MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Tín dụng là hoạt động quan trọng nhất của các ngân hàng thƣơng mại, phản ánh hoạt động đặc trƣng của ngân hàng, chiếm tỷ trọng cao nhất trong tổng tài sản, mang lại thu nhập lớn nhất song cũng là hoạt động mang lại rủi ro cao nhất cho ngân hàng. Trong môi trƣờng cạnh tranh ngày càng gay gắt, một số NHTMCP đã coi chính sách mở rộng tín dụng là một giải pháp để thu hút khách hàng, chiếm lĩnh thị ph n. Nhƣng không thể đồng nghĩa với việc hạ thấp các tiêu chuẩn đánh giá khách hàng, tìm cách lách rào kiểm soát, thông tin sai lệch… mà vẫn phải thực hiện đúng quy trình tín dụng để giảm tỷ lệ nợ xấu, tránh tổn thất cho ngân hàng.
Nhất là trong bối cảnh khủng hoảng nền kinh tế toàn c u, mà khởi nguồn là cuộc khủng hoảng tài chính từ Mỹ, thì những tác động của nó lên nền kinh tế Việt Nam đang hội nhập càng sâu và rộng với nền kinh tế thế giới nói chung và ngành ngân hàng Việt Nam nói riêng là không hề nhỏ. Trong những rủi ro thƣờng xuyên mà Ngân hàng phải đối mặt, rủi ro từ các khoản nợ xấu trong hoạt động cho vay là một nhân tố quan trọng ảnh hƣởng trực tiếp đến kết quả hoạt động kinh doanh và sức cạnh tranh của ngân hàng trên thị trƣờng tiền tệ. Do đó, hạn chế nợ xấu phát sinh và xử lý nợ xấu đã phát sinh càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết trong bối cảnh khủng hoảng tài chính toàn c u. Qua nhiều năm hình thành và phát triển NHTMCP Đ u tƣ và phát triển Việt Nam chi nhánh Phú Yên đã không ngừng đổi mới cả về chất và lƣợng góp ph n không nhỏ vào sự đổi mới của hệ thống ngân hàng Đ u tƣ và phát triển và sự phát triển của tỉnh Phú Yên.
Tuy nhiên hoạt động tín dụng của chi nhánh vẫn còn tiềm ẩn những rủi ro nhất định, thể hiện ở khía cạnh nợ xấu. Tỷ lệ nợ xấu từ 2010 đến 2012 có dấu hiệu ngày càng tăng mặc dù NHTMCP ĐT&PT chi nhánh Phú Yên đã áp dụng nhiều biện pháp để hạn chế nợ xấu, Luan van 2 tuy nhiên kết quả vẫn chƣa đạt đƣợc theo mục tiêu đề ra. Vì vậy, yêu c u phải hạn chế đến mức thấp nhất nợ xấu là mục tiêu hàng đ u trong công tác quản trị tín dụng nói riêng cũng nhƣ điều hành kinh doanh tại NHTMCPĐT&PT chi nhánh Phú Yên nói chung. Xuất phát từ những lý do nêu trên, tác giả quyết định chọn đề tài "Hạn chế nợ xấu trong cho vay khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng Đầu tƣ và Phát triển chi nhánh tỉnh Phú Yên" để nghiên cứu.
Mục tiêu nghiên cứu của đề tài - Nghiên cứu những vấn đề lý luận cơ bản về hạn chế nợ xấu đối với khách hàng doanh nghiệp của NHTM. - Khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng hạn chế nợ xấu đối với khách hàng doanh nghiệp tại NHTMCPĐT&PT chi nhánh Phú Yên giai đoạn 2010- 2012. - Đề xuất hệ thống các giải pháp và kiến nghị nhằm hạn chế nợ xấu đối với khách hàng doanh nghiệp tại NHTMCPĐT&PT chi nhánh Phú Yên. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: + Thực trạng công tác hạn chế nợ xấu trong cho vay khách hàng doanh nghiệp tại NHTMCPĐT&PT chi nhánh Phú Yên + Phân tích, tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến nợ xấu, từ đó đƣa ra các giải pháp nhằm phòng ngừa và xử lý nợ xấu.
