phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung luận văn đƣợc kết cấu thành 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay của các Ngân hàng thƣơng mại. Chƣơng 2: Thực trạng công tác hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay tại NH TMCP Xuất Nhập Khẩu VIệt Nam – CN Buôn Ma Thuột. Chƣơng 3: Giải pháp tăng cƣờng hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay tại NH TMCP Xuất Nhập Khẩu Việt Nam – CN Buôn Ma Thuột. Tổng quan tài liệu Tại hội thảo chuyên đề về Quản trị rủi ro tín dụng ngân hàng trong khuôn khổ Banking Vietnam 2013, RRTD tiếp tục đƣợc khẳng định là rủi ro lớn nhất trong hoạt động ngân hàng hiện nay.
Tình hình nợ xấu tăng cao trong những năm gần đây đang đòi hỏi các ngân hàng phải có giải pháp xử lý cấp bách những hệ lụy mà RRTD đã gây ra, cũng nhƣ sự cần thiết phải hạn chế RRTD nói chung và đặc biệt hơn nữa là rủi ro trong hoạt động cho vay. Về khách quan không khó để nói rằng tình hình nợ xấu tăng cao trong những năm gần đây là do kinh tế toàn cầu sau khủng hoảng phục hồi yếu, kinh tế trong nƣớc gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là thị trƣờng bất động sản trầm lắng. Tuy nhiên, thực tế cũng phải nhìn nhận đã có nhiều yếu tố chủ quan về phía ngân hàng cũng khiến cho RRTD tăng cao hơn nhƣ: hệ thống đánh giá tín dụng nội bộ còn yếu và mang nhiều yếu tố định tính; việc đánh giá giá trị tài sản đảm bảo chƣa chuẩn; công tác kiểm toán nội bộ lỏng lẻo; chƣa có hoặc chƣa phát huy tốt vai trò của hệ thống cảnh báo sớm… Qua khảo sát về nội dung nghiên cứu các luận văn trƣớc đây cũng nhƣ trên một số website thì đã có những tác giả nghiên cứu đến những vấn đề liên quan đến đề tài RRTD trong cho vay. Cụ thể nhƣ: Luan van 5 “Hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Đông Nam Á – Chi nhánh Đà Nẵng”, Nguyễn Thị Tƣờng Vy (2012), Luận văn thạc sĩ quản trị kinh doanh, Đại học Đà Nẵng.
Luận văn tập trung nghiên hạn chế RRTD trong cho vay tại Ngân hàng Thƣơng mại cổ phần Đông Á chi nhánh Đà Nẵng từ Nẵng từ năm 2009 - 2011. Trên cơ sở nghiên cứu, luận văn đã trình bày sơ lƣợc về RRTD và những hạn chế RRTD trong cho vay DN tại các NHTM; Đi sâu vào phân tích, lý giải thực trạng hạn chế RRTD đối với khách hàng Doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Đông Á chi nhánh Đà Nẵng, qua đó đánh giá đƣợc những nguyên nhân dẫn đến những tồn tại trong hạn chế rủi ro tín dụng đối với khách hàng Doanh nghiệp của NH TMCP Đông Á chi nhánh Đà Nẵng. “Quản lý rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Kỹ Thương Việt Nam – Chi nhánh TP Hồ Chí Minh”, Lê Nguyễn Phƣơng Ngọc (2007), Luận văn thạc sĩ kinh tế, trƣờng Đại học Kinh tế TP. Qua luận văn này, tác giả đã nghiên cứu những vấn đề lý luận của RRTD, thực trạng hoạt động kinh doanh, hoạt động tín dụng, tồn tại của việc hạn chế RRTD đang đƣợc thực hiện và nguyên nhân của nó tại Techcombank Hồ Chí Minh, thông qua đó đƣa ra một số giải pháp, kiến nghị nhằm góp phần nâng cao chất lƣợng tín dụng tại Techcombank Hồ Chí Minh.
