phần mở đầu và kết luận. Kết cấu của luận văn bao gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản trị rủi ro tín dụng trong hoa ̣t đô ̣ng thanh toán quốc tế tại ngân hàng thƣơng mại Chƣơng 2: Thực trạng quản trị rủi ro tín dụng trong hoa ̣t đô ̣ng thanh toán quốc tế hàng nhập khẩu tại Ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam Chƣơng 3: Giải pháp tăng cƣờng công tác quản trị rủi ro tín dụng trong hoa ̣t đô ̣ng thanh toán quốc tế hàng nhập khẩu tại Ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam 7 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN QUỐC TẾ TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Hoạt động thanh toán quốc tế của Ngân hàng thƣơng mại 1. Khái niệm và đặc điểm của thanh toán quốc tế * Khái niệm Quan ihệ iquốc itế igiữa icác inƣớc ibao igồm inhiều ilĩnh ivực inhƣ ikinh itế, ichính itrị, ingoại igiao, ivăn ihóa, ikhoa ihọc ikỹ ithuật.trong iđó iquan ihệ ikinh itế i(chủ iyếu ilà ingoại ithƣơng) ichiếm ivị itrí ichủ iđạo, ilà icơ isở icho icác iquan ihệ ikinh itế iquốc itế ikhác itồn itại ivà iphát itriển.
iQuá itrình icác ihoạt iđộng iquốc itế idẫn iđến inhu icầu ichi itrả, ithanh itoán igiữa icác ichủ iteher iở icác inƣớc ikhác inhau, itừ iđó ihình ithành ivà iphát itriển ihoạt iđộng ithanh itoán iquốc itế, itrong iđó, ingân ihàng ilà icầu inối itrung igian igiữa icác ibên. Xét itrên igóc iđộ ihẹp ihơn: i“Thanh itoán iquốc itế ilà iviệc ithực ihiện inghĩa ivụ ichi itrả ivà iquyền ihưởng ilợi ivề itiền itệ iphát isinh itrên icơ isở icác ihoạt iđộng ikinh itế ivà iphi ikinh itế igiữa icác itổ ichức, icá inhân inước inày ivới icác itổ ichức, icá inhân inước ikhác, ihay igiữa imột iquốc igia ivới itổ ichức iquốc itế, ithông iqua iquan ihệ igiữa icác ingân ihàng icủa icác inước iliên iquan”. Từ ikhái iniệm itrên icho ithấy, ithanh itoán iquốc itế iphục ivụ icho ihai ilĩnh ivực ihoạt iđộng ilà ikinh itế ivà iphi ikinh itế. iTuy inhiên, itrong ithực itế igiữa ihai ilĩnh ivực ihoạt iđộng inày ithƣờng igiao ithoa inhau, ikhông icó imột iranh igiới irõ irệt.
iHơn inữa ihoạt iđộng ithanh itoán iquốc itế iđƣợc ihình ithành itrên icơ isở ihoạt iđộng ingoại ithƣơng ivà iphục ivụ ichủ iyếu icho ihoạt iđộng ingoại ithƣơng. iChính ivì ivậy, itrong icác iquy ichế ivề ithanh itoán ivà ithực itế itại icác ingân ihàng ithƣơng imại, ingƣời ita ithƣờng iphân ihoạt iđộng ithanh itoán iquốc itế ithành ihai ilĩnh ivực irõ iràng ilà ithanh itoán itrong ingoại ithƣơng ivà ithanh itoán iphi ingoại ithƣơng. Trong icác iđiều ikiện itrên, iphƣơng ithức iTTQT ilà iđiều ikiện iquan itrọng inhất. iChính ivì ivậy, ivới iphạm ivi icủa ibài iluận ivăn, itác igiả ixin iđƣợc inghiên icứu iTTQT itrên 8 igóc iđộ ihẹp inhƣ imột itrong isố icác inghiệp ivụ icủa ingân ihàng ithƣơng imại i(NHTM), itrên ikhía icạnh icác iphƣơng ithức ithanh itoán.
