CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ PHƯƠNG THỨC THANH TOÁN QUỐC TẾ BẰNG L/C, UCP 600 VÀ ISBP 745 1.Khái quát chung về phương thức thanh toán quốc tế bằng L/C.Khái niệm về phương thức TTQT bằng L/C. Theo điều 2 – UCP 600: “Tín dụng chứng từ là một thỏa thuận cam kết bất kì, cho dù được mô tả hoặc được gọi tên như thế nào, thể hiện một cam kết chắc chắn và không hủy ngang của NHPH về việc thanh toán khi xuất trình phù hợp”. So với các phương thức TTQT khác như: chuyển tiền, nhờ thu… thì thanh toán bằng L/C có nhiều ưu điểm hơn đó là: Đối với nhà xuất khẩu: được NHPH bảo đảm thanh toán chắc chắn nếu xuất trình được bộ chứng từ xuất khẩu phù hợp. Như vậy, nhà xuất khẩu có được sự chủ động trong việc lập bộ chứng từ, thời gian xuất trình cho NHPH.
Đối với nhà nhập khẩu: được NHPH đảm bảo không phải trả tiền chừng nào chưa nhận được bộ chứng từ phù hợp. Như vậy, phương thức TTQT bằng L/C đã trung hòa lợi ích và rủi ro giữa nhà xuất khẩu và nhà nhâp khẩu, đây chính là ưu điểm vượt trội của phương thức này so với các phương thức TTQT khác.Thư TD – Letter of credit – L/C.Khái niệm Thư tín dụng là một cam kết thanh toán có điều kiện bằng văn bản của một tổ chức tài chính (thông thường là ngân hàng) đối với người thụ hưởng L/C (thông thường là người bán hàng hoặc người cung cấp dịch vụ) với điều kiện người thụ hưởng phải xuất trình bộ chứng từ phù hợp với “Quy tắc thực hành và thông nhất về tín dụng chứng từ” (UCP) được dẫn chiếu trong thư tín dụng và phù hợp với “Tập quán ngân hàng tiêu chuẩn quốc tế” (ISBP) dùng để kiểm tra chứng từ trong phương thức thanh toán quốc tế bằng L/C.Những nội dung chủ yếu. Sau khi chấp nhận đơn mở L/C của khách hàng, ngân hàng sẽ tiến hành phát hành L/C cho người thụ hưởng. Một câu hỏi có tính nguyên tắc đặt ra là: Nội dung của L/C có phải mang tính chuẩn mực không? Căn cứ để trả lời cho câu hỏi này là: Thứ nhất, cho đến nay, chưa có nguồn luật chính thức nào ở tầm quốc gia cũng như quốc tế qui định nội dung bắt buộc của L/C.
Thứ hai, UCP 600 cũng không có điều khoản bắt buộc nào qui định về nội dung bắt buộc của L/C. Như vậy về mặt nguyên tắc, L/C không nhất thiết phải tuân theo chuẩn mực nào cả, mà L/C là một thỏa thuận bất kì. Tuy nhiên, trên thực tế thì thanh toán bằng L/C lại mang tính tiêu chuẩn rất cao: Các mẫu đơn mở L/C của các NHTM được thiết kế với các điều khoản như một hợp đồng chuẩn được in sẵn. Các L/C được phát hành qua SWIFT phải tuân thủ mẫu chuẩn với các điều khoản bắt buộc và tùy chọn theo qui định của Hiệp hội SWIFT và được thống nhất trên toàn cầu.
Các L/C được phát hành bằng thư do từng ngân hàng thiết kế nhưng có nội dung tương tự như L/C phát hành qua SWIFT.Các loại L/C Theo từng cách thức phân loại thì ta có thể chia L/C thành các loại khác nhau. Nếu căn cứ theo loại hình ta có: L/C hủy ngang và L/C không hủy ngang. Căn cứ và phương thức sử dụng ta có: L/C không hủy ngang có giá trị trực tiếp, L/C không hủy ngang được chiết khấu, L/C không hủy ngang không xác nhận, L/C không hủy ngang có xác nhận, L/C tuần hoàn, L/C với điều khoản đỏ, L/C dự phòng, L/C chuyển nhượng, L/C giáp lưng. Nếu căn cứ theo thời điểm thanh toán ta có: L/C trả ngay, L/C kỳ hạn, L/C hỗn hợp trả ngay và trả chậm.
