Luận văn thạc sĩ hcmute dạy học giải quyết vấn đề phần lập trình đơn giản tại trường thcs nguyễn văn tiết thị xã thuận an tỉnh bình dương

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hcmute dạy học giải quyết vấn đề phần lập trình đơn giản tại trường thcs nguyễn văn tiết thị xã, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyễn Đức Huân
• Người hướng dẫn: TS. Phan Gia Anh Vũ
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Kỹ Thuật Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Lý Luận & Phương Pháp Dạy Kỹ Thuật
• Đề tài: Dạy Học Giải Quyết Vấn Đề Phần Lập Trình Đơn Giản Tại Trường THCS Nguyễn Văn Tiết
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT LUẬN VĂN
• THESIS ABSTRACT
• PHẦN MỞ ĐẦU. PHẦN MỞ ĐẦU
• 1.1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.3. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
• 1.4. ĐỐI TƯỢNG VÀ KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU
• 1.5. GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU
• 1.6. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.7. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN DẠY HỌC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
• 1.1. Lịch sử vấn đề nghiên cứu
• 1.1.1. Dạy học giải quyết vấn đề trên thế giới
• 1.1.2. Dạy học giải quyết vấn đề tại Việt Nam
• 1.1.3. Một số khái niệm liên quan
• 1.1.4. Tổng quan về DHGQVĐ
• 1.1.5. Vấn đề học tập
• 1.1.6. Tình huống có vấn đề. Dạy học giải quyết vấn đề. Khái niệm và đặc trưng cơ bản của DHGQVĐ
• 1.1.7. Bản chất của DHGQVĐ
• 1.1.8. Cấu trúc của quá trình GQVĐ
• 1.1.9. Các mức độ tích cực tham gia của HS trong quá trình GQVĐ
• 1.1.10. Ưu điểm, hạn chế và vận dụng DHGQVĐ
• 1.1.11. Một số phương pháp dạy học triển khai DHGQVĐ
• 1.1.11.1. Phương pháp đàm thoại Ơxrixtic
• 1.1.11.2. Phương pháp làm việc theo nhóm
• 1.1.11.3. Phương pháp thảo luận
• 1.1.12. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG DẠY HỌC PHẦN LẬP TRÌNH ĐƠN GIẢN TẠI TRƯỜNG THCS NGUYỄN VĂN TIẾT, THUẬN AN, BÌNH DƯƠNG
• 2.1. Giới thiệu về trường THCS Nguyễn Văn Tiết
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển
• 2.1.2. Những thành tựu nhà trường đã đạt được
• 2.1.3. Chủ trương của trường về nâng cao hiệu quả Giáo dục và Đào tạo
• 2.1.4. Chương trình môn tin học tại trường THCS
• 2.1.5. Vai trò, vị trí môn học
• 2.1.6. Mục tiêu môn học
• 2.1.7. Khảo sát thực trạng dạy học phần lập trình đơn giản môn tại trường THCS Nguyễn Văn Tiết
• 2.1.7.1. Mục đích khảo sát
• 2.1.7.2. Nội dung khảo sát
• 2.1.7.3. Đối tượng khảo sát
• 2.1.7.4. Phương pháp, phương tiện khảo sát
• 2.1.7.5. Nội dung, hình thức và kết quả khảo sát
• 2.1.7.5.1. Đối với học sinh
• 2.1.7.5.2. Đối với giáo viên
• 2.1.8. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: TRIỂN KHAI DHGQVĐ PHẦN LẬP TRÌNH ĐƠN GIẢN TẠI TRƯỜNG THCS NGUYỄN VĂN TIẾT - THUẬN AN - BÌNH DƯƠNG
• 3.1. Cơ sở triển khai DHGQVĐ cho phần Lập trình đơn giản
• 3.1.1. Cơ sở đổi mới PPDH ở phổ thông tại Việt Nam
• 3.1.2. Căn cứ kết quả khảo sát thực tiễn ở chương 2
• 3.1.3. Đặc điểm nhận thức của học sinh THCS
• 3.1.4. Định hướng phương pháp dạy học phần Lập trình giản
• 3.1.5. Kiểm tra đánh giá
• 3.1.6. Triển khai DHGQVĐ phần Lập trình đơn giản
• 3.1.7. Mục tiêu và nội dung phần lập trình đơn giản
• 3.1.8. Xây dựng tiến trình dạy học phần Lập trình đơn giản theo DHGQVĐ
• 3.1.9. Lập kế hoạch bài giảng thực nghiệm
• 3.1.10. Thực nghiệm sư phạm, đánh giá kết quả vận dụng DHGQVĐ cho phần Lập trình đơn giản
• 3.1.10.1. Mục đích và đối tượng, thời gian và địa điểm thực nghiệm
• 3.1.10.2. Xây dựng bộ công cụ và chọn mẫu thực nghiệm
• 3.1.10.3. Nội dung và phương pháp thực nghiệm
• 3.1.10.4. Thu thập, phân tích, đánh giá kết quả thực nghiệm
• 3.1.10.5. Kết quả thực nghiệm về mặt định tính
• 3.1.10.6. Kết quả thực nghiệm về mặt định lượng
• 3.1.11. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 4.1. Hướng phát triển của đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận dạy học giải quyết vấn đề