- Phạm vi nghiên cứu: + Về nội dung: đề tài chỉ tập trung vào nội dung phòng ngừa và xử lý nợ xấu trong cho vay khách hàng doanh nghiệp, không bao gồm tất cả các vấn đề về quản trị rủi ro tín dụng. Luan van 3 + Nghiên cứu và thu thập số liệu về công tác hạn chế nợ xấu trong cho vay khách hàng doanh nghiệp tại NHTMCPĐT&PT chi nhánh Phú Yên trong khoảng thời gian từ năm 2010 đến năm 2012. Phƣơng pháp nghiên cứu - Phƣơng pháp luận vận dụng trong quá trình nghiên cứu: phƣơng pháp tổng hợp, thống kê, phân tích diễn giải và quy nạp để làm sáng tỏ vấn đề nghiên cứu. - Trên cơ sở những số liệu thực tế thu thập đƣợc, phƣơng pháp phân tích và tổng hợp đƣợc sử dụng nhằm tìm hiểu thực trạng, bản chất cũng nhƣ xu hƣớng trong công tác quản lý nợ xấu trong cho vay doanh nghiệp tại NHTMCPĐT&PT chi nhánh Phú Yên.
- Dữ liệu nghiên cứu: Do phòng kế hoạch nguồn vốn của NHTMCPĐT&PT chi nhánh Phú Yên cung cấp, đồng thời khai thác dữ liệu trên BCTK của Ngân hàng Nhà nƣớc Việt Nam. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài - Hệ thống hóa và tổng kết những lý luận cơ bản về phòng ngừa và xử lý nợ xấu trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng thƣơng mại. - Đánh giá thực trạng về trạng công tác phòng ngừa và xử lý nợ xấu; phân tích các nguyên nhân dẫn đến nợ xấu tại NHTMCPĐT&PT chi nhánh Phú Yên. - Đề xuất các giải pháp nhằm phòng ngừa và xử lý nợ xấu tại NHTMCPĐT&PT chi nhánh Phú Yên.
Bố cục của đề tài Ngoài ph n mở đ u, kết luận, luận văn gồm 3 chƣơng: - Chƣơng 1 : Cơ sở lý luận về hạn chế nợ xấu trong cho vay khách hàng doanh nghiệp của ngân hàng thƣơng mại. Luan van 4 - Chƣơng 2: Thực trạng hạn chế nợ xấu trong cho vay khách hàng doanh nghiệp tại NHTMCPĐT&PT chi nhánh Phú Yên. - Chƣơng 3: Giải pháp hạn chế nợ xấu trong cho vay khách hàng doanh nghiệp tại NHTMCPĐT&PT chi nhánh Phú Yên. Tổng quan tài liệu nghiên cứu Trong quá trình nghiên cứu, tìm hiểu tài liệu thực tiễn liên quan đến đề tài quản lý nợ xấu, tác giả đã tham khảo nhiều tài liệu, công trình nghiên cứu có liên quan nhƣ sau: + Luận văn thạc sĩ của Mai Thị Kim Phƣợng: "Quản lý nợ xấu tại Ngân hàng TMCP Ngoại Thƣơng chi nhánh Phú Tài" (2010): đề tài đã tổng quan về quản lý nợ xấu của Chi nhánh tại địa bàn Khu công nghiệp Phú Tài trong công tác cho vay lĩnh vực sản xuất đồ gỗ xuất khẩu.
Qua nghiên cứu thực trạng tại chi nhánh tác giả đã đƣa ra đƣợc các giải pháp nhằm nâng cao quản lý nợ xấu tại chi nhánh cụ thể bằng cách hạn chế cho vay tập trung vào một vài ngành nghề chính ở địa bàn Khu công nghiệp, cơ cấu lại ngành nghề cho vay để hạn chế rủi ro nhất định. Qua luận văn này tác giải đã tham khảo một số giải pháp quản lý nợ xấu để làm nội dung tham khảo cho ph n giải pháp của đề tài. + Luận văn thạc sĩ của Nguyễn Thị Hằng “Giải pháp hạn chế nợ xấu đối với khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn chi nhánh Gia Lai” (2012): đề tài hệ thống hóa cơ sở lý luận về nợ xấu đối với khách hàng doanh nghiệp, đánh giá thực trạng nợ xấu đối với khách hàng doanh nghiệp tại chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp Gia Lai; Đƣa ra những nguyên nhân dẫn đến nợ xấu: mô hình quản trị rủi ro không phù hợp từ đó đƣa ra các nhóm giải pháp cụ thể chuyển đổi mô hình quản trị rủi ro. Qua luận văn này tác giả đã tham khảo nội dung nợ xấu để hệ thống cơ sở lý luận cho đề tài.
