Chuyên đề thực tập giải pháp nhằm pháp tăng cường hợp tác đầu tư trong xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông theo hình thức bt trên địa bàn quận đống đa thành phố hà nội

Chương này cung cấp cái nhìn tổng quan về hợp tác đầu tư và cơ sở hạ tầng giao thông đô thị, đặc biệt tập trung… 62 trang · Khoa Môi trường và Đô thị · 2014.

• Tác giả: Nguyễn Ngọc Tân
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Kim Hoàng
• Trường học: Khoa Môi trường và Đô thị
• Chuyên ngành: Kinh tế và quản lý đô thị
• Đề tài: Giải pháp tăng cường hợp tác đầu tư trong xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông theo hình thức BT trên địa bàn quận Đống Đa, thành phố Hà Nội
• Loại tài liệu: chuyên đề thực tập
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ HỢP TÁC ĐẦU TƯ (HÌNH THỨC BT) TRONG XÂY DỰNG CƠ SỞ HẠ TẦNG GIAO THÔNG ĐÔ THỊ
• 1.1. CƠ SỞ HẠ TẦNG GIAO THÔNG ĐÔ THỊ
• 1.1.1. Khái niệm cơ sở hạ tầng giao thông đô thị
• 1.1.2. Đặc điểm của cơ sở hạ tầng giao thông đô thị
• 1.1.3. Vai trò của hệ thống cơ sở hạ tầng giao thông đô thị trong phát triển kinh tế và xã hội
• 1.2. HÌNH THỨC BT TRONG XÂY DỰNG CƠ SỞ HẠ TẦNG GIAO THÔNG
• 1.2.1. Khái niệm và đặc điểm của hợp tác công - tư
• 1.2.2. Mô hình hợp tác công - tư và đặc điểm của mô hình này
• 1.2.3. Sự khác biệt giữa tư nhân hóa và quan hệ hợp tác công - tư
• 1.2.4. Hình thức hợp tác đầu tư BT trong xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông
• 1.2.4.1. Khái niệm hình thức đầu tư BT
• 1.2.4.2. Các cách thu hồi vốn từ các dự án đầu tư theo hình thức BT
• 1.2.4.3. Hạn chế của hợp tác đầu tư theo hình thức BT trong xây dựng cơ sở hạ tầng
• 1.2.5. Kinh nghiệm về hợp tác công - tư theo hình thức BT trong phát triển cơ sở hạ tầng giao thông đô thị
• 1.2.5.1. Kinh nghiệm từ các nước phát triển
• 1.2.5.2. Kinh nghiệm từ các quốc gia đang phát triển
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ĐẦU TƯ THEO HÌNH THỨC BT TRONG XÂY DỰNG CƠ SỞ HẠ TẦNG GIAO THÔNG TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN ĐỐNG ĐA, HÀ NỘI
• 2.1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ KINH TẾ XÃ HỘI VÀ THỰC TRẠNG CƠ SỞ HẠ TẦNG GIAO THÔNG QUẬN ĐỐNG ĐA
• 2.1.1. Kinh tế xã hội quận Đống Đa giai đoạn 2008-2013
• 2.1.2. Hiện trạng cơ sở hạ tầng giao thông trên địa bàn quận Đống Đa
• 2.1.3. Quản lí Nhà nước về đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông
• 2.1.3.1. Bộ máy quản lí nhà nước về cơ sở hạ tầng giao thông
• 2.1.3.2. Công cụ quản lí nhà nước về hợp tác đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông
• 2.1.3.3. Những hạn chế trong quản lí xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông qua hợp tác công tư theo hình thức BT
• 2.2. PHÂN TÍCH DỰ ÁN ĐIỂN HÌNH TRONG XÂY DỰNG CƠ SỞ HẠ TẦNG GIAO THÔNG THEO HÌNH THỨC BT CỦA QUẬN ĐỐNG ĐA GIAI ĐOẠN 2008 - 2013
• 2.2.1. Khái quát chung về các dự án giai đoạn 2008 - 2013
• 2.2.2. Nghiên cứu dự án điển hình theo hình thức BT trên địa bàn quận Đống Đa giai đoạn 2008 - 2013
• 2.2.3. Đánh giá dự án được đầu tư thực hiện theo hình thức BT
• 2.2.3.1. Đánh giá về dự án Xây dựng cầu vượt nút giao đường Chùa Bộc - Phạm Ngọc Thạch (Đống Đa, Hà Nội)
• 2.2.3.2. Đánh giá chung tình hình thực hiện các dự án đầu tư theo hình thức BT tại quận Đống Đa - thành phố Hà Nội
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP VÀ CÁC KIẾN NGHỊ
• 3.1. ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA QUẬN ĐỐNG ĐA - THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 3.2. DỰ BÁO NHU CẦU PHÁT TRIỂN CƠ SỞ HẠ TẦNG GIAO THÔNG CỦA QUẬN ĐỐNG ĐA
• 3.3. CÁC GIẢI PHÁP NHẰM TĂNG CƯỜNG HỢP TÁC ĐẦU TƯ THEO HÌNH THỨC BT TRONG XÂY DỰNG CƠ SỞ HẠ TẦNG GIAO THÔNG CỦA QUẬN ĐỐNG ĐA
• 3.3.1. Giải pháp về cơ chế, chính sách
• 3.3.2. Giải pháp hoàn thiện bộ máy quản lí và nâng cao chất lượng nhân lực quản lí dự án đầu tư
• 3.3.3. Giải pháp về tài chính
• 3.3.3.1. Về huy động vốn
• 3.3.3.2. Đánh giá hiệu quả đầu tư. Nâng cao năng lực quản lí tài chính
• 3.3.4. Giải pháp về công tác giải phóng mặt bằng
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về hợp tác đầu tư và cơ sở hạ tầng giao thông đô thị