Chương này tập trung vào việc phân tích các khái niệm và lý thuyết liên quan đến dạy học giải quyết vấn đề (DHGQVĐ). Lịch sử nghiên cứu vấn đề này cho thấy sự phát triển mạnh mẽ của phương pháp này trên thế giới và tại Việt Nam. Các khái niệm như tình huống có vấn đề, vấn đề học tập, và cấu trúc của quá trình giải quyết vấn đề được làm rõ. Đặc biệt, chương này nhấn mạnh ưu điểm và hạn chế của DHGQVĐ, cùng với các phương pháp dạy học có thể áp dụng. Việc áp dụng DHGQVĐ không chỉ giúp học sinh phát triển kỹ năng lập trình mà còn rèn luyện tư duy logic và khả năng giải quyết vấn đề trong thực tiễn.

1.1. Lịch sử vấn đề nghiên cứu

Lịch sử nghiên cứu về DHGQVĐ cho thấy sự chuyển mình trong phương pháp giáo dục, từ việc truyền thụ kiến thức một chiều sang việc khuyến khích học sinh tham gia tích cực vào quá trình học tập. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng việc áp dụng DHGQVĐ giúp học sinh không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn phát triển năng lực tự học và sáng tạo. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh giáo dục hiện đại, nơi mà công nghệ thông tin ngày càng trở nên phổ biến.

1.2. Khái niệm và đặc trưng cơ bản của DHGQVĐ

Khái niệm DHGQVĐ được định nghĩa là phương pháp dạy học mà trong đó học sinh được khuyến khích tìm ra giải pháp cho các vấn đề thực tiễn. Đặc trưng của phương pháp này bao gồm việc tạo ra tình huống có vấn đề để kích thích sự tò mò và hứng thú của học sinh. Học sinh không chỉ học cách lập trình mà còn học cách phát triển tư duy phản biện và kỹ năng làm việc nhóm. Việc áp dụng DHGQVĐ trong giảng dạy môn tin học sẽ giúp học sinh có cái nhìn sâu sắc hơn về ứng dụng lập trình trong cuộc sống.

II. Thực trạng dạy học phần lập trình đơn giản tại trường THCS Nguyễn Văn Tiết

Chương này giới thiệu về trường THCS Nguyễn Văn Tiết và thực trạng dạy học phần lập trình đơn giản. Mặc dù môn tin học là môn học bắt buộc, chất lượng dạy học phần lập trình đơn giản vẫn chưa đạt yêu cầu. Học sinh thường cảm thấy thụ động và không yêu thích môn học này. Khảo sát thực trạng cho thấy nhiều học sinh gặp khó khăn trong việc giải quyết vấn đề liên quan đến lập trình. Điều này cho thấy cần thiết phải áp dụng các phương pháp dạy học mới, đặc biệt là DHGQVĐ, để nâng cao chất lượng giáo dục tại trường.

2.1. Giới thiệu về trường THCS Nguyễn Văn Tiết

Trường THCS Nguyễn Văn Tiết được thành lập với mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục cho học sinh tại thị xã Thuận An. Trường đã đạt được nhiều thành tựu trong công tác giáo dục, tuy nhiên, môn tin học vẫn còn nhiều hạn chế. Việc áp dụng DHGQVĐ trong giảng dạy sẽ giúp cải thiện tình hình này, tạo ra môi trường học tập tích cực hơn cho học sinh.

2.2. Khảo sát thực trạng dạy học phần lập trình đơn giản

Khảo sát thực trạng dạy học cho thấy học sinh gặp khó khăn trong việc tiếp thu kiến thức lập trình. Nhiều học sinh không có hứng thú với môn học, dẫn đến việc học không hiệu quả. Các giáo viên cũng nhận thấy rằng phương pháp dạy học hiện tại chưa phát huy được tính tích cực của học sinh. Điều này cho thấy cần có sự thay đổi trong phương pháp dạy học, đặc biệt là việc áp dụng DHGQVĐ để nâng cao chất lượng dạy học.

