mở đầu: Các thành phần chính MĐ21-01 12 03 08 01 của máy tính Bài 1: Quá trình khởi động máy MĐ21-02 16 06 10 tính Bài 2: Sơ lược về kiểm tra trước khi MĐ21-03 12 04 08 sửa chữa máy tính MĐ21-04 Bài 3: ROM BIOS 16 04 10 02 Bài 4: Bộ xử lý trung tâm và các MĐ21-05 16 05 10 01 chipset MĐ21-06 Bài 5: Bo mạch chính 16 05 08 03 MĐ21-07 Bài 6: Bộ nhớ trong 16 04 12 MĐ21-08 Bài 7: Thiết bị lưu trữ 16 06 08 02 MĐ21-09 Bài 8: Các phần mềm chuẩn đoán 15 06 08 01 BÀI 1: CÁC THÀNH PHẦN CHÍNH CỦA MÁY TÍNH Mã bài: MĐ21-01 Giới thiệu Để có thể nâng cấp hoặc xử lý sự cố trong máy PC một cách có hiệu quả, người kỹ thuật viên cần phải quen thuộc với những khái niện tổng quát về mặt vật lý cũng như cơ học của máy. Phải có khả nămg tháo rời máy một cách nhanh chóng (mà không làm hư hại vỏ máy hoặc các bộ phận lắp ghép bên trong), sau đó phải nhanh chóng nhận dạng chính xác từng cụm bộ phận, các bản mạch mở rộng (Expansion Board) và các đầu nối (Connector) Sau khi hoàn tất một phiên chuẩn đoán và sửa chữa người kỹ thuật viên phải có khả năng lắp ráp máy và những phần vỏ bọc của nó lại như cũ (cũng không làm hư hại chúng) Mục đích của bài chỉ ra các cụm bộ phận công tác khác nhau trong máy và đề nghị những nguyên tắc lắp ráp tổng quát đối với một PC. Nội dung của bài gồm có nhứng vấn đề sau: - Các thành phần bên trong máy PC - Những điều cần lưu ý khi tháo lắp máy - Các yếu tố hình thù máy Mục tiêu: - Hiểu được các thành phần, chức năng của máy tính - Nhận dạng các thành phần chính bên trong máy tính. - Chọn lựa chính xác các phần cứng theo yêu cầu về công dụng của một thành phần.
- Phân biệt hình thù máy : AT và ATX. - Xác định chính xác các hình thù của các thành phần chính bên trong máy. Nội dung chính A. Giới thiệu Mục tiêu: - Biết được các bộ phận chính trong một máy PC Desktop - Quan sát một máy tính cụ thể thoạt trông có vẻ rối răm nhưng xem kỹ lại sẽ thấy thực ra chỉ có một ít cụm bộ phận sau : Hình 1.1 : Kiểu cách sắp đặt trong một máy PC Desktop tiêu biểu + Vỏ bọc, bộ nguồn, bo mạch chính, một ổ đĩa mềm, một ổ đĩa cứng, một mạch điều hợp hình ảnh (Card màn hình) và một bộ điều khỉên ổ đĩa, bộ nhớ (RAM) và bộ xử lý (CPU).
Cấu tạo và chức năng của các thiết bị máy tính Mục tiêu: - Xác định được các thành phần bên trong máy tính - Nắm được chức năng của máy tính và phân biệt các loại PC 2. Vỏ máy - Đây là bộ phận dễ thấy nhất được làm bằng thép hoặc bằng thép hoặc sắt, đảm trách một chức năng một số chức năng quan trọng : Loại vỏ nguồn AT Loại vỏ nguồn ATX Hình 1.2 : Các loại vỏ máy + Quan trọng nhất là vỏ bọc này làm thành cái khung sườn cơ khí cho mọi máy PC, mọi bộ phận khác đều được bắt vít chắc chắn vào khung sườn. + Khung sườn nay được nối đất về mặt điện thông qua bộ nguồn, việc nối đất này ngăn không cho các hiện tượng tích tụ hoặc phòng tĩnh điện làm hại các cụm bộ phận khác. - An toàn khi làm việc với vỏ máy : bằng cách xả điện.
