Đồ án Kỹ thuật: công nghệ phần mềm quản lý thư viện bee

Đồ án nghiên cứu công nghệ phần mềm quản lý thư viện bee, áp dụng công nghệ tiên tiến, tối ưu giải pháp kỹ thuật cho bài toán kỹ thuật.

• Tác giả: Nguyễn Thị Phương Mai
• Người hướng dẫn: ThS. Lê Thị Trang Linh
• Trường học: Trường Đại Học Điện Lực
• Chuyên ngành: Công Nghệ Phần Mềm
• Đề tài: Quản Lý Thư Viện Bee
• Loại tài liệu: Đồ Án
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Giới thiệu về Hệ thống Quản lý Thư viện Bee

Hệ thống quản lý thư viện Bee là một giải pháp phần mềm hiện đại được phát triển nhằm tối ưu hóa quy trình quản lý tài liệu và độc giả tại thư viện. Đây là một dự án công nghệ phần mềm hoàn chỉnh, được xây dựng theo quy trình phát triển phần mềm chuẩn, từ phân tích, thiết kế cho đến lập trình và kiểm thử. Hệ thống cung cấp các công cụ mạnh mẽ để quản lý sách, độc giả, mượn trả tài liệu một cách hiệu quả. Với giao diện thân thiện và dễ sử dụng, phần mềm quản lý thư viện giúp nhân viên thư viện tiết kiệm thời gian và giảm sai sót trong công việc hàng ngày. Dự án này được thực hiện tại Trường Đại học Điện lực, khoa Công nghệ Thông tin, thể hiện sự kết hợp giữa lý thuyết và thực tiễn trong phát triển ứng dụng phần mềm.

1.1. Bối cảnh và Mục tiêu Dự án

Dự án phần mềm quản lý thư viện được phát triển nhằm giải quyết các thách thức trong quản lý tài liệu thủ công. Mục tiêu chính là xây dựng một hệ thống tích hợp, cho phép quản lý sách điện tử, theo dõi độc giả và tự động hóa quy trình mượn trả. Hệ thống này hỗ trợ báo cáo và thống kê chi tiết, giúp quản lý thư viện đưa ra quyết định khoa học. Đây là một bước tiến quan trọng trong chuyển đổi số hóa các thư viện hiện đại.

1.2. Phạm vi và Đối tượng Sử dụng

Hệ thống quản lý thư viện Bee được thiết kế cho các nhân viên thư viện, thư thái viên và quản lý trung cấp. Phạm vi dự án bao gồm quản lý chi tiết dữ liệu sách, độc giả, tài khoản nhân viên và các giao dịch mượn trả. Phần mềm hỗ trợ tìm kiếm nâng cao, lọc dữ liệu và xuất báo cáo chi tiết. Hệ thống sử dụng cơ sở dữ liệu SQL Server để đảm bảo an toàn và hiệu suất cao trong xử lý dữ liệu lớn.

II. Phân tích Yêu cầu Hệ thống

Phân tích yêu cầu là bước quan trọng trong quy trình phát triển phần mềm quản lý thư viện. Hệ thống được phân chia thành yêu cầu chức năng và yêu cầu phi chức năng để đảm bảo toàn diện. Yêu cầu chức năng bao gồm các tính năng corecore như đăng nhập, quản lý sách, quản lý độc giả, mượn trả tài liệu và báo cáo thống kê. Yêu cầu phi chức năng liên quan đến bảo mật, hiệu suất, sao lưu dữ liệu và khả năng mở rộng của hệ thống. Mỗi yêu cầu được xác định rõ ràng thông qua biểu đồ Use Case và sơ đồ hoạt động để hướng dẫn quá trình thiết kế và phát triển.

2.1. Yêu cầu Chức năng Chính

Yêu cầu chức năng của hệ thống quản lý thư viện bao gồm: (1) Chức năng đăng nhập với xác thực quyền hạn nhân viên; (2) Quản lý sách - thêm, sửa, xóa, tìm kiếm tài liệu; (3) Quản lý độc giả - lưu trữ thông tin, cấp thẻ độc giả; (4) Quản lý mượn trả - ghi nhận giao dịch, tính phí trễ hạn; (5) Báo cáo và thống kê - phân tích dữ liệu mượn sách. Mỗi chức năng được thiết kế để tối ưu hóa hiệu quả quản lý thư viện.