III. Triển khai DHGQVĐ phần lập trình đơn giản tại trường THCS Nguyễn Văn Tiết

Chương này trình bày cách triển khai DHGQVĐ trong dạy học phần lập trình đơn giản. Tác giả đã xây dựng tiến trình dạy học và biên soạn bài giảng theo hướng DHGQVĐ. Thực nghiệm sư phạm được tiến hành để kiểm nghiệm giả thuyết nghiên cứu. Kết quả cho thấy việc áp dụng DHGQVĐ đã làm tăng hứng thú và sự chủ động của học sinh trong học tập. Học sinh không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề và tư duy sáng tạo.

3.1. Xây dựng tiến trình dạy học

Tiến trình dạy học được xây dựng dựa trên các nguyên tắc của DHGQVĐ, bao gồm việc tạo ra các tình huống có vấn đề để học sinh giải quyết. Các bài giảng được thiết kế để khuyến khích học sinh tham gia tích cực vào quá trình học tập. Việc này không chỉ giúp học sinh hiểu rõ hơn về lập trình mà còn phát triển kỹ năng làm việc nhóm và tư duy phản biện.

3.2. Kết quả thực nghiệm sư phạm

Kết quả thực nghiệm cho thấy học sinh đã có sự tiến bộ rõ rệt trong việc tiếp thu kiến thức lập trình. Học sinh cảm thấy hứng thú hơn với môn học và chủ động hơn trong việc giải quyết các vấn đề. Điều này chứng tỏ rằng việc áp dụng DHGQVĐ trong dạy học phần lập trình đơn giản là một giải pháp hiệu quả để nâng cao chất lượng giáo dục tại trường THCS Nguyễn Văn Tiết.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế tri thức và sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ, việc nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo trở thành nhiệm vụ cấp bách. Theo báo cáo của ngành giáo dục, đổi mới toàn diện về mục tiêu, nội dung, phương pháp, thiết bị dạy học và kiểm tra đánh giá là yêu cầu thiết yếu nhằm đáp ứng xu thế hiện đại hóa. Môn Tin học, đặc biệt phần Lập trình đơn giản dành cho học sinh lớp 8 tại các trường trung học cơ sở, giữ vai trò quan trọng trong việc trang bị kiến thức và kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin. Tuy nhiên, thực trạng dạy học phần Lập trình đơn giản tại trường THCS Nguyễn Văn Tiết, thị xã Thuận An, tỉnh Bình Dương cho thấy chất lượng chưa cao, học sinh còn thụ động, thiếu hứng thú và gặp nhiều khó khăn trong giải quyết các vấn đề học tập.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm triển khai dạy học giải quyết vấn đề (DHGQVĐ) trong phần Lập trình đơn giản để nâng cao tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh, đồng thời phát triển năng lực giải quyết vấn đề và góp phần nâng cao chất lượng giáo dục tại cơ sở. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào học sinh lớp 8 trường THCS Nguyễn Văn Tiết trong năm học 2012-2013, với tổng số tiết học môn Tin học là 70 tiết/năm, học 2 tiết/tuần. Nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong việc đổi mới phương pháp dạy học, góp phần phát triển năng lực tư duy sáng tạo và kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin cho học sinh trung học cơ sở.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên lý thuyết dạy học giải quyết vấn đề (DHGQVĐ), một quan điểm dạy học nhằm phát triển năng lực tư duy sáng tạo và khả năng giải quyết vấn đề của học sinh. Theo đó, học sinh được đặt trong tình huống có vấn đề, thông qua quá trình giải quyết vấn đề để lĩnh hội kiến thức, kỹ năng và phương pháp nhận thức mới. Các khái niệm chính bao gồm:

• Tình huống có vấn đề (THCVĐ): Là trạng thái tâm lý xuất hiện khi học sinh gặp khó khăn trong nhận thức, cần vận dụng kiến thức và kỹ năng mới để giải quyết.
• Quá trình giải quyết vấn đề: Bao gồm các bước nhận biết vấn đề, tìm các phương án giải quyết, quyết định phương án tối ưu và vận dụng kiến thức.
• Phương pháp dạy học: Tập trung vào các phương pháp đàm thoại Ơxrixtic, làm việc theo nhóm và thảo luận nhằm phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh trong quá trình học tập.

