ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH BẮC NINH TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHIỆP BẮC NINH GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN 05: ĐẢM BẢO CUNG CẤP ĐIỆN VÀ AN TOÀN CHO THIẾT BỊ NGÀNH: ĐIỆN TỬ CÔNG NGHIỆP (TIÊU CHUẨN ĐỨC) TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG (Ban hành kèm theo Quyết định số: 417/QĐ-CĐCN ngày 22 tháng 8 năm 2023 của Hiệu trưởng trường Cao đẳng Công nghiệp Bắc Ninh Bắc Ninh) Bắc Ninh - 2023 1 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THIỆU Giáo trình “Đảm bảo cung cấp điện và an toàn cho thiết bị” được biên soạn bởi các Giảng viên của Khoa Điện – Điện tử trường Cao đẳng Công nghiệp Bắc Ninh. Trên cơ sở Chương trình đào tạo ngành Điện tử công nghiệp tiêu chuẩn Đức trình độ cao đẳng của Trường Cao đẳng Công nghiệp Bắc Ninh, dưới sự góp ý của đồng nghiệp, tham khảo ý kiến của các Giảng viên có kinh nghiệm của các trường trọng điểm, các Giảng viên biên soạn có nhiều kinh nghiệm giảng dạy mô đun này thực hiện biên soạn giáo trình “Đảm bảo cung cấp điện và an toàn cho thiết bị” phục vụ cho công tác giảng dạy.
Mô đun này được thiết kế gồm 5 bài : Bài 1: Tiêu chuẩn, quy tắc và quy định Bài 2: Các thiết bị đóng cắt và phân phối Bài 3: Hệ thống điện Bài 4: An toàn và bảo vệ Bài 5: Thiết bị đo lường và kiểm tra Mặc dù nhóm tác giả đã hết sức cố gắng, song sai sót là khó tránh. Nhóm tác giả rất mong nhận được các ý kiến phê bình, nhận xét của bạn đọc để giáo trình được hoàn thiện hơn. Xin chân thành cảm ơn! Bắc Ninh, ngày … tháng … năm 2023 Tham gia biên soạn Th.s Dương Văn Nhung - Chủ biên Th.s Lê Văn Phượng – Thành viên Th.s Nguyễn Thị Hiền – Thành viên 2 MỤC LỤC 3 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: Đảm bảo cung cấp điện và an toàn cho thiết bị Mã số mô đun: MĐ 05 Thời gian: 320 giờ Lý thuyết: 104 giờ Thực hành: 208 giờ Kiểm tra: 8 giờ I. Vị trí và tính chất của mô đun: - Vị trí: Là mô đun chuyên môn sau khi học mô đun 4 “Kỹ thuật điều khiển và hệ thống công nghệ thông tin cơ bản”.
- Tính chất: Mô đun định hướng thực hành, cung cấp cho Sinh viên kiến thức và kỹ năng cần thiết để có thể phân tích và lập kế hoạch cho hệ thống cung cấp năng lượng điện cũng như đánh giá sự an toàn của chúng. Ngoài các vấn đề cơ bản về lý thuyết, chủ yếu bao gồm các tiêu chuẩn, quy định và tài liệu, tập trung vào việc lập kế hoạch và lắp đặt các thiết bị đóng cắt và phân phối cho các tòa nhà dân dụng và tòa nhà chức năng. Ngoài ra, còn làm sâu sắc thêm các kiến thức và kỹ năng về lĩnh vực bảo vệ và an toàn, cũng như các quy trình đo lường và kiểm tra. Mục tiêu mô đun: Kiến thức: - Hiểu và áp dụng được các tiêu chuẩn, quy định và quy tắc của nguồn cung cấp điện - Hệ thống dòng điện - Thiết bị và biện pháp bảo vệ Kỹ năng: - Lập kế hoạch và lắp đặt các thiết bị đóng cắt và phân phối - Lắp đặt các thiết bị bảo vệ - Sử dụng các phương pháp đo.