2.2. Yêu cầu Phi Chức năng và Bảo mật

Yêu cầu phi chức năng đặc biệt chú trọng đến bảo mật dữ liệu và sao lưu thông tin. Hệ thống phải hỗ trợ mã hóa mật khẩu, kiểm soát truy cập theo vai trò và ghi log hoạt động người dùng. Yêu cầu sao lưu dữ liệu được thực hiện định kỳ để phòng chống mất mát. Hệ thống yêu cầu phần cứng và phần mềm hiện đại, sử dụng Java hoặc C# kết hợp SQL Server để đạt hiệu suất tối đa.

III. Thiết kế và Phát triển Phần mềm

Quá trình thiết kế và phát triển hệ thống quản lý thư viện tuân theo quy trình phát triển phần mềm chuẩn với các bước: thiết kế giao diện người dùng, thiết kế cơ sở dữ liệu, và lập trình chức năng. Giao diện phần mềm được thiết kế trực quan với các form cho từng chức năng: đăng nhập, trang chủ, quản lý sách, quản lý độc giả, mượn trả sách và báo cáo thống kê. Cơ sở dữ liệu được chuẩn hóa để đảm bảo tính toàn vẹn và hiệu suất cao. Lập trình sử dụng ngôn ngữ mạnh mẽ với kết nối trực tiếp tới Microsoft SQL Server, cho phép truy vấn và xử lý dữ liệu nhanh chóng. Mỗi chức năng được mã hóa chi tiết với các hàm xử lý sự kiện, kết nối dữ liệu và truy vấn cơ sở dữ liệu.

3.1. Thiết kế Giao diện Người dùng

Giao diện phần mềm quản lý thư viện được thiết kế với các form chuyên biệt cho mỗi chức năng. Form đăng nhập bảo mật việc truy cập hệ thống, form quản lý sách cung cấp các tính năng CRUD đầy đủ. Giao diện quản lý độc giả cho phép lưu trữ chi tiết thông tin thẻ độc giả. Form báo cáo thống kê hiển thị dữ liệu dưới dạng bảng, biểu đồ trực quan. Thiết kế tập trung vào trải nghiệm người dùng với bố cục rõ ràng, dễ điều hướng.

3.2. Phát triển Code và Kết nối Dữ liệu

Code phần mềm được viết bằng Java/C# với Apache NetBeans IDE. Kết nối SQL Server được thiết lập thông qua các lớp kết nối chuyên biệt, cho phép truy vấn CRUD hiệu quả. Các hàm chức năng xử lý sự kiện, validate dữ liệu và tương tác với database. Code quản lý mượn trả tự động tính toán thời hạn, phí phạt. Đóng gói project sử dụng Maven để dễ dàng triển khai và bảo trì ứng dụng.

IV. Kiểm thử Bảo trì và Triển khai Hệ thống

Kiểm thử phần mềm quản lý thư viện là giai đoạn quan trọng để đảm bảo chất lượng sản phẩm. Phương pháp kiểm thử bao gồm kiểm thử giao diện, kiểm thử chức năng và kiểm thử tích hợp. Kiểm thử giao diện đảm bảo các form hoạt động đúng, các nút bấm phản ứng chính xác. Kiểm thử chức năng xác minh rằng từng tính năng như quản lý sách, mượn trả sách hoạt động theo yêu cầu. Sau kiểm thử thành công, hệ thống được đóng gói thành file .jar hoặc .exe có thể cài đặt. Bảo trì phần mềm bao gồm cập nhật lỗi, thêm tính năng mới và hỗ trợ người dùng trong quá trình vận hành.

4.1. Phương pháp Kiểm thử và Đảm bảo Chất lượng

Kiểm thử phần mềm sử dụng phương pháp Black-box để xác minh các chức năng từ góc độ người dùng. Kiểm thử giao diện đảm bảo tất cả form, button, input field hoạt động mượt mà. Kiểm thử dữ liệu xác nhận rằng cơ sở dữ liệu lưu trữ và truy xuất thông tin chính xác. Kiểm thử tích hợp đảm bảo các module khác nhau hoạt động phối hợp đúng. Các case kiểm thử được thiết kế chi tiết để phát hiện lỗi sớm.

