Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về rủi ro tín dụng của Ngân hàng thương mại. Chương 2: Phương pháp nghiên cứu. Chương 3: Thực trạng hạn chế rủi ro tín dụng tại NHTM Sài Gòn Hà Nội, Chi nhánh Vĩnh Phúc. Chương 4: Giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng tại NHTM Sài Gòn Hà Nội, chi nhánh Vĩnh Phúc.
4 z CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ RỦI RO TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Tình hình nghiên cứu trong nước Đề tài “ Hạn chế rủi ro tín dụng tại NHTMCP Sài Gòn - Hà Nội” đã đƣợc nhiều tác giả nghiên cứu trƣớc đây. Tuy nhiên, các nghiên cứu đa phần tập trung vào phân tích và đề xuất giải pháp hạn chế rủi ro trong các chi nhánh NHTMCP Sài Gòn - Hà Nội nhƣ chi nhánh Đà Nẵng và trong toàn hệ thống ngân hàng NHTMCP Sài Gòn - Hà Nội nói chung hay các nghiên cứu tại các ngân hàng thƣơng mại khác trong hệ thống các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam nhƣ ngân hàng Công thƣơng Việt Nam, ngân hàng Ngoại thƣơng Việt Nam, ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam.
Ngô Thị Thanh Trà (2010) Các giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng tại ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam, chi nhánh Nam Sài Gòn, Luận văn thạc sỹ kinh tế, Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh. Tác giả đã nghiên cứu giải quyết ba vấn đề: thứ nhất, hệ thống hóa cơ sở lý luận quản trị rủi ro tín dụng của ngân hàng. Thứ 2, phân tích tình hình hoạt động kinh doanh và hoạt động tín dụng, thực trạng về rủi ro tín dụng của Ngân hàng TMCP Ngoại Thƣơng - chi nhánh Nam Sài Gòn từ đó nhận biết đƣợc những mặt tích cực cũng nhƣ những mặt hạn chế của những biện pháp phòng chống rủi ro mà ngân hàng đang áp dụng. Thứ 3, tác giả đề xuất một số các giải pháp có thể áp dụng trong thực tiễn để ngăn ngừa và hạn chế rủi ro tín dụng, giúp nâng cao hiệu quả và chất lƣợng tín dụng để đảm bảo hoạt động kinh doanh của chi nhánh đƣợc ổn định.
Nguyễn Thị Thùy Dung (2013) Quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Gia Lâm - Hà Nội, Luận văn thạc sĩ Đại 5 z học Nông Nghiệp Hà Nội. Tác giả đã phân tích đánh giá thực trạng quản trị rủi ro túi dụng tại NH NN & PTNT Gia Lâm, trên sở đó đề xuất các giải pháp chủ yếu nhằm quản trị rủi ro tín dụng góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của NH NN & PTNT Gia Lâm. Nguyễn Thị Hoài Phƣơng (2012) Quản lý nợ xấu tại ngân hàng thương mại Việt Nam, Luận án tiến sỹ kinh tế, Đại học Kinh tế quốc dân. Xuất phát từ những hạn chế trong quản lý nợ xấu tại các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam, luận án đƣa ra những đề xuất mới.
Tác giả đề xuất Ngân hàng nhà nƣớc cần phải thống nhất phƣơng pháp và nội dung quản lý nợ xấu. Tác giả cũng khẳng định mô hình quản lý rủi ro tín dụng tổng thể là mô hình hiểu quả trong việc quản lý nợ xấu cho các ngân hàng thƣơng mại tại Việt Nam. Nguyễn Thị Bích Thủy (2013) Quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng TMCP Sài Gòn – Hà Nội, chi nhánh Đà Nẵng, Luận văn thạc sĩ kinh tế, Đại học Đà Nẵng – 2012) tập trung nghiên cứu việc quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng Sài Gòn – Hà Nội, chi nhánh Đà Nẵng. Nguyễn Tiến Điền (2012), Giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thương mại tỉnh Bình Phước, Luận văn thạc sĩ kinh tế, Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh.
