Giám sát rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam

Khám phá phương pháp giám sát rủi ro tín dụng tại ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam, đảm bảo an toàn tài chính và phát triển bền vững.

• Tác giả: Phạm Đình Khôi
• Người hướng dẫn: PGS.TSKH Nguyễn Ngọc Thạch
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính Ngân Hàng
• Đề tài: Giám sát Rủi Ro Tín Dụng Tại Ngân Hàng TMCP Quốc Tế Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT LUẬN VĂN
• ABSTRACT
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG ANH
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ GIÁM SÁT RỦI RO TÍN DỤNG TẠI CÁC NHTM
• 1.1. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1.1. Khái niệm tín dụng ngân hàng
• 1.1.2. Khái niệm rủi ro tín dụng ngân hàng
• 1.1.3. Phân loại rủi ro tín dụng của ngân hàng thương mại
• 1.1.4. Nguyên nhân rủi ro tín dụng của ngân hàng thương mại
• 1.1.4.1. Nguyên nhân khách quan
• 1.1.4.2. Nguyên nhân chủ quan từ phía khách hàng
• 1.1.4.3. Nguyên nhân chủ quan từ phía ngân hàng
• 1.1.5. Ảnh hưởng rủi ro tín dụng của ngân hàng thương mại
• 1.1.5.1. Tác động đến hoạt động của ngân hàng
• 1.1.5.2. Tác động đến nền kinh tế
• 1.2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ GIÁM SÁT RỦI RO TÍN DỤNG CỦA HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.2.1. Khái niệm giám sát rủi ro tín dụng của ngân hàng thương mại
• 1.2.2. Các nguyên tắc giám sát rủi ro tín dụng của Ủy ban giám sát Basel
• 1.2.3. Nội dung giám sát rủi ro tín dụng của ngân hàng thương mại
• 1.2.4. Các mô hình giám sát rủi ro tín dụng
• 1.2.4.1. Mô hình giám sát rủi ro tín dụng cho từng khoản vay
• 1.2.5. Các chỉ tiêu tăng cường giám sát rủi ro tín dụng
• 1.2.5.1. Các tiêu chí đánh giá định tính
• 1.2.5.2. Các tiêu chí đánh giá định lượng
• 1.2.6. Các nhân tố ảnh hưởng đến giám sát rủi ro tín dụng
• 1.2.6.1. Nhóm nhân tố khách quan (nhóm nhân tố vĩ mô)
• 1.2.6.2. Nhóm nhân tố chủ quan (nhóm nhân tố thuộc về nội tại của ngân hàng)
• 1.3. KINH NGHIỆM QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG CỦA MỘT SỐ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM CHO NGÂN HÀNG TMCP QUỐC TẾ VIỆT NAM
• 1.3.1. Kinh nghiệm quản trị rủi ro tín dụng của một số ngân hàng thương mại
• 1.3.1.1. Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB)
• 1.3.1.2. Kinh nghiệm quản trị rủi ro tín dụng từ Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công thương Việt Nam
• 1.3.2. Bài học kinh nghiệm về quản trị rủi ro tín dụng cho Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam
• 1.4. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG GIÁM SÁT RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG TMCP QUỐC TẾ VIỆT NAM
• 2.1. GIỚI THIỆU VỀ NGÂN HÀNG TMCP QUỐC TẾ VIỆT NAM
• 2.1.1. Giới thiệu về Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam
• 2.1.2. Sơ đồ tổ chức tại Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam
• 2.1.3. Kết quả kinh doanh của Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam
• 2.1.3.1. Hoạt động huy động vốn
• 2.1.3.2. Hoạt động tín dụng
• 2.1.3.3. Lợi nhuận trước thuế
• 2.2. THỰC TRẠNG GIÁM SÁT RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG TMCP QUỐC TẾ VIỆT NAM
• 2.2.1. Các quy định liên quan giám sát rủi ro tín dụng của Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam
• 2.2.1.1. Cơ sở pháp lý xây dựng chiến lược quản trị rủi ro tín dụng bao gồm giám sát rủi ro tín dụng
• 2.2.1.2. Nội dung cơ bản trong chiến lược quản trị rủi ro tín dụng bao gồm giám sát rủi ro tín dụng của VIB
• 2.2.2. Tổ chức bộ máy giám sát rủi ro tín dụng của VIB
• 2.2.3. Mô hình tổ chức giám sát rủi ro tín dụng ở Đơn vị kinh doanh
• 2.2.4. Quy trình thực hiện giám sát rủi ro tín dụng
• 2.3. KẾT QUẢ TĂNG CƯỜNG GIÁM SÁT RỦI RO TÍN DỤNG THÔNG QUA CÁC CHỈ TIÊU ĐÁNH GIÁ CỦA NGÂN HÀNG TMCP QUỐC TẾ VIỆT NAM
• 2.3.1. Các chỉ tiêu định tính
• 2.3.1.1. Chiến lược kinh doanh
• 2.3.1.2. Cơ cấu tổ chức
• 2.3.1.3. Chính sách tín dụng
• 2.3.1.4. Quy trình tín dụng
• 2.3.2. Các chỉ tiêu định lượng
• 2.3.2.1. Chỉ tiêu hệ số rủi ro tín dụng
• 2.3.2.2. Chỉ tiêu dư nợ cho vay so với nguồn vốn huy động
• 2.3.2.3. Tỷ lệ nợ quá hạn/Tổng dư nợ và tỷ lệ nợ xấu/tổng dư nợ
• 2.3.2.4. Tỷ số dự phòng tổn thất tín dụng hàng năm so với dư nợ cho vay
• 2.3.2.5. Cơ cấu dư nợ tín dụng theo ngành
• 2.4. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ GIÁM SÁT RỦI RO TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG TMCP QUỐC TẾ VIỆT NAM
• 2.4.1. Kết quả đạt được
• 2.4.2. Nguyên nhân dẫn đến hạn chế
• 2.5. Kết luận Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG GIÁM SÁT RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG TMCP QUỐC TẾ VIỆT NAM
• 3.1. ĐỊNH HƯỚNG TĂNG CƯỜNG GIÁM SÁT RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG TMCP QUỐC TẾ VIỆT NAM
• 3.2. GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG GIÁM SÁT RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG TMCP QUỐC TẾ VIỆT NAM
• 3.2.1. Tăng cường hoạt động giám sát trước giải ngân
• 3.2.2. Tăng cường hoạt động giám sát trong cho vay
• 3.2.3. Tăng cường chất lượng hoạt động giám sát sau giải ngân
• 3.2.4. Kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước
• 3.3. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN CHUNG
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Giám Sát Rủi Ro Tín Dụng Tại VIB Khái Niệm Vai Trò