Lý thuyết DHGQVĐ được phát triển dựa trên các nghiên cứu quốc tế và trong nước, đồng thời phù hợp với đặc điểm nhận thức của học sinh trung học cơ sở. Các mô hình quá trình giải quyết vấn đề được áp dụng gồm 3 bước chính: nhận biết vấn đề, tìm phương án giải quyết và quyết định phương án.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp kết hợp phân tích tài liệu, điều tra khảo sát, thống kê phân tích số liệu và thực nghiệm sư phạm. Cụ thể:

• Nguồn dữ liệu: Bao gồm tài liệu chuyên môn, các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước về DHGQVĐ; khảo sát thực trạng dạy học phần Lập trình đơn giản tại trường THCS Nguyễn Văn Tiết thông qua phiếu khảo sát ý kiến giáo viên và học sinh; dữ liệu thực nghiệm từ lớp thực nghiệm và lớp đối chứng.
• Phương pháp chọn mẫu: Lớp thực nghiệm và lớp đối chứng được lựa chọn đảm bảo cân đối về số lượng học sinh, tỷ lệ nam – nữ, học lực và thời gian học.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phần mềm SPSS 13 để xử lý số liệu khảo sát và kết quả thực nghiệm, phân tích định lượng nhằm đánh giá hiệu quả của phương pháp DHGQVĐ.
• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện trong năm học 2012-2013, bao gồm giai đoạn khảo sát thực trạng, xây dựng tiến trình dạy học, biên soạn bài giảng và thực nghiệm sư phạm.

Phương pháp thực nghiệm sư phạm được tiến hành nhằm kiểm nghiệm giả thuyết nghiên cứu về hiệu quả của DHGQVĐ trong nâng cao chất lượng dạy học phần Lập trình đơn giản.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng dạy học phần Lập trình đơn giản còn nhiều hạn chế: Khảo sát cho thấy khoảng 60% học sinh chưa hứng thú với môn Tin học, đặc biệt phần Lập trình đơn giản. Hơn 55% học sinh cảm thấy khó khăn trong việc giải quyết các bài tập lập trình, và 70% giáo viên cho rằng phương pháp dạy hiện tại chưa phát huy được tính tích cực của học sinh.

2. Hiệu quả của phương pháp dạy học giải quyết vấn đề: Sau khi áp dụng DHGQVĐ, tỷ lệ học sinh tích cực tham gia học tập tăng lên khoảng 75%, mức độ hứng thú học tập tăng 65% so với trước thực nghiệm. Điểm trung bình bài kiểm tra phần Lập trình đơn giản của lớp thực nghiệm đạt 7,8, cao hơn 1,2 điểm so với lớp đối chứng (6,6).

3. Năng lực giải quyết vấn đề của học sinh được cải thiện rõ rệt: Kết quả khảo sát ý kiến học sinh cho thấy 80% em cảm thấy tự tin hơn trong việc giải quyết các tình huống lập trình mới, tăng 30% so với trước khi áp dụng phương pháp mới.

4. Phản hồi tích cực từ giáo viên: 85% giáo viên tham gia thực nghiệm đánh giá phương pháp DHGQVĐ phù hợp với nội dung bài học và giúp học sinh phát huy tính chủ động, sáng tạo. Tuy nhiên, giáo viên cũng phản ánh cần thêm thời gian chuẩn bị và kỹ năng tổ chức lớp học.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy DHGQVĐ góp phần nâng cao chất lượng dạy học phần Lập trình đơn giản tại trường THCS Nguyễn Văn Tiết. Việc tạo ra các tình huống có vấn đề phù hợp với trình độ học sinh đã kích thích sự tích cực, chủ động và sáng tạo trong học tập. So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả này tương đồng với các báo cáo cho thấy DHGQVĐ giúp phát triển năng lực tư duy và kỹ năng giải quyết vấn đề của học sinh.

Nguyên nhân chính của sự cải thiện là do phương pháp này giúp học sinh không chỉ tiếp nhận kiến thức một cách thụ động mà còn tham gia tích cực vào quá trình tìm tòi, phân tích và giải quyết vấn đề. Việc tổ chức dạy học theo nhóm, thảo luận và đàm thoại Ơxrixtic đã tạo môi trường học tập tương tác, phát huy tối đa năng lực cá nhân và tập thể.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỉ lệ phần trăm học sinh tích cực tham gia, biểu đồ so sánh điểm trung bình giữa lớp thực nghiệm và lớp đối chứng, cũng như bảng tổng hợp ý kiến phản hồi của giáo viên và học sinh. Những biểu đồ này minh họa rõ nét sự chuyển biến tích cực trong quá trình dạy học.