- Loại vỏ máy : thông thường được phân loại theo cách bố trí có loại : đứng hoặc nằm, phân loại theo nguồn thì có hai loại vỏ AT và vỏ ATX. - Vỏ máy có các ngăn để đặt các ổ đĩa, quạt hút gió và kích thước càng ngày càng nhỏ lại 2. Bộ nguồn - Bộ nguồn có màu bạc thường đặt phía sau bên phải vỏ máy, dòng điện xoay chiều đi vào nguồn điện thông qua dây cắm AC, được nối phía sau vỏ máy. Sau đó bộ nguồn sẽ xuất ra một loạt dòng điện một chiều để cung cấp cho bo mạch chính, các ổ đĩa.
- Phân loại thông qua các đầu cắm vào bo mạch chính : AT và ATX - Sự chuyển đổi điện xoay chiều thành một chiều sinh ra một lượng nhiệt lớn, đó là lý do hầu như bộ nguồn nào cũng có quạt làm mát. - Những đợt tăng áp (Surge), đột biến điện (Spike) và những biến đổi bất thường khác gây tai hoạ trong việc phân phối điện xoay chiều cũng vào được trong bộ nguồn PC, nơi chúng có thể gây ra những hư hại nghiêm trọng, chất lượng của cách thiết kế bộ nguồn và các thành phần trong máy sẽ quyết định tuổi thọ của nó. Một bộ nguồn chất lượng sẽ chống chịu được những sự cố về điện và chấp nhận được những khó khăn trong hoạt động bình thường của máy. Khi thay thế hoặc nâng cấp một bộ nguồn nên chọn kiểu bộ nguồn nào đáng tin cậy.
Bảng mạch chính - Bảng mạch chính (còn được gọi là Mainboard, System Board, Mother Board.) chứa đựng phần lớn năng lực xử lý của máy. - Một bo mạch chính thường có những thành phần sau : Đế cắm CPU, Các mạch điện xung nhịp/ định thời, khe cắm RAM, Cache, ROM BIOS, Các cổng tuần tự, Cổng song song và các khe cắm mở rộng. - Mỗi phần của bo mạch chính đều được ràng buộc với mạch điện luận lý nối liền chúng. - Nhận diện bo mạch chính là bo mạch lớn nằm riêng, sát nền sườn của máy.
Loại bo AT tiêu biểu Loại bo ATX Đế cắm CPU : thường có các dạng sau socket 3, socket 4, socket 7 (273 chân), socket 370, socket 423, socket 478, Slot 1, Slot A. Khe cắm bộ nhớ : dùng để gắn bộ nhớ rời bên ngoμi vμo bo mạch chính, các khe cắm này thường có tên gọi sau SIM (72 chân - Single In-line Memory Module), DIM (168 chân - Dual In-line Memory Module) Bộ nhớ đệm (Cache) : là một kỹ thuật để cải thiện hiệu năng hoạt động của bộ nhớ bằng cách là giữ một lượng giới hạn những thông tin thường được dùng trong một thứ RAM đệm trữ rất nhanh gọi lμ RAM cache Các Chipset: là một tập hợp các IC được tối ưu hoá cao độ, có liên quan chặt chẽ với nhau, mỗi khi phối hợp nhau sẽ xử lý hầu như tất cả những chức năng yểm trợ của một bo mạch chính. - Phân loại chipset : Intel, Via, UMC. sẽ cho biết tính năng hỗ trợ cho CPU, bộ nhớ, Các Card mở rộng, Cổng đồ hoạ gia tốc AGP (Accelerated Graphics Port), Cổng USB (Univergal Serial Bus).
BIOS - Bios là một tập hợp các chu trình nhỏ được ghi lên các vi mạch ROM, cho phép hệ điều hành (như− MSDOS hoặc Windows chẳng hạn) tương tác với bộ nhớ và các ổ đĩa, thiết bị khác trong máy. Các khe cắm mở rộng - Mỗi bo mạch chính cung cấp một số khe cắm mở rộng nhất định, số lượng khe cắm mở rộng có tác dụng giới hạn số tính năng và thiết bị có thể được bổ sung vào máy. - Có các khe cắm mở rộng sau : PCI, ISA, VESA, AGP. Bộ xử lý (CPU - Central Processing Unit) CPU là bộ xử lý chính của máy, chụi trách nhiệm xử lý mọi lệnh và dữ liệu.