4.2. Triển khai và Bảo trì Lâu dài

Đóng gói phần mềm sử dụng công cụ Maven tạo ra file thực thi độc lập. Triển khai hệ thống bao gồm cài đặt tại máy khách, thiết lập cơ sở dữ liệu SQL Server và tạo tài khoản người dùng. Bảo trì phần mềm bao gồm giám sát hiệu suất, sao lưu dữ liệu định kỳ, cập nhật bảo mật. Hỗ trợ người dùng cung cấp tài liệu hướng dẫn và xử lý các vấn đề phát sinh trong quá trình sử dụng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU DỰ ÁN PHẦN MỀM 1.1 Khảo sát hệ thống Đề tài tập trung vào việc nghiên cứu các vấn đề liên quan như tìm hiểu hệ thống thư viện, quy trình mượn trả sách trong thư viện, tìm hiểu yêu cầu của người dùng. Đề tài quản lí thư viện Bee được xây dựng dựa trên sự tham khảo về thư viện quốc gia và nhu cầu thực tế của người dùng về việc tiếp cận đến công nghệ thông tin một cách nhanh nhất. Công nghệ hóa quy trình quản lý, mượn trả mà bình thường được thực hiện trên sổ sách, giấy tờ. Hệ thống được xây dựng nhằm giảm tối đa chi phí hoạt động, nâng cao chất lượng của việc mượn trả cũng như quản lý sách và độc giả.Việc quản lý và lưu trữ thông tin không qua giấy tờ sổ sách sẽ làm giảm chi phí và công sức làm việc của các nhân viên, cũng như tránh được các sai sót trong quá trình làm việc.

 Thông tin Thư viện Bee - Add : 347 Cổ Nhuế, Bắc Từ Liêm, Hà Nội. - Tell : 0386202101 - Email: [e-mail] 8 lOMoARcPSD|17343589 Hình 1. 1: Hình ảnh thư viện Bee  Mô tả Hệ thống quản lý thư viện là hệ thống quản lý việc mượn trả và quản lý sách. Hệ thống nhằm cung cấp cho nhà quản lý những chức năng cần thiết để tiến hành mượn trả, quản lý sự hoạt động cũng như theo dõi tình trạng của thư viện.

- Thủ thư nắm được tình hình mượn trả, số sách trong kho, việc thống kê được thực hiện hàng tháng, hàng quý cũng có khi đột suất theo yêu cầu. - Độc giả là người mượn sách tại thư viện. Thông tin của độc giả sẽ được lưu trữ trong hệ thống của thư viện.2 Xác định bài toán cần giải quyết Phần mềm quản lí thư viện Bee quản lý tất cả các hoạt động và thời gian của người dùng nâng cao chất lượng về công nghệ trong thời đại mới. Xây dựng được phần mềm để dễ dàng quản lý sách trong thư viện, có thể tìm kiếm truy xuất phiếu mượn, thông tin độc giả, …một cách nhanh chóng, tiết kiệm tối đa được thời gian, công sức và tiền bạc.

Xây dựng phần mềm quản lí thư viện nhằm hỗ trợ tối đa việc mượn trả sách truyền thống của thư viện, quản lý chặt chẽ thông tin của người dùng. Bài toán đặt ra là việc phân tích thiết kế hệ thống thông tin vấn đề đặt ra là tại sao cần phải tạo dựng phần mềm và cần phải quản lý thông tin của người dùng như thế nào? Và quản lý như thế nào để công việc có hiệu quả và tiết kiệm được tối đa thời gian và công sức cho người dùng.3 Phân tích và đặc tả các nghiệp vụ của hệ thống Chi tiết quy trình nghiệp vụ của từng công việc và các quy trình nghiệp vụ cần giải quyết.  Quản lý kho sách Thủ thư gọi sách là đầu sách (dausach). Mỗi đầu sách có một mã sách (masach) để phân biệt với các đầu sách khác.

Mỗi đầu sách bao gồm các thông tin :Mã đầu sách, Tên sách, Tác giả, Nhà xuất bản, Năm xuất bản và có một bản mô tả nội dung (mota) của sách (có thể là một câu hay vài trang). Khi bạn đọc muốn biết nội dung của cuốn sách nào, thì thủ thư sẽ xem phần mô tả của đầu sách đó và trả lời bạn đọc.Mỗi đầu sách đều được phân loại vào danh mục sách (danhmuc) để tiện cho việc phân loại, tìm kiếm (Ví dụ: Thiếu nhi, khoa học,…). 9 lOMoARcPSD|17343589 Khi sách được đưa về thủ thư nhập thông tin các đầu sách: Mã đầu sách, Tên sách, Tác giả, Nhà xuất bản, Năm xuất bản. Các đầu sách có thể được phân theo chuyên ngành hoặc tài liệu.Mỗi cuốn sách trong các đầu sách đều được đánh mã số riêng sau đó được in thẻ và gắn vào cuốn sách tương ứng.