Chương này cung cấp cái nhìn tổng quan về hợp tác đầu tư và cơ sở hạ tầng giao thông đô thị, đặc biệt tập trung vào hình thức BT (Xây dựng - Chuyển giao). Cơ sở hạ tầng giao thông được định nghĩa là hệ thống các công trình và phương tiện vật chất - kỹ thuật phục vụ nhu cầu đi lại và vận chuyển. Nó đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế và xã hội, thúc đẩy giao lưu hàng hóa và nâng cao hiệu quả sản xuất. Hình thức BT là một trong những mô hình hợp tác công tư (PPP) phổ biến, giúp thu hút vốn tư nhân vào các dự án đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của cơ sở hạ tầng giao thông đô thị

Cơ sở hạ tầng giao thông bao gồm các công trình liên quan đến hệ thống đường bộ, đường sắt, đường thủy và đường hàng không. Nó có tính hệ thống và đồng bộ, đòi hỏi quy hoạch chi tiết để đảm bảo hiệu quả vận hành. Đặc điểm này yêu cầu sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan trong quá trình quản lý dự án và phát triển hạ tầng.

1.2. Hình thức hợp tác đầu tư BT

Hình thức BT là một mô hình hợp tác công tư trong đó nhà đầu tư tư nhân xây dựng công trình và chuyển giao lại cho nhà nước sau khi hoàn thành. Ưu điểm của hình thức này là giảm gánh nặng ngân sách nhà nước và tận dụng nguồn lực tư nhân. Tuy nhiên, nó cũng đặt ra thách thức trong việc quản lý dự án và đảm bảo chất lượng công trình.

II. Thực trạng đầu tư theo hình thức BT tại quận Đống Đa Hà Nội

Chương này phân tích thực trạng đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông theo hình thức BT trên địa bàn quận Đống Đa, Hà Nội. Giai đoạn 2008-2013 chứng kiến sự gia tăng các dự án BT, đặc biệt là các công trình cầu vượt và đường giao thông. Tuy nhiên, việc quản lý dự án còn nhiều hạn chế, dẫn đến chậm tiến độ và chất lượng không đồng đều. Các dự án điển hình như cầu vượt nút giao Chùa Bộc - Phạm Ngọc Thạch đã mang lại hiệu quả tích cực nhưng cũng bộc lộ những bất cập trong quá trình thực hiện.

2.1. Khái quát về các dự án BT giai đoạn 2008 2013

Trong giai đoạn này, quận Đống Đa đã triển khai nhiều dự án BT nhằm cải thiện hạ tầng giao thông. Các dự án này tập trung vào việc xây dựng cầu vượt và mở rộng đường giao thông, góp phần giảm ùn tắc và nâng cao chất lượng cuộc sống người dân.

2.2. Đánh giá hiệu quả các dự án BT

Mặc dù các dự án BT đã mang lại nhiều lợi ích, nhưng vẫn tồn tại những hạn chế như chậm tiến độ, thiếu đồng bộ trong quản lý dự án và chất lượng công trình không đảm bảo. Điều này đòi hỏi sự cải thiện trong kế hoạch đầu tư và quản lý tài chính.

III. Giải pháp tăng cường hợp tác đầu tư theo hình thức BT

Chương này đề xuất các giải pháp đầu tư nhằm tăng cường hiệu quả của hình thức BT trong xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông tại quận Đống Đa, Hà Nội. Các giải pháp bao gồm hoàn thiện cơ chế chính sách, nâng cao năng lực quản lý dự án, và tăng cường hợp tác công tư. Đồng thời, cần có sự hỗ trợ từ nhà nước trong việc huy động vốn và đảm bảo tính minh bạch trong quá trình thực hiện các dự án đầu tư.

3.1. Giải pháp về cơ chế và chính sách

Cần hoàn thiện các chính sách đầu tư để tạo môi trường thuận lợi cho hợp tác công tư. Điều này bao gồm việc xây dựng các quy định rõ ràng về quản lý dự án và đảm bảo tính minh bạch trong quá trình đấu thầu.

3.2. Giải pháp về tài chính và quản lý dự án

Tăng cường quản lý tài chính và nâng cao năng lực quản lý dự án là yếu tố then chốt để đảm bảo hiệu quả của các dự án BT. Cần có cơ chế giám sát chặt chẽ để tránh thất thoát vốn và đảm bảo chất lượng công trình.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Quá trình đô thị hóa nhanh chóng tại thủ đô Hà Nội đã tạo ra áp lực nặng nề lên hệ thống hạ tầng kỹ thuật, đặc biệt là tình trạng quá tải và ùn tắc giao thông đô thị. Để đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, việc đầu tư nâng cấp và xây dựng mới cơ sở hạ tầng giao thông trở thành yêu cầu cấp thiết. Tuy nhiên, các dự án hạ tầng giao thông luôn đòi hỏi nguồn vốn đầu tư rất lớn, trong khi nguồn ngân sách nhà nước có hạn và khu vực tư nhân gặp nhiều rủi ro nếu đầu tư độc lập. Trong bối cảnh đó, phương thức hợp tác công - tư (Public-Private Partnership - PPP), cụ thể là hình thức Xây dựng - Chuyển giao (BT - Build - Transfer), được thành phố Hà Nội đẩy mạnh ứng dụng để huy động nguồn lực xã hội.