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu, các ngân hàng thương mại Việt Nam, đặc biệt là Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam (VIB), đang nỗ lực hướng tới sự an toàn, minh bạch và tuân thủ các chuẩn mực quốc tế. Giám sát rủi ro tín dụng đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo sự phát triển bền vững của ngân hàng. Hoạt động này không chỉ giúp ngân hàng đánh giá và kiểm soát các rủi ro tiềm ẩn, mà còn hỗ trợ đưa ra các quyết định kinh doanh sáng suốt, cân bằng giữa tăng trưởng và hiệu quả. Theo báo cáo thường niên năm 2021 của VIB, thu nhập từ hoạt động tín dụng chiếm tỷ trọng lớn trong tổng thu nhập, cho thấy tầm quan trọng của việc giám sát rủi ro tín dụng một cách hiệu quả.

1.1. Khái niệm và bản chất của rủi ro tín dụng ngân hàng

Rủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng được hiểu là khả năng khách hàng không thực hiện đầy đủ hoặc đúng hạn nghĩa vụ trả nợ theo thỏa thuận. Rủi ro này phát sinh từ nhiều nguyên nhân, bao gồm cả yếu tố khách quan như biến động kinh tế vĩ mô và yếu tố chủ quan từ phía khách hàng hoặc chính ngân hàng. Việc nhận diện và đánh giá đúng bản chất của rủi ro tín dụng là bước đầu tiên để xây dựng hệ thống giám sát rủi ro hiệu quả. Các ngân hàng cần xây dựng các mô hình rủi ro tín dụng phù hợp để đánh giá và đo lường mức độ rủi ro.

1.2. Vai trò của giám sát rủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng

Giám sát rủi ro tín dụng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ nguồn vốn của ngân hàng, đảm bảo an toàn hệ thống và góp phần ổn định kinh tế vĩ mô. Hoạt động này giúp ngân hàng phát hiện sớm các dấu hiệu nợ xấu, từ đó có biện pháp xử lý kịp thời, giảm thiểu tổn thất. Ngoài ra, giám sát rủi ro tín dụng còn giúp ngân hàng tuân thủ các quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) và các chuẩn mực quốc tế như Basel II, Basel III.

II. Thách Thức Giám Sát Rủi Ro Tín Dụng Tại VIB Nhận Diện Phân Tích

Mặc dù VIB đã có những bước tiến đáng kể trong công tác quản lý rủi ro tín dụng, vẫn còn tồn tại một số thách thức cần được giải quyết. Sự tăng trưởng nhanh chóng của hoạt động tín dụng, đặc biệt trong phân khúc bán lẻ, có thể dẫn đến rủi ro tập trung. Bên cạnh đó, ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 và những biến động kinh tế vĩ mô gần đây cũng tạo ra áp lực lớn lên chất lượng tín dụng. Việc xác minh thẩm định để cấp tín dụng đối với KH mới hoặc tái đánh giá, kiểm tra sau cho vay đối với KH cũ dẫn đến nợ chú ý và nợ quá hạn có xu hướng gia tăng.

2.1. Rủi ro tập trung tín dụng và ảnh hưởng đến VIB

Việc tập trung quá nhiều vào một phân khúc khách hàng hoặc một ngành kinh tế có thể làm tăng rủi ro tập trung tín dụng. Theo tài liệu gốc, công tác cấp tín dụng đa phần tập trung chủ yếu vào phân khúc khách hàng cá nhân với tỷ trọng đóng góp lên đến 86.73% trên tổng cho vay khách hàng. Nếu phân khúc này gặp khó khăn, VIB có thể phải đối mặt với tổn thất lớn. Do đó, cần đa dạng hóa danh mục tín dụng và phân bổ nguồn vốn một cách hợp lý.

2.2. Tác động của Covid 19 và biến động kinh tế đến nợ xấu

Đại dịch Covid-19 đã gây ra những tác động tiêu cực đến nhiều doanh nghiệp và cá nhân, làm tăng khả năng nợ xấu. Các biện pháp giãn cách xã hội và suy giảm kinh tế đã ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của khách hàng. VIB cần chủ động đánh giá lại danh mục tín dụng và có biện pháp hỗ trợ khách hàng gặp khó khăn, đồng thời tăng cường trích lập dự phòng rủi ro tín dụng.

2.3. Hạn chế trong quy trình thẩm định và giám sát sau cho vay

Việc thẩm định tín dụng chưa chặt chẽ và giám sát sau cho vay còn lỏng lẻo có thể dẫn đến rủi ro tín dụng. Cán bộ tín dụng cần nâng cao năng lực thẩm định, đánh giá chính xác khả năng trả nợ của khách hàng và thường xuyên kiểm tra, giám sát việc sử dụng vốn vay. Đồng thời, cần có cơ chế kiểm soát nội bộ hiệu quả để phát hiện và ngăn chặn các sai phạm.

III. Giải Pháp Giám Sát Rủi Ro Tín Dụng Tại VIB Phương Pháp Ứng Dụng

Để tăng cường hiệu quả giám sát rủi ro tín dụng, VIB cần triển khai đồng bộ các giải pháp từ việc hoàn thiện quy trình, nâng cao năng lực cán bộ đến ứng dụng công nghệ hiện đại. Các giải pháp này cần được xây dựng trên cơ sở phân tích kỹ lưỡng thực trạng hoạt động, đánh giá rủi ro tiềm ẩn và tuân thủ các quy định của pháp luật.