“Giải pháp phòng ngừa và hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng TMCP Quân Đội – CN Hoàng Quốc Việt”, Trƣơng Thị Vân Anh (2012), Khóa luận tốt nghiệp, Học Viện Ngân Hàng (Hà Nội). Tác giả đã hệ thống hóa những lý luận cơ bản về phòng ngừa và hạn chế RRTD trong vay DNVVN. Phân tích, đánh giá thực trạng phòng ngừa và hạn chế RRTD trong cho vay DNVVN tại Ngân Hàng TMCP Quân Đội – Luan van 6 CN Hoàng Quốc Việt, từ đó nêu lên giải pháp phòng ngừa và hạn chế RRTD trong cho vay DNVVN cho Ngân Hàng. “Kiểm soát tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng TMCP Quân Đội – CN Hồ Chí Minh”, Cao Thị Hồng Nhung (2008), Luận văn thạc sĩ Kinh Tế, Trƣờng Đại học Kinh Tế TP Hồ Chí Minh.
Luận văn nghiên cứu nội dung và phân tích vai trò của hoạt động kiểm soát tín dụng. Trên cơ sở nghiên cứu các đặc điểm của DNVVN, tác giả đƣa ra các biện pháp mang tính thực tiễn nhằm hoàn thiện kiểm soát tín dụng DNVVN không chỉ áp dụng tại Ngân hàng TMCP Quân Đội – CN Hồ CHí Minh mà đối với các ngân hàng thực hiện cho vay DNVVN. “Quản lý rủi ro tín dụng tại NH TMCP Sài Gòn – Hà Nội”, Nguyễn Mạnh Phát (2012), Luận văn thạc sĩ Tài chính Ngân hàng, Trƣờng Đại học Quốc Gia Hà Nội. Luận văn đã làm rõ đƣợc những hạn chế, những mặt đạt đƣợc và những vấn đề phát sinh trong công tác quản lý rủi ro tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn – Hà Nội.
Từ đó đã đƣa ra đƣợc một số biện pháp nhằm giảm thiểu rủi ro, tăng cƣờng chất lƣợng công tác quản trị rủi ro tại Ngân hàng. Theo tôi tìm hiểu thì vấn đề RRTD nói chung và vấn để RRTD trong cho vay nói riêng đã đƣợc nhiều luận văn ở cấp độ Thạc Sĩ hay Tiến sĩ chọn làm đề tài nghiên cứu ở từng Ngân hàng cụ thể; và đối với mỗi ngân hàng thì thực tế RRTD trong cho vay và công tác quản lý RRTD lại rất khác nhau. Hiện tại, rất nhiều ngân hàng đã đƣợc chọn để nghiên cứu vấn đề này trong các luận văn, nhƣng Ngân hàng TMCP Xuất Nhập Khẩu Việt Nam – Chi nhánh Buôn Ma Thuột thì chƣa từng đƣợc nghiên cứu. Vì vậy, tôi đã chọn đề tài này với mong muốn có thể góp phần hoàn thiện trong công tác quản lý để hạn chế RRTD trong cho vay tại Ngân hàng TMCP Xuất Nhập Khẩu Việt Nam – Chi nhánh Buôn Ma Thuột.
Luan van 7 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HẠN CHẾ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. RỦI RO TÍN DỤNG TRONG CHO VAY ĐỐI VỚI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Khái niệm về rủi ro tín dụng của Ngân hàng thƣơng mại a. Khái niệm rủi ro Rủi ro, theo nghĩa chung nhất, đƣợc hiểu là điều không tốt lành, không tốt bất ngờ xảy đến.
Đây là cách hiểu thông thƣờng nhất. Những gì đƣợc coi là rủi ro luôn mang lại những điều mà con ngƣời không mong muốn. Khi “rủi ro” xảy ra luôn đồng nghĩa với việc chủ thể tiếp nhận nó phải chịu một sự thiệt hại nào đó. Vậy, ta có thể định nghĩa “Rủi ro là xuất hiện một biến cố không mong đợi gây ra thiệt hại cho một sự việc, rủi ro có thể xảy ra trong mọi hoạt động, mọi lĩnh vực mà không phụ thuộc vào ý muốn của con người.
