt buộc của quy chuẩn kỹ thuật đối lập với tính tự nguyện của tiêu chuẩn ISO/Codex.

So với các nghiên cứu trước đây vốn chỉ nhìn nhận TBT dưới góc độ cản trở thương mại thuần túy, luận văn này khẳng định TBT là "con dao hai lưỡi". Nếu quốc gia đang phát triển chủ động nâng cấp năng lực tiêu chuẩn hóa, vận dụng tốt cơ chế Điểm Hỏi đáp TBT và thời hạn thông báo 60 ngày theo Điều 2.6, TBT sẽ trở thành động lực then chốt để nâng cao chất lượng sản phẩm nội địa và bảo vệ người tiêu dùng trong nước trước hàng nhập khẩu kém chất lượng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện thể chế và đẩy nhanh lộ trình hài hòa tiêu chuẩn: Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì rà soát, chuyển đổi trên 70% tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) tương thích hoàn toàn với tiêu chuẩn quốc tế ISO, IEC và Codex trong giai đoạn 2006-2008; sớm hoàn thiện và trình Quốc hội thông qua Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật.
2. Vận hành chuyên nghiệp Điểm Hỏi đáp và Cảnh báo TBT Quốc gia: Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đầu tư hạ tầng công nghệ, thiết lập cổng thông tin điện tử tiếp nhận và xử lý 100% các dự thảo quy chuẩn kỹ thuật quốc tế trong thời hạn 60 ngày góp ý theo quy định tại Điều 10 Hiệp định TBT, triển khai ngay từ đầu năm 2007.
3. Nâng cấp năng lực thử nghiệm và thúc đẩy ký kết thỏa thuận thừa nhận lẫn nhau (MRA): Bộ Công Thương phối hợp với các Bộ quản lý chuyên ngành đầu tư hiện đại hóa ít nhất 50 phòng thử nghiệm trọng điểm đạt chuẩn ISO/IEC 17025 đến năm 2010, đẩy mạnh đàm phán các thỏa thuận MRA song phương nhằm cắt giảm 50% chi phí và thời gian kiểm định trùng lặp cho hàng hóa xuất khẩu.
4. Xây dựng liên minh hiệp hội ngành hàng và chủ động pháp lý: Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản (VASEP), Hiệp hội Dệt may và Hiệp hội Cà phê thành lập quỹ hỗ trợ pháp lý chuyên trách, chủ động phối hợp với các công ty luật quốc tế để thu thập dữ liệu khoa học, sẵn sàng thực hiện quyền khởi kiện hoặc kháng kiện trước DSB của WTO từ năm 2007 thay vì thụ động chịu xử phạt.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước (Bộ KH&CN, Bộ Công Thương, VCCI): Hưởng lợi từ khung phân tích chính sách để xây dựng lộ trình quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, chuẩn hóa cơ chế hoạt động của mạng lưới TBT Việt Nam đáp ứng yêu cầu của 63 thành viên đàm phán đa phương.
2. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu và các Hiệp hội ngành hàng: Nắm bắt các quy tắc ghi nhãn, đánh giá sự phù hợp tại thị trường Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản để chủ động phòng tránh rủi ro bị trả hàng hoặc cấm nhập khẩu, bảo vệ doanh thu xuất khẩu.
3. Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên ngành Luật Quốc tế, Kinh tế Đối ngoại: Sử dụng làm tài liệu tham khảo học thuật chuyên sâu về cấu trúc Hiệp định TBT, phương pháp phân tích án lệ tranh chấp thương mại và tiến trình đàm phán gia nhập WTO của Việt Nam giai đoạn 1995-2006.
4. Luật sư thương mại quốc tế và chuyên gia tư vấn pháp lý: Khai thác kinh nghiệm thực tiễn từ các vụ án lệ cá Sardine, táo và thịt bò để xây dựng chiến lược tranh tụng, lập luận chứng cứ khoa học và khai thác nguyên tắc đối xử đặc biệt (S&D) theo Điều 12 TBT.

Câu hỏi thường gặp

1. Hiệp định TBT khác gì so với Hiệp định SPS trong khuôn khổ WTO? Hiệp định TBT điều chỉnh các quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn và quy trình đánh giá sự phù hợp cho tất cả hàng hóa công nông nghiệp nhằm mục tiêu an toàn, chất lượng và bảo vệ người tiêu dùng. Trong khi đó, Hiệp định SPS chỉ tập trung chuyên biệt vào các biện pháp vệ sinh dịch tễ để bảo vệ tính mạng con người, động vật, thực vật khỏi dịch bệnh và độc tố thực phẩm.