* iĐặc iđiểm icủa ithanh itoán iquốc itế So ivới ithanh itoán inội ithƣơng, ithanh itoán ingoại ithƣơng ihay ithanh itoán iquốc itế icó imột isố iđặc iđiểm isau: - iHoạt iđộng ithanh itoán iquốc itế ichịu isự iđiều ichỉnh icủa iluật ipháp ivà icác itập iquán iquốc itế: iHoạt iđộng ithanh itoán iquốc itế iliên iquan iđến icác ichủ ithể iở ihai ihay inhiều iquốc igia, ido iđó, icác ichủ ithể ikhi itham igia ivào ihoạt iđộng ithanh itoán iquốc itế ikhông inhững ichịu isự iđiều ichỉnh icủa iluật iquốc igia, imà icòn iphải ituân ithủ icác ivăn ibản ipháp ilý iquốc itế. - iHoạt iđộng ithanh itoán iquốc itế iđược ithực ihiện iphần ilớn ithông iqua ihệ ithống ingân ihàng: iTrừ imột isố ilƣợng irất inhỏ ihàng ihóa ixuất inhập ikhẩu iđƣợc imua ibán iqua icon iđƣờng itiểu ingạch ithì ihầu ihết ikim ingạch ixuất inhập ikhẩu icủa imột iquốc igia iđƣợc iphản iánh iqua idoanh isố ithanh itoán iquốc itế icủa ihệ ithống ingân ihàng ithƣơng imại. - iTrong ithanh itoán iquốc itế, itiền imặt ihầu inhư ikhông iđược isử idụng itrực itiếp imà idùng icác iphương itiện ithanh itoán: iCác iphƣơng itiện ithƣờng iđƣợc isử idụng itrong ithanh itoán iquốc itế inhƣ ihối iphiếu, ikỳ iphiếu ivà iséc ithanh itoán. - iTrong ithanh itoán iquốc itế, iít inhất imột itrong ihai ibên icó iliên iquan iđến ingoại itệ: iDo iviệc iliên iquan iđến ingoại itệ, inên ihoạt iđộng ithanh itoán iquốc itế isẽ ichịu iảnh ihƣởng itrực itiếp icủa itỷ igiá ihối iđoái ivà ivấn iđề iquản ilý idự itrữ ingoại ihối icủa iquốc igia.
- iNgôn ingữ isử idụng itrong ithanh itoán iquốc itế ichủ iyếu ibằng itiếng iAnh. - iGiải iquyết itranh ichấp ichủ iyếu ibằng iluật iquốc itế. Các loại hình tín dụng trong thanh toán quốc tế 1. Cho vay trong khuôn khổ thanh toán bằng L/C (Letter of Credit - Tín dụng chứng từ) * iKhái iniệm: “Tín idụng ichứng itừ ilà icam ikết icủa imột ingân ihàng i(ngân ihàng imở iL/C) itheo iyêu icầu icủa ikhách ihàng i(ngƣời ixin imở iL/C) ivề iviệc isẽ itrả imột isố itiền inhất iđịnh icho imột ingƣời ikhác i(ngƣời ithụ ihƣởng iL/C), ihoặc isẽ ichấp inhận ihối iphiếu ido ingƣời ithụ 9 ihƣởng iký iphát itrong iphạm ivi isố itiền iđó, ivới iđiều ikiện ingƣời inày ixuất itrình iđƣợc ibộ ichứng itừ iphù ihợp ivới iquy iđịnh icủa iL/C” i(Nguyễn iVăn iTiến, iCẩm inang iThanh itoán iquốc itế ivà itài itrợ ingoại ithương, i2014, itr.