3.1. Hoàn thiện quy trình thẩm định và phê duyệt tín dụng

Quy trình thẩm định và phê duyệt tín dụng cần được rà soát và hoàn thiện để đảm bảo tính khách quan, minh bạch và hiệu quả. Cần xây dựng các tiêu chí đánh giá rõ ràng, áp dụng các mô hình rủi ro tín dụng tiên tiến và tăng cường kiểm soát nội bộ. Đồng thời, cần phân công trách nhiệm rõ ràng cho từng bộ phận và cá nhân liên quan.

3.2. Nâng cao năng lực cán bộ tín dụng và quản lý rủi ro

Cán bộ tín dụng và quản lý rủi ro cần được đào tạo bài bản về kiến thức chuyên môn, kỹ năng phân tích và đánh giá rủi ro. Cần tổ chức các khóa đào tạo thường xuyên, cập nhật các quy định mới của pháp luật và các chuẩn mực quốc tế. Đồng thời, cần xây dựng môi trường làm việc khuyến khích sự sáng tạo và tinh thần trách nhiệm.

3.3. Ứng dụng công nghệ trong giám sát rủi ro tín dụng

Ứng dụng công nghệ thông tin, Big Data, AI trong giám sát rủi ro tín dụng giúp ngân hàng nâng cao hiệu quả hoạt động, giảm thiểu chi phí và đưa ra các quyết định chính xác hơn. Cần xây dựng hệ thống báo cáo rủi ro tự động, sử dụng các công cụ phân tích dữ liệu để phát hiện sớm các dấu hiệu nợ xấu và áp dụng các giải pháp Fintech để cải thiện quy trình tín dụng.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Giám Sát Rủi Ro Tín Dụng Tại VIB Phân Tích Số Liệu

Việc đánh giá hiệu quả giám sát rủi ro tín dụng cần dựa trên các chỉ tiêu định tính và định lượng cụ thể. Các chỉ tiêu này giúp ngân hàng theo dõi và đánh giá mức độ rủi ro trong hoạt động tín dụng, từ đó có biện pháp điều chỉnh kịp thời. Các chỉ tiêu định lượng bao gồm: hệ số rủi ro tín dụng, tỷ lệ nợ xấu, tỷ lệ dự phòng rủi ro tín dụng...

4.1. Phân tích các chỉ tiêu định lượng về rủi ro tín dụng tại VIB

Các chỉ tiêu định lượng như hệ số rủi ro tín dụng, tỷ lệ nợ xấu, tỷ lệ dự phòng rủi ro tín dụng cần được theo dõi và phân tích thường xuyên để đánh giá hiệu quả giám sát rủi ro tín dụng. Nếu các chỉ tiêu này vượt quá ngưỡng cho phép, ngân hàng cần có biện pháp can thiệp kịp thời, chẳng hạn như tăng cường trích lập dự phòng, siết chặt quy trình tín dụng hoặc tái cơ cấu danh mục tín dụng.

4.2. Đánh giá các yếu tố định tính ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng

Các yếu tố định tính như chiến lược kinh doanh, cơ cấu tổ chức, chính sách tín dụng và quy trình tín dụng cũng ảnh hưởng lớn đến rủi ro tín dụng. Cần đánh giá định kỳ các yếu tố này để đảm bảo phù hợp với tình hình thực tế và tuân thủ các quy định của pháp luật. Đồng thời, cần xây dựng văn hóa quản trị rủi ro trong toàn ngân hàng.

V. Kinh Nghiệm Quản Lý Rủi Ro Tín Dụng Bài Học Cho Ngân Hàng VIB

Nghiên cứu kinh nghiệm quản lý rủi ro tín dụng của các ngân hàng thương mại khác, cả trong và ngoài nước, có thể giúp VIB học hỏi và áp dụng các phương pháp hiệu quả. Các bài học kinh nghiệm này có thể liên quan đến việc xây dựng hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ, áp dụng các công cụ stress testing hoặc tăng cường kiểm soát nội bộ.

5.1. Bài học từ Ngân hàng TMCP Á Châu ACB

ACB có kinh nghiệm trong việc xây dựng hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ (XHTNNB) hiệu quả, giúp đánh giá chính xác khả năng trả nợ của khách hàng. VIB có thể học hỏi kinh nghiệm này để cải thiện hệ thống XHTNNB của mình, từ đó nâng cao hiệu quả giám sát rủi ro tín dụng.

5.2. Kinh nghiệm từ VietinBank trong quản lý nợ xấu

VietinBank có kinh nghiệm trong việc xử lý nợ xấu thông qua việc thành lập công ty quản lý nợ và khai thác tài sản. VIB có thể học hỏi kinh nghiệm này để xử lý nợ xấu hiệu quả hơn, giảm thiểu tổn thất và cải thiện chất lượng tín dụng.

VI. Tương Lai Giám Sát Rủi Ro Tín Dụng Tại VIB Xu Hướng Đề Xuất

Trong bối cảnh công nghệ phát triển mạnh mẽ và các quy định ngày càng chặt chẽ, giám sát rủi ro tín dụng tại VIB cần tiếp tục đổi mới và hoàn thiện. Cần chủ động ứng dụng các công nghệ mới, tuân thủ các chuẩn mực quốc tế và xây dựng đội ngũ cán bộ chuyên nghiệp để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

6.1. Ứng dụng công nghệ mới trong giám sát rủi ro tín dụng

Các công nghệ như AI, Big Data và Blockchain có thể được ứng dụng để cải thiện quy trình tín dụng, phát hiện sớm các dấu hiệu nợ xấu và giảm thiểu chi phí. VIB cần chủ động nghiên cứu và triển khai các giải pháp công nghệ phù hợp với điều kiện thực tế của ngân hàng.

