Thực trạng và giải pháp phát triển công nghệ thông tin ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay

Tổng hợp kiến thức Giải pháp phát triển công nghệ thông tin tại Việt Nam hiện nay, tiếp cận khoa học, hỗ trợ học tập và nghiên cứu hiệu quả trong

• Tác giả: Đoàn Thị Kim Mai
• Người hướng dẫn: TS. Tạ Đức Khánh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh doanh và quản lý
• Đề tài: Giải Pháp Phát Triển Công Nghệ Thông Tin Tại Việt Nam Hiện Nay
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CÔNG NGHỆ THÔNG TIN VÀ VAI TRÒ CỦA NÓ TRONG SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI
• 1.1. Khái niệm chung về công nghệ thông tin
• 1.1.1. Khái niệm và đặc điểm của Công nghệ thông tin

Tóm tắt

I. Giới thiệu về công nghệ thông tin và vai trò của nó

Công nghệ thông tin (CNTT) đã trở thành một phần không thể thiếu trong sự phát triển kinh tế, xã hội và văn hóa của Việt Nam. Theo Hiến chương Okinawa, CNTT là động lực chính tạo nên bộ mặt thế kỷ 21, ảnh hưởng sâu sắc đến cách thức sống, học tập và làm việc của con người. Việt Nam đã nhận thức rõ vai trò của CNTT trong việc thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Tuy nhiên, thực trạng hiện tại cho thấy CNTT tại Việt Nam vẫn còn chậm phát triển so với các nước khác. Việc ứng dụng CNTT chưa đáp ứng được yêu cầu của công cuộc công nghiệp hóa và hiện đại hóa. Do đó, việc nghiên cứu và đề xuất các giải pháp phát triển CNTT là rất cần thiết.

1.1. Tình hình phát triển công nghệ thông tin tại Việt Nam

Trong những năm qua, Việt Nam đã có nhiều chính sách nhằm phát triển CNTT. Tuy nhiên, việc triển khai các chính sách này vẫn chưa đạt được hiệu quả như mong đợi. Các dự án lớn như Đề án 112 về tin học hóa quản lý nhà nước đã góp phần vào việc hình thành chính phủ điện tử, nhưng hiệu quả triển khai vẫn còn hạn chế. Việc thống kê và đánh giá tình hình CNTT cũng chưa được thực hiện một cách đồng bộ, dẫn đến việc thiếu thông tin chính xác để đưa ra các quyết định đúng đắn. Do đó, cần có một cái nhìn tổng quan và đầy đủ hơn về tình hình CNTT tại Việt Nam để từ đó đưa ra các giải pháp phát triển hiệu quả.

II. Cơ hội và thách thức trong phát triển công nghệ thông tin

Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội trong việc phát triển CNTT. Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ số và sự gia tăng nhu cầu sử dụng CNTT trong các lĩnh vực khác nhau tạo ra nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp. Tuy nhiên, bên cạnh đó cũng tồn tại nhiều thách thức như thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao, cơ sở hạ tầng CNTT chưa đồng bộ và sự cạnh tranh gay gắt từ các nước trong khu vực. Để tận dụng được các cơ hội này, Việt Nam cần có những chính sách hỗ trợ mạnh mẽ cho ngành CNTT, đồng thời khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào nghiên cứu và phát triển.

2.1. Các cơ hội trong phát triển công nghệ thông tin

Sự gia tăng sử dụng CNTT trong các lĩnh vực như giáo dục, y tế, và thương mại điện tử mở ra nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp. Các chính sách của chính phủ nhằm thúc đẩy CNTT cũng tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của ngành này. Đặc biệt, việc phát triển chính phủ điện tử và các dịch vụ công trực tuyến sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và phục vụ người dân tốt hơn. Các doanh nghiệp CNTT cũng có thể mở rộng thị trường ra nước ngoài, đặc biệt là trong lĩnh vực xuất khẩu phần mềm.