Tại iđiều i2, iQuy itắc ithực ihành ithống inhất ivề itín idụng ichứng itừ i(UCP: iThe iUniform iCustom iand iPractice ifor iDocumentary iCredit) iphiên ibản i600, iđịnh inghĩa inhƣ isau:“Tín idụng ichứng itừ ilà imột ithỏa ithuận ibất ikỳ, icho idù iđƣợc igọi itên ihay imô itả inhƣ ithế inào, ithể ihiện imột icam ikết ichắc ichắn ivà ikhông ihủy ingang icủa ingân ihàng iphát ihành i(NHPH) ivề iviệc ithanh itoán ikhi ixuất itrình iphù ihợp”. Ngày inay iphƣơng ithức itín idụng ichứng itừ ingày icàng iđƣợc iƣa ichuộng ibởi inhững iƣu iđiểm icủa iphƣơng ithức inày iso ivới ihai iphƣơng ithức ichuyển itiền ivà inhờ ithu. iBên icạnh iđó, iphƣơng ithức inày icũng icân ibằng iđƣợc iquyền ilợi icủa inhà ixuất ikhẩu ivà inhà inhập ikhẩu. * iĐối ivới inhà ixuất ikhẩu Do itính iƣu iviệt icủa inó imà itín idụng ichứng iđang ingày icàng iđƣợc isử idụng iphổ ibiến itrong ihoạt iđộng ixuất inhập ikhẩu.
iTín idụng ichứng itừ ikhông inhững ilà imột icông icụ iđảm ibảo ithanh itoán imà icòn ilà imột icông icụ icủa itín idụng ingân ihàng. iNó ichỉ icó ithể iphục ivụ itrong inhiều imối iliên iquan inhƣ ilà imột iphƣơng itiện icho ivay ihàng ixuất. + i Thông i qua i L/C ichấp inhận i(accepting iaccredit) i khả inăng ichiết ikhấu ihối iphiếu iđã itạo iđiều i kiện ithuận ilợi icho inhà ixuất i khẩu. i Thông i thƣờng i ngân ihàng i mở i L/C i(opening i bank) ihoặc ingân ihàng i thanh itoán i(negotiating ibank) isãn isàng ichấp i nhận ichiết i khấu icác i hối iphiếu i của iL/C ichấp inhận i này i khi inhà ixuất i khẩu i có i nhu icầu, i tức i là i ngân i hàng i đã icho i nhà ixuất ikhẩu i vay i để itiếp itục iquá i trình isản i xuất i của i mình.
+ iNgay icả ikhi inhà ixuất ikhẩu ikhông iđƣợc ihƣởng imột iL/C ichấp inhận, imà ilà imột iL/C icho iphép imua ilại ichứng itừ iđể iđòi itiền inhà inhập ikhẩu, inhà inhập ikhẩu ivẫn icó ithể idễ idàng itrình ichứng itừ icho ingân ihàng iđể iđƣợc icấp imột ikhoản itín idụng ivới ichi iphí iphù ihợp ivới ikhoản iđòi itiền iđó. iLoại ihối iphiếu icủa iL/C inày icó itính ithanh ikhoản icao, icho inên iphần ilớn icác iđại ilý itín idụng ichứng itừ isãn isàng ichấp inhận icho ivay. 10 + iCho ivay itrên icơ isở imột itín idụng ichuyển iquyền isở ihữu icòn itiện ilợi ihơn inhiều iso ivới inhững iloại itrên ikhi iviệc icho ivay inày iđƣợc iđảm ibảo idƣới idạng inhà ixuất ikhẩu ichuyển inhƣợng iquyền isở ihữu iđối ivới iL/C ivà itất icả icác ichứng itừ ihàng ihóa icó igiá itrị ithanh itoán icho ingân ihàng icủa imình. Tóm ilại, ivề icơ ibản ithì ibất icứ imột ithƣ itín idụng itrả ichậm inào icũng iđƣợc isử idụng inhƣ imột iphƣơng itiện iđể iđi ivay icủa inhà inhập ikhẩu, itrong iđó isố itiền ithanh itoán ikhông iphải itrả ingay imà iđƣợc ilùi ilại iđến ingày imà iL/C iquy iđịnh.