6.2. Tuân thủ các chuẩn mực quốc tế và quy định của NHNN

VIB cần tuân thủ đầy đủ các chuẩn mực quốc tế như Basel II, Basel III và các quy định của NHNN về quản lý rủi ro tín dụng. Điều này giúp ngân hàng nâng cao uy tín, tăng cường khả năng cạnh tranh và đảm bảo an toàn hệ thống.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong cơ cấu thu nhập của hệ thống ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam, hoạt động cấp tín dụng luôn giữ vai trò cốt lõi nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro lớn nhất. Tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quốc tế Việt Nam (VIB), báo cáo tài chính năm 2021 ghi nhận thu nhập từ hoạt động tín dụng đạt 11.556 tỷ đồng, chiếm tới 79,80% trên tổng thu nhập hoạt động 14.481 tỷ đồng. Đi liền với sự bứt phá về quy mô là sự chuyển dịch mạnh mẽ sang mảng bán lẻ, khi tỷ trọng cho vay khách hàng cá nhân đạt 174.771 tỷ đồng, chiếm 86,73% tổng dư nợ cho vay. Sự tập trung cao độ vào phân khúc cá nhân với các khoản vay trung và dài hạn đã đặt ra bài toán cấp thiết về kiểm soát chất lượng tín dụng, đặc biệt khi nợ cần chú ý (nợ nhóm 2) tăng đột biến 109,21% lên 5.289 tỷ đồng trong năm 2021 và nợ xấu tăng 57,93% lên 4.670 tỷ đồng.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng của tác giả Phạm Đình Khôi, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TSKH Nguyễn Ngọc Thạch tại Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh, tập trung giải quyết vấn đề nâng cao hiệu quả giám sát rủi ro tín dụng tại VIB. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể gồm hai nội dung chính: đánh giá toàn diện thực trạng giám sát rủi ro tín dụng tại VIB giai đoạn từ tháng 12/2018 đến tháng 06/2022, làm rõ những thành quả đạt được cùng nguyên nhân của các tồn tại; đồng thời kiến nghị hệ thống giải pháp và lộ trình thực thi nhằm tăng cường công tác giám sát rủi ro tín dụng cho giai đoạn 2023 - 2028. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, giúp ngân hàng duy trì tốc độ tăng trưởng tín dụng bình quân trên 25%/năm nhưng vẫn bảo đảm an toàn hệ thống, kiểm soát tỷ lệ nợ xấu dưới ngưỡng 3% theo chuẩn mực của Ngân hàng Nhà nước và các thông lệ quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Khung lý thuyết của luận văn được xây dựng dựa trên sự kết hợp giữa các chuẩn mực quốc tế của Ủy ban Giám sát Ngân hàng Basel và quy định pháp lý hiện hành tại Việt Nam theo Thông tư 02/2013/TT-NHNN cùng Thông tư 41/2016/TT-NHNN. Các khái niệm nền tảng bao gồm rủi ro tín dụng, rủi ro giao dịch (gồm rủi ro lựa chọn, rủi ro tác nghiệp và rủi ro bảo đảm), rủi ro danh mục (gồm rủi ro tập trung và rủi ro nội tại), cùng hoạt động giám sát rủi ro tín dụng ba giai đoạn: trước, trong và sau giải ngân.

Về mô hình đo lường và giám sát, nghiên cứu vận dụng hai nhóm công cụ trọng tâm:

1. Mô hình định tính 6C đánh giá khoản vay riêng lẻ qua 6 khía cạnh: tư cách người vay (Character), năng lực người vay (Capacity), dòng tiền trả nợ (Cashflow), bảo đảm tiền vay (Collateral), điều kiện kinh tế (Conditions) và kiểm soát môi trường (Control).
2. Mô hình định lượng đo lường tổn thất dự kiến theo Basel II: EL = PD x EAD x LGD, trong đó xác định xác suất khách hàng không trả được nợ (PD), tổng dư nợ tại thời điểm vỡ nợ (EAD) và tỷ trọng tổn thất ước tính (LGD). Ngày 19/12/2019, VIB đã trở thành một trong những ngân hàng đầu tiên tại Việt Nam hoàn thành triển khai cả 3 trụ cột của hiệp ước Basel II, tạo nền tảng vững chắc để ứng dụng hệ thống xếp hạng tín nhiệm nội bộ vào phân loại nợ và trích lập dự phòng rủi ro.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn tiếp cận theo phương pháp nghiên cứu định tính kết hợp phân tích số liệu thống kê mô tả. Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập toàn diện từ Báo cáo tài chính kiểm toán hợp nhất, Báo cáo thường niên của VIB và dữ liệu hoạt động thực tế tại 166 đơn vị kinh doanh (gồm 1 Hội sở chính, 52 chi nhánh, 113 phòng giao dịch) cùng 1 công ty con VIB AMC trong chuỗi thời gian liên tục từ tháng 12/2018 đến tháng 06/2022, tương ứng với 8 kỳ báo cáo bán niên và hàng năm.

Phương pháp chọn mẫu toàn diện được áp dụng nhằm bao quát toàn bộ danh mục tín dụng trên toàn hệ thống mạng lưới VIB. Phương pháp phân tích được lựa chọn bao gồm: phương pháp tổng hợp - phân tích tài chính, phương pháp so sánh chuỗi thời gian và phương pháp chỉ số định lượng (hệ số rủi ro tín dụng, tỷ lệ dư nợ/vốn huy động, tỷ lệ nợ xấu, tỷ lệ nợ nhóm 2 và tỷ số dự phòng tổn thất). Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm đảm bảo tính khách quan khoa học, giúp đối chiếu giữa các quy chế, quy trình thẩm định với bức tranh thực tế về biến động các nhóm nợ trong giai đoạn phục hồi kinh tế hậu dịch bệnh, từ đó xây dựng các giải pháp ứng dụng phù hợp với định hướng phát triển ngân hàng giai đoạn 2023 - 2028.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực trạng tại VIB giai đoạn 12/2018 - 06/2022 đã làm sáng tỏ ba phát hiện trọng yếu về quy mô, cơ cấu và chất lượng tín dụng:

Thứ nhất, quy mô tín dụng tăng trưởng vượt bậc nhưng đi kèm rủi ro tập trung cao độ vào khách hàng cá nhân. Dư nợ tín dụng tăng từ mức ban đầu lên 201.517 tỷ đồng tại thời điểm 31/12/2021 (tăng trưởng 31,87% so với năm 2020) và đạt 221.020 tỷ đồng vào ngày 30/06/2022 (tăng 9,68% so với đầu năm). Trong cơ cấu dư nợ năm 2021, khối khách hàng cá nhân chiếm áp đảo với 174.771 tỷ đồng (tỷ trọng 86,73%), trong khi khối doanh nghiệp chỉ đạt 26.746 tỷ đồng (chiếm 13,27%). Sự chuyển dịch chiến lược đưa tỷ lệ cho vay bán lẻ từ khoảng 20% tổng danh mục năm 2016 lên mức gần 90% vào năm 2021 (tăng hơn 6,5 lần về số dư tuyệt đối) đã tạo nên rủi ro kỳ hạn khi các khoản vay cá nhân chủ yếu là trung và dài hạn.

