mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung chính của luận văn gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Lý luận về hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh của NHTM. Chƣơng 2: Thực trạng về hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam - Chi nhánh KCN Phú Tài. Chƣơng 3: Giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam – Chi nhánh KCN Phú Tài. Tổng quan tài liệu nghiên cứu Luận văn sử dụng một số kết quả nghiên cứu, luận văn cao học dƣới đây để làm nền tảng lý luận để bổ sung kiến thức cho đề tài của ngƣời viết.
Cụ thể nhƣ sau: 1/ Luận văn thạc sĩ kinh tế của tác giả Lê Thị Cẩm Tú về đề tài:“ Hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân, hộ gia đình tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam – Chi nhánh Bình Định”, năm 2014. Đây có thể xem là tài liệu tham khảo gần với nội dung đề tài nghiên cứu của ngƣời viết nhất. Luận văn của tác giả Lê Thị Cẩm Tú trên cơ sở lý luận chung về Hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân, hộ gia đình của ngân hàng thƣơng mại và thực trạng công tác này tại Ngân hàng TMCP Công Thƣơng Việt Nam - Chi nhánh Bình Định, đã đƣa ra nhiều giải pháp hiệu quả, Luan van 4 phù hợp với đặc điểm hoạt động của Chi nhánh cũng nhƣ đối tƣợng khách hàng tại tỉnh Bình Định. Tuy nhiên, địa bàn hoạt động chủ yếu của Chi nhánh lại tập trung vào khu vực Thành phố Quy Nhơn, do đó luận văn của tác giả Cẩm Tú tập trung giải quyết vào đối tƣợng khách hàng trong khu vực này.
Mặt khác, vì có địa bàn hoạt động chủ yếu tại trung tâm kinh tế - xã hội – chính trị của tỉnh Bình Định nên hoạt động chi nhánh của tác giả Cẩm Tú cũng thuận lợi hơn về nhiều mặt, trong đó bao gồm cả hoạt động nhằm hạn chế rủi ro tín dụng, ví dụ nhƣ: điều tra, sàn lọc khách hàng, triển khai chƣơng trình tín dụng, bán chéo sản phẩm hỗ trợ tín dụng, tập huấn và đào tạo đội ngũ nguồn nhân lực, xử lý nợ có vấn đề.v… 2/ Luận văn thạc sĩ kinh tế của tác giả Võ Thị Hoàng Anh về đề tài:“ Hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay hộ kinh doanh tại Ngân hàng TMCP Đông Nam Á – Chi nhánh Đà Nẵng”, năm 2014. Cũng nhƣ hầu hết các luận văn tham khảo khác, đề tài của tác giả Võ Thị Hoàng Anh trên cơ sở lý luận và thực tiễn hoạt động đề ra các giải pháp nhằm giải quyết đề tài của mình. Tác giả trình bày khá hoàn thiện cơ sở lý luận về hạn chế rủi ro tín dụng cũng nhƣ các giải pháp nhằm hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay đối tƣợng là hộ SXKD. Tuy các giải pháp đƣợc đƣa ra nhằm cải thiện chất lƣợng dƣ nợ cho vay hộ kinh doanh tại Ngân hàng TMCP Đông Nam Á, trên địa bàn Đà Nẵng, mặc dù ngân hàng đƣợc nghiên cứu khác nhau, địa bàn hoạt động khác nhau, nhƣng đề tài vẫn có tính khái quát cao, có thể phát huy hiệu quả cho các ngân hàng khác cũng nhƣ trên địa bàn khác.