2.2. Những thách thức trong phát triển công nghệ thông tin

Mặc dù có nhiều cơ hội, nhưng CNTT tại Việt Nam vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức. Thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao là một trong những vấn đề lớn nhất. Nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tìm kiếm nhân viên có kỹ năng phù hợp. Bên cạnh đó, cơ sở hạ tầng CNTT còn yếu kém, chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển. Sự cạnh tranh từ các nước trong khu vực cũng là một thách thức lớn, đòi hỏi Việt Nam phải có những chiến lược phát triển phù hợp để nâng cao năng lực cạnh tranh.

III. Giải pháp phát triển công nghệ thông tin tại Việt Nam

Để phát triển CNTT tại Việt Nam, cần có một loạt các giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Trước hết, cần tăng cường đầu tư vào cơ sở hạ tầng CNTT, đảm bảo rằng các doanh nghiệp có thể tiếp cận công nghệ mới nhất. Thứ hai, cần chú trọng đến việc đào tạo nguồn nhân lực, đặc biệt là trong lĩnh vực lập trình và phát triển phần mềm. Cuối cùng, chính phủ cần có những chính sách khuyến khích các doanh nghiệp CNTT đầu tư vào nghiên cứu và phát triển, từ đó tạo ra những sản phẩm và dịch vụ chất lượng cao.

3.1. Đầu tư vào cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin

Đầu tư vào cơ sở hạ tầng CNTT là một trong những giải pháp quan trọng nhất để thúc đẩy sự phát triển của ngành này. Cần xây dựng các trung tâm dữ liệu hiện đại, mở rộng mạng lưới internet và cải thiện chất lượng dịch vụ viễn thông. Điều này sẽ giúp các doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận công nghệ mới và nâng cao hiệu quả hoạt động. Chính phủ cũng cần có các chính sách hỗ trợ tài chính cho các dự án đầu tư vào cơ sở hạ tầng CNTT.

3.2. Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao

Đào tạo nguồn nhân lực là yếu tố quyết định đến sự phát triển bền vững của CNTT. Cần có các chương trình đào tạo chuyên sâu về lập trình, phát triển phần mềm và quản lý dự án CNTT. Các trường đại học và cơ sở đào tạo cần hợp tác chặt chẽ với doanh nghiệp để đảm bảo rằng chương trình đào tạo đáp ứng được nhu cầu thực tế. Ngoài ra, cần khuyến khích các doanh nghiệp tổ chức các khóa đào tạo nội bộ để nâng cao kỹ năng cho nhân viên.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển nhanh chóng của công nghệ, công nghệ thông tin (CNTT) đã trở thành một trong những động lực chính thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội. Tại Việt Nam, CNTT được xác định là ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng GDP và hiện đại hóa đất nước. Tuy nhiên, thực trạng phát triển CNTT ở Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế so với các nước trong khu vực và thế giới. Theo báo cáo của Bộ Thương mại năm 2005, việc triển khai các chính sách về CNTT chưa đạt tiến độ mong muốn, trong khi đó tỷ lệ vi phạm bản quyền phần mềm vẫn ở mức cao, ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của ngành.

Luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng phát triển và ứng dụng CNTT tại Việt Nam trong vòng 10 năm gần đây, nhằm đánh giá mức độ ứng dụng, các cơ hội và thách thức, từ đó đề xuất các giải pháp phát triển phù hợp. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các doanh nghiệp, cơ quan nhà nước và các tổ chức liên quan trên toàn quốc, với mục tiêu nâng cao hiệu quả ứng dụng CNTT, thúc đẩy phát triển công nghiệp phần mềm và hạ tầng viễn thông. Ý nghĩa của nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp cơ sở dữ liệu, phân tích số liệu cụ thể và đề xuất chính sách nhằm tăng tỷ lệ sử dụng internet, nâng cao năng suất lao động và cải thiện vị thế cạnh tranh của Việt Nam trên trường quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về phát triển công nghệ thông tin và truyền thông (ICT), bao gồm:

• Lý thuyết về xã hội thông tin: Nhấn mạnh vai trò của CNTT trong việc hình thành xã hội thông tin, nơi tri thức và công nghệ là nguồn lực chính cho phát triển kinh tế - xã hội.
• Mô hình phát triển hạ tầng ICT: Bao gồm bốn trụ cột chính là ứng dụng ICT, nguồn nhân lực ICT, công nghiệp ICT và cơ sở hạ tầng ICT, tương tác chặt chẽ để tạo nên sức mạnh tổng thể.
• Khái niệm về thương mại điện tử (TMĐT): Phân loại TMĐT thành các quan hệ B2B, B2C và C2C, đồng thời phân tích các dịch vụ và lợi ích của TMĐT trong nền kinh tế số.
• Lý thuyết về sở hữu trí tuệ trong CNTT: Nhấn mạnh tầm quan trọng của bảo vệ bản quyền phần mềm và các sản phẩm CNTT để thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: công nghiệp phần mềm, chính phủ điện tử, mạng thế hệ mới (NGN), chỉ số sẵn sàng kết nối (NRI), và chỉ số phát triển xã hội thông tin (ISI).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp, phân tích và so sánh dựa trên các nguồn dữ liệu thứ cấp:

• Nguồn dữ liệu: Báo cáo của Bộ Thương mại, Hội Tin học Thành phố Hồ Chí Minh, các tổ chức quốc tế như Ngân hàng Thế giới, Liên minh Viễn thông quốc tế (ITU), và các tạp chí chuyên ngành.
• Phương pháp phân tích: Phân tích thống kê số liệu về đầu tư, ứng dụng CNTT trong doanh nghiệp và cơ quan nhà nước; so sánh các chỉ số quốc tế về phát triển CNTT; đánh giá hiệu quả đầu tư và mức độ ứng dụng CNTT.
• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Dữ liệu thu thập từ hơn 2.400 doanh nghiệp đăng ký ngành nghề liên quan đến phần mềm tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, cùng với khảo sát trên 444 doanh nghiệp về ứng dụng CNTT.
• Timeline nghiên cứu: Tập trung phân tích giai đoạn 2000-2005, với dự báo và đề xuất chính sách đến năm 2010 và 2020.

Phương pháp nghiên cứu đảm bảo tính toàn diện và khách quan, giúp đánh giá chính xác thực trạng và đề xuất giải pháp phù hợp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ ứng dụng CNTT trong doanh nghiệp tăng nhanh: Đến cuối năm 2005, khoảng 80% doanh nghiệp đã ứng dụng CNTT trong quản lý sản xuất kinh doanh, 83,2% doanh nghiệp kết nối internet và gần 47,3% có website riêng. Tỷ lệ đầu tư CNTT trung bình chiếm khoảng 0,17% doanh thu doanh nghiệp, thấp so với tiềm năng phát triển.

2. Phát triển công nghiệp phần mềm còn hạn chế: Tại Hà Nội, ước tính có khoảng 280 doanh nghiệp phần mềm hoạt động hiệu quả trên tổng số 800 doanh nghiệp đăng ký. Tại TP. Hồ Chí Minh, số doanh nghiệp đăng ký ngành phần mềm tăng trưởng 135% năm 2005 so với năm trước, nhưng vẫn chưa tương xứng với nhu cầu thị trường.

3. Hạ tầng viễn thông phát triển nhanh nhưng chưa đồng đều: Tốc độ tăng trưởng điện thoại cố định của Việt Nam trong giai đoạn 2000-2005 đạt 44,1%/năm, cao nhất thế giới. Điện thoại di động tăng trưởng bình quân 62,7%/năm, tuy nhiên tỷ lệ điện thoại di động trên 100 dân chỉ đạt 10,68%, thấp hơn mức trung bình châu Á (22,24%) và thế giới (39,10%).