Thứ hai, nợ tiềm ẩn rủi ro gia tăng nhanh chóng, đe dọa trực tiếp chất lượng tín dụng. Nợ cần chú ý (nhóm 2) tăng đột biến 109,21% trong năm 2021, từ 2.528 tỷ đồng lên 5.289 tỷ đồng và tiếp tục vượt mốc 6.000 tỷ đồng vào tháng 06/2022. Đồng thời, tổng nợ xấu (từ nhóm 3 đến nhóm 5) trong năm 2021 tăng 57,93%, từ 2.957 tỷ đồng lên 4.670 tỷ đồng. Mặc dù nợ có khả năng mất vốn (nhóm 5) năm 2021 giảm 17,25% xuống 1.319 tỷ đồng nhờ công tác xử lý nợ quyết liệt, nhưng đến tháng 06/2022 con số này đã tăng trở lại trên 2.000 tỷ đồng.

Thứ ba, hiệu quả sinh lời và huy động vốn đạt kết quả ấn tượng nhưng áp lực trích lập dự phòng gia tăng. Năm 2021, lợi nhuận trước thuế của VIB đạt 8.011 tỷ đồng, hoàn thành 106,67% kế hoạch năm và tăng 38% so với năm 2020. Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) đạt 30,6%, biên lãi thuần (NIM) mở rộng lên 4,4%. Tổng nguồn vốn huy động đến ngày 30/06/2022 đạt 313.191 tỷ đồng (tăng mạnh so với mức 125.288 tỷ đồng năm 2018), trong đó tiền gửi không kỳ hạn tăng 54% nhờ chuyển đổi số với ứng dụng MyVIB. Dẫu vậy, chi phí trích lập dự phòng rủi ro tín dụng phải duy trì ở mức cao để bù đắp các khoản tổn thất tiềm ẩn.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện nghiên cứu phản ánh rõ nét sự đánh đổi giữa tốc độ tăng trưởng và mức độ rủi ro tín dụng trong chu kỳ kinh tế nhiều biến động. Số liệu thống kê có thể được trực quan hóa hiệu quả thông qua biểu đồ cột kép so sánh tốc độ tăng trưởng dư nợ cho vay (31,87%) với tốc độ tăng trưởng nợ nhóm 2 (109,21%), kết hợp bảng cơ cấu kỳ hạn cho vay để làm nổi bật sự chênh lệch rủi ro thanh khoản.

Nguyên nhân căn bản dẫn đến sự gia tăng của nợ quá hạn và nợ nhóm 2 xuất phát từ cả yếu tố khách quan lẫn chủ quan. Về khách quan, tác động kéo dài của đại dịch Covid-19 làm gián đoạn dòng tiền trả nợ của các hộ kinh doanh và cá nhân vay tiêu dùng, dù ngân hàng đã nỗ lực cơ cấu nợ cho gần 25.000 khách hàng (đạt tỷ lệ 98% đơn đề nghị) và hạ lãi suất cho 17.000 khách hàng với mức giảm từ 0,5% đến 2,0%. Về chủ quan, việc tăng trưởng bán lẻ quá nhanh dẫn đến tình trạng một số cán bộ tín dụng tại chi nhánh chưa thẩm định chặt chẽ nguồn thu nhập thực tế hoặc thiếu kiểm tra định kỳ sau cho vay. Khi so sánh với kinh nghiệm quản trị rủi ro tập trung của Ngân hàng Á Châu (ACB) hay hệ thống phân loại 10 bậc chi tiết của VietinBank, VIB cần nhanh chóng tăng cường tính độc lập của các khâu kiểm soát và siết chặt kỷ luật giám sát dòng tiền để bảo vệ biên lợi nhuận bền vững.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp và kiến nghị hành động cụ thể cho giai đoạn 2023 - 2028:

Thứ nhất, tăng cường hoạt động giám sát trước giải ngân. Khối Quản trị Rủi ro và Trung tâm Thẩm định cần tái cấu trúc quy trình xét duyệt hồ sơ tín dụng cá nhân, chuẩn hóa tiêu chí thẩm định dòng tiền theo mô hình 6C. Yêu cầu bắt buộc áp dụng hệ thống chấm điểm tín dụng tự động và tra cứu dữ liệu Trung tâm Thông tin Tín dụng (CIC) trên 95% tổng số hồ sơ vay vốn, mục tiêu giảm tỷ lệ sai sót phê duyệt xuống dưới 1,0% trong giai đoạn 2023 - 2024.

Thứ hai, chuẩn hóa và kiểm soát quy trình trong khi cấp tín dụng. Phòng Hỗ trợ Tín dụng tại các chi nhánh và Hội sở phải thực hiện cơ chế kiểm soát chéo độc lập giữa khâu soạn thảo hợp đồng, định giá tài sản và giải ngân. Bảo đảm 100% hồ sơ tài sản bảo đảm được đăng ký giao dịch bảo đảm hợp lệ trước khi giải ngân vốn, loại trừ hoàn toàn các sai phạm tác nghiệp hồ sơ pháp lý trong suốt giai đoạn 2023 - 2025.

Thứ ba, nâng cao chất lượng hoạt động giám sát sau giải ngân. Bộ phận Quản lý và Thu hồi nợ phối hợp cùng các đơn vị kinh doanh đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn trên nền tảng MyVIB để theo dõi biến động số dư tài khoản của khách hàng định kỳ 30 ngày/lần. Thực hiện kiểm tra thực tế mục đích sử dụng vốn đối với tối thiểu 80% dư nợ trung và dài hạn trong vòng 6 tháng đầu sau giải ngân; đặt mục tiêu giảm tỷ lệ nợ nhóm 2 từ 25% đến 30% và kiềm chế tỷ lệ nợ xấu chung toàn hàng dưới mức 2,0% trong giai đoạn 2023 - 2026.

