TRƢỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ ĐỒNG THÁP KHOA ĐIỆN – ĐIỆN TỬ GIÁO TRÌNH MÔN HỌC: AN TOÀN LAO ĐỘNG NGÀNH, NGHỀ: CN T ĐI N, ĐI N T TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG/TRUNG CẤP (Ban hành kèm theo Quyết định Số: /QĐ-CĐNĐT ngày… tháng…năm 2018 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng nghề Đồng Tháp) Đồng Tháp, năm 2018 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể đƣợc phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Việc tổ chức biên soạn giáo trình An Toàn Lao Động để phục vụ cho đào tạo chuyên ngành Điện của trƣờng Cao đẳng nghề Đồng Tháp là một sự cố gắng rất lớn của nhà trƣờng. Nội dung của giáo trình đã đƣợc xây dựng trên cơ sở thƣà kế những nội dung đang giảng dạy ở nhà trƣờng, kết hợp với những nội dung mới nhằm đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lƣợng đào tạo phục vụ cho đội ngũ giáo viên và học sinh – sinh viên trong nhà trƣờng. Giáo trình đƣợc biên soạn ngắn gọn đề cập những nội dung cơ bản theo tính chất của các ngành nghề đào tạo mà nhà trƣờng tự điều chỉnh cho thích hợp và không trái với quy định của chƣơng trình khung đào tạo của Tổng Cục Dạy Nghề đã ban hành.
1 2 LỜI GIỚI THIỆU Trƣớc thời kỳ công nghiệp hóa hiện đại hóa, điện đã đƣợc sử dụng rộng rãi trong các xí nghiệp, công trƣờng, nông trƣờng, từ thành thị đến các vùng nông thôn hẻo lánh. Số ngƣời tiếp xúc với điện ngày càng nhiều. Vì vậy vấn đề an toàn lao động đang trở thành một trong những nội dung quan trọng nhất của công tác bảo hộ lao động. Thiếu hiểu biết về an toàn lao động, không tuân theo các nguyên tắc về kỹ thuật an toàn điện có thể gây ra tai nạn.
hác với các loại nguy hiểm khác, nguy hiểm về điện nhiều vì khó phát hiện trƣớc bằng giác quan nhƣ nhìn, nghe, mà chỉ có thể biết đƣợc khi tiếp xúc với các phần tử mang điện nhƣng khi đó có thể bị chấn thƣơng trầm trọng thậm chí chết ngƣời. Chính vì lẽ đó cần hiểu những khái niệm cơ bản về an toàn trong lao động để có thể tránh đƣợc những nguy hiểm cho con ngƣời cũng nhƣ thiết bị. Để thực hiện biên soạn giáo trình này tác giả đã dựa vào các tài liệu tham khảo từ các trƣờng ( nêu ở cuối giáo trình), kết hợp với kinh nghiệm giảng dạy ở bậc trung cấp và cao đẳng nghề. Tác giả cố gắng trình bày các vấn đề một cách đơn giản, dễ tiếp thu cho ngƣời học.
Tuy nhiên vẫn còn một số hạn chế nên chắc rằng giáo trình còn nhiều sai sót, rất mong đƣợc sự đóng góp xây dựng của bạn đọc. Đồng Tháp, ngày tháng. năm 2018 Biên soạn 3 MỤC LỤC CHƢƠNG 1: BI N PHÁP AN TOÀN LAO ĐỘNG. Phòng chống nhiễm độc hoá chất.
Phân loại độc tính và tác hại của hoá chất. Nguyên tắc và biện pháp cơ bản trong phòng ngừa tác hại của hóa chất Các biện pháp khẩn cấp. Phòng chống bụi trong sản xuất. Định nghĩa và phân loại.2 Tác hại của bụi và các biện pháp phòng chống.
ỹ thuật phòng cháy, chữa cháy .1 Những kiến thức cơ bản về cháy nổ. Những nguyên nhân gây cháy, nổ trực tiếp. 28 CHƢƠNG 2: TÁC DỤNG CỦA DÒNG ĐI N ĐỐI VỚI CƠ THỂ CON NGƢỜI. Ảnh hƣởng dịng điện tới cơ thể ngƣời.
Tác dụng lên hệ cơ:. Tác dụng lên hệ thần kinh. Tiêu chuẩn về an toàn điện .1 Tiêu chuẩn về dòng điện. Tiêu chuẩn về điện áp.