4. Chỉ số phát triển CNTT của Việt Nam còn thấp: Việt Nam xếp thứ 75/115 về chỉ số sẵn sàng kết nối (NRI), thứ 66/68 về chỉ số sẵn sàng cho nền kinh tế điện tử (E-Readiness), và thứ 105/191 về chỉ số chính phủ điện tử (E-Government Index). Tỷ lệ vi phạm bản quyền phần mềm vẫn ở mức cao 90% năm 2005, gây ảnh hưởng tiêu cực đến ngành công nghiệp phần mềm.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của thực trạng trên là do nguồn lực đầu tư cho CNTT còn hạn chế, chính sách chưa đồng bộ và hiệu quả quản lý chưa cao. Mặc dù có nhiều chính sách và chương trình hành động được ban hành, việc triển khai còn chậm và chưa đồng đều giữa các địa phương và ngành nghề. So với các nước trong khu vực như Singapore, Hàn Quốc, và Ấn Độ, Việt Nam còn nhiều khoảng cách về hạ tầng, nguồn nhân lực và môi trường pháp lý.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng số lượng doanh nghiệp phần mềm, bảng so sánh các chỉ số quốc tế về CNTT, và biểu đồ tỷ lệ đầu tư CNTT so với doanh thu doanh nghiệp. Những kết quả này cho thấy Việt Nam cần tập trung nâng cao hiệu quả đầu tư, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và hoàn thiện khung pháp lý để bảo vệ sở hữu trí tuệ.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đầu tư phát triển hạ tầng CNTT và viễn thông

   • Mục tiêu: Nâng tỷ lệ người sử dụng internet lên trên 50% vào năm 2015.
   • Thời gian: 5-10 năm.
   • Chủ thể: Chính phủ phối hợp với các doanh nghiệp viễn thông và nhà đầu tư nước ngoài.

2. Hoàn thiện khung pháp lý về sở hữu trí tuệ và bảo vệ bản quyền phần mềm

   • Mục tiêu: Giảm tỷ lệ vi phạm bản quyền phần mềm xuống dưới 50% trong 5 năm tới.
   • Thời gian: 3-5 năm.
   • Chủ thể: Bộ Tư pháp, Bộ Thông tin và Truyền thông, các cơ quan thực thi pháp luật.

3. Phát triển nguồn nhân lực CNTT chất lượng cao

   • Mục tiêu: Đào tạo và thu hút ít nhất 10.000 chuyên gia CNTT trong 5 năm.
   • Thời gian: 5 năm.
   • Chủ thể: Bộ Giáo dục và Đào tạo, các trường đại học, doanh nghiệp CNTT.

4. Khuyến khích doanh nghiệp đầu tư chiến lược vào CNTT

   • Mục tiêu: Tăng tỷ lệ đầu tư CNTT lên ít nhất 1% doanh thu doanh nghiệp trong 3 năm.
   • Thời gian: 3 năm.
   • Chủ thể: Các doanh nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp, cơ quan quản lý nhà nước.

5. Thúc đẩy ứng dụng CNTT trong quản lý nhà nước và dịch vụ công

   • Mục tiêu: Đạt mức độ phát triển chính phủ điện tử trung bình khu vực ASEAN vào năm 2020.
   • Thời gian: 10 năm.
   • Chủ thể: Chính phủ, các bộ ngành, địa phương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước

   • Lợi ích: Cung cấp cơ sở dữ liệu và phân tích thực trạng để xây dựng chính sách phát triển CNTT hiệu quả.
   • Use case: Xây dựng kế hoạch phát triển hạ tầng CNTT quốc gia.

2. Doanh nghiệp trong lĩnh vực CNTT và các ngành liên quan

   • Lợi ích: Hiểu rõ xu hướng phát triển, cơ hội và thách thức để đầu tư và ứng dụng CNTT phù hợp.
   • Use case: Lập chiến lược đầu tư công nghệ và phát triển sản phẩm phần mềm.