Trên địa bàn quận Đống Đa — một quận nội thành trung tâm có mật độ dân cư cao và nhiều điểm nghẽn giao thông phức tạp — các dự án hạ tầng theo hình thức BT đã được triển khai nhằm cải thiện diện mạo đô thị. Dù vậy, thực tế thực hiện giai đoạn 2008–2013 cho thấy mô hình BT bộc lộ không ít tồn tại về cơ chế tài chính, công tác quản lý chất lượng và giải phóng mặt bằng. Đề tài "Tăng cường hợp tác đầu tư trong xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông theo hình thức BT trên địa bàn quận Đống Đa, thành phố Hà Nội" được sinh viên Nguyễn Ngọc Tân thực hiện dưới sự hướng dẫn của TS. Nguyễn Kim Hoàng nhằm làm rõ các vấn đề thực tiễn trên.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Văn bản xác định các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về cơ sở hạ tầng giao thông đô thị và mô hình hợp tác công - tư, trọng tâm là hình thức hợp đồng BT.
2. Vận dụng lý thuyết và khảo sát thực tế để phân tích, đánh giá thực trạng quản lý nhà nước cũng như hiệu quả triển khai các dự án đầu tư xây dựng hạ tầng giao thông theo hình thức BT trên địa bàn quận Đống Đa giai đoạn 2008–2013.
3. Đánh giá dự án điển hình (Cầu vượt nút giao Chùa Bộc – Phạm Ngọc Thạch) nhằm chỉ rõ những thành công, hạn chế và nguyên nhân cốt lõi.
4. Đề xuất hệ thống giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện cơ chế chính sách, nâng cao năng lực quản lý và tăng cường hiệu quả thu hút đầu tư BT trong phát triển hạ tầng giao thông đô thị.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động hợp tác đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông đô thị theo hình thức BT và công tác quản lý nhà nước đối với mô hình này.
• Phạm vi không gian: Địa bàn quận Đống Đa, thành phố Hà Nội.
• Phạm vi thời gian: Thu thập và phân tích dữ liệu thực trạng trong giai đoạn từ năm 2008 đến năm 2013 (thời điểm hoàn thành dự án điển hình vào tháng 02/2014).
• Phạm vi nội dung: Kiến thức kinh tế đô thị, quản lý dự án đầu tư giao thông, phân tích vai trò các bên liên quan và quy định pháp lý điều chỉnh hoạt động đầu tư BT.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và khái niệm cốt lõi

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên các khái niệm và cơ chế pháp lý về kinh tế đô thị và hợp tác công - tư:

• Cơ sở hạ tầng giao thông đô thị: Là bộ phận cấu thành cơ sở hạ tầng gồm mạng lưới công trình kiến trúc và phương tiện vật chất kỹ thuật nền tảng phục vụ nhu cầu đi lại, vận tải hàng hóa và phát triển xã hội. Hệ thống này mang các đặc điểm cơ bản: tính hệ thống và đồng bộ cao, tính vùng và địa phương, tính chất tiên phong định hướng các ngành kinh tế khác, và sản phẩm đầu ra mang tính dịch vụ/hàng hóa công cộng.
• Mô hình hợp tác công - tư (PPP): Được tiếp cận theo Quyết định số 71/2010/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, là sự phối hợp giữa Nhà nước và Nhà đầu tư để thực hiện dự án kết cấu hạ tầng, cung cấp dịch vụ công trên cơ sở Hợp đồng dự án. Khóa luận nhấn mạnh bản chất của PPP là "quan hệ ba chia sẻ" (chia sẻ lợi ích, chia sẻ trách nhiệm và chia sẻ rủi ro), phân biệt rõ với quá trình tư nhân hóa hoàn toàn.
• Hình thức hợp đồng BT (Build - Transfer): Là thỏa thuận giữa cơ quan nhà nước có thẩm quyền và nhà đầu tư; sau khi hoàn thành xây dựng công trình kết cấu hạ tầng, nhà đầu tư chuyển giao cho Nhà nước và được hoàn vốn bằng quỹ đất, dự án khác hoặc thanh toán bằng tiền theo hợp đồng.
• Văn bản pháp quy áp dụng: Luật Giao thông đường bộ; Quyết định 71/2010/QĐ-TTg về Quy chế thí điểm đầu tư theo hình thức đối tác công - tư; Nghị định 209/NĐ-CP về quản lý chất lượng công trình xây dựng; Nghị định 10/2013/NĐ-CP về quản lý, sử dụng và khai thác tài sản kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ.

Phương pháp nghiên cứu

Tác giả kết hợp các phương pháp tiếp cận chuyên ngành:

• Phương pháp tiếp cận nhiều bên có liên quan (Multi-stakeholders approach): Nhận diện và phân tích vai trò, quyền lợi, nghĩa vụ của ba nhóm chủ thể: Khu vực nhà nước (các Bộ, ngành, UBND các cấp, cơ quan quản lý chuyên ngành), Khu vực tư nhân (chủ đầu tư, nhà thầu xây lắp, định chế tài chính, ngân hàng) và Cộng đồng dân cư (người thụ hưởng dịch vụ và đối tượng chịu ảnh hưởng bởi giải phóng mặt bằng).
• Phương pháp nghiên cứu tài liệu (Desk research): Tổng hợp, đối chiếu nguồn dữ liệu thứ cấp từ các văn bản quy phạm pháp luật, báo cáo quy hoạch quận Đống Đa, tài liệu thống kê kinh tế - xã hội, báo cáo dự án của Sở Giao thông vận tải Hà Nội và các công trình nghiên cứu trong nước, quốc tế.
• Phương pháp phỏng vấn trực tiếp: Thu thập dữ liệu sơ cấp thông qua trao đổi thực tế với cán bộ quản lý thuộc Phòng Quản lý đô thị - UBND Quận Đống Đa và các chuyên viên, lãnh đạo tại Phòng Dự án - Đầu tư thuộc Công ty Cổ phần Sông Đà Thăng Long.
• Phương pháp kỹ thuật hệ thống (Systems engineering): Phân tích mô hình PPP như một hệ thống hoàn chỉnh gồm nhiều bộ phận phối hợp thực thi các chức năng quản lý, phân bổ nguồn lực và kiểm soát rủi ro.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Tổng quan về hợp tác đầu tư (hình thức BT) trong xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông đô thị

Chương này tập trung làm rõ lý luận tổng quan về kết cấu hạ tầng giao thông đô thị, cơ chế vận hành của hình thức BT và kinh nghiệm quốc tế:

Khía cạnh phân tích	Nội dung chi tiết trong Chương I
Đặc điểm hạ tầng giao thông	Tính đồng bộ, tính phục vụ công cộng, tính định hướng phát triển và sự phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên - kinh tế vùng.
Cơ chế thu hồi vốn trong dự án BT	• Thu hồi vốn bằng tiền: Nhà đầu tư góp tối thiểu 15% vốn chủ sở hữu, 85% là vốn vay (thường do Nhà nước bảo lãnh); Nhà nước quyết toán trả cả vốn lẫn lãi phát sinh. • Thu hồi vốn bằng dự án khác (quỹ đất): Nhà nước giao quyền sử dụng đất có giá trị tương đương để nhà đầu tư phát triển dự án kinh doanh thương mại.
Bất cập nội tại của hình thức BT	• Nhà nước chịu rủi ro chi phí giải phóng mặt bằng và gánh nặng lãi vay ngân hàng. • Giá trị đất đối ứng thường bị thẩm định thấp hơn giá thị trường thực tế. • Quyền kiểm soát chất lượng bị buông lỏng do nhà đầu tư tự chọn tư vấn giám sát, thiết kế và thi công; thời hạn bảo hành ngắn (12–18 tháng).
Kinh nghiệm quốc tế	• Vương quốc Anh: Triển khai hơn 50 năm, ký kết 667 hợp đồng PPP giao thông (trị giá 56,6 tỉ bảng Anh), hoàn thành hơn 200 dự án BT, thiết lập liên minh ngân hàng tài trợ vốn dài hạn (trên 15–20 năm). • Mỹ: Điển hình cầu Brooklyn (New York) phát huy hiệu quả chia sẻ rủi ro. • Đức: Bài học đường cao tốc 600 km bị xuống cấp do công ty tư nhân không đủ chi phí bảo trì từ mức phí giao thông thấp. • Các nước đang phát triển (1990–2009): 4.569 dự án PPP với 1.515 tỉ USD vốn cam kết (Mỹ Latinh chiếm tới 80%), chủ yếu áp dụng BOO và BOT; khuyến nghị chuyển dần từ BT sang BOT/BOOT khi khung pháp lý hoàn thiện.

Các hình thức PPP được phân loại và so sánh trong chương:
BT (Xây dựng - Chuyển giao) | BOT (Xây dựng - Vận hành - Chuyển giao) | BTO (Xây dựng - Chuyển giao - Vận hành)
BOO (Xây dựng - Vận hành - Sở hữu) | DBFO (Thiết kế - Xây dựng - Tài trợ - Vận hành) | ROT (Phục hồi - Vận hành - Chuyển giao)

---

Chương II: Thực trạng đầu tư theo hình thức BT trong xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông trên địa bàn quận Đống Đa, Hà Nội

Chương II phân tích điều kiện thực tiễn kinh tế - xã hội, tổ chức bộ máy quản lý và khảo sát dự án cụ thể trên địa bàn quận:

1. Khái quát kinh tế - xã hội và hạ tầng quận Đống Đa giai đoạn 2008–2013

• Quận Đống Đa có diện tích tự nhiên 1008,5 ha, gồm 21 phường với quy mô dân số trên 317.000 người, nằm hoàn toàn trong vùng hạn chế phát triển theo Quy hoạch chung Hà Nội đến năm 2020.
• Số lượng doanh nghiệp ngoài quốc doanh lớn nhất thành phố Hà Nội: Đến đầu tháng 8/2013 có 15.312 doanh nghiệp đăng ký (trong đó 11.419 doanh nghiệp đang hoạt động).
• Biến động giá trị sản xuất công nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn quận:
  • Năm 2009: Đạt 2.372 tỉ đồng.
  • Năm 2011: Đạt 2.478 tỉ đồng.
  • Năm 2012: Đạt mức thấp nhất trong giai đoạn với 1.346 tỉ đồng.
• Thực trạng mạng lưới đường: Tuyến Trường Chinh - Láng mặt cắt ngang 50–65m; Tôn Đức Thắng - Nguyễn Lương Bằng - Tây Sơn rộng 27–28,5m; Chùa Bộc - Thái Hà - Huỳnh Thúc Kháng rộng 30m; đường phân khu vực và nội bộ từ 10,5m đến 30m.

2. Bộ máy và công cụ quản lý nhà nước

Cơ cấu phân công trách nhiệm theo Quyết định 71/2010/QĐ-TTg được phân định rõ giữa các cơ quan trung ương và địa phương:

• Bộ Kế hoạch và Đầu tư: Đầu mối quản lý nhà nước về PPP, thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi, công bố danh mục dự án.
• Bộ Tài chính: Thẩm định phần vốn tham gia của Nhà nước, cơ chế bảo đảm đầu tư, hướng dẫn giải ngân và giám sát phần vốn nhà nước đóng góp.
• Bộ Tư pháp: Tham gia ý kiến pháp lý hợp đồng, thẩm tra việc áp dụng luật nước ngoài trong hồ sơ mời thầu.
• Ngân hàng Nhà nước: Đánh giá bảo đảm ngoại tệ, nguồn vốn tín dụng và quản lý ngoại hối.
• Cơ quan nhà nước có thẩm quyền (UBND TP. Hà Nội, Sở GTVT): Lập đề xuất dự án, bố trí vốn chuẩn bị đầu tư, tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư và ký kết hợp đồng BT.