6 Nếu căn cứ vào hình thức thanh toán ta có: L/C trả ngay, L/C chiết khấu, L/C chấp nhận, L/C cam kết trả chậm. Để tìm hiểu chi tiết các loại L/C cơ bản, tác giả tiếp cận theo căn cứ vào tính chất thông dụng, ta có: các loại L/C cơ bản và các loại L/C đặc biệt. L/C có thể hủy ngang Là loại L/C mà người mở (nhà nhập khẩu) có quyền đề nghị NHPH sửa đổi bổ sung, hoặc hủy bỏ bất cứ lúc nào mà không cần có sự chấp thuận và thông báo trước của người thụ hưởng (nhà xuất khẩu). Tuy nhiên, khi hàng hóa được giao, ngân hàng mới báo lệnh hủy bỏ hoặc sửa đổi bổ sung thì lệnh này không có giá trị, tức là, khi đó NHPH vẫn phải thực hiện nghĩa vụ thanh toán như cam kết, coi như không có việc hủy bỏ xảy ra.
Vì không chắc chắn về việc thanh toán, quyền lợi của người xuất khẩu không được đảm bảo, do đó, loại L/C này hiếm khi được sử dụng trên thực tiễn mà chỉ có trong lý thuyết. L/C không thể hủy ngang (Irrevocable L/C) Là L/C sau khi đã được mở thì NHPH không được sửa đổi, bổ sung hay hủy bỏ trong thời hạn hiệu lực của L/C nếu không có sự đồng thuận của người thụ hưởng và NHXN (nếu có). Do quyền lợi của người xuất khẩu được đảm bảo nên loại L/C này được sử dụng phổ biến trên thực tế. Một L/C không ghi chữ “irrevocable” thì vẫn được coi là L/C không hủy ngang, trừ khi nó nói rõ là có thể hủy ngang.
L/C không hủy ngang có xác nhận (Confirmed Irrevocable L/C) Là L/C không thể hủy bỏ. Theo yêu cầu của NHPH, một ngân hàng xác nhận trả tiền cho L/C. Trách nhiệm trả tiền L/C của NHXN là giống như NHPH, do đó NHPH 7 phải trả phí xác nhận và thường là phải ký quỹ tại NHXN. Tỷ lệ ký quỹ rất cao có khi lên tới 100% trị giá L/C.
Vì có hai ngân hàng đứng ra cam kết trả tiền nên loại L/C này là đảm bảo nhất cho nhà xuất khẩu. b) Các loại L/C đặc biệt. L/C chuyển nhượng (Tranferable L/C) Là L/C không hủy ngang, theo đó, người hưởng lợi thứ nhất chuyển nhượng một phần hay toàn bộ nghĩa vụ thực hiện L/C cũng như quyền đòi tiền mà mình có được cho những người hưởng lợi thứ hai, mỗi người hưởng lợi thứ hai nhận cho mình một phần của thương vụ. L/C chuyển nhượng chỉ được chuyển nhượng một lần.
Chi phí chuyển nhượng thường do người hưởng lợi ban đầu chịu. Nó được sử dụng khi người thụ hưởng thứ nhất không tự cung cấp được hàng hóa mà chỉ là một người môi giới. Sự chuyển nhượng phải được thực hiện theo L/C gốc. Việc chuyển nhượng L/C không có nghĩa là hợp đồng mua bán cũng được chuyển nhượng.
Người hưởng lợi ban đầu vẫn là người chịu trách nhiệm chính với nhà nhập khẩu. Trong trường hợp người hưởng lợi thứ hai không giao hàng, giao không đúng hay chứng từ không hoàn hảo thì người hưởng lợi thứ nhất phải chịu trách nhiệm về phía bên xuất khẩu theo hợp đồng đã ký. L/C giáp lưng (Back to Back L/C) Sau khi nhận được L/C do người nhập khẩu mở cho mình hưởng, nhà xuất khẩu căn cứ vào nội dung L/C này và dùng chính L/C này để thế chấp mở một L/C khác cho người khác hưởng với nội dung gần giống như L/C ban đầu. L/C được đem đi thế chấp gọi là L/C chủ hay L/C gốc; L/C sau đó gọi là L/C giáp lưng hay L/C đối, L/C phụ, còn người xin mở L/C giáp lưng gọi là nhà trung gian.