Tuy nhiên, hạn chế về thời gian và kỹ năng tổ chức của giáo viên cần được khắc phục để phương pháp này phát huy hiệu quả tối đa. Việc đào tạo bồi dưỡng giáo viên về DHGQVĐ là cần thiết để nhân rộng mô hình.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Triển khai nhân rộng phương pháp DHGQVĐ trong dạy học phần Lập trình đơn giản: Các trường trung học cơ sở nên áp dụng phương pháp này nhằm nâng cao chất lượng dạy học, tăng cường sự tích cực và sáng tạo của học sinh. Thời gian thực hiện đề xuất trong 1-2 năm học, do phòng giáo dục và nhà trường phối hợp thực hiện.

2. Tổ chức bồi dưỡng, tập huấn cho giáo viên về kỹ năng tổ chức DHGQVĐ: Đào tạo chuyên sâu về thiết kế tình huống có vấn đề, kỹ thuật đàm thoại Ơxrixtic, làm việc nhóm và thảo luận để nâng cao năng lực sư phạm. Chủ thể thực hiện là các trung tâm bồi dưỡng giáo viên và sở giáo dục, với kế hoạch tập huấn định kỳ hàng năm.

3. Cải tiến cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ dạy học: Đầu tư phòng thực hành tin học với đầy đủ máy tính, phần mềm hỗ trợ lập trình và thiết bị trình chiếu nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc tổ chức các hoạt động học tập tương tác. Nhà trường và các cấp quản lý giáo dục cần phối hợp thực hiện trong vòng 2 năm tới.

4. Xây dựng bộ công cụ đánh giá năng lực giải quyết vấn đề: Thiết kế các bài kiểm tra, phiếu khảo sát và tiêu chí đánh giá phù hợp để theo dõi, đánh giá hiệu quả của DHGQVĐ trong quá trình dạy học. Bộ công cụ này cần được hoàn thiện và áp dụng thử nghiệm trong năm học tiếp theo.

5. Khuyến khích nghiên cứu và phát triển các mô hình dạy học tích cực khác: Ngoài DHGQVĐ, các trường nên thử nghiệm các phương pháp như học theo dự án, học qua trải nghiệm để đa dạng hóa phương pháp dạy học, đáp ứng nhu cầu phát triển toàn diện của học sinh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên Tin học trung học cơ sở: Nghiên cứu cung cấp cơ sở lý luận và phương pháp thực tiễn để đổi mới phương pháp dạy học phần Lập trình đơn giản, giúp giáo viên nâng cao hiệu quả giảng dạy và phát triển năng lực học sinh.

2. Cán bộ quản lý giáo dục: Thông tin về thực trạng và giải pháp đổi mới phương pháp dạy học giúp các nhà quản lý xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng giáo viên và đầu tư cơ sở vật chất phù hợp.

3. Sinh viên ngành Sư phạm Tin học và các ngành liên quan: Luận văn là tài liệu tham khảo quý giá về lý thuyết và phương pháp dạy học giải quyết vấn đề, hỗ trợ nghiên cứu và thực hành sư phạm.

4. Nhà nghiên cứu giáo dục và phát triển chương trình: Cung cấp dữ liệu thực nghiệm và phân tích sâu sắc về DHGQVĐ trong môn Tin học, làm cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo về đổi mới phương pháp dạy học và phát triển năng lực học sinh.

Câu hỏi thường gặp

1. Dạy học giải quyết vấn đề là gì?
   Dạy học giải quyết vấn đề là phương pháp dạy học đặt học sinh vào tình huống có vấn đề, kích thích tư duy sáng tạo và khả năng tự tìm kiếm, vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề. Ví dụ, học sinh được giao nhiệm vụ viết chương trình tính tổng các số tự nhiên từ 1 đến 100 mà chưa biết câu lệnh lặp.

2. Tại sao cần đổi mới phương pháp dạy học phần Lập trình đơn giản?
   Phương pháp truyền thống thường khiến học sinh thụ động, thiếu hứng thú và khó phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề. Đổi mới phương pháp giúp học sinh chủ động, sáng tạo và nâng cao hiệu quả học tập.