3. Các trường đại học và viện nghiên cứu

   • Lợi ích: Tham khảo khung lý thuyết, số liệu thực tiễn để phát triển chương trình đào tạo và nghiên cứu khoa học.
   • Use case: Thiết kế chương trình đào tạo CNTT theo nhu cầu thị trường.

4. Nhà đầu tư trong và ngoài nước

   • Lợi ích: Đánh giá tiềm năng và rủi ro khi đầu tư vào ngành CNTT Việt Nam.
   • Use case: Quyết định đầu tư vào các dự án công nghệ và doanh nghiệp phần mềm.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao phát triển CNTT lại quan trọng đối với Việt Nam?
   CNTT là ngành kinh tế mũi nhọn, giúp nâng cao năng suất lao động, giảm chi phí sản xuất và tạo giá trị gia tăng cao. Nó còn thúc đẩy sự phát triển bền vững và hội nhập kinh tế quốc tế.

2. Hiện trạng ứng dụng CNTT trong doanh nghiệp Việt Nam ra sao?
   Đến năm 2005, khoảng 80% doanh nghiệp đã ứng dụng CNTT, nhưng mức đầu tư còn thấp, chỉ chiếm khoảng 0,17% doanh thu, chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển lâu dài.

3. Những thách thức lớn nhất trong phát triển CNTT ở Việt Nam là gì?
   Bao gồm hạ tầng chưa đồng bộ, nguồn nhân lực chất lượng cao thiếu hụt, tỷ lệ vi phạm bản quyền phần mềm cao và chính sách chưa đồng bộ, hiệu quả đầu tư thấp.

4. Việt Nam có thể học hỏi kinh nghiệm gì từ các nước phát triển CNTT?
   Việt Nam nên tập trung phát triển hạ tầng hiện đại, hoàn thiện khung pháp lý bảo vệ sở hữu trí tuệ, phát triển nguồn nhân lực và khuyến khích đầu tư chiến lược vào công nghiệp phần mềm và dịch vụ CNTT.

5. Chính phủ đã có những chính sách gì để thúc đẩy phát triển CNTT?
   Chính phủ đã ban hành nhiều nghị quyết, quyết định như Chỉ thị số 58-CT/TW, Luật CNTT 2006, các chương trình hành động phát triển công nghiệp phần mềm và chính phủ điện tử, đồng thời thành lập các cơ quan quản lý chuyên trách.

Kết luận

• CNTT là ngành kinh tế mũi nhọn, đóng vai trò then chốt trong phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế của Việt Nam.
• Thực trạng phát triển CNTT còn nhiều hạn chế về hạ tầng, nguồn nhân lực và hiệu quả đầu tư, cần có giải pháp đồng bộ.
• Luận văn đã phân tích chi tiết thực trạng, chỉ số quốc tế và đề xuất các giải pháp phát triển hạ tầng, hoàn thiện pháp lý, phát triển nguồn nhân lực và khuyến khích đầu tư.
• Các bước tiếp theo cần tập trung vào triển khai các chính sách, nâng cao nhận thức doanh nghiệp và đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong quản lý nhà nước.
• Kêu gọi các bên liên quan phối hợp hành động để đưa CNTT Việt Nam phát triển bền vững, góp phần hiện thực hóa mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Phần mở đầu. Công nghệ thông tin và vai trò của nó trong sự phát triển kinh tế, xã hội. Thực trạng phát triển CNTT ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay. Cơ hội ,thách thức và một số giải pháp phát triển CNTT tại Việt nam.

CÔNG NGHỆ THÔNG TIN VÀ VAI TRÒ CỦA NÓ TRONG SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI .1 KHÁI NIỆM CHUNG VỀ CÔNG NGHỆ THÔNG TIN 1.1 Khái niệm và đặc điểm của Công nghệ thông tin 1.1 Một số khái niệm về CNTT. Công nghệ thông tin (CNTT) là thuật ngữ dùng để chỉ các ngành khoa học và công nghệ liên quan đến thông tin và các quá trình xử lý thông tin gồm tri thức, sự kiện, số liệu âm thanh, hình ảnh. Vì vậy, CNTT là hệ thống các phương pháp khoa học, công nghệ, phương tiện, công cụ, bao gồm chủ yếu là các máy tính, mạng truyền thông và hệ thống các kho dữ liệu nhằm tổ chức, lưu trữ, truyền dẫn và khai thác, sử dụng có hiệu quả các nguồn thông tin trong mọi lĩnh vực hoạt động kinh tế, xã hội, văn hóa,… của con người. Tuy khái niệm thông tin rất phổ biến trong đời sống con người nhưng những nội dung khoa học chung nhất về thông tin và quá trình thông tin mới chỉ được bắt đầu được nghiên cứu từ giữa thế kỷ 20, khi nhu cầu truyền tin của con người tăng rất nhanh.

Một trong những thành tựu đặc sắc của lý thuyết truyền tin là việc đưa ra khái niệm lượng thông tin. Lý thuyết về lượng thông tin ra đời đã tạo nền móng cho con người phát hiện ra thêm nhiều quy luật của thông tin và quá trình truyền tin. Thông tin có nhiều loại khác nhau có thông tin là các số liệu, dữ liệu thu thập, điều tra, khảo sát. Từ đó qua phân tích, tổng hợp sẽ thu được những thông tin có giá trị cao hơn.

CNTT và truyền thông (ICT) bao gồm 4 trụ cột cấu thành: ứng dụng ICT, nguồn nhân lực ICT, công nghiệp ICT và cơ sở hạ tầng ICT. Lĩnh vực ứng dụng ICT gồm: kinh tế, xã hội, quản lý và những kết quả ứng dụng như : chính phủ điện tử , giáo dục điện tử, truyền thông và giải trí điện tử … z 5 Công nghiệp ICT gồm Công nghiệp phần mềm (CNPM), Công nghiệp phần cứng( CNPC), Công nghiệp điện tử cùng các nhân tố hỗ trợ như trí thức, thông tin, dữ liệu…. CNPC bao gồm: máy tính, công nghiệp điện tử, công nghiệp sản xuất thiết bị viễn thông. CNPM là một ngành kinh tế nhằm nghiên cứu, xây dựng phát triển , sản xuất và phân phối các sản phẩm phần mềm, cung cấp các dịch vụ đào tạo, huấn luyện, tư vấn các giải pháp, hỗ trợ kỹ thuật, bảo trì cho người tiêu dùng… Nguồn nhân lực ICT gồm : người lãnh đạo, người sử dụng, Doanh nghiệp và chuyên gia.

Cơ sở hạ tầng ICT gồm: điện thoại di động, cố định, internet, băng thông, cước. Bốn thành phần này có mối quan hệ tương hỗ chặt chẽ tạo nên sức mạnh ICT, được thúc đẩy và phát triển bởi 3 chủ thể là người sử dụng, Doanh nghiệp và Chính phủ. Máy tính điện tử và việc xử lý thông tin bằng máy tín điện tử là thành phần cốt lõi của CNTT. Máy tính điện tử (MTĐT).

Để chế tạo ra MTĐT người ta phải tìm được cách biểu diễn thông tin bằng các tín hiệu kỹ thuật và cách thực hiện các hoạt động lưu trữ, xử lý thông tin bằng các biện pháp xử lý kỹ thuật trên các tín hiệu tương ứng. MTĐT đã trở thành thiết bị xử lý thông tin thống nhất và đa năng. Trên nguyên tắc mọi quá trình xử lý thông tin đều có thể quy về một trình tự thực hiện liên tiếp của các phép toán sơ cấp đơn giản, cấu trúc một MTĐT gồm: bộ lôgic số học thực hiện các phép toán sơ cấp theo trình tự quy định, bộ nhớ để ghi các chương trình tính toán và dữ liệu, các thiết bị đưa dữ liệu vào và đưa kết quả ra. Kết cấu này được gọi là phần cứng của máy tính, nó là bộ khung vật chất cơ bản cho quá trình xử lý thông tin.

Phần lôgic của quá trình xử lý thông tin được người dùng đưa vào để điều khiển thông qua các lệnh. Tập hợp các lệnh đó tạo nên một chương trình xử lý thông tin và đó gọi là phần mềm của máy tính. Tuỳ theo mục đích của người sử dụng mà chọn phần mềm tương ứng, đây là phần linh hoạt nhất của máy tính và mang nhiều dấu ấn đặc trưng của con người. Cuối những năm 80, đầu những năm 90 là thời kỳ bùng nổ của Cách mạng Viễn thông truyền dữ liệu trên cơ sở kỹ thuật cáp quang, z 6 vệ tinh và vi ba số tạo khả năng thiết lập hệ thống siêu xa lộ thông tin, góp phần xây dựng kết cấu hạ tầng thông tin làm nền móng cho một xã hội thông tin.

Internet là một danh từ riêng dùng để chỉ hệ thống các mạng máy tính toàn cầu, mạng của các mạng, giúp cho người sử dụng ở bất kỳ máy tính nào cũng có thể truy cập tới thông tin tại các máy tính khác và có thể đối thoại trực tiếp với người sử dụng trên đó. Có thể nói, internet đã và đang làm thay đổi rất nhiều trong hoạt động thường nhật của người dân cũng như các công tác của các tổ chức lớn, nhỏ. Internet giờ đây là một phương tiện phổ biến giúp hàng trăm triệu người trên toàn thế giới có thể kết nối với nhau. Về cơ sở vật chất, internet sử dụng một phần hệ thống mạng thông tin viễn thông công cộng.

Về mặt công nghệ, internet sử dụng giao thức có tên là TCP/IP là giao thức điều khiển truyền thông. Để thích ứng, các mạng nội bộ và mạng bên ngoài cũng sử dụng giao thức này. Lúc mới bắt đầu có 4 dịch vụ internet gồm : thư điện tử, truy cập cơ sở dữ liệu, truyền tệp dữ liệu, truy nhập từ xa. Đến nay internet Việt Nam trở nên đa dạng hình thức và số lượng.

ADSL,VoIP,Wifi, Internet công cộng và các dịch vụ gia tăng trên mạng khác như : video, forum, chat, game online… Internet có tính hấp dẫn ở mức độ nhất định khiến đầu tư vào lĩnh vực này được nhiều thành phần kinh tế trong và ngoài nước đã tham gia ở những hình thức, phương pháp khác nhau như : khai thác dịch vụ đầu cuối, dịch vụ ứng dụng trên mạng, dịch vụ truy nhập internet tốc độ cao. Đối với người sử dụng internet, thư điện tử (email) đã thực sự thay đổi dịch vụ thư tín truyền thống. Đó là ứng dụng rất phổ biến trên mạng hiện nay. Người dùng có thể đối thoại với người sử dụng khác trên mạng và đối thoại có âm thanh và hình ảnh thông qua những thiết bị ngoại vi tân tiến.

Dịch vụ được sử dụng phổ biến và rộng rãi nhất trên internet là World Wide Web viết tắt là WWW, đây là kỹ thuật truyền tin siêu văn bản và là một phương thức tham khảo chéo được sử dụng rộng rãi để truyền tin trên mạng. Khi vào trang Web ta có thể tìm kiếm được thông tin khác nhau và khối lượng thông tin rất lớn, bao gồm tất cả các thể loại tin từ tin tức kinh tế, xã hội, đến các lĩnh vực y tế, âm nhạc, thể thao, phim truyện,…. z 7 Thương mại điện tử (TMĐT) Thuật ngữ TMĐT đã được khá nhiều học giả và các tổ chức nghiên cứu xây dựng. Hiểu theo nghĩa rộng là việc tiến hành kinh doanh thông qua internet, bán hàng hoá và dịch vụ với phương thức giao nhận sử dụng nhân công cũng sử dụng phương thức trực tuyến bằng các công nghệ số hóa như phần mềm máy tính.

Một định nghĩa mô tả Thương mại điện tử là “ Sử dụng các phương pháp và thủ tục điện tử để tiến hành toàn bộ các hoạt động kinh doanh bao gồm cả các hoạt động quản lý điều hành”. Uỷ ban Liên Hiệp quốc về Luật Thương mại Quốc tế định nghĩa TMĐT là “ Các hoạt động thương mại sử dụng một thông điệp số liệu để tiến hành, giao chuyển, nhận hoặc lưu chứa bằng các công cụ điện tử, quang hoặc các công cụ tương tự bao gồm song không giới hạn như trao đổi dữ liệu điện tử (EDI), thư điện tử, điện tín, telex hoặc telecopy”. TMĐT có thể được phân thành ba loại quan hệ: Quan hệ giữa thành phần kinh doanh với thành phần kinh doanh (B2B), quan hệ giữa thành phần kinh doanh với người tiêu dùng (B2C) và quan hệ giữa người tiêu dùng với người tiêu dùng(C2C). Internet cũng chứa đựng những băng tần rộng hơn của các hoạt động thương mại tiềm năng và các hoạt động trao đổi thông tin.

Nó tạo ra cho các công ty, các cá nhân và các chính phủ một cơ sở hạ tầng điện tử, cho phép thiết lập các thị trường bán đấu giá ảo về hàng hoá và dịch vụ. Các chính phủ ở một số quốc gia phát triển và đang phát triển đã tiến hành tái tổ chức lại việc quản lý điều hành các hệ thống mua bán công cộng, tương đương với mức 10% tổng GDP trên internet, mở ra một triển vọng mới các quan hệ giao dịch có quy mô lớn trong quan hệ giữa thành phần kinh doanh với Chính phủ(B2C). Công nghệ cũng đang được các chính phủ sử dụng để chuyển tải hoặc nhận các thông tin (G2B,G2C) nhằm nâng cao tính chất thuận tiện và giảm bớt chi phí của các hệ thống thanh toán và nộp thuế(C2G). Các nhà kinh doanh sử dụng công nghệ để quản trị các dịch vụ sau bán hàng và phát triển các thị trường tiêu dùng trực tiếp.

Cơ sở hạ tầng mạng lưới như viễn thông, vô tuyến, truyền hình cáp , internet và các mạng dùng riêng intranet được sử dụng để thực hiện các giao dịch thương mại điện tử. Mối quan tâm tập trung hiện thời là thương mại điện tử trên nền internet. Một hoạt động thương mại điện tử, thường liên quan đến các bước liệt kê dưới đây tạo ra một dải đa dạng lớn về các dịch vụ cung cấp : z 8 - Khách hàng ngồi trước màn hình máy tính cá nhân hoặc các phương tiện truy cập khác. - Tiến hành truy cập vào trang web với các thông tin quang bá (dịch vụ quảng cáo).

- Truy cập vào internet (dịch vụ thông tin). - Đặt hàng một sản phẩm (dịch vụ phân phối) và thanh toán cho sản phẩm đó(dịch vụ tài chính). - Tải về các sản phẩm, nếu nó có thể sử dụng công nghệ số, hoặc sẽ được gửi qua đường thư (dịch vụ giao nhận). Thương mại điện tử mang lại lợi ích to lớn là thời gian giao dịch nhanh với chi phí thấp .