Năng lực tự chủ và chịu trách nhiệm: - Đảm bảo an toàn cho người và thiết bị. - Phát huy tính chủ động, sáng tạo và tập trung trong công việc. Nội dung mô đun: 1. Nội dung tổng quát và phân bổ thời gian: Thời gian (giờ) Thực Số hành, thí Tên các bài trong mô đun Tổng Lý Kiểm TT nghiệm, số thuyết tra thảo luận, bài tập 1 Bài 1: Tiêu chuẩn, quy tắc và quy định 25 16 8 1 2 Bài 2: Các thiết bị đóng cắt và phân 114 24 88 2 phối 3 Bài 3: Hệ thống điện 66 24 40 2 4 Bài 4: An toàn và bảo vệ 82 24 56 2 5 Bài 5: Thiết bị đo lường và kiểm tra 33 16 16 1 Tổng cộng 320 104 208 8 5 Bài 1: Tiêu chuẩn, quy định và quy tắc (Thời gian: 25 giờ) 1.
Mục tiêu: - Người học học các quy tắc, quy định và tiêu chuẩn cần thiết để có thể nhận định và đánh giá các nguồn cung cấp năng lượng điện một cách đáng tin cậy - Người học có thể kiểm tra các bộ phận lắp đặt hiện có về an toàn và tiêu chuẩn - Người học có thể đánh giá và lập hồ sơ công việc trên các đơn vị cung cấp năng lượng điện 2. Làm quen với nguồn tiêu chuẩn, quy định và quy tắc 2. Tôi có thể tìm thấy các tiêu chuẩn phù hợp hiện tại ở đâu? 6 2. Làm thế nào tôi có thể chắc chắn rằng các tiêu chuẩn là chính xác (đánh giá nguồn) 2.
Áp dụng các tiêu chuẩn, quy định và quy tắc Dự án: Đánh giá và thay đổi hệ thống cung cấp điện tòa nhà 2. Triển khai và kiểm tra các thiết bị hiện có Tiểu dự án 1: Kiểm tra hệ thống hiện có theo tiêu chuẩn lắp đặt điện tòa nhà Nhiệm vụ thực hiện: - Khảo sát công suất lắp đặt của máy móc thiết bị của các phòng. - Kiểm tra các thiết bị hiện có theo tiêu chuẩn về lắp đặt: vị trí lắp đặt, kích thước, phòng lắp đặt, … - Đánh giá về khả năng mang tải của dây dẫn cung cấp điện - Đánh giá về khả năng bảo vệ của các thiết bị bảo vệ quá tải, ngắn mạch, thiết bị bảo vệ chống dòng điện rò. Lập kế hoạch và thực hiện các thiết bị mới theo tiêu chuẩn, quy định và quy tắc Tiểu dự án 2: Lập kế hoạch và thực hiện lắp đặt những thay đổi trong hệ thống hiện có theo tiêu chuẩn lắp đặt điện tòa nhà Nhiệm vụ thực hiện: - Lập kế hoạch cho những thay đổi.
- Thực hiện thay đổi các thiết bị mới 2. Đánh giá công việc dựa trên các tiêu chuẩn, quy định và quy tắc 2. Những tiêu chuẩn nào được sử dụng? Tiêu chuẩn Việt Nam: TCVN 9206, TCVN 9207, TCVN 9208, … Tiêu chuẩn Quốc tế: IEC 60364,… 2. Làm thế nào để kiểm tra việc áp dụng đúng các tiêu chuẩn, quy định và quy tắc 2.
Đánh giá hệ thống cung cấp điện Việc đánh giá hệ thống cung cấp điện cho tòa nhà thực hiện theo các nội dung sau: 2.1 Đối với trạm biến áp: - Cho phép đặt TBA ở trong nhà nếu TBA sử dụng máy biến áp khô và phải đảm bảo mức ồn cho phép theo tiêu chuẩn TCXD 175 - 1990, không trái với quy định ở điều I.13 của quy phạm trang bị điện 11 TCN-18-2006. - Cấm đặt TBA kề sát các phòng ở, phòng bệnh nhân, phòng học và các phòng làm việc. - Trạm biến áp nên đặt ở tầng trệt và phải có lối thông trực tiếp ra đường phố theo yêu cầu phòng cháy. Trong trạm có thể đặt máy biến áp (MBA) có hệ thống làm mát bất kỳ.