iNhà ixuất ikhẩu icó ithể inhận itiền ibất ikỳ ilúc inào, iđặc ibiệt ithuận ilợi ikhi iđó ilà iL/C itrả ichậm icó ixác inhận. iLúc inày inhà ixuất ikhẩu icó ithể inhận itiền idƣới idạng itín idụng ichuyển inhƣợng itoàn ibộ iquyền isở ihữu iL/C icho ingân ihàng icấp ivốn. * iĐối ivới inhà inhập ikhẩu Nhƣ ichúng ita iđã ibiết, imọi ithƣ itín idụng icủa ingân ihàng imở iđều ilà ido iyêu icầu icủa ibên inhập ikhẩu. iNgân ihàng imở iL/C iluôn iđối imặt ivới irủi iro ikhi inhà inhập ikhẩu ikhông icó ikhả inăng ithanh itoán ihay ikhông imuốn ithanh itoán ikhi iL/C iđến ihạn.
iDo iđó, ingân ihàng ithƣờng iphải iyêu icầu inhà inhập ikhẩu ikí iquỹ imột ikhoản itiền iđể iđảm ibảo icho ithƣ itín idụng. iNhƣng ithực itế ilà ikhông iphải ibất icứ ilúc inào itrên itài ikhoản icủa inhà inhập ikhẩu icũng iđủ isố itiền ikí iquỹ. iThêm inữa, ikhoảng icách igiữa ithời igian imở iL/C ivà ithanh itoán iL/C ilà ikhá idài, inếu ingân ihàng ikhống ichế isố idƣ itrên itài ikhoản icủa inhà inhập ikhẩu isẽ iảnh ihƣởng iđến ihoạt iđộng isản ixuất ikinh idoanh icủa ihọ, inhƣng inếu ikhông ikhống ichế ithì ingƣời iphải igánh ichịu irủi iro itrƣớc ihết ichính ilà ingân ihàng imở iL/C, iphải itrả igiá iđắt ibằng isự imất iuy itín iđối ivới ikhách ihàng ivà ingân ihàng inƣớc ingoài, iđặc ibiệt ilà ivới iL/C itrả ingay. Do iđó, iđể itránh icản itrở itới ihoạt iđộng ikinh itế icủa inhà inhập ikhẩu iđảm ibảo iuy itín icủa ingân ihàng imở iL/C ithì ingân ihàng imở ira iloại ihình icấp itín idụng icho inhà inhập ikhẩu itheo ihạn imức itín idụng.
iChính ivì ithế, itrƣớc ikhi imở iL/C itheo iyêu icầu icủa inhà inhập ikhẩu, ingân ihàng iphải ikiểm itra imục iđích, iđối itƣợng inhập ikhẩu, ikhả inăng icạnh itranh icủa inhà inhập ikhẩu ihiện itại ivà itƣơng ilai. iĐó ilà icở isở iđể iđảm ibảo isự ithu ihồi ivốn icủa ingân ihàng. 11 Phân loại: Có rất nhiều cách để phân loại L/C tùy theo đặc điểm nghiệp vụ, thời gian trả tiền so với thời gian giao nhận hàng hóa hay đặc điểm của các chủ thể tham gia trong hợp đồng ngoại thƣơng. Trong khuôn khổ luận văn này tác giả xin đƣợc phép phân loại L/C dựa trên các đặc điểm nghiệp vụ.
+ Phân loại theo loại hình: - L/C có thể hủy ngang (Revocable L/C) - L/C không hủy ngang (Irrevocable L/C) + Phân loại theo mục đích sử dụng: - L/C không hủy ngang có xác nhận (Irrevocable confirmed L/C) - L/C không hủy ngang không có xác nhận (Irrevocable L/C) - L/C chuyển nhƣợng (Transferrable L/C) - L/C tuần hoàn (Revolving L/C) - L/C giáp lƣng (Back-to-back L/C) - L/C điều khoản đỏ (Red-clause L/C) - L/C đối ứng (Reciprocal L/C) - L/C dự phòng (Standby L/C + Phân loại theo thời điểm thanh toán: - L/C trả ngay (Sight payment L/C) - L/C kỳ hạn (Deffered Payment L/C và Acceptance L/C) - L/C hỗn hợp (Mixed L/C) - L/C kỳ hạn cho phép thanh toán ngay (Usance Payable At sight L/C) 1.