Khái niệm rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay Rủi ro trong kinh doanh ngân hàng là khả năng mà một tiến trình hoặc một sự kiện nào đó gây ra một kết cục không mong đợi lên tình hình tài chính của ngân hàng hay cản trở ngân hàng thực hiện các mục tiêu đã định. Theo quyết định 493/2005/QĐ-NHNN ngày 22/04/2005 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nƣớc: “Rủi ro tín dụng là khả năng xảy ra tổn thất trong hoạt động ngân hàng của tổ chức tín dụng do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện nghĩa vụ của mình theo cam kết”. Luan van 8 Rủi ro tín dụng trong cho vay là rủi ro mà các dòng tiền được hẹn trả theo hợp đồng (như tiền lãi, tiền gốc hoặc cả hai) từ các khoản cho vay sẽ không được trả đầy đủ. Đặc điểm rủi ro tín dụng trong cho vay của ngân hàng thƣơng mại - Rủi ro tín dụng mang tính tất yếu: Rủi ro tín dụng luôn tồn tại và gắn liền với hoạt động tín dụng.
Chấp nhận rủi ro là tất yếu trong hoạt động ngân hàng. Các ngân hàng cần phải đánh giá các cơ hội kinh doanh dựa trên mối quan hệ rủi ro – lợi ích nhằm tìm ra những cơ hội đạt đƣợc những lợi ích xứng đáng với mức rủi ro chấp nhận. Ngân hàng sẽ hoạt động tốt nếu mức rủi ro mà ngân hàng gánh chịu là hợp lý và kiểm soát đƣợc đồng thời phải nằm trong phạm vi khả năng các nguồn lực tài chính và năng lực tín dụng của ngân hàng. - Rủi ro tín dụng mang tính gián tiếp: Rủi ro tín dụng xảy ra sau khi ngân hàng giải ngân vốn vay và trong quá trình sử dụng vốn vay của khách hàng.
Do tình trạng thông tin bất cân xứng nên thông thƣờng ngân hàng ở vào thế bị động, ngân hàng thƣờng biết thông tin sau hoặc không chính xác về những khó khăn thất bại của khách hàng và do đó thƣờng có những ứng phó chậm trễ. - Rủi ro tín dụng có tính chất đa dạng, phức tạp: Đặc điểm này thể hiện ở sự đa dạng, phức tạp của nguyên nhân gây rủi ro tín dụng cũng nhƣ diễn biến sự việc, hậu quả khi rủi ro xảy ra. Phân loại rủi ro thƣờng gặp trong hoạt động cho vay Căn cứ vào nguyên nhân phát sinh rủi ro, rủi ro tín dụng được phân chia thành các loại sau: Luan van 9 - Rủi ro giao dịch: là một hình thức của RRTD mà nguyên nhân phát sinh là do những hạn chế trong quá trình giao dịch và xét duyệt cho vay và đánh giá khách hàng. Rủi ro giao dịch có 3 nhóm chính là: + Rủi ro lựa chọn: là rủi ro có liên quan đến quá trình đánh giá và phân tích tín dụng, khi ngân hàng lựa chọn những phƣơng án vay vốn có hiệu quả để ra quyết định cho vay.
+ Rủi ro nghiệp vụ: là rủi ro liên quan đến công tác quản lý khoản vay và hoạt động cho vay, bao gồm cả việc sử dụng hệ thống xếp hạn rủi ro và kỹ thuật xử lý các khoản cho vay có vấn đề. + Rủi ro bảo đảm: phát sinh từ các tiêu chuẩn bảo đảm nhƣ các điều khoản trong hợp đồng cho vay, các loại tài sản đảm bảo, chủ thể đảm bảo, cách thức đảm bảo và mức cho vay trên giá trị của tài sản đảm bảo.