3. Phương pháp đàm thoại Ơxrixtic có ưu điểm gì?
   Phương pháp này giúp học sinh tự tìm hiểu, phát hiện kiến thức mới qua các câu hỏi gợi mở của giáo viên, tăng tính tích cực và hứng thú học tập. Tuy nhiên, cần chuẩn bị kỹ câu hỏi và tốn thời gian.

4. Làm thế nào để tổ chức dạy học theo nhóm hiệu quả?
   Cần chia nhóm nhỏ từ 3-7 học sinh, giao nhiệm vụ rõ ràng, phân công công việc hợp lý và giáo viên theo dõi, hỗ trợ kịp thời. Việc đánh giá công bằng và khuyến khích sự hợp tác là yếu tố then chốt.

5. Kết quả thực nghiệm cho thấy hiệu quả của DHGQVĐ như thế nào?
   Kết quả thực nghiệm tại trường THCS Nguyễn Văn Tiết cho thấy học sinh học theo DHGQVĐ có mức độ hứng thú tăng 65%, điểm trung bình bài kiểm tra tăng 1,2 điểm so với lớp đối chứng, và năng lực giải quyết vấn đề được cải thiện rõ rệt.

Kết luận

• Dạy học giải quyết vấn đề là phương pháp hiệu quả giúp phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh trong phần Lập trình đơn giản môn Tin học lớp 8.
• Thực nghiệm sư phạm tại trường THCS Nguyễn Văn Tiết cho thấy sự cải thiện rõ rệt về hứng thú học tập, điểm số và năng lực giải quyết vấn đề của học sinh.
• Phương pháp đàm thoại Ơxrixtic, làm việc theo nhóm và thảo luận là những công cụ hữu hiệu trong triển khai DHGQVĐ.
• Cần tổ chức bồi dưỡng giáo viên và đầu tư cơ sở vật chất để nâng cao hiệu quả áp dụng phương pháp này.
• Đề xuất nhân rộng mô hình DHGQVĐ trong các môn học khác nhằm góp phần đổi mới giáo dục phổ thông.

Next steps: Triển khai tập huấn giáo viên, hoàn thiện bộ công cụ đánh giá và mở rộng thực nghiệm trong các trường trung học cơ sở khác.

Các nhà quản lý giáo dục và giáo viên nên quan tâm, áp dụng và phát triển phương pháp dạy học giải quyết vấn đề để nâng cao chất lượng giáo dục trong thời đại công nghệ số.

Trích đoạn nội dung tài liệu

PHẦN MỞ ĐẦU 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Cùng với sự tiến bộ vượt bậc của khoa học - công nghệ mà đặc biệt là công nghệ thông tin và xu hướng toàn cầu hóa đang diễn ra hết sức mạnh mẽ, nhân loại đang bước sang nền kinh tế tri thức. Đảng và Nhà nước ta xem Giáo dục - Đào tạo cùng với khoa học - công nghệ là quốc sách hàng đầu. Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá VIII về định hướng chiến lược phát triển Giáo dục - Đào tạo, trong đó nổi bật là các yêu cầu: “Đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục - đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học.

Từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương tiện hiện đại vào quá trình dạy - học, bảo đảm điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu cho học sinh. [11, tr 14] Đổi mới giáo dục phổ thông đã và đang được thực hiện thông qua việc đổi mới: mục tiêu, nội dung, phương pháp, thiết bị dạy học, kiểm tra đánh giá, công tác quản lí, chỉ đạo…Trong đó đổi mới phương pháp dạy học là một trong những yếu tố trọng tâm. Định hướng đổi mới phương pháp được nêu rõ tại điều 28 của Luật giáo dục:“Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của trong lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm; rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh” [10, tr 22]. Để theo kịp xu thế của thời đại, đáp ứng yêu cầu của công cuộc đổi mới đất nước, mỗi giáo viên, mỗi nhà trường, các sở, ban, ngành trong hệ thống giáo dục cần phải ra sức phấn đấu, nghiên cứu, tìm tòi, học hỏi nhiều hơn nữa về việc ứng dụng các mô hình dạy học, PPDH, nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.

Mặt khác, công nghệ thông tin ngày càng phát triển và thâm nhập vào hầu hết các lĩnh vực trong cuộc sống. Trong đó, môn tin học giữ một vai trò quan trọng nhằm trang bị những kiến thức cơ bản về tin học ứng dụng, tin học phần mềm, đặc biệt chú trọng việc rèn luyện kĩ năng ứng dụng công nghệ thông tin vào giải quyết các vấn đề trong cuộc sống cho người học. 1 Luan van Tuy nhiên, thực tế chất lượng dạy học phần “Lập trình đơn giản” môn tin học lớp 8 tại trường THCS Nguyễn Văn Tiết hiện nay chưa cao, chưa giúp học sinh tiếp nhận môn học với tất cả sự say mê và hứng thú của mình. Là giáo viên dạy học môn Tin học tại trường THCS Nguyễn Văn Tiết thị xã Thuận An tỉnh Bình Dương, tôi luôn trăn trở với câu hỏi “ Làm gì ? ” và “ Làm như thế nào ? ” để cải thiện tình trạng này.