Điện trở ở ngƣời. Anh hƣởng của thời gian điện giật. Đƣờng đi của dòng điện giật. Trạng thái sức khỏe của con ngƣời.
35 CHƯƠNG 3: NGUYÊN NHÂN GÂY RA TAI NẠN ĐI N. Chạm trực tiếp với2 điện cực của mạng điện hạ áp (U<1000v). Chạm vào một cực của mạng. Mạng không nối đất.
Mạng nối đất. Mạng cách điện với đất có điện dung lớn. Ngƣời chạm vào một trong 3 pha đang có điện………………………. Mạng 3 pha không nối đất trung tính……………………….
Mạng có trung tính nối đất trực tiếp…………………………. Điện áp tiếp xúc, điện áp bƣớc. Do bị phóng điện dƣới tác dụng của hồ quang điện khi đến quá gần điện áp cao………………………………………………………………………. Do không chấp hành quy tắc an toàn điện.
47 CHƯƠNG 4: BẢO V AN TOÀN CHO NGƢỜI VÀ THIẾT BỊ HI S DỤNG ĐI N. Bảo vệ khỏi nguy hiểm khi tiếp xúc bất ngờ với vật dẫn điện. Chọn điện áp và trang bị an toàn cho các thiết bị điện thắp sáng. Phƣơng tiện bảo vệ và dụng cụ kiểm tra điện cho ngƣời khi làm việc….
Cấu tạo một số phƣơng tiện bảo vệ cách điện. Thiết bị thử điện di động. Thiết bị bảo vệ nối đất tạm thời di động. Những cái chắn tạm thời di động, nắp day bằng cao su.
Sửa chữa đƣờng dây điện áp. Tổ chức vận hành an toàn. ế hoạch kiểm tra và tu sửa. Thao tác thiết bị.
55 5 Chương 5: SƠ CẤP CỨU CHO NẠN NHN BỊ ĐI N GIẬT. Phƣơng pháp cứu ngƣời bị nạn ra khỏi mạch điện. Trƣờng hợp cắt mạch điện. Trƣờng hợp không cách đƣợc mạch điện.
Các phƣơng pháp sơ cứu ngay sau khi ngƣời bị nạn đƣợc tách khỏi mạng điện…. Nạn nhân chƣa mất tri giác. Nạn nhân mất tri giác. Nạn nhân đã ngừng thở.
Phƣơng pháp làm hô hấp nhân tạo. Phƣơng pháp hô hấp nhân tạo kiểu nằm sấp. Phƣơng pháp hô hấp nhận tạo kiểu nằm ngửa. Phƣơng pháp hà hơi thổi ngạt.
61 Tài liệu cần tham khảo. 63 6 GIÁO TRÌNH MÔN HỌC/MÔ ĐUN Tên môn học/mô đun: AN TOÀN LAO ĐỘNG. Mã môn học/mô đun: MH08. Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của môn học/mô đun: - Vị trí: : Là môn học cơ sở ngành điện công nghiệp, đƣợc bố trí dạy ngay từ đầu khóa học, trƣớc khi học các môn học, mô đun chuyên ngành.
- Tính chất: Là môn học bổ trợ các kiến thức và kỹ năng cần thiết cho sinh viện về lĩnh vực an toàn lao động, an toàn điện, vệ sinh môi trƣờng. Đây là mảng kiến thức cần thiết cho ngƣời lao động nói chung và thợ điện nói riêng công tác trong môi trƣờng công nghiệp. Mục tiêu của môn học/mô đun: - Về kiến thức: + Trình bày đƣợc các biện pháp bảo hộ lao động, các nguyên nhân gây tai nạn điện và biện pháp an toàn điện, các biện pháp sơ cấp cứu ngƣời bị tai nạn điện. - Về kỹ năng: + Thực hiện công tác bảo hộ lao động, công tác phòng chống cháy, nổ, bụi và nhiễm độc hoá chất.
+ Thực hiện đúng những nguyên tắc và những tiêu chuẩn để đảm bảo an toàn về điện cho ngƣời và thiết bị. + Xác định đƣợc nguyên nhân xảy ra do tai nạn về điện. + Thực hiện các biện pháp sơ, cấp cứu ngƣời bị điện giật. - Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Có ý thức tự giác, tính kỷ luật cao, tinh thần trách nhiệm trong công việc, có tinh thần hợp tác, giúp đỡ lẫn nhau trong học tập và rèn luyện.