Thứ tư, kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Đề xuất Ngân hàng Nhà nước tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý về quản trị rủi ro theo Basel II và Basel III, đẩy nhanh kết nối cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư với hệ thống thông tin tín dụng CIC, đồng thời duy trì công tác thanh tra, giám sát định kỳ nhằm hỗ trợ các tổ chức tín dụng nhận diện sớm các rủi ro hệ thống.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị tham khảo thực tiễn và học thuật cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

1. Ban lãnh đạo và cán bộ quản trị rủi ro tại các ngân hàng thương mại: Đặc biệt là các tổ chức tín dụng có quy mô cho vay bán lẻ trên 150.000 tỷ đồng, cung cấp mô hình thiết lập chốt chặn kiểm soát nợ nhóm 2 và kinh nghiệm cân bằng giữa mục tiêu tăng trưởng lợi nhuận với hệ số an toàn vốn CAR.
2. Cán bộ tín dụng và nhân viên thẩm định tại các chi nhánh, phòng giao dịch: Cung cấp cẩm nang thực hành nhận diện các dấu hiệu cảnh báo sớm về tài chính và phi tài chính của khách hàng, nâng cao kỹ năng kiểm tra sau vay và quản lý tài sản bảo đảm.
3. Cơ quan quản lý nhà nước và thanh tra giám sát ngân hàng: Làm nguồn tài liệu thực chứng đánh giá hiệu quả của chính sách cơ cấu nợ hậu đại dịch đối với 25.000 khách hàng và mức độ hấp thụ chuẩn mực Basel II tại khối ngân hàng thương mại cổ phần tư nhân.
4. Giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Tài chính - Ngân hàng: Sử dụng làm tài liệu tham khảo chuyên sâu về phương pháp nghiên cứu định tính, ứng dụng mô hình định lượng tổn thất dự kiến EL và phân tích báo cáo tài chính ngân hàng thương mại.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao VIB đối mặt với rủi ro tập trung dù lợi nhuận trước thuế năm 2021 tăng trưởng 38%?

Mặc dù lợi nhuận trước thuế năm 2021 đạt kỷ lục 8.011 tỷ đồng, danh mục cho vay của VIB lại tập trung tới 86,73% vào khách hàng cá nhân (174.771 tỷ đồng). Sự tập trung vào các khoản vay mua nhà, mua xe trung dài hạn khiến ngân hàng chịu rủi ro chu kỳ lớn khi thu nhập của người dân biến động sau dịch bệnh.

Tình trạng nợ cần chú ý (nợ nhóm 2) tại VIB biến động ra sao trong giai đoạn 2020 - 2022?

Nợ nhóm 2 của VIB ghi nhận mức tăng đột biến 109,21% từ 2.528 tỷ đồng năm 2020 lên 5.289 tỷ đồng năm 2021, và tiếp tục vượt ngưỡng 6.000 tỷ đồng vào tháng 06/2022. Đây là dấu hiệu cảnh báo áp lực chuyển dịch sang nợ xấu nếu không được giám sát và thu hồi kịp thời.

Chuẩn mực Basel II đóng vai trò như thế nào trong hệ thống giám sát rủi ro của VIB?

VIB hoàn thành 3 trụ cột Basel II vào ngày 19/12/2019. Chuẩn mực này cung cấp phương pháp luận đo lường tổn thất dự kiến qua công thức EL = PD x EAD x LGD, giúp ngân hàng tính toán chính xác mức vốn dự phòng cần thiết tương ứng với mức độ rủi ro của từng danh mục tài sản.

Chính sách cơ cấu nợ do ảnh hưởng của dịch bệnh tại VIB đã mang lại kết quả gì?

Tính đến cuối năm 2021, VIB đã thực hiện cơ cấu nợ cho gần 25.000 khách hàng (đạt tỷ lệ 98% đơn đề nghị) và giảm lãi suất từ 0,5% đến 2,0% cho 17.000 khách hàng. Chính sách này giúp khách hàng vượt qua khó khăn tạm thời nhưng đòi hỏi ngân hàng phải giám sát chặt chẽ khả năng hồi phục dòng tiền thực tế.

Sự khác biệt cơ bản trong mô hình quản trị rủi ro tín dụng giữa ACB và VIB là gì?

ACB áp dụng mô hình quản trị rủi ro tập trung cao độ với thẩm quyền chi nhánh ở mức thấp và trung tâm thẩm định độc lập xử lý khoản vay. Trong khi đó, VIB đẩy mạnh số hóa quy trình bán lẻ qua MyVIB với mạng lưới 166 đơn vị kinh doanh, đòi hỏi hệ thống giám sát cảnh báo tự động đa tầng từ trước đến sau giải ngân.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản trị và giám sát rủi ro tín dụng theo chuẩn mực quốc tế Basel II và các quy định của Ngân hàng Nhà nước.
• Đánh giá khách quan thực trạng hoạt động của VIB giai đoạn 12/2018 - 06/2022 với quy mô tổng tài sản đạt 309.517 tỷ đồng và nguồn vốn huy động đạt 313.191 tỷ đồng.
• Chỉ rõ nút thắt rủi ro khi nợ nhóm 2 tăng mạnh 109,21% lên 5.289 tỷ đồng và danh mục cho vay cá nhân chiếm tỷ trọng chi phối 86,73%.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính hành động cao từ khâu tiền kiểm, trong giải ngân đến hậu kiểm bằng công nghệ số cho giai đoạn 2023 - 2028.
• Đóng góp bài học kinh nghiệm sâu sắc cho hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam trong việc tối ưu hóa tỷ lệ sinh lời ROE 30,6% đi đôi với kiểm soát chất lượng nợ.

