I. Giới thiệu về Hệ thống Quản lý Thư viện Bee
Hệ thống quản lý thư viện Bee là một giải pháp phần mềm hiện đại được phát triển nhằm tối ưu hóa quy trình quản lý tài liệu và độc giả tại thư viện. Đây là một dự án công nghệ phần mềm hoàn chỉnh, được xây dựng theo quy trình phát triển phần mềm chuẩn, từ phân tích, thiết kế cho đến lập trình và kiểm thử. Hệ thống cung cấp các công cụ mạnh mẽ để quản lý sách, độc giả, mượn trả tài liệu một cách hiệu quả. Với giao diện thân thiện và dễ sử dụng, phần mềm quản lý thư viện giúp nhân viên thư viện tiết kiệm thời gian và giảm sai sót trong công việc hàng ngày. Dự án này được thực hiện tại Trường Đại học Điện lực, khoa Công nghệ Thông tin, thể hiện sự kết hợp giữa lý thuyết và thực tiễn trong phát triển ứng dụng phần mềm.
1.1. Bối cảnh và Mục tiêu Dự án
Dự án phần mềm quản lý thư viện được phát triển nhằm giải quyết các thách thức trong quản lý tài liệu thủ công. Mục tiêu chính là xây dựng một hệ thống tích hợp, cho phép quản lý sách điện tử, theo dõi độc giả và tự động hóa quy trình mượn trả. Hệ thống này hỗ trợ báo cáo và thống kê chi tiết, giúp quản lý thư viện đưa ra quyết định khoa học. Đây là một bước tiến quan trọng trong chuyển đổi số hóa các thư viện hiện đại.
1.2. Phạm vi và Đối tượng Sử dụng
Hệ thống quản lý thư viện Bee được thiết kế cho các nhân viên thư viện, thư thái viên và quản lý trung cấp. Phạm vi dự án bao gồm quản lý chi tiết dữ liệu sách, độc giả, tài khoản nhân viên và các giao dịch mượn trả. Phần mềm hỗ trợ tìm kiếm nâng cao, lọc dữ liệu và xuất báo cáo chi tiết. Hệ thống sử dụng cơ sở dữ liệu SQL Server để đảm bảo an toàn và hiệu suất cao trong xử lý dữ liệu lớn.
II. Phân tích Yêu cầu Hệ thống
Phân tích yêu cầu là bước quan trọng trong quy trình phát triển phần mềm quản lý thư viện. Hệ thống được phân chia thành yêu cầu chức năng và yêu cầu phi chức năng để đảm bảo toàn diện. Yêu cầu chức năng bao gồm các tính năng corecore như đăng nhập, quản lý sách, quản lý độc giả, mượn trả tài liệu và báo cáo thống kê. Yêu cầu phi chức năng liên quan đến bảo mật, hiệu suất, sao lưu dữ liệu và khả năng mở rộng của hệ thống. Mỗi yêu cầu được xác định rõ ràng thông qua biểu đồ Use Case và sơ đồ hoạt động để hướng dẫn quá trình thiết kế và phát triển.
2.1. Yêu cầu Chức năng Chính
Yêu cầu chức năng của hệ thống quản lý thư viện bao gồm: (1) Chức năng đăng nhập với xác thực quyền hạn nhân viên; (2) Quản lý sách - thêm, sửa, xóa, tìm kiếm tài liệu; (3) Quản lý độc giả - lưu trữ thông tin, cấp thẻ độc giả; (4) Quản lý mượn trả - ghi nhận giao dịch, tính phí trễ hạn; (5) Báo cáo và thống kê - phân tích dữ liệu mượn sách. Mỗi chức năng được thiết kế để tối ưu hóa hiệu quả quản lý thư viện.
2.2. Yêu cầu Phi Chức năng và Bảo mật
Yêu cầu phi chức năng đặc biệt chú trọng đến bảo mật dữ liệu và sao lưu thông tin. Hệ thống phải hỗ trợ mã hóa mật khẩu, kiểm soát truy cập theo vai trò và ghi log hoạt động người dùng. Yêu cầu sao lưu dữ liệu được thực hiện định kỳ để phòng chống mất mát. Hệ thống yêu cầu phần cứng và phần mềm hiện đại, sử dụng Java hoặc C# kết hợp SQL Server để đạt hiệu suất tối đa.
III. Thiết kế và Phát triển Phần mềm
Quá trình thiết kế và phát triển hệ thống quản lý thư viện tuân theo quy trình phát triển phần mềm chuẩn với các bước: thiết kế giao diện người dùng, thiết kế cơ sở dữ liệu, và lập trình chức năng. Giao diện phần mềm được thiết kế trực quan với các form cho từng chức năng: đăng nhập, trang chủ, quản lý sách, quản lý độc giả, mượn trả sách và báo cáo thống kê. Cơ sở dữ liệu được chuẩn hóa để đảm bảo tính toàn vẹn và hiệu suất cao. Lập trình sử dụng ngôn ngữ mạnh mẽ với kết nối trực tiếp tới Microsoft SQL Server, cho phép truy vấn và xử lý dữ liệu nhanh chóng. Mỗi chức năng được mã hóa chi tiết với các hàm xử lý sự kiện, kết nối dữ liệu và truy vấn cơ sở dữ liệu.
3.1. Thiết kế Giao diện Người dùng
Giao diện phần mềm quản lý thư viện được thiết kế với các form chuyên biệt cho mỗi chức năng. Form đăng nhập bảo mật việc truy cập hệ thống, form quản lý sách cung cấp các tính năng CRUD đầy đủ. Giao diện quản lý độc giả cho phép lưu trữ chi tiết thông tin thẻ độc giả. Form báo cáo thống kê hiển thị dữ liệu dưới dạng bảng, biểu đồ trực quan. Thiết kế tập trung vào trải nghiệm người dùng với bố cục rõ ràng, dễ điều hướng.
3.2. Phát triển Code và Kết nối Dữ liệu
Code phần mềm được viết bằng Java/C# với Apache NetBeans IDE. Kết nối SQL Server được thiết lập thông qua các lớp kết nối chuyên biệt, cho phép truy vấn CRUD hiệu quả. Các hàm chức năng xử lý sự kiện, validate dữ liệu và tương tác với database. Code quản lý mượn trả tự động tính toán thời hạn, phí phạt. Đóng gói project sử dụng Maven để dễ dàng triển khai và bảo trì ứng dụng.
IV. Kiểm thử Bảo trì và Triển khai Hệ thống
Kiểm thử phần mềm quản lý thư viện là giai đoạn quan trọng để đảm bảo chất lượng sản phẩm. Phương pháp kiểm thử bao gồm kiểm thử giao diện, kiểm thử chức năng và kiểm thử tích hợp. Kiểm thử giao diện đảm bảo các form hoạt động đúng, các nút bấm phản ứng chính xác. Kiểm thử chức năng xác minh rằng từng tính năng như quản lý sách, mượn trả sách hoạt động theo yêu cầu. Sau kiểm thử thành công, hệ thống được đóng gói