Nội dung môn học: 1. Nội dung tổng quát và phân phối thời gian: Thời gian Thực hành, iểm thí nghiệm, tra Số Tên chƣơng, mục Lý thảo luận, bài (Thƣờn TT Tổng số thuyết tập g xuyên, định kỳ 7 1 Chƣơng 1: Biện pháp phòng hộ lao 4 4 động. Phòng chống nhiễm độc hóa chất 2. Phòng chống bụi trong sản xuất 3.
ỹ thuật phòng cháy, chữa cháy 2 Chƣơng 2: Tác hại của dòng điện với cơ 4 4 thể ngƣời. Ảnh hƣởng của dòng điện tới cơ thể ngƣời 2. Tiêu chuẩn về an toàn điện 3 Chƣơng 3: Nguyên nhân gây ra tai nạn 7 7 điện 1. Chạm trực tiếp vào 2 điện cực của mạng điện hạ áp.
Chạm vào 1 điện cực của mạng 3. Ngƣời chạm vào một trong 3 pha đang có điện 5. Điện áp tiếp xúc, điện áp bƣớc 6. Do phóng điện dƣới tác dụng của hồ quang điện khi đến quá gần điện áp cao.
Do không chấp hành quy tắc an toàn điện Kiểm tra chƣơng 1, 2, 3 1 1 4 Chƣơng 4: Bảo vệ an toàn cho ngƣời và 8 8 thiết bị khi sử dụng điện. Bảo vệ khỏi nguy hiểm khi tiếp xúc bất ngờ với vật dẫn điện 2. Chọn điện áp và trang bị an toàn cho các thiết bị thắp sang 3. Phƣơng tiện bảo vệ và dụng cụ kiểm tra điện cho ngƣời khi làm việc 4.
Tổ chức vận hành an toàn 5 Chƣơng 5: Sơ cấp cứu cho nạn nhân bị 4 4 điện giật 1. Phƣơng pháp cứu ngƣời bị nạn ra khỏi mạch điện 3. Các phƣơng pháp sơ cứu ngay sau ngƣời bị nạn tách ra khỏi mạch điện 4. Phƣơng pháp hô hấp nhân tạo Kiểm tra chƣơng 4,5 1 1 Thi kết thúc môn 1 1 Tổng Cộng 30 28 2 8 CHƢƠNG 1: CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG HỘ LAO ĐỘNG MÃ CHƢƠNG: MH08-01 GIỚI THIỆU: Phòng hộ lao động với nội dung chủ yếu là công tác an toàn và vệ sinh lao động là các hoạt động đồng bộ trên các mặt luật pháp, tổ chức, hành chính, kinh tế xã hội, khoa học kỹ thuật nhằm cải thiện điều kiện lao động, ngăn ngừa tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp, bảo đảm an toàn, bảo vệ sức khỏe cho ngƣời lao động.
MỤC TIÊU: + Kiến thức: - Trình bày đƣợc phân loại độc tính và tác hại của hóa chất. - Trình bày đƣợc nguyên tắc và biện pháp cơ bản trong phòng ngừa tác hại của hóa chất - Các biện pháp khẩn cấp. - Trình bày đƣợc thế nào là phòng chống bụi và phân loại phòng chống bui. - Trình bày đƣợc phƣơng pháp về kỹ thuật phòng cháy chữa cháy.
+ ỹ năng: - Thực hiện đƣợc công tác bảo hộ lao động và an toàn phòng chống cháy nổ. + Năng lực tự chủ và trách nhiệm: - Rèn luyện tính cẩn thận và an toàn trong công việc NỘI DUNG CHÍNH 1. Phòng chống nhiễm độc hóa chất: 1. Phân loại độc tính và tác hại của hóa chất.
Phân loại: ( độc tính trong sản xuất) - Các chất độc trong sản xuất xây dựng đƣợc phân làm hai nhóm chính: + Các chất độc rắn: Chì, thạch tín và một số loại sơn. + Các chất lỏng và khí: ôxít, các bon, xăng, bengen, sunfuahyđrô, cồn, ête, sunfuarơ, axetilen. * Theo độc tố phân ra: - Các chất độc phá huỷ lớp da và niêm mạc: HCL, H2S04, Cr03. - Các chất độc phá huỷ cơ quan hô hấp: Si02, NH3, S02.