3. Phân tích dự án điển hình: Cầu vượt nút giao Chùa Bộc - Phạm Ngọc Thạch

• Tên công trình: Cầu vượt nút giao đường Chùa Bộc – Phạm Ngọc Thạch (cầu vượt bằng thép thứ 7 của TP. Hà Nội).
• Chủ đầu tư: Sở Giao thông vận tải Hà Nội.
• Cơ quan lập đề cương và thiết kế cơ sở: Ban Quản lý dự án Giao thông 3.
• Đơn vị trúng thầu: Tập đoàn Xây dựng Vingroup - Công ty Cổ phần (Mã chứng khoán: VIC-HOSE).
• Thông số kỹ thuật: Chiều dài cầu 277m, bề rộng mặt cầu 9m; kết cấu dầm hộp thép liên hợp bản bê tông cốt thép; tải trọng thiết kế hoạt tải 3T; tĩnh không thông xe dưới cầu đạt 4,75m.
• Thời điểm hoàn thành đưa vào khai thác: Tháng 02/2014.
• Đánh giá hiệu quả: Giải quyết triệt để tình trạng ùn tắc giao thông tại nút giao Chùa Bộc - Thái Hà - Tây Sơn - Nguyễn Lương Bằng; thời gian thi công nhanh do hạn chế được khối lượng giải phóng mặt bằng.
• Tồn tại phát hiện: Tiến độ chuẩn bị thủ tục còn chậm; vướng mắc trong khâu đấu thầu và đàm phán hợp đồng; năng lực chuyên môn của cán bộ quản lý dự án chưa đồng đều; rủi ro trượt giá vật liệu và chi phí phát sinh.

---

Chương III: Một số giải pháp và các kiến nghị

Chương III trình bày định hướng không gian đô thị quận Đống Đa và hệ thống các nhóm giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả đầu tư BT:

1. Định hướng quy hoạch phát triển quận Đống Đa

• Không bố trí đất xây dựng thêm khu công nghiệp mới; thực hiện di dời các cơ sở sản xuất gây ô nhiễm ra khỏi khu dân cư (như Công ty Cao su Hà Nội, Bột giặt Thái Hà, các cơ sở hóa dược, thủy tinh, thảm len) để lấy quỹ đất xây trường học, bãi đỗ xe và công viên cây xanh.
• Chỉ tiêu đất quy hoạch giáo dục đến năm 2020: Mầm non đạt 4,9 m²/cháu; Tiểu học đạt 5,6 m²/cháu; Phổ thông trung học đạt 6,7 m²/cháu; dành 38.763 m² đất cho khối trường giáo dục thường xuyên, dạy nghề và trẻ em đặc biệt.
• Quy hoạch giao thông: Mở rộng các tuyến đường cấp phân khu vực (khu vực Văn Chương, Hào Nam, Khâm Thiên); nghiên cứu thay thế tuyến đường sắt Giải Phóng - Lê Duẩn bằng cầu cạn; quy hoạch tuyến đường sắt đô thị dọc đường Nguyễn Chí Thanh (tuyến Hà Nội - Hòa Lạc) và tuyến Yên Lãng - Hào Nam - Cát Linh (tuyến Hà Nội - Hà Đông).

2. Các nhóm giải pháp tăng cường hợp tác đầu tư BT

1. Hoàn thiện cơ chế, chính sách: Bổ sung cơ chế bảo lãnh rõ ràng của Chính phủ; thành lập "Đơn vị PPP Trung ương" chuyên trách để thống nhất đầu mối cấp phép và giám sát; rà soát loại bỏ các quy định chồng chéo giữa Luật Đầu tư, Luật Thuế và các Nghị định về BT.
2. Kiện toàn bộ máy và nhân lực quản lý: Nâng cao trình độ chuyên môn, đạo đức công vụ cho đội ngũ chuyên viên quản lý đô thị; đào tạo kỹ năng đàm phán hợp đồng quốc tế và quản trị rủi ro dự án PPP.
3. Giải pháp tài chính và thẩm định đầu tư:
   • Đa dạng hóa kênh huy động vốn, thiết lập liên minh các ngân hàng thương mại để tài trợ tín dụng dài hạn cho hạ tầng.
   • Thẩm định chặt chẽ hiệu quả tài chính và giá trị quỹ đất đối ứng; kiểm soát chi phí lãi vay và dự toán phát sinh nhằm bảo vệ ngân sách nhà nước.
4. Giải pháp về công tác giải phóng mặt bằng: Xây dựng cơ chế bồi thường, tái định cư minh bạch, tạo sự đồng thuận của nhân dân; chuẩn bị quỹ đất sạch trước khi ký hợp đồng chuyển giao nhằm rút ngắn thời gian thi công.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

• Đánh giá thực trạng áp dụng mô hình BT: Làm rõ thực tế triển khai hợp đồng BT tại quận Đống Đa giai đoạn 2008–2013, chỉ rõ sự chuyển dịch phương thức đầu tư từ BOT/BT sang sử dụng vốn ngân sách nhà nước khi phát sinh bất cập về cơ chế phân chia lợi ích.
• Phân tích chi tiết công trình cầu vượt thép: Tổng hợp đầy đủ hồ sơ kỹ thuật và vận hành của dự án Cầu vượt nút giao Chùa Bộc - Phạm Ngọc Thạch (dài 277m, rộng 9m, tĩnh không 4,75m, khánh thành tháng 02/2014 do Tập đoàn Vingroup thi công), chứng minh hiệu quả phân luồng giảm tải ùn tắc giao thông nội đô.
• Chỉ rõ các lỗ hổng quản lý: Nhận diện việc cơ quan nhà nước mất quyền chủ động trong giám sát chất lượng và chi phí thi công khi giao toàn quyền chỉ định thầu phụ cho nhà đầu tư BT; thời hạn bảo hành ngắn (12–18 tháng) dẫn đến rủi ro ngân sách phải chịu toàn bộ chi phí sửa chữa khi công trình xuống cấp sau đó.