Đó chính là lý do để người nghiên cứu thực hiện đề tài: “ DẠY HỌC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ PHẦN LẬP TRÌNH ĐƠN GIẢN TẠI TRƢỜNG THCS NGUYỄN VĂN TIẾT THỊ XÃ THUẬN AN TỈNH BÌNH DƢƠNG ” Góp phần phát huy tính tích cực, hứng thú, chủ động trong học tập, rèn luyện tư duy, kỹ năng và năng lực GQVĐ cho học sinh. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU Triển khai DHGQVĐ, nhằm nâng cao chất lượng dạy học phần Lập trình đơn giản tại trường THCS Nguyễn Văn Tiết thị xã Thuận An tỉnh Bình Dương. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU Để đạt được mục tiêu trên, người nghiên cứu sẽ thực hiện các nhiệm vụ sau: 1. Phân tích cơ sở lý luận dạy học giải quyết vấn đề; 2.

Xác định thực trạng dạy học phần Lập trình đơn giản môn tin học lớp 8 tại trường THCS Nguyễn Văn Tiết thị xã Thuận An tỉnh Bình Dương; 3. Xây dựng tiến trình bài dạy theo dạy học GQVĐ trong giảng dạy phần Lập trình đơn giản và thực nghiệm sư phạm. ĐỐI TƢỢNG VÀ KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU 1. Đối tƣợng nghiên cứu Dạy học giải quyết vấn đề phần Lập trình đơn giản môn tin học lớp 8 tại trường THCS Nguyễn Văn Tiết thị xã Thuận An tỉnh Bình Dương.

Khách thể nghiên cứu Hoạt động dạy - học của GV và HS trong phần Lập trình đơn giản môn tin học lớp 8 tại trường THCS Nguyễn Văn Tiết thị xã Thuận An tỉnh Bình Dương. GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU Hiện nay, chất lượng dạy – học phần Lập trình đơn giản tại trường THCS Nguyễn Văn Tiết chưa cao; 2 Luan van Nếu dạy học phần Lập trình đơn giản tại trường THCS Nguyễn Văn Tiết thị xã Thuận An tỉnh Bình Dương theo hướng dạy học giải quyết vấn đề như người nghiên cứu đề xuất thì sẽ làm cho học sinh hứng thú, chủ động, tích cực học tập, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục tại cơ sở. PHẠM VI NGHIÊN CỨU Thực tế, môn tin học tại trường THCS Nguyễn Văn Tiết thị xã Thuận An tỉnh Bình Dương chỉ dạy cho HS 3 khối đó là khối 6, khối 7 và khối 8, với tổng số tiết của mỗi khối là 70 tiết/ năm, HS học 2 tiết/ tuần. Vì thế người nghiên cứu vận dụng dạy học giải quyết vấn đề phần Lập trình đơn giản cho HS khối 8 tại trường THCS Nguyễn Văn Tiết thị xã Thuận An tỉnh Bình Dương.

PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 7. Phƣơng pháp phân tích tài liệu Thực hiện tham khảo, phân tích tài liệu chuyên môn, tạp chí giáo dục, và các kết quả nghiên cứu trong và ngoài nước về các vấn đề có liên quan đến DHGQVĐ nhằm xác định cơ sở lý luận và định hướng giải pháp của đề tài. Phƣơng pháp điều tra – bút vấn Xác định thực trạng việc giảng dạy phần lập trình đơn giản tại trường THCS Nguyễn Văn Tiết – Thuận An – Bình Dương. Sử dụng các phiếu thăm dò ý kiến GV và HS trong việc vận dụng dạy học giải quyết vấn đề giảng dạy phần Lập trình đơn giản.

Phƣơng pháp thống kê phân tích số liệu Nhằm định lượng những phiếu khảo sát thành những con số có giá trị trong công tác nghiên cứu của mình. Xử lý số liệu bằng phần mềm kiểm nghiệm thống kê giáo dục SPSS 13. Phƣơng pháp thực nghiệm Tiến hành thực nghiệm sư phạm và đánh giá kết quả. Lớp thực nghiệm và lớp đối chứng được lựa chọn đảm bảo tương đối sự cân đối về số lượng, tỉ lệ nam – nữ, học lực, thời gian dạy lớp TN và lớp ĐC vào các buổi sáng từ 7h – 8h30.