- Nơi đặt thiết bị phân phối điện áp đến 1000V mà người quản lý của hộ tiêu thụ điện tới được không cho phép thông với nơi đặt thiết bị điện phân phối cao áp và máy biến áp mà phải có cửa đi riêng có khóa. - Sàn đặt máy biến áp phải có độ cao trên mức ngập lụt cao nhất của khu vực. - Không được bố trí gian máy biến áp và thiết bị phân phối tại: - Dưới những nơi ẩm ướt như: phòng tắm, khu vệ sinh, khu vực sản xuất ẩm ướt. Khi thật cần thiết mà bắt buộc phải bố trí tại những nơi này thì phải có biện pháp chống thấm.
- Ngay bên dưới và trên các phòng tập trung trên 50 người trong thời gian quá 1 giờ. Yêu cầu này không áp dụng cho gian máy biến áp khô hoặc máy biến áp làm mát bằng chất không cháy. - Bố trí và lắp đặt máy biến áp cần tuân theo các quy định trong tiêu chuẩn 11TCN - 20 - 2006 "Quy phạm trang bị điện" phần III trang bị phân phối và trạm biến áp. 7 - Ở đầu vào công trình phải đặt ĐV hoặc PPĐV.
- Trước khi vào nhà cần đặt tủ đầu cáp riêng để phân chia lưới điện bên trong và bên ngoài. Việc phân chia này phải được thực hiện ở PPC hoặc ở PPĐV.2 Đối với thiết bị đầu vào - Các ĐV, PPĐV, PPC phải đặt ở phòng đặt bảng (tủ) điện hoặc đặt trong các tủ (hộp) điện hoặc hộc tường có khóa. Ở những nơi dễ bị ngập nước, ĐV, PPĐV và PPC phải được đặt cao hơn mức nước ngập cao nhất thường xảy ra. - Với nhà không có gian cầu thang, cho phép đặt ĐV trên tường phía ngoài nhà nhưng phải có biện pháp bảo vệ phù hợp và không ảnh hưởng tới kết cấu và mỹ quan của nhà.
- Cho phép đặt ĐV, PPĐV và PPC trong các phòng khác, các tầng hầm khô ráo, hoặc trong tầng kỹ thuật khi người quản lý tới được dễ dàng, hoặc trong các phòng riêng của công trình có tường không cháy với độ chịu lửa không nhỏ hơn 45 phút. - Khi đặt ĐV, PPĐV và PPC các bảng (hộp, tủ) phân phối điện và các bảng (hộp) điện nhóm, ngoài phòng đặt bảng điện cần thực hiện các yêu cầu sau: + Phải đặt thiết bị ở chỗ thuận tiện và dễ tới để thao tác, sửa chữa, ví dụ: khu cầu thang, tầng hầm khô ráo…; + Phải đặt các khí cụ điện trong tủ (hộp) bằng kim loại hoặc trong các hộc tường, cửa có khóa. Tay điều khiển các khí cụ này không được thò ra ngoài hoặc nếu có thò ra ngoài thì phải tháo ra được sau khi vận hành.3 Đối với lưới điện trong nhà - Thiết bị điện của các đơn vị khác nhau (nhưng vẫn trong cùng một nhà) cho phép được cấp điện bằng một nhánh rẽ riêng nối vào đường dây cung cấp chung hoặc bằng một đường dây riêng từ đầu vào, phân phối chính hoặc phân phối phụ; - Được phép cấp điện cho các phòng không dùng để ở trong nhà ở và các căn hộ của nhà đó bằng đường dây cung cấp chung với điều kiện tại nơi rẽ nhánh phải có khí cụ đóng cắt riêng nhưng phải đảm bảo yêu cầu chất lượng điện áp. - Một đường dây được phép cấp điện cho một số đoạn đứng.
Riêng với nhà ở trên 5 tầng, mỗi đoạn đứng phải đặt thiết bị đóng cắt riêng tại chỗ rẽ nhánh.