Tác giả phân tích dựa trên cơ sở phân tích thực trạng rủi ro tín dụng, các nguyên nhân cơ bản dẫn tới rủi ro tín dụng của các ngân hàng trên địa bàn tỉnh Bình Phƣớc. Từ đó đề tài đƣa ra các giải pháp ở cấp độ cơ quan quản lý nhà nƣớc cũng nhƣ các giải pháp áp dụng cho các ngân hàng thƣơng mại trên địa bàn. Nguyễn Thị Thu Đông (2012), Nâng cao chất lượng tín dụng tại ngân hàng thương mại cổ phần ngoại thương việt nam trong quá trình hội nhập ,Luận án tiến sỹ kinh tế, Đại học Kinh tế quốc dân. Tác giả đã xác định đƣợc các thông lệ, chuẩn mực quốc tế quan trọng mà các NHTM Việt Nam phải điều chỉnh để đảm bảo những điều kiện khi hội nhập kinh tế quốc tế.
Tác giả 6 z đã đƣa ra các yếu tố chủ yếu ảnh hƣởng đến sức cạnh tranh của NHTM trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế nhƣ: vốn và tài chính, quản trị ngân hàng hiện đại, nguồn nhân lực, công nghệ mới cung ứng dịch vụ và uy tín. Tác giả đã sử dụng ma trận SWOT phục vụ cho việc xác định chiến lƣợc hoạt động kinh doanh của Ngân hàng Ngoại thƣơng Việt Nam, từ đó đề xuất những giải pháp nhằm phát riển NH Ngoại thƣơng Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay. Bùi Minh Phƣơng (2012) Nâng cao chất lượng tín dụng tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam, Luận văn Thạc sỹ kinh tế, Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh. Tác giả đã hệ thống hóa, làm sáng tỏ lý luận về chất lƣợng tín dụng và nâng cao chất lƣợng tín dụng và sự gia tăng áp lực cạnh tranh trong hoạt động kinh doanh của NHTM.
Bên cạnh đó luận văn cũng đƣa ra các mô hình mới về quản lý chất lƣợng tín dụng. Trên cơ sở phân tích thực trạng tín dụng tại ngân hàng công thƣơng Việt Nam, luận văn chỉ ra những điểm còn hạn chế cần sửa đổi và hƣớng sửa đổi trong quản lý tín dụng tại hệ thống ngân hàng thƣơng mại cổ phần Công Thƣơng Việt Nam. Nguyễn Toàn Trung (2010) Phân tích rủi ro tín dụng tại Chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Quảng Nam, luận văn thạc sĩ quản trị kinh doanh, Đại học Đà Nẵng. Tác giả đã hệ thống lại các vấn đề lý luận về rủi ro tín dụng Ngân hàng thƣơng mại: Khái niệm về rủi ro tín dụng, quan niệm về rủi ro tín dụng của NHTM, nguyên nhân, hậu quả và các yếu tố ảnh hƣởng đến rủi ro tín dụng.
Nguyễn Thị Nhƣ Quỳnh (2013) Giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng tại ngân hàng TMCP Sài Gòn – Hà Nội, chi nhánh Đà Nẵng, luận văn Thạc sĩ quản lý kinh tế, Đại học Đà Nẵng. Tác giả đã đƣa ra những lý luận cơ bản về tín dụng ngân hàng, phân tích thực trạng rủi ro tín dụng và đề xuất một số giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng tại ngân hàng TMCP Sài Gòn – Hà Nội, chi nhánh 7 z Đà Nẵng. Bên cạnh đó còn rất nhiều nghiên cứu về một chi nhánh/phòng giao dịch của trên cả nƣớc ngân hàng TMCP Sài Gòn – Hà Nội. Hạn chế rủi tín dụng là một chủ đề nghiên cứu không mới nhƣng luôn cần đƣợc nghiên cứu cập nhật, đặc biệt là đối với điều kiện của Việt Nam Đề tài tôi nghiên cứu sẽ tập trung phân tích và đề xuất giải pháp ngắn hạn và dài hạn mang tầm chiến lƣợc dƣới góc độ quản lý kinh tế nhằm hạn chế rủi ro tín dụng ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội chi nhánh Vĩnh Phúc trong điều kiện thực tiễn nền kinh tế Việt Nam hiện nay.