 Quản lý độc giả (phân loại độc giả) Để trở thành độc giả (docgia) của thư viện, thì bạn đọc phải đăng ký và cung cấp thông tin cá nhân : Họ tên, Địa chỉ, Email, Số điện thoại, Ngày sinh. Thủ thư sẽ cung cấp cho bạn đọc một thẻ thư viện, trên đó có mã số thẻ chính là mã số bạn đọc để phân biệt các bạn đọc khác (Ví dụ: DG001, DG002,…). Đối với thư viện thì có thể thẻ thư viện có giá trị 1 năm kể từ đầu năm. Một tháng trước ngày hết hạn thẻ, thủ thư sẽ thông báo cho bạn đọc biết để đến gia hạn thêm.

2 Hình ảnh thẻ độc giả tại thư viện viện Bee Thẻ độc giả được phân loại theo lứa tuổi và mức độ sử dụng : + Đối với cá nhân là người Việt Nam hoặc người nước ngoài sống và làm việc tại Việt Nam: 120. + Đối với cán bộ hưu trí: 50. + Thẻ đọc dành cho Nhà nghiên cứu và Doanh nhân (thẻ vàng): Loại 1 năm: 120.000đ lệ phí tham gia Câu lạc bộ Nhà nghiên cứu – Doanh Nhân. + Thẻ Thư viện Văn hóa Thiếu nhi: 40.000đ/thẻ/năm (12 tháng) áp dụng cho trẻ từ 3 đến 13 tuổi.

Cần mang theo giấy khai sinh để làm thẻ cặp với cha/mẹ (dành cho trẻ 3-5 tuổi) hoặc thẻ riêng (trẻ 6-13 tuổi). + Thời gian làm thẻ: Từ thứ 2 đến thứ 7, trong giờ hành chính, trừ ngày nghỉ lễ theo quy định.  Quản lý mượn trả sách 10 lOMoARcPSD|17343589 - Mượn sách: Thủ thư sẽ tiến hành tạo phiếu mượn cho độc giả, nhập các sách mà độc giả muốn mượn. Sau khi kiểm tra đầy đủ thông tin phiếu mượn, thủ thư kiểm tra điều kiện mượn của độc giả và xác nhận cho phép mượn sách.

Một số thông tin trong phiếu mượn được lưu lại để quản lý, phiếu mượn sẽ được gài vào chỗ sách được lấy đi, sách được giao cho độc giả. Ở thư viện chỉ cho phép mượn sách 3 ngày/ sách tham khảo và 7 ngày/ sách giáo trình. - Trả sách: Khi độc giả trả sách thì thủ thư cập nhật thông tin ngay lập tức bằng cách cập nhật lại thông tin phiếu mượn sách. Các sách trả quá thời hạn hoặc làm mất, rách sẽ bị phạt theo quy định của thư viện  Quản lý nhân viên Thư viện bao gồm 2 nhân viên: + Thủ thư: Thực hiện việc mượn trả sách cho độc giả, nhập sách mới cho thư viện.