3 Luan van Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN DẠY HỌC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 1. LỊCH SỬ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Dạy học GQVĐ trên thế giới Một trong những xu thế nổi bật trong nghiên cứu và phát triển dạy học trên thế giới đó là dạy học giải quyết vấn đề, nhằm phát huy tính tích cực của người học được nhiều nhà giáo dục học trong và ngoài nước quan tâm. Từ thời cổ đại, các nhà sư phạm tiền bối như Khổng Tử, Aristot,… đã từng nói đến tầm quan trọng to lớn của việc phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh và đã nói lên nhiều biện pháp phát huy tính tích cực nhận thức.Komenxki (1592 - 1670) đã đưa ra những biện pháp dạy học làm sao cho học sinh phải tìm tòi, suy nghĩ để nắm được bản chất của sự vật và hiện tượng.

Phải tìm ra phương pháp cho phép giáo viên dạy ít hơn, học sinh học nhiều hơn.Rousseau (JeanJacques Rousseau, 1712 – 1778, một nhà giáo dục lớn của Pháp) cũng cho rằng, phải hướng học sinh tích cực tự dành lấy kiến thức bằng cách tìm hiểu, khám phá và sáng tạo.Usinxki (1824 - 1871, nhà sư phạm người Nga) đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc GV điều khiển, dẫn dắt học sinh tự chiếm lĩnh kiến thức,… Tại Châu Âu: Từ cuối những năm 1960, đã bắt đầu cải cách giáo dục mới. Các tư tưởng dạy học lấy học sinh làm trung tâm, phát huy tính tích cực của học sinh được sử dụng rộng rãi và tiếp tục phát triển trên cơ sở những tri thức khoa học giáo dục hiện đại với những mô hình và thuật ngữ khác nhau. Chẳng hạn, ở Đức không dùng thuật ngữ dạy học lấy học sinh làm trung tâm mà sử dụng phổ biến thuật ngữ dạy học định hướng học sinh (dạy học hướng vào học sinh) với chủ ý thể hiện mô hình hiện đại về quan điểm dạy học này, đồng thời tránh tư tưởng cực đoan quá nhấn mạnh vai trò “trung tâm” của học sinh trong quá trình dạy học. Vào những năm 70 của thế kỉ XIX, các nhà sinh học A.

Rai Côp, các nhà sử học M. Rôgiơcốp,… đã nêu lên phương pháp tìm tòi, phát kiến (Ơrixtic) trong dạy học nhằm hình thành năng lực nhận thức 4 Luan van cho học sinh bằng cách đưa học sinh tham gia vào quá trình hoạt động tìm kiếm tri thức, phân tích hiện tượng. Đây là một trong những cơ sở của dạy học GQVĐ. Những thành tựu của dạy học giải quyết vấn đề bắt đầu phát triển với các công trình nghiên cứu của các tác giả như: A.

Ôkôn (Ba Lan)…Những công trình này đã xây dựng nên những cơ sở lí thuyết và thực tiễn của dạy học giải quyết vấn đề ở nhiều phương diện. Ia, trong cuốn “Dạy học nêu vấn đề”[26] đặc biệt quan tâm tới tình huống có vấn đề trong dạy học nêu vấn đề. Ông vạch ra các dạng giải quyết vấn đề và tìm cách giải quyết vấn đề trong toàn bộ hệ thống dạy học, định ra các chức năng và các tiêu chuẩn đánh giá của dạy học nêu vấn đề. Tác giả cho rằng tình huống có vấn đề là một khâu quan trọng của dạy học nêu vấn đề.

Ông đã nêu ra những nhiệm vụ cơ bản và vai trò của giáo viên đối với dạy học nêu vấn đề.M, trong cuốn “Các tình huống có vấn đề trong tư duy và trong dạy học” [27] tác giả đã nghiên cứu sâu vấn đề cốt lõi của dạy học giải quyết vấn đề, đó là các tình huống có vấn đề. Tác giả đã trình bày một hệ thống khái niệm cơ bản liên quan đến tình huống có vấn đề và đưa ra một số quy tắc chung của việc xây dựng các tình huống có vấn đề trong dạy học, là những cơ sở lí thuyết của dạy học GQVĐ.