Để bảo đảm an toàn hệ thống và duy trì vị thế dẫn đầu trong mảng bán lẻ, các ngân hàng thương mại cần nhanh chóng kiện toàn bộ máy giám sát rủi ro, đẩy mạnh số hóa quy trình hậu kiểm và thực thi nghiêm ngặt các khuyến nghị quản trị ngay trong giai đoạn hiện nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ GIÁM SÁT RỦI RO TÍN DỤNG TẠI CÁC NHTM 1.1 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Khái niệm tín dụng ngân hàng Trong nền kinh tế, ngân hàng đóng vai trò là định chế tài chính trung gian trong việc huy động vốn cũng như cấp tín dụng cho những chủ thể có nhu cầu trong nền kinh tế. Một cách khái quát, tín dụng là một mối quan hệ giữa người cho vay và người vay, trong đó người cho vay chuyển giao quyền sử dụng tiền hoặc hàng hóa cho người vay trong một thời gian cụ thể. Người vay có trách nhiệm trả lại số tiền hoặc hàng hóa đã vay khi đến hạn, có thể kèm theo lãi suất hoặc không Theo Bùi Diệu Anh và cộng sự (2013), RRTD xảy ra khi khách hàng không thể hoặc chậm trả nợ theo thỏa thuận với ngân hàng, gây ra tổn thất và thiệt hại cho ngân hàng 1.2 Khái niệm rủi ro tín dụng ngân hàng Theo Ken Brown & Peter Moles (2014), rủi ro tín dụng có thể được định nghĩa là khả năng mà một bên hợp đồng sẽ không thực hiện được cũng như đáp ứng các nghĩa vụ của mình theo các điều khoản đã thoả thuận. Theo Bùi Diệu Anh và cộng sự (2013), RRTD xảy ra khi khách hàng vay vốn chậm trả hoặc không trả được nợtheo thỏa thuận đối với ngân hàng, gây ra những tổn thất, thiệt hại cho ngân hàng.

Tại Việt Nam, quan điểm về rủi ro tín dụng cũng tương đồng với các quan điểm trên. Theo đó tại Khoản 1, Điều 3 Thông tư 02/2013/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam định nghĩa: “Rủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng (sau đây gọi tắt là rủi ro) là tổn thất có khả năng xảy ra đối với nợ của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ của mình theo cam kết”(Ngân hàng nhà nước, 2013). 8 Có rất nhiều quan điểm khác nhau của các tác giả về rủi ro tín dụng nhưng tất cả đều đề cập đến các vấn đề:  RRTD đề cập đến vấn đề người đi vay không thực hiện nghĩa vụ theo hợp đồng đã cam kết, bao gồm vốn/ hoặc lãi.  RRTD sẽ gây ra tổn thất về tài chính cho cả ngân hàng và khách hàng  Đối với ngân hàng, RRTD sẽ làm giảm thu nhập ròng và gia tăng tỷ lệ nợ xấu, dẫn đến hiệu quảkinh doanh của NH suy giảm.

Trong trường hợp nghiêm trọng, NH có thểdẫn đến thua lỗ,hoặc ởmức cao hơn là dẫn đến phá sản.3 Phân loại rủi ro tín dụng của ngân hàng thương mại Theo Nguyễn Văn Tiến (2005), rủi ro tín dụng được chia thành hai loại nếu căn cứ vào nguyên nhân dẫn đến rủi ro: rủi ro giao dịch và rủi ro danh mục.1: Phân loại rủi ro tín dụng Nguồn: Nguyễn Văn Tiến, 2005 Rủi ro giao dịch: Là loại rủi ro đối với các khoản cấp tín dụng của từng khách hàng. Rủi ro giao dịch thường phát sinh liên quan đến quy trình thẩm định và xét duyệt cấp tín dụng, kiểm soát các khoản vay hoặc việc thực hiện các báo cáo tài sản đảm bảo cho khoản cấp tín dụng. Rủi ro này đươc chia thành các phần nhỏ cụ thể là 9 : Rủi ro trong việc lựa chọn, rủi ro trong tác nghiệp và rủi ro liên quan đến tài sản đảm bảo. + Rủi ro lựa chọn: là rủi ro liên quan đến công tác trước khi đưa ra quyết định cho vay bao gồm đánh giá, thẩm định khách hàng, phân tích (báo cáo tài chính, thu nhập.

+ Rủi ro tác nghiệp (nghiệp vụ):là rủi ro đến công tác quản trị hoạt động cấp tín dụng bao gồm việc sử dụng công nghệ kỹ thuật (phần mền hệ thống.) + Rủi ro đảm bảo:là rủi ro liên quan đến các điều khoản hợp đồng thế chấp, hợp đồng tín dụng, liên quan đến tài sản đảm bảo và giá trị cấp tín dụng trên giá trị tài sản của khoản vay. + Rủi ro danh mục: Rủi ro danh mục thường phát sinh do sự kết hợp nhiều khoản cấp tín dụng khác nhau trong danh mục tại các ngân hàng do sản phẩm không phù hợp hoặc do chỉ chú tâm đến một khoản vay hay nghành nghề, lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro cao. Rủi ro danh mục có hai thành phần rủi ro khác đến từ rủi ro nội tại ( do khách hàng vay có nghành nghề đặc thù ) rủi ro tập trung ( chỉ tập trung vào một lĩnh vực thiếu sự đa dạng hóa). + Rủi ro nội tại liên quan đến ngành nghề của khách hàng vay và không thể hoàn toàn tránh được hoặc đo lường trước.

Ví dụ, ngành nông nghiệp có rủi ro mất mùa do thiên tai, lũ lụt. Ngân hàng, đặc biệt khi có nhiều khách hàng trong lĩnh vực này, phải đối mặt với rủi ro nội tại liên quan đến điều kiện tự nhiên của ngành nông nghiệp. Do đó, ngân hàng cần có phương án hợp lý để giảm tổn thất gây ra bởi rủi ro này. + Rủi ro tập trung xảy ra khi ngân hàng chỉ tập trung cấp tín dụng cho một nhóm nghành nghề không đa dạng hóa danh mục cấp tín dụng, ví dụ: Ngân hàng chỉ tập trung cấp tín dụng cho nhóm khách hàng hoạt động trong lĩnh vực bất động sản chiếm tỷ lệ 70% còn lại là các lĩnh vực kinh doanh khác, nếu kinh tế xảy ra khủng hoảng, bất động sản không bán được dẫn đến hiện tượng mất thanh khoản và rủi ro đối với hoạt động ngân hàng nói riêng và toàn bộ nền kinh tế.4 Nguyên nhân rủi ro tín dụng của ngân hàng thương mại 10 Trên cơ sở xem xét các nghiên cứu của Nguyễn Tuấn Phương (2014); Trần Kiên Nghị (2017) và RRTD xuất phát từnhiều nhóm nguyên nhân khác nhau: 1.1 Nguyên nhân khách quan Nguyên nhân về môi trường tự nhiên bao gồm thời tiết, khí hậu, dịch bệnh, thiên tai.