Luan van 5 + Luận văn thạc sĩ của Nguyễn Anh Dũng “Quản trị rủi ro tín dụng tại chi nhánh Ngân hàng Đ u tƣ và Phát triển”: Đề tài đã tìm ra đƣợc nguyên nhân gây ra rủi ro, hạn chế của công tác QTRR tín dụng và đề xuất các giải pháp khả quan nhằm nâng cao hệ thống QTRR tín dụng tại NH Đ u tƣ và Phát triển Chi nhánh. Qua luận văn này tác giả đã tham khảo nội dung quản trị rủi ro tín dụng để hệ thống cơ sở lý luận cho đề tài. + Luận văn thạc sĩ Lê Thị Hoài Diễm “Giải pháp phòng ngừa và xử lý nợ xấu Ngân hàng TMCP Công Thƣơng- Chi nhánh Đà Nẵng”(2012): Luận văn này đã đƣợc nghiên cứu và đƣa ra các giải pháp phòng ngừa và xử lý nợ xấu cho toàn chi nhánh. Qua đó, tác giả tham khảo cơ sở lý luận về nợ xấu trong cho vay doanh nghiệp phù hợp với Ngân hàng Đ u tƣ và Phát triển- Chi nhánh Phú Yên.
+ Luận văn thạc sĩ của Tr n Văn Ba “Quản lý nợ xấu tại Ngân hàng Đ u tƣ và phát triển- Chi nhánh Phú Tài” (2012): Luận văn này đã phân tích đƣợc thực trạng và đề ra giải pháp phòng ngừa, xử lý nợ xấu tại BIDV- chi nhánh Phú Tài. Từ đó, dựa vào 4 bƣớc của quá trình xử lý nợ xấu để đƣa ra giải pháp cho từng vấn đề khá chặt chẽ và có hệ thống. Phan Thị Linh, “Kinh nghiệm quản lý rủi ro tín dụng trên thế giới” (2012), Tạp chí pháp lý. Bài báo nêu lên thực trạng, nguyên nhân dẫn đến rủi ro và hạn chế trong công tác quản trị rủi ro tín dụng ở một số nƣớc trên thế giới.
Từ đó, đƣa ra một số giải pháp phù hợp với từng tình hình rủi ro. Tác giả đã nghiên cứu và tham khảo một số giải pháp phù hợp với tình hình rủi ro tại Ngân hàng Đ u tƣ và Phát triển- Chi nhánh Phú Yên. Để thực hiện nghiện cứu thực trạng công tác hạn chế nợ xấu trong cho vay doanh nghiệp tại BIDV chi nhánh Phú Yên, tác giả đã đi sâu nghiên cứu phân tích số liệu hoạt động của toàn chi nhánh nói chung và hoạt động tín dụng nói riêng dựa trên số liệu từ năm 2010 đến 2012. Đối với công tác quản Luan van 6 lý nợ xấu tại chi nhánh, dựa trên mô hình quản lý nợ xấu, tổ chức bộ phận quản lý nợ xấu, quy trình thực hiện quản lý nợ xấu; tác giả sẽ đi sâu phân tích đánh giá những ƣu, nhƣợc điểm, những điểm mạnh và yếu trong việc quản lý nợ xấu từ đó làm cơ sở cho việc hoàn thiện công tác quản lý nợ xấu nhằm hạn chế nợ xấu trong cho vay doanh nghiệp tại BIDV chi nhánh Phú Yên.
Luan van 7 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HẠN CHẾ NỢ XẤU TRONG CHO VAY KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. TỔNG QUAN VỀ TÍN DỤNG NGÂN HÀNG 1. Tín dụng ngân hàng a.