3/ Luận văn thạc sĩ kinh tế của tác giả Lê Thị Thanh Thủy về đề tài:“ Hạn chế rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Hải Châu – Tp Đà Nẵng”, năm 2013. Tuy có sự khác nhau về đối tƣợng và địa bàn nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu rộng hơn nhƣng hầu hết cơ sở lý luận về hạn chế rủi ro tín dụng và các giải pháp đƣa ra nhằm hạn chế rủi ro tín Luan van 5 dụng trong hoạt động tín dụng tại Ngân hàng của tác giả Lê Thị Thanh Thủy vẫn phù hợp để tham khảo đối với công tác hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh tại Ngân hàng TMCP Công Thƣơng Việt Nam – Chi nhánh KCN Phú Tài với địa bàn hoạt động trải dài trên toàn tỉnh Bình Định. 4/ Nghiên cứu: “Khảo sát về Ngành ngân hàng Việt Nam năm 2013”, năm 2013, Công ty TNHH KPMG. Nghiên cứu này đƣa ra các kết quả khảo sát về ngành ngân hàng Việt Nam qua các thời kỳ, qua đó làm bật lên các thách thức chính mà ngành ngân hàng đang phải đối mặt nhƣ: Làm sao giải quyết đƣợc nợ xấu? Ngành ngân hàng sẽ đƣợc củng cố nhƣ thế nào và những ai đóng vai trò chính trong quá trình này? Làm sao tăng trƣởng tín dụng mà không tăng thêm rủi ro? Và làm thế nào để áp dụng một cơ cấu Quản trị Rủi ro thích hợp cho ngàng ngân hàng? Bài viết đem lại cho tác giả cái nhìn mới hơn về hoạt động ngành ngân hàng tại Việt Nam trong giai đoạn vừa qua.
Bên cạnh đó ngƣời viết còn tham khảo các đề tài nghiên cứu: Luận văn thạc sĩ Đoàn Sơn Anh (2013), Hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp tại Ngân hàng Việt Á – Chi nhánh Quảng Ngãi; Luận văn thạc sĩ Phạm Thị Hiền (2013), Hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Xuất Nhập Khẩu Đà Nẵng. Các tác giả hầu hết tập trung nghiên cứu về hạn chế nợ xấu, nợ có vấn đề trong hoạt động tín dụng chung của ngân hàng, hoặc có đề cập cụ thể nhƣng chủ yếu là khách hàng doanh nghiệp, hộ SXKD trên địa bàn khác, chƣa phải là đối tƣợng nghiên cứu của tôi. Trong luận văn này ngƣời viết tập trung chính vào hoạt động cho vay CNKD và cố gắng khắc phục một số hạn chế của các luận văn đã nêu trên nhằm đƣa ra giải pháp hiệu quả, phù hợp nhất đối với công tác hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay CNKD tại Ngân hàng TMCP Công Thƣơng VN – Chi nhánh KCN Phú Tài. Luan van 6 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HẠN CHẾ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG CHO VAY CÁ NHÂN KINH DOANH TẠI NHTM 1.
KHÁI QUÁT VỀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY CÁ NHÂN KINH DOANH CỦA NHTM 1. Hoạt động cho vay của NHTM a. Khái niệm - Khái niệm NHTM: Tại Việt Nam, trong bƣớc chuyển đổi sang kinh tế thị trƣờng có sự quản lý của Nhà nƣớc, thực hiện nhất quán chính sách kinh tế nhiều thành phần theo định hƣớng XHCN. Mọi ngƣời đƣợc tự do kinh doanh theo pháp luật, đƣợc bảo hộ quyền sở hữu và thu nhập hợp pháp, các hình thức sở hữu có thể hỗn hợp, đan kết với nhau hình thành các tổ chức kinh doanh đa dạng.
Các doanh nghiệp, không phân biệt quan hệ sở hữu đều tự chủ kinh doanh, hợp tác và cạnh tranh với nhau, bình đẳng trƣớc pháp luật. Theo hƣớng đó, nền kinh tế hàng hoá phát triển tất yếu sẽ tạo ra những tiền đề cần thiết và đòi hỏi sự ra đời của nhiều loại hình ngân hàng và các tổ chức tín dụng khác. Để tăng cƣờng quản lý, hƣớng dẫn hoạt động của các ngân hàng và các tổ chức tín dụng khác, tạo thuận lợi cho sự phát triển nền kinh tế đồng thời bảo vệ lợi ích hợp pháp của các tổ chức và cá nhân. Việc đƣa ra khái niệm niệm về NHTM là hết sức cần thiết.