2. Sự khác biệt cơ bản giữa Quy chuẩn kỹ thuật và Tiêu chuẩn là gì? Quy chuẩn kỹ thuật có hiệu lực bắt buộc áp dụng trên toàn lãnh thổ; sản phẩm không đạt quy chuẩn sẽ bị cấm lưu thông hoặc cấm nhập khẩu. Ngược lại, tiêu chuẩn mang tính tự nguyện áp dụng, chủ yếu đóng vai trò định hướng chất lượng, nâng cao năng lực cạnh tranh và uy tín thương hiệu của doanh nghiệp trên thị trường.

3. Điểm Hỏi đáp TBT Quốc gia có vai trò gì đối với doanh nghiệp xuất khẩu? Điểm Hỏi đáp TBT (thành lập theo Điều 10) là đầu mối chính thức cung cấp thông tin, tài liệu về các dự thảo quy chuẩn kỹ thuật của các nước thành viên WTO. Doanh nghiệp có thể thông qua đây để nắm bắt kịp thời các thay đổi kỹ thuật trước ít nhất 60 ngày, chủ động điều chỉnh dây chuyền sản xuất và gửi kiến nghị phản hồi.

4. Nước xuất khẩu cần làm gì khi bị áp đặt rào cản kỹ thuật vô lý? Quốc gia xuất khẩu cần thu thập bằng chứng khoa học, chứng minh sản phẩm tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế tương đương (như Codex, ISO). Đồng thời, cần tận dụng cơ chế tham vấn song phương, liên kết với các nước thành viên có cùng quyền lợi và đưa vụ việc ra Cơ quan Giải quyết Tranh chấp DSB của WTO theo quy định của DSU.

5. Tại sao Việt Nam không được hưởng thời gian ân hạn 3 năm khi thực thi Hiệp định TBT? Mặc dù Việt Nam đề xuất xin hưởng ân hạn 3 năm với tư cách nền kinh tế chuyển đổi có GDP thấp (tương tự Campuchia hay Nepal), các đối tác thương mại lớn tại vòng đàm phán song phương như Hoa Kỳ và các nước châu Mỹ đã kiên quyết bác bỏ, yêu cầu Việt Nam phải thực thi đầy đủ 100% nghĩa vụ TBT ngay khi gia nhập.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở pháp lý của Hiệp định TBT với 15 điều khoản, 3 phụ lục và cơ chế minh bạch hóa thông tin quốc tế.
• Phân tích sâu sắc 3 án lệ tranh chấp TBT điển hình, khẳng định vai trò tối thượng của chứng cứ khoa học khách quan và các tiêu chuẩn quốc tế ISO, Codex, IEC.
• Đánh giá thẳng thắn các hạn chế nội tại của hệ thống tiêu chuẩn Việt Nam qua 5 đợt đàm phán TBT/SPS và các thiệt hại xuất khẩu thực tế.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính chiến lược từ hoàn thiện thể chế Luật Tiêu chuẩn đến nâng cấp 50 phòng thử nghiệm đạt chuẩn ISO 17025.
• Kêu gọi các hiệp hội và doanh nghiệp xuất khẩu chủ động chuyển đổi từ tư thế bị động sang chủ động tuân thủ 100% cam kết kỹ thuật WTO trong giai đoạn 2006-2010.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT ------------------------------- NGUYỄN VĂN KHÔI HIỆP ĐỊNH HÀNG RÀO KỸ THUẬT TRONG THƢƠNG MẠI CỦA TỔ CHỨC THƢƠNG MẠI THẾ GIỚI (WTO) CHUYÊN NGÀNH : LUẬT QUỐC TẾ MÃ SỐ : 50512 TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC HÀ NỘI - NĂM 2006 z Công trình đƣợc hoàn thành tại Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội. Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. Hoàng Ngọc Giao Phản biện 1:. Luận văn sẽ đƣợc bảo vệ trƣớc Hội đồng chấm luận văn thạc sỹ họp tại Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội Vào hồi.