- Kiểu CPU quyết định năng lực xử lý tổng thể của máy. - Tốc độ CPU : chính là xung nhịp (đo bằng Mhz) cũng ảnh hưởng đến hiệu nâng của máy. Ví dụ : máy có CPU Pentium 166Mhz sẽ nhanh hơn so với máy có CPU Pentium 120Mhz. Bộ nhớ - RAM loại bộ nhớ tạm thời - Có các loại sau : SIM, DIM, EDO, SRDRAM - Số chân 2.
Các ổ đĩa - Các loại đĩa lμ loại thiết bị rất đa dạng, được dùng để lưu trữ hoặc lấy ra những lượng thông tin tương đối lớn. - Có các loại ổ đĩa : đĩa mềm (FDD - Floppy Disk Driver), ổ đĩa cứng (HDD - Hard Disk Driver), vμ ổ CDROM, ổ nén (Zip), ổ băng (tape driver), ổ ghi CD (CD Record), ổ PC Card (PCMCIA), ổ ghi xoá CD (RW CD), ổ DVD. Các bo mạch mở rộng - Các bo mạch mở rộng thường được cắm trên bo mạch chính thông qua các khe cắm mỗi bo sẽ thực hiện từng chức năng riêng. Ngày nay các bo mạch này hầu như được tích hợp trên bo mạch chính.
- Khi nhận dạng một bo mạch chính cần để ý các điểm sau : Công dụng, chân cắm, cổng xuất tín hiệu, Chipset, nhãn hiệu. - Có các loại bo mạch mở rộng sau : + Hiển thị hình ảnh : được thiết kế để chuyển đổi dữ liệu đồ hạo thô đi qua đường Bus hệ thống ra thành dữ liệu điểm ảnh (pixel) được hiển thị trên màn hình. + Âm thanh Nhiệm vụ chuyển đổi âm thanh kỹ thuật số sang tín hiệu tương tự và xuất ra loa hay ngược lại để thu âm thanh vào máy, có hai loại Bus hệ thống cho Card âm thanh là PCI và ISA. + Bo mạch điều hợp ổ đĩa (Drive Adapter) : được thiết kế để gắn thêm ổ đĩa, cổng gắn thiết bị ngoại vi.
+ Các cổng và Moderm : dùng để ghép nối các máy PC, nối đến Internet. Những điều cần lưu ý khi tháo lắp máy Thông thường, những công đoạn cơ học của qúa trình sửa chữa máy PC tháo rời máy ra và lắp trở lại thường bị coi nhẹ hoặc được để “hậu xột”. Như chúng ta đó thấy ở phần trên, các bộ phận được lắp ghộp của PC khụng phức tạp lắm, song nếu chúng ta bất cẩn hoặc vội vàng trong khi sửa chữa thì lợi bất cập hại đấy. Khi sửa chữa mà làm thất lạc một vài bộ phận hoặc gây ra những hư hại lặt vặt nào đó trong máy, chắc chắn chúng ta sẽ mất khách hàng.
Những mục sau đây vạch ra một số điều cần quan tâm, vốn có thể giúp chúng ta có được một phiên sửa chữa nhanh chóng và có chất lượng cao. Giá trị của dữ liệu chứa trong máy Khi sửa chữa máy, một sự thật không thể không xét đến của hoạt động điện toán ngày nay là, dữ liệu trong các ổ đĩa cứng của một khách hàng thường có giá trị hơn bản thân phần cứng của máy. Nếu khách hàng là chủ hãng hoặc khách hang của một tập đoàn, chúng ta có thể chắc rằng máy của họ có chứa những thông tin giá trị về kế toán, kỹ thuật, tham khảo, thiết kế. có ý nghĩa sống còn đối với công việc của họ.
Vì vậy trước tiên chúng ta phải tự bảo vệ để tránh nguy cơ gặp phải những vấn đề có liên quan đến dữ liệu của khách hàng.