Theo luật các tổ chức tín dụng của Nƣớc cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam ghi: “Hoạt động ngân hàng là hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ ngân hàng với nội dung thƣờng xuyên là nhận tiền gửi và sử dụng số tiền này để cấp tín dụng và cung cấp các dịch vụ thanh toán”. Luan van 7 - Khái niệm hoạt động cho vay của NHTM: Tín dụng ngân hàng là quan hệ vay mƣợn giữa ngân hàng với các cá nhân, doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế xã hội và các tổ chức tín dụng khác theo nguyên tắc hoàn trả. Theo mục 2- Điều 3- Quyết định 1627/2001/QĐ-NHNN về quy chế cho vay của Tổ chức tín dụng với khách hàng, ta có định nghĩa: “Cho vay là một hình thức cấp tín dụng, theo đó tổ chức tín dụng giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời hạn nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc hoàn trả cả gốc và lãi”. Căn cứ vào bảng tổng kết tài sản của các NHTM, chúng ta thấy rằng cho vay luôn là khoản mục chiếm tỷ lệ lớn nhất trong tổng tài sản của ngân hàng và là khoản mục đem lại thu nhập cao nhất cho ngân hàng.
Tuy nhiên rủi ro trong hoạt động ngân hàng có xu hƣớng tập trung vào danh mục các khoản cho vay. Tiền cho vay là một món nợ đối với cá nhân hay doanh nghiệp đi vay nhƣng lại là một tài sản đối với ngân hàng. So sánh với các tài sản khác khoản mục cho vay có tính lỏng kém hơn vì thông thƣờng chúng không thể chuyển thành tiền mặt trƣớc khi các khoản cho vay đó đến hạn thanh toán. Khi một khoản vay đƣợc NHTM cấp cho ngƣời vay thì ngƣời vay mới là bên chủ động: có thể trả ngân hàng tiền vay trƣớc hạn, đúng hạn thậm chí có thể xin gia hạn thêm thời gian trả nợ.
Còn các NHTM chỉ đƣợc phép quản lý các khoản vay đó tuân theo hợp đồng đã ký, ngân hàng phải thực hiện theo đúng hợp đồng đã ký trừ khi có những sai phạm của khách hàng khi thực hiện hợp đồng. Vai trò của hoạt động cho vay - Đối với NHTM: Đối với hầu hết các ngân hàng, khoản mục cho vay chiếm quá nửa giá Luan van 8 trị tổng tài sản và tạo ra từ một phần hai đến hai phần ba nguồn thu của ngân hàng. Đồng thời, rủi ro trong hoạt động ngân hàng có xu hƣớng tập trung vào các khoản cho vay. Tình trạng khó khăn của một ngân hàng thƣờng phát sinh từ các khoản cho vay khó đòi, bắt nguồn từ một số nguyên nhân sau: Quản lý yếu kém, cho vay không tuân thủ nguyên tắc tín dụng, chính sách cho vay không hợp lý và tình trạng suy thoái ngoài dự kiến của nền kinh tế.
Chính vì thế mà thanh tra ngân hàng thƣờng xuyên kiểm tra các danh mục cho vay của các ngân hàng. - Đối với các khách hàng và đối với nền kinh tế: Mọi ngƣời đều mong muốn các ngân hàng hỗ trợ cho sự phát triển của cộng đồng địa phƣơng thông qua việc cung cấp các khoản vay, đáp ứng nhu cầu tài chính của doanh nghiệp và ngƣời tiêu dùng với một mức lãi suất hợp lý.