Có thể tìm hiểu luận văn tại Thƣ viện Đại học Quốc gia Hà Nội z 2 MỤC LỤC CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TỔ CHỨC THƢƠNG MẠI THẾ GIỚI - WTO 1. MỤC ĐÍCH VÀ VAI TRÒ CỦA WTO ĐỐI VỚI SỰ PHÁT TRIỂN CỦA NỀN KINH TẾ TOÀN CẦU 1. CƠ CẤU TỔ CHỨC CỦA WTO 1. QUY CHẾ THÀNH VIÊN VÀ THỦ TỤC GIA NHẬP WTO 1.

SỰ CẦN THIẾT HÌNH THÀNH MỘT HIỆP ĐỊNH CỦA WTO VỀ HÀNG RÀO KỸ THUẬT 1. SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA HIỆP ĐỊNH VỀ HÀNG RÀO KỸ THUẬT TRONG THƢƠNG MẠI CỦA WTO (HIỆP ĐỊNH WTO-TBT) CHƢƠNG 2: HIỆP ĐỊNH HÀNG RÀO KỸ THUẬT TRONG THƢƠNG MẠI 2. KHÁI NIỆM VỀ HÀNG RÀO KỸ THUẬT TRONG THƢƠNG MẠI 2. Quy chuẩn kỹ thuật 2.

Quy trình đánh giá sự phù hợp 2. MỤC TIÊU CỦA HIỆP ĐỊNH WTO-TBT 2. Bảo vệ an toàn và sức khoẻ con ngƣời 2. Bảo vệ động vật, thực vật 2.

Bảo vệ môi trƣờng 2. Ngăn chặn các hành vi lừa đối ngƣời tiêu dùng 2. CÁC NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA HIỆP ĐỊNH WTO-TBT 2. Loại bỏ những rào cản kỹ thuật không cần thiết trong thƣơng mại 2.

Quy chuẩn kỹ thuật 2. Quy trình đánh giá sự phù hợp z 3 2. Đối xử quốc gia và không phân biệt 2. Hài hoà tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật 2.

Tham gia các tổ chức tiêu chuẩn hoá quốc tế 2. Đối xử đặc biệt và khác biệt 2. Thừa nhận lẫn nhau 2. Thừa nhận lẫn nhau các quy trình đánh giá sự phù hợp 2.

Minh bạch hoá 2. Điểm Hỏi đáp TBT 2. Tuyên bố thực hiện Hiệp định TBT 2. Hiệp định song phƣơng hoặc đa phƣơng 2.

Uỷ ban WTO về Rào cản kỹ thuật trong thƣơng mại 2. Quy chế thực hành tốt 2. Hỗ trợ kỹ thuật 2. GIẢI QUYẾT CÁC TRANH CHẤP VỀ RÀO CẢN KỸ THUẬT TRONG KHUÔN KHỔ WTO 2.

Tranh chấp cá Sardine giữ Pêru và EU 2. Nhật bản dựng rào cản táo nhập khẩu từ Hoa Kỳ 2. Liên minh châu Âu cấm nhập khẩu sản phẩm thịt bò từ Hoa Kỳ CHƢƠNG 3: VẤN ĐỀ GIA NHẬP WTO VÀ TRIỂN KHAI THỰC HIỆN HIỆP ĐỊNH WT0-TBT TẠI VIỆT NAM 3. TIẾN TRÌNH ĐÀM PHÁN GIA NHẬP WTO CỦA VIỆT NAM 3.

CÁC MỐC THỜI GIAN ĐÀM PHÁN GIA NHẬP WTO CỦA VIỆT NAM 3. TIẾN TRÌNH ĐÀM PHÁN VỀ RÀO CẢN KỸ THUẬT TRONG THƢƠNG MẠI (TBT) TRONG KHUÔN KHỔ ĐÀM PHÁN CHUNG CỦA VIỆT NAM 3. THỰC TRẠNG THỰC HIỆN HIỆP ĐỊNH WTO-TBT TẠI MỘT SỐ QUỐC GIA THÀNH VIÊN WTO z 4 3. Cơ chế, chính sách về rào cản kỹ thuật trong thƣơng mại tại Hoa Kỳ 3.

Cơ chế, chính sách về rào cản kỹ thuật trong thƣơng mại tại Liên minh châu Âu - EU 3. Cơ chế, chính sách rào cản kỹ thuật trong thƣơng mại tại Nhật Bản 3. Cơ chế, chính sách rào cản kỹ thuật trong thƣơng mại tại Úc 3. VẤN ĐỀ TRIỂN KHAI HIỆP ĐỊNH WTO-TBT TẠI VIỆT NAM 3.