Khoảng trống nghiên cứu Đa phần các nghiên cứu trƣớc của các tác giả về đề tài Hạn chế rủi ro tín dụng tìm hiểu và phân tích đƣợc biểu hiện, đặc điểm của rủi ro tín dụng nói chung của NHTM. Các chỉ tiêu phân tích chƣa nêu rõ đƣợc yếu tố nào tác động đến rủi ro tín dụng. Các đề tài đề cập chủ yếu là các nhân tố khách quan. Một số đề tài dừng lại ở góc độ phân tích chỉ tiêu nợ xấu, chƣa tách tỷ trọng nợ xấu theo nhóm và ngành, qua đó cho thấy một số ngành thƣờng xuyên có rủi ro đặc thù ngành để xây dựng giải pháp hạn chế rủi ro phù hợp.
Các tác giả đi sâu vào quy trình tín dụng và phân tích rủi ro tín dụng chủ yếu tại khâu khởi tạo hồ sơ, kiểm tra, đề xuất và xử lý nợ. Chƣa đánh giá chi tiết các nguyên nhân khác tác động đến rủi ro tín dụng nhƣ: Đạo đức nghề nghiệp của cán bộ tín dụng, chất lƣợng chuyên môn của Cán bộ tín dụng, sự mất cân đối trong cung cấp thông tin của khách hàng vay, chƣa đƣa ra những giải pháp cụ thể về hạn chế rủi ro tín dụng gắn với đặc điểm và nguyên nhân. Và chƣa có bất kì một nghiên cứu nào đề cập đến vấn đề hạn chế rủi ro tín dụng tại ngân hàng TMCP Sài Gòn – Hà Nội, chi nhánh Vĩnh phúc. Những khoảng trống trên đây của các công trình nghiên cứu đã gợi cho tác giả hƣớng nghiên cứu mới nhằm thực hiện tốt luận văn của mình.
Những vấn đề cơ bản về tín dụng ngân hàng 1. Khái niệm tín dụng ngân hàng Tín dụng ngân hàng là giao dịch về tài sản giữa ngƣời cho vay và ngƣời đi vay, trong đó ngƣời cho vay chuyển giao tài sản cho ngƣời đi vay, sử dụng trong một khoảng thời gian nhất định và bên đi vay có nghĩa vụ hoàn trả nợ cả gốc và lãi một cách vôđiều kiện khi đến hạn thanh toán. Tín dụng ngân hàng không những là phƣơng tiện để tạo vốn mà còn là phƣơng tiện để tạo tiền góp phần tăng tổng phƣơng tiện thanh toán toàn xã hội. Bản chất của tín dụng là quan hệ vay mƣợn dựa trên nguyên tắc có hoàn trả giữa một bên là ngân hàng với một bên là tất cả các tổ chức và cá nhân trong xã hội, đƣợc thực hiện trên cơ sở ngân hàng huy động mọi nguồn vốn nhàn rỗi trong xã hội để đáp ứng nhu cầu vốn phát sinh trong hoạt động kinh doanh và tiêu dùng.
Tín dụng ngân hàng là sản phẩm đặc thù của ngân hàng thƣơng mại trong đó hoạt động tín dụng là hoạt động mang lại nguồn thu nhập lớn nhất cho ngân hàng. Tín dụng ngân hàng có vai trò quan trọng trong nền kinh tế thị trƣờng thông qua việc thúc đẩy lực lƣợng sản xuất phát triển, đáp ứng nhu cầu về vốn ngày càng phát triển trong nền kinh tế, thúc đẩy quá trình tích tụvà tập trung sản xuất , điều hoà vốn trong nền kinh tế do đó tín dụng ngân hàng đƣợc xem nhƣ là đòn bẩy trong chính sách kinh tế vĩ mô của nhà nƣớc.