8 Mặc dù được gọi là L/C giáp lưng nhưng cả hai L/C này đều không ghi tiêu đề như vậy. Giáp lưng được hiểu là trên tổng thể của một giao dịch thương mại sử dụng hai L/C riêng biệt, cái sau dựa vào cái trước và được cái trước đảm bảo. Tuy hai L/C gốc và L/C đối không có mối liên hệ pháp lý nào, giữa chúng tương đối giống nhau nhưng xét cụ thể có một số điểm khác biệt. L/C tuần hoàn (Revolving L/C) Khái niệm: Là L/C không thể hủy ngang mà sau khi đã được sử dụng hết giá trị của nó hoặc đã hết thời hạn hiệu lực thì nó lại (tự động) có giá trị như cũ và tiếp tục được sử dụng một cách tuần hoàn trong một thời hạn nhất định cho đến khi tổng giá trị hợp đồng được thực hiện.
L/C dự phòng Để bảo vệ quyền lợi của nhà nhập khẩu trong trường hợp nhà xuất khẩu đã nhận được L/C, tiền đặt cọc, và tiền ứng trước, nhưng không có khả năng giao hàng, hoặc không hoàn thành nghĩa vụ giao hàng như đã quy định trong L/C, đòi hỏi ngân hàng phục vụ nhà xuất khẩu phát hành một L/C trong đó cam kết với người nhập khẩu là sẽ hoàn trả lại số tiền đã đặt cọc, tiền ứng trước và chi phí mở L/C cho nhà nhập khẩu. Một L/C như vậy gọi là L/C dự phòng. L/C đối ứng L/C chỉ bắt đầu có hiệu lực khi L/C kia đối ứng với nó được mở. Trong hai L/C sẽ có một L/C mở trước phải ghi: “ L/C này chỉ có hiệu lực khi người hưởng lợi đã mở lại một L/C đối ứng cho người mở L/C này hưởng”; và trong L/C đối ứng phải ghi câu: “L/C này đối ứng với L/C số…mở ngày…tại ngân hàng…” Trường hợp sử dụng và đặc điểm: Nhà cung cấp nguyên liệu và nhà gia công ở hai nước khác nhau.
Trong phương thức mua bán hàng đổi hàng. Bảo đảm quyền lợi cho người gia công và sản phẩm làm ra có đặc điểm riêng do người đặt hàng quy định nên chỉ có người đặt hàng tiêu thụ. 9 Trong giao dịch, người bán đồng thời là người mua và ngược lại. Trong mở L/C này là người hưởng lợi L/C kia và ngược lại.
L/C điều khoản đỏ Là L/C mà NHPH cho phép NHTB ứng trước cho người thụ hưởng để mua hàng hóa, nguyên liệu phục vụ sản xuất hàng hóa theo L/C đã mở. Điều cần hiểu là tiền ứng trước được lấy từ tài khoản của người mở, nghĩa là tín dụng thương mại, mà không phải tín dụng của NHTB hay NHPH. NHTB chỉ thực hiện các thủ tục theo điều khoản của L/C mà không cam kết hoặc chịu trách nhiệm về số tiền đó. Việc ứng tiền được NHPH ủy quyền cho NHTB thực hiện.
Sau đó, (hoặc trước đó) NHPH sẽ (hoặc đã) trích tài khoản của người mở chuyển (hoặc hoàn trả) cho NHTB.Qui trình nghiệp vụ TTQT bằng L/C.Các bên tham gia a) Các bên bắt buộc không thể thiếu: 1. Người yêu cầu mở L/C (Applicant for L/C) Là bên mà L/C được phát hành theo yêu cầu của họ. Trong thương mại quốc tế, người yêu cầu mở L/C là người nhập khẩu, yêu cầu ngân hàng phục vụ mình phát hành một L/C và có trách nhiệm pháp lý về NHPH trả tiền cho người thụ hưởng L/C.