+ Nhân viên sắp xếp: Xếp sách độc giả trả lên kệ, dán tem cho sách mới, sắp xếp sách trong thư viện, quét dọn,…  Quản lý báo cáo, thống kê Định kì mỗi tuần thủ thư sẽ tổng hợp thông tin báo cáo thống kê: + Lập danh sách các phiếu mượn quá hạn sau đó gửi thông tin nhắc nhở tới độc giả. + Thống kê sách trong kho, sách được độc giả hỏi nhiều, sách bị mất hoặc hỏng để kịp thời bổ sung sách cho thư viện.4 Xác định các yêu cầu của hệ thống 1.1 Yêu cầu chức năng Mô tả chi tiết các chức năng của hệ thống:  Chức năng đăng nhâp: Giúp quản trị viên và thủ thư có thể thao tác hệ thống. Đảm bảo xác thực thông tin người dùng và an toàn bảo mật hệ thống.  Chức năng quản lý độc giả + Thêm độc giả + Sửa thông tin độc giả + Xóa độc giả 11 lOMoARcPSD|17343589 + Tìm kiếm độc giả  Chức năng quản lý tài khoản + Thêm tài khoản mới + Sửa thông tin tài khoản + Khóa tài khoản + Tìm kiếm tài khoản  Chức năng quản lý kho sách + Thêm đầu sách + Sửa thông tin sách + Xóa sách + Tìm kiếm sách  Chức năng quản lý mượn trả sách + Lập phiếu mượn sách + Xác nhận trả sách  Chức năng thống kê + Thống kê sách trong kho + Thống kê phiếu mượn + Thống kê sách mượn nhiều + Thống kê phiếu phạt 1.2 Yêu cầu phi chức năng 1.1 Yêu cầu bảo mật - Yêu cầu bảo mật đối với rất quan trọng một mặt đáp ứng được khả năng bảo vệ dữ liệu trong máy tránh bị người khác sao chép, đánh cấp dữ liệu không chỉ quản lí thư viện mới cần đến yêu cầu bảo mật mà tất cả các chương trình khác đều rất cần.

Có thể dùng bảo mật để phân lớp cho người sử dụng với cấp độ khác nhau, thì hiệu quả làm việc khác nhau. Thông qua các chương trình quản lí thì độ bảo mật cũng khác nhau nhằm đáp ứng nhu cầu của người sử dụng người lập trình phải tạo ra yêu cầu bảo mật khác nhau. - Độ bảo mật thì giới hạn người sử dụng thông qua đó người sử dụng có thể phân quyền cho người sử dụng. + Dùng cho độc giả : Người sử dụng chỉ tìm kiếm thông tin về sách chỉ tiếp xúc với máy tính và giao diện + Dùng cho người quản lí thư viện : Người sử dụng có thể xâm nhập vào hệ thống chỉ thêm được các danh mục sách có thể hệ thống sẽ khóa một số chức năng mà người sử dụng không thể xâm nhập vào.2 Yêu cầu về sao lưu - Dữ liệu trên hệ thống được sao lưu liên tục, trên nhiều nguồn và được kiểm tra tính toàn vẹn thường xuyên.3 Yêu cầu về tính năng sử dụng - Đầy đủ các tính năng cơ bản, các tính năng phải thân thiện dễ sử dụng và nâng cấp.4 Yêu cầu ràng buộc thiết kế - Giao diện đơn giản, trực quan, màu sắc bắt mắt.

- Thông tin hiển thị rõ ràng, đầy đủ.5 Yêu cầu về phần cứng - Phần mềm chạy trên sever riêng với khả năng xử lý thông tin nhanh, sức chứa lớn.6 Yêu cầu về phần mềm - Phần mềm có dung lượng nhẹ. - Tích hợp đầy đủ các chức năng cơ bản: xem thông tin sách, mượn trả sách,… 13 lOMoARcPSD|17343589 CHƯƠNG 2: QUẢN LÝ DỰ ÁN 2.1 Ước lượng dự án 2.1 Ước lượng chi phí Giai đoạn Công việc Mô tả Chi phí Quản lý Khảo sát yêu Thu nhập các yêu cầu 500.000- dự án cầu dự án tổng quan của dự án 1.000 VND Khởi tạo dự án Thông báo triển khai dự án, 2.000- lập project charter 2.000V ND Lập kế hoạch Lập bản kế hoạch phạm vi dự 2.000- phạm vi dự án án 2.000VND Viết báo cáo Tổng kết lại toàn bộ công 0 tổng kết việc thành báo cáo cuối cùng Rút kinh Rút kinh nghiệm cho đợt dự 0 nghiệm án sau Phân tích Đặc tả chi tiết Từ yêu cầu thu được từ phần 2.000- và thiết kế các yêu cầu khảo sát, mô tả cụ thể hơn về 2.000VND hệ thống những yêu cầu cần thiết của phần mềm Mô tả kiến Xây dựng kiến trúc phần 2.000- trúc hệ thống mềm bằng các sơ đồ use 2.000VND bằng các sơ case, trình tự, hoạt động đồ Use case, (dùng Star UML) trình tự, hoạt động, … Thiết kế cơ sở Xây dựng cấu trúc cơ sở dữ 5.000- dữ liệu hệ liệu cho phần mềm (gồm các 6.