Thực trạng của Việt Nam trong lĩnh vực hàng rào kỹ thuật trong thƣơng mại (TBT) 3. Những tồn tại trong cơ chế TBT của Việt Nam 3. Một số đề xuất về hƣớng triển khai Hiệp định WTO/TBT tại Việt Nam KẾT LUẬN DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO z 5 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ TỔ CHỨC THƢƠNG MẠI THẾ GIỚI - WTO 1. MỤC ĐÍCH VÀ VAI TRÒ CỦA WTO ĐỐI VỚI SỰ PHÁT TRIỂN CỦA NỀN KINH TẾ TOÀN CẦU Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) thành lập ngày 1/1/1995, kế tục và mở rộng phạm vi điều tiết thương mại thế giới của thiết chế tiền thân của nó là Hiệp định chung về Thuế quan và Mậu dịch (GATT).

Nhu cầu cần phải có một tổ chức quốc tế như WTO được thấy rõ qua quá trình thành lập và hoạt động của GATT mà chúng ta sẽ tìm hiểu sau đây: Trước những năm 1950, trong khuôn khổ hoạt động của mình, Liên Hiệp Quốc đã tổ chức ba hội nghị quốc tế tại London (10/1946), Geneva (8/1947) và tại La Havana (từ tháng 11/1947 đến tháng 3/1948) để soạn thảo ra văn kiện thành lập ITO có tên gọi là “Hiến chương La Havana”. Đây là một công ước quốc tế với mục tiêu là tạo việc làm đầy đủ và tăng trưởng thương mại. Trải qua 3 năm ròng rã đàm phán cam go, 53 nước đã ký kết Văn kiện cuối cùng của Hội nghị vào ngày 24-3-1948. Do gặp một số khó khăn trong việc phê chuẩn tại một vài nước thành viên, đặc biệt là sự trì hoãn của thượng viện Hoa Kỳ trong việc thông qua Hiến chương thành lập ITO, nên việc thành lập Tổ chức Thương mại Quốc tế - ITO đã không thực hiện được.

Song song với cuộc đàm phán Hiến chương La Havana nói trên, từ ngày 10/4 đến 30/10/1947 tại Geneva đại diện 25 nước cũng đã kết thúc vòng đàm phán thương mại đa phương đầu tiên theo đề nghị của Mỹ về cắt giảm thuế quan đối với khoảng một nửa số hàng hoá trong thương mại quốc tế. Ngày 30/10/1947, sau khi bổ sung thêm Chương IV (Chính sách thương mại) của Dự thảo Hiến chương La Havana vừa đàm phán xong, 23 nước đã ký kết Nghị định thư áp dụng tạm thời “Hiệp định chung về Thuế quan và Thương mại” gọi tắt tiếng Anh là GATT 1947. z 6 GATT hoạt động ở 2 cấp độ: Ở cấp độ thứ nhất, các nước thành viên GATT cùng làm việc hàng ngày để thực hiện các quy định về thương mại, giải quyết tranh chấp và thảo luận các vấn đề chung. Ở cấp độ thứ 2, các nước thành viên tiến hành các vòng đàm phán.

Đây là những vòng đàm phán thương mại kéo dài mà kết quả đạt được là ký kết các hiệp định và thoả thuận nhằm tự do hoá thương mại và củng cố cơ cấu chung của tổ chức. Trong giai đoạn đầu, trọng tâm của các Vòng đàm phán là khuyến khích tiếp tục giảm thuế quan trên cơ sở có đi có lại. Sau đó chuyển trọng tâm sang vấn đề hàng rào bảo hộ mậu dịch. Qua 8 Vòng đàm phán, các nước công nghiệp hoá cắt giảm thuế quan trung bình xuống dưới 4%, tức là chỉ bằng 1/10 mức thuế vào thời điểm GATT được thành lập.

Nhiều hạn ngạch nhập khẩu được loại bỏ và việc trợ cấp cũng được kiểm soát một cách chặt chẽ hơn. Quan trọng nhất trong 8 Vòng đàm phán là vòng cuối cùng: Vòng đàm phán thương mại đa biên Uruguay, bắt đầu tại Punta Del Este, Uruguay năm 1986 và kết thAustralia tại Thuỵ sỹ năm 1993. Ngày 15/4/1994 các Bộ trưởng đã ký Định ước cuối cùng của Vòng đàm phán Uruguay tại Marrakesh, Maroc. Kết quả của vòng đàm phán kéo dài 7 năm nay là: việc cắt giảm thuế quan trung bình 40% đối với hàng công nghiệp, mức tăng trung bình của các ràng buộc về thuế quan đạt từ 21% đến 73% (đối với các nước đang phát triển), 78% đến 99% (đối với các nước phát triển) và từ 73% đến 98% (đối với các nước có nền kinh tế đang chuyển đổi); một chương trình tổng thể về cải cách nông nghiệp, bao gồm cả việc tự do hoá cam kết về thuế quan, hỗ trợ trong nước và trợ giá xuất khẩu… Vòng đàm phán Uruguay mở đường cho thời kỳ mới của các quan hệ kinh tế toàn cầu.

Các quy định mới về thương mại quốc tế điều chỉnh quan hệ kinh tế ở phạm vi rộng hơn nhiều so với các quy định tại các điều ước z 7 song phương và đa phương trước đây. Các quy định này bao gồm quyền sở hữu trí tuệ và các biện pháp đầu tư liên quan đến thương mại. Các nước cũng thoả thuận về thủ tục giải quyết tranh chấp quốc tế. Cùng với yêu cầu khách quan phải điều chỉnh cơ cấu tổ chức, hoạt động của Hiệp định GATT để điều tiết tốt thương mại toàn cầu trong tình hình mới, ngày 15/4/1994, tại Marrakesh - Marốc, khi kết thúc vòng đàm phán Uruguay, 130 thành viên GATT đã cùng nhau ký Hiệp định thành lập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

Theo đó, WTO chính thức được thành lập và đi vào hoạt động từ 1/1/1995. Về phương diện pháp lý, Định ước cuối cùng của Vòng đàm phán Uruguay ký ngày 15-4-1994 tại Marrakesh là một văn kiện pháp lý có phạm vi điều chỉnh rộng lớn nhất và có tính chất kỹ thuật pháp lý phức tạp nhất trong lịch sử ngoại giao và luật pháp quốc tế. Về dung lượng, các hiệp định được ký tại Marrakesh và các phụ lục kèm theo bao gồm 50.000 trang, trong đó riêng 500 trang quy dịnh về các nguyên tắc và nghĩa vụ pháp lý chung của các nước thành viên như sau: - Hiệp định thành lập Tổ chức Thương mại Thế giới. - 20 hiệp định đa phương về thương mại hàng hoá.

- 4 hiệp định đa phương về thương mại dịch vụ, sở hữu trí tuệ, giải quyết tranh chấp, kiểm điểm chính sách thương mại. - 4 hiệp định nhiều bên về Hàng không dân dụng, mua sắm của chính phủ, sản phẩm sữa và sản phẩm thịt bò. - 23 tuyên bố (declaration) và quyết định (decision) liên quan đến một số vấn đề chưa đạt được thoả thuận trong Vòng đàm phán Uruguay. WTO với tư cách là một tổ chức thương mại của tất cả các nước trên thế giới, thực hiện những mục tiêu đã được nêu trong Lời nói đầu của Hiệp định GATT 1947 là nâng cao mức sống của nhân dân các thành viên, đảm bảo z 8 việc làm thAustralia đẩy tăng trưởng kinh tế và thương mại, sử dụng có hiệu quả nhất các nguồn lực của thế giới.

Mục tiêu của WTO được thể hiện qua 5 chức năng cơ bản sau: - Thống nhất quản lý việc thực hiện các hiệp định và thoả thuận thương mại đa phương và nhiều bên; giám sát, tạo thuận lợi, kể cả trợ giúp kỹ thuật cho các nước thành viên thực hiện các nghĩa vụ thương mại quốc tế của họ. - Là khuôn khổ thể chế để tiến hành các vòng đàm phán thương mại đa phương trong khuôn khổ WTO, theo quyết định của Hội nghị Bộ trưởng WTO. - Là cơ chế giải quyết tranh chấp giữa các nước thành viên liên quan đến việc thực hiện và giải thiứch Hiệp định WTO và các hiệp định thuơng mại đa phương và nhiều bên.