Đây là nhóm nguyên nhân khách quan ảnh hưởng không nhỏđến hoạt động kinh doanh của KH và NH. Những nguyên nhân này thường rất khó dựđoán một cách chính xác và rõ ràng, do đó việc phòng ngừa và kiểm soát đối với nhóm nguyên nhân này chỉ ở mức giới hạn. Nguyên nhân từ phía môi trường kinh doanh: môi trường kinh doanh bao gồm các điều kiện về thủ tục, điều kiện về hoạt động của các doanh nghiệp, của hệ thống NH, sự thông thoán Nguyên nhân từ môi trường pháp lý: các quy định, chính sách của nhà nước và pháp luật cũng như hệ thống văn bản pháp quy trong lĩnh vực ngân hàng sẽ tạo điều kiện thuận lợi hoặc khó khăn cho sự phát triển hoạt động kinh doanh của NH và KH. Ngoài ra, vai trò quản lý kinh tế của nhà nước và điều tiết vĩ mô nền kinh tếcủa NHNN sẽlà cơ sở cho hệ thống NHTM hoạt động hiệu quả và gia tăng các hoạt động đầu tư.

Đồng thời các công tác thanh tra, giám sát, quản lý của NHNN giúp phát hiện, xử lý kịp thời những hành vi vi phạm pháp luật của NH cũng như KH khi tham gia hoạt động kinh doanh vềlĩnh vực tài chính –tiền tệ. Nguyên nhân từ môi trường chính trị-xã hội: nguyên nhân này liên quan đến vấn đề an ninh –chính trịxã hội của một quốc gia, khủng hoảng quân sự, chiến tranh, khủng hoảng kinh tế.2 Nguyên nhân chủ quan từ phía khách hàng Tính minh bạch và đầy đủ của thông tin do khách hàng cung cấp: một số KH vì muốn được NH chấp nhận hồ sơ vay vốn nên đã cố tình làm giả hoặc cung cấp sai lệch thông tin cho NH, làm cho quá trình đánh giá, thẩm định thông tin của NH không chính xác. Điều này gia tăng khả năng xảy ra RRTD. Ý thức của KH trong việc thực hiện các cam kết với NH: KH cố tình sử dụng sai mục đích vay vốn như đã cam kết trong hợp đồng tín dụng.

Việc quản lý hoạt động sản xuất kinh doanh của KH không hiệu quả 11 1.3 Nguyên nhân chủ quan từ phía ngân hàng Chính sách tín dụng của ngân hàng cần được điều chỉnh để trở nên hợp lý. Chính sách tín dụng đóng vai trò quan trọng và ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng tín dụng của Ngân hàng. Điều này giúp đáp ứng nhu cầu sử dụng dịch vụ tín dụng của khách hàng (KH) một cách đầy đủ. Tuy nhiên, Chính sách tín dụng cần phải phù hợp với từng nhóm KH cụ thể, bao gồm điều kiện vay vốn, mức lãi suất, kỳ hạn vay và trả nợ, cùng với việc đảm bảo an toàn cho khoản vay.

Quy trình tín dụng chưa chặt chẽ và còn nhiều bước không cần thiết:quy trình tín dụng là thứ tự các bước mà ngân hàng thực hiện cho vay đối với KH(Mai Văn Bạn, 2009). Quy trình tín dụng phản ánh nguyên tắc cho vay, trình tự giải quyết hồ sơ KH, đánh giá khả năng trả nợ,thẩm định TSĐB. Trong trường hợp, các thông tin cần thiết ở các bước trong quy trình không triển khai và thực thi một cách chặt chẽ và đúng quy định sẽ dẫn đến khả năng phát sinh RRTD cho cả NH và KH. Một số trường hợp do mối quan hệ KH lâu năm, hoặc do quen biết hoặc KH không cung cấp đầy đủvà minh bạch thông tin của mình, dẫn đến việc NH đánh giá sai khả năng trả nợ vay, và làm khả năng xảy ra RRTD tăng lên trong quá trình cấp tín dụng.

Yếu tố nguồn nhân lực: con người là yếu tố cần thiết và quan trọng trong việc cung cấp và chuyển tải các sản phẩm dịch vụ tài chính của NH đến KH. Yếu tố con người liên quan đến trình độ nghiệp vụ chuyên môn, kỹ năng giao tiếp, phẩm chất và đạo đức nghề nghiệp. Trong trường hợp cán bộ - nhân viên ngân hàng có trình độ chuyên môn thấp, kỹ năng giao tiếp với KH kém sẽ làm giảm sự hài lòng của KH và đồng thời làm cho hình ảnh, uy tín của NH giảm xuống. Hoạt động NH dựa trên lĩnh vực tài chính -tiền tệ, một lĩnh vực nhạy cảm, vì vậy nếu có sự thông đồng, gian lận trong quá trình cung cấp dịch vụ đến KH, hiệu quả hoạt động kinh doanh của NH bị giảm sút và lợi nhuận kinh doanh sẽ bịảnh hưởng nặng nề.

Do đó, trong bất kỳ hoạt động kinh doanh nói chung và hoạt động ngân hàng nói riêng, yêu cầu về chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp và phẩm chất là yêu cầu tất yếu đối với các cán bộ-nhân viên phải tuân thủ. 12 Một số vấn đề khác có thể đề cập đến là : vấn đề về tính thanh khoản, việc đầu tư vào những lĩnh vực mạo hiểm hoặc tập trung đầu tư vào một số nghành có rủi ro kinh tế cao như chứng khoán.