Đóng góp về mặt học thuật và thực tiễn

• Vận dụng lý thuyết các bên liên quan (multi-stakeholders) và kỹ thuật hệ thống vào phân tích thực tiễn quản lý kinh tế đô thị cấp quận.
• Đề xuất bổ sung Bộ Ngoại giao vào quy chế quản lý PPP nhằm tăng cường hoạt động xúc tiến đầu tư và kêu gọi vốn công nghệ cao từ các đối tác phát triển quốc tế (như Nhật Bản, Anh, Pháp).
• Đưa ra khuyến nghị chính sách có tính dài hạn: Hạn chế và từng bước chuyển dịch từ hình thức BT sang các hình thức nhượng quyền khai thác bền vững hơn như BOT, BTO hoặc BOOT.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Nghiên cứu tập trung chủ yếu vào phạm vi không gian địa bàn quận Đống Đa trong mốc thời gian 2008–2013; số lượng dự án BT hạ tầng giao thông quy mô lớn trên địa bàn quận được hoàn thành trong giai đoạn này còn ít, dữ liệu khảo sát tập trung chủ yếu vào dự án Cầu vượt Chùa Bộc – Phạm Ngọc Thạch.
• Hướng phát triển: Mở rộng nghiên cứu so sánh hiệu quả kinh tế - xã hội giữa hình thức hợp đồng BT với các hình thức đối tác công - tư khác (BOT, BOO, DBFO) trên phạm vi toàn thành phố Hà Nội và các đô thị đặc biệt tại Việt Nam.

---

Giá trị tham khảo

Báo cáo chuyên đề thực tập tốt nghiệp này có giá trị tham khảo thiết thực đối với:

• Sinh viên chuyên ngành: Kinh tế đô thị, Quản lý đô thị, Kinh tế đầu tư, Quản lý tài nguyên và môi trường khi tìm hiểu về phương thức đầu tư hạ tầng giao thông và mô hình đối tác công - tư (PPP/BT).
• Cán bộ quản lý quy hoạch và dự án đô thị: Tham khảo tài liệu phân tích về cơ chế phối hợp giữa các Bộ, ngành (Bộ KH&ĐT, Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp, Ngân hàng Nhà nước) và chính quyền địa phương trong tổ chức thực hiện hợp đồng BT.
• Các nhà nghiên cứu chính sách: Sử dụng các luận điểm thực chứng về hạn chế trong định giá đất đối ứng, quản lý đấu thầu và bảo hành công trình để hoàn thiện khung pháp lý quản lý đầu tư theo phương thức PPP tại Việt Nam.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Dự án cầu vượt nút giao Chùa Bộc - Phạm Ngọc Thạch có quy mô kỹ thuật và đơn vị trúng thầu như thế nào?

Theo hồ sơ dự án trong chuyên đề, cầu vượt Chùa Bộc - Phạm Ngọc Thạch có chiều dài 277m, bề rộng mặt cầu 9m, kết cấu dầm hộp thép liên hợp bản bê tông cốt thép, tải trọng thiết kế hoạt tải 3T, tĩnh không thông xe dưới cầu là 4,75m. Đơn vị trúng thầu thực hiện là Tập đoàn Xây dựng Vingroup - Công ty Cổ phần (Mã chứng khoán: VIC-HOSE), do Sở Giao thông vận tải Hà Nội làm chủ đầu tư và Ban Quản lý dự án Giao thông 3 lập đề cương thiết kế cơ sở.

2. Tác giả chỉ ra những rủi ro lớn nhất mà Nhà nước phải gánh chịu trong các hợp đồng BT là gì?

Tác giả phân tích rằng trong hợp đồng BT, Nhà nước luôn là bên chịu thiệt về kinh tế vì:

• Phải đứng ra bảo lãnh vốn vay hoặc trả cả vốn lẫn lãi phát sinh sau khi công trình quyết toán (dù nhà đầu tư chỉ bỏ tối thiểu 15% vốn chủ sở hữu).
• Khi thanh toán bằng quỹ đất, giá trị đất thẩm định tại thời điểm ký hợp đồng thường thấp hơn giá trị thực tế của thị trường có hạ tầng hoàn thiện.
• Toàn bộ chi phí đền bù giải phóng mặt bằng phát sinh và chi phí lãi vay do kéo dài tiến độ đều bị tính vào tổng mức đầu tư do ngân sách chi trả.

3. Quy định về kiểm soát chất lượng công trình BT có kẽ hở nào được nêu trong văn bản?

Theo quy định áp dụng tại thời điểm nghiên cứu, nhà đầu tư dự án BT được toàn quyền lựa chọn đơn vị tư vấn thiết kế, thi công và giám sát chất lượng. Cơ quan quản lý nhà nước chỉ tiếp nhận báo cáo tiến độ và kiểm tra khi có nghi ngờ. Do thời hạn bảo hành công trình chỉ kéo dài từ 12 đến 18 tháng, các hư hỏng kỹ thuật xuất hiện sau 2–5 năm khai thác sẽ không thể yêu cầu nhà đầu tư bồi hoàn kinh tế, đẩy toàn bộ gánh nặng chi phí sửa chữa về phía Nhà nước.

4. Định hướng quy hoạch sử dụng đất của quận Đống Đa đến năm 2020 đối với các cơ sở công nghiệp gây ô nhiễm là gì?

Quận Đống Đa kiên quyết không dành đất để xây dựng thêm khu công nghiệp mới. Các xí nghiệp công nghiệp gây ô nhiễm nằm xen kẽ trong khu dân cư (như Công ty Cao su Hà Nội, Bột giặt Thái Hà, các cơ sở hóa dược, thủy tinh, thảm len) phải di dời ra các khu công nghiệp tập trung của thành phố để lấy lại quỹ đất phục vụ xây dựng trường học, công viên cây xanh và bãi đỗ xe công cộng.

---

Kết luận

Chuyên đề thực tập tốt nghiệp của sinh viên Nguyễn Ngọc Tân đã phân tích toàn diện bức tranh lý luận và thực tiễn về mô hình hợp tác đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông theo hình thức BT trên địa bàn quận Đống Đa giai đoạn 2008–2013. Bằng phương pháp tiếp cận đa bên kết hợp phân tích dự án Cầu vượt Chùa Bộc – Phạm Ngọc Thạch, tác giả đã chỉ rõ những đóng góp tích cực về mặt giao thông cũng như các khiếm khuyết lớn về cơ chế tài chính, định giá đất và giám sát chất lượng công trình BT. Hệ thống giải pháp đề xuất tập trung vào việc thành lập Đơn vị PPP Trung ương, hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao năng lực thẩm định và định hướng chuyển đổi dài hạn sang các mô hình PPP bền vững hơn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Tổng quan về hình thức hợp tác đầu tư BT trong xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông đô thị. Thực trạng đầu tư theo hình thức BT trong xây dựng cơ sở hạ tang giao thông đô thị trên địa ban quận Đống Đa - thành phố Hà Nội. Một số giải pháp và kiến nghị nhằm tăng cường dau tư xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông đô thị theo hình thức BT Sau đây, em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới TS.

Nguyễn Kim Hoàng, người đã hướng dẫn chuyên đề tốt nghiệp cho em trong thời gian qua. Chuyên viên Trần Hoàng, người đã hướng dẫn em trong quá trình thực tập. Cùng toàn thể các thầy cô và phòng quản lí đô thị - Ủy ban nhân dân Quận Đống Đa đã tạo điều kiện tốt nhất cho em hoàn thành xong chuyên đề tốt nghiệp của mình. SV: Nguyễn Ngọc Tân GVDH: TS.

Nguyễn Kim Hoàng Chuyên đề thực tập 5 Kinh tế và quản lý đô thị DANH MỤC Ki HIEU VA VIET TAT Kí hiệu va viêt tat Y nghia CSHT Co sở ha tang KTĐT Kinh tế đô thị PPP Hợp tác công tư BT Xây dựng — chuyền giao BOT Xây dựng — vận hành — chuyên giao BTO Đầu tư — chuyền giao — kinh doanh BOOT Xây dựng — sở hữu — vận hành — chuyên giao BOO Xây dựng - vận hành — sở hữu DBO Thiết kế - xây dựng — vận hành DBFO Thiết kế - xây dựng - tài chính — vận hành ROT Phục hồi — vận hành — chuyền giao SV: Nguyễn Ngọc Tân GVDH: TS. Nguyễn Kim Hoàng Chuyên đề thực tập 6 Kinh tế và quản lý đô thị DANH MỤC HÌNH ẢNH Hình 1. Brooklyn ở New York được xây dựng theo hình thức PPP. Giá trị sản xuất công nghiệp ngoài quốc doanh giai đoạn 2008 - SV: Nguyễn Ngọc Tân GVDH: TS.

Nguyễn Kim Hoàng Chuyên đề thực tập 7 Kinh tế và quản lý đô thị CHUONG I. TONG QUAN VE HỢP TÁC DAU TƯ (HÌNH THUC BT) TRONG XAY DUNG CO SO HA TANG GIAO THONG DO THI 1.1 CO SỞ HẠ TANG GIAO THONG ĐÔ THỊ 1.1 Khái niệm cơ sở hạ tang giao thông đô thị Hiểu một cách đơn giản, cơ sở hạ tang là tổng hợp các công trình vật chất - kĩ thuật có chức năng phục vụ trực tiếp cho sản xuất và đời sống của nhân dân, được bố trí trên một phạm vi nhất định, tạo điều kiện cho các khu vực kinh tế khác phát trién. Giao thông là sự liên hệ, đi lại, vận chuyền, truyền thông từ nơi này sang nơi khác. Sự đi lại và vận chuyên có thê thực hiện theo các hình thức giao thông khác nhau: đường at, đường thủy, đường không, đường bộ.

Từ các khái niệm trên ta có thé hiểu khái niệm cơ sở hạ tầng giao thông như sau: Cơ sở hạ tang giao thông là một bộ phận cầu thành cơ sở hạ tang, bao gồm một hệ thong các công trình kiến trúc và các phương tiện vật chất - kĩ thuật mang tính nền móng cho sự phát triển ngành giao thông vận tải, có chức năng phục vụ nhu cẩu sản xuất và sinh hoạt của xã hội. Cơ sở hạ tang giao thông bao gom: các công trình liên quan tới hệ thong giao thông đường bộ, đường biển, đường sông, đường sắt, giao thông nông thôn và giao thông đô thị.2 Đặc điểm của cơ sở hạ tầng giao thông đô thị Tính hệ thống, tính đồng bộ thé hiện ở chỗ nếu một khâu nao trong toàn bộ hệ thống kết cau hạ tang giao thông không được thiết kế xây dựng hay được thiết kế xây dựng hợp lí, không tương thích với toàn bộ hệ thống thì sẽ ảnh hưởng đến quá trình vận hành chung của toàn hệ thống giao thông, thậm chí có thê gây ách tắc hoặc thiệt hại lớn. Tính hệ thống, tính đồng bộ không những chi phối toàn diện đến quy hoạch thiết kế, đầu tư thiết bi cho các công trình cụ thé mà còn liên quan đến cách thức tổ chức theo ngành, theo khu vực lãnh thé. Chính đặc điểm này đã đòi hỏi khi lập quy hoạch phát triển cơ sở hạ tầng giao thông đường bộ cần phải xem xét đặt công trình giao thông trong tông thê của toàn bộ hệ thống, đảm bảo tính đồng bộ và hệ thống của toàn mạng lưới hạ tầng SV: Nguyễn Ngọc Tân GVDH: TS.

Nguyễn Kim Hoàng Chuyên đề thực tập 8 Kinh tế và quan lý đô thi giao thông (đặc biệt trong đường bộ), tránh tình trạng một mắt xích trong hệ thống không đảm bảo chất lượng gây ảnh hưởng tới tổng thể và quá trình lưu thông. Việc xây dựng và phát triển cơ sở hạ tầng giao thông phụ thuộc vào nhiều yếu tô: đặc điểm địa hình, khí hậu, phong tục tập quán, trình độ phát triển kinh tế của vùng, chính sách phát triển của nhà nước. Vì thế, hệ thống cơ sở hạ tầng giao thông mang tính chất vùng và địa phương. Đặc điểm này đặt ra trong quy hoạch phân bố hệ thống giao thông, trong việc sử dụng nguồn lực đầu vào.

vừa phải trong điều kiện tình hình chung đất nước, trong điều kiện tự nhiên cũng như điều kiện kinh tế xã hội của vùng lãnh thô. Xuất phát từ chức năng của hệ thống giao thông đường bộ là thỏa mãn nhu cầu đi lại và vận chuyên hàng hóa của người dân, góp phần mở đường cho các hoạt động kinh doanh khác phát triển. Hơn nữa, đầu tư vào cơ sở hạ tầng giao thông đòi hỏi phải có lượng vốn lớn, thời gian sử dụng lâu dài. Chính vì vậy, cơ sở hạ tầng giao thông đường bộ có tính định hướng, nó là lĩnh vực tiên phong cho các ngành khác phát triển.

Đặc điểm này yêu cầu các nhà hoạch định chính sách phải đưa ra kế hoạch dai hạn, chiến lược phát triển giao thông đường bộ lâu dài để phục vụ cho các ngành khác hoạt động hiệu quả trong tương lai. Các sản phẩm của ngành đều là các dịch vụ, phục vụ trực tiếp nhu cầu đi lai, sản xuất và đời sống của người dân trên phạm vi lãnh thé cùng như ngoài lãnh thổ. Các sản phẩm đó không phải là dạng vật chat cụ thé mà nó được đo bằng khối lượng hàng hóa vận chuyên, lưu lượng hành khách hoặc mức độ thỏa mãn của khách hàng nhận được dịch vụ. Đặc điểm nảy có được xuất phát từ tác dụng của hệ thống giao thông đường bộ dùng dé vận chuyền, luân chuyên hàng hóa và hành khách.

Dịch vụ giao thông là những hàng hóa công cộng, phục vụ vì mục đích chung của nhiều ngành, nhiều người cùng như toàn xã hội. Đặc điểm này đặt ra yêu cầu giải quyết moi quan hệ giữa mục dich kinh doanh với mục đích phục vu cộng đồng mang tính chất phúc lợi xã hội. Đồng thời xác định hệ thống của chủ thé tham gia sử dụng, hệ thống các chính sách va công cụ dé điều hòa mối quan hệ giữa hiệu quả kinh tế và hiệu quả xã hội. Điều này đặc biệt quan trọng với các nước đang phát triển như Việt Nam, nơi có thu nhập bình quân đầu người thấp, nguồn ngân sách nhà nước hạn hẹp không đáp ứng được hết nhu cầu đầu SV: Nguyễn Ngọc Tân GVDH: TS.

Nguyễn Kim Hoàng Chuyên đề thực tập 9 Kinh tế và quản lý đô thị tư phát triển kinh tế nói chung và cơ sở hạ tầng giao thông nói riêng. Chính vì vậy, hợp tác công tư là yếu tố đặc biệt quan trọng trong xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông.3 Vai trò của hệ thống cơ sở hạ tầng giao thông đô thị trong phát triển kinh tế và xã hội — Cơ sở hạ tang giao thông đáp ứng nhu câu của đời sống xã hội Mạng lưới giao thông đô thị góp phần quan trọng trong việc đáp ứng nhu cau đi lại, vận chuyên, trao đôi hàng hóa của người dân giữa các vùng hoặc ngay trong một vùng, giao lưu quốc tế. Do đó, trước hết nó đáp ứng nhu cầu tối thiểu của con người, đảm bảo tái sản xuất sức lao động xã hội. — Cơ sở hạ tang giao thông thúc day giao lưu hàng hóa, phát triển sản xuất, nâng cao hiệu quả kinh tế giữa các ngành và các vùng lãnh thổ Dé có được sản phẩm hàng hóa, người sản xuất cần có các yếu tố đầu vào của thị trường yếu tô sản xuất, những yếu tố này lại được vận chuyên đến tay người sản xuất qua các hệ thống đường xá đặc biệt là hệ thống đường bộ.

Như vậy, cơ sở hạ tang giao thông thúc day hoạt động sản xuất kinh doanh, là cầu nối giúp các ngành kinh tế phát triển một cách đồng đều. Mang lưới giao thông phát triển sẽ góp phần phát triển kinh doanh xuất nhập khẩu giữa các nước trong khu vực, tiêu thu sản phẩm hàng hóa do quốc gia đó sản xuất ra, đi lại thuận tiện cho phát triển du lịch. Do điều kiện tự nhiên các vùng khác nhau, nên trong quá trình phát triển sẽ có sự phát triển không đồng đều. Khi có giao thông kết nối giữa các vùng kém phát triển với các vùng phát triển sẽ tạo ra quá trình trao đối giữa các vùng.

Điều này có thê phát huy được lợi thế so sánh của từng vùng và tạo điều kiện cho sản xuất chuyên môn hóa, hợp tác hóa, qua đó tạo nên hiệu quả kinh tế cao, nâng cao tốc độ tăng trưởng của nén kinh tế. — Thu hút các nguồn lực bên ngoài Nguồn lực không chỉ có vốn mà còn là sức lao động, chất xám, công nghệ, kĩ năng tổ chức và quản lí sản xuất. Với quốc gia có trình độ năng lực sản xuất kém như nước ta hiện nay thì hệ thống cơ sở hạ tầng giao thông mang lại những lợi ich vô cùng quan trọng. Xét trên phạm vi quốc gia thì cơ sở hạ tang giao thông hoàn thiện là một yếu tố quan trọng để thu hút nguồn lực đầu tư trong nước va nước ngoài.

Các nhà dau tư luôn căn cứ vào sự phát triên co sở hạ tang SV: Nguyễn Ngọc Tân GVDH: TS. Nguyễn Kim Hoàng Chuyên đề thực tập 10 Kinh tế và quan lý đô thi giao thông dé đi đến quyết định đầu tư cuối cùng. Hệ thống cơ sở hạ tang giao thông hoàn thiện, tạo nhiều thuận tiện sẽ tạo nên sức hấp dẫn cao đối với các nhà đầu tư đặc biệt là đầu tư nước ngoài. Chính vì vậy, đối tác công - tư trong xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông là một chiến lược rất quan trọng trong việc phát triển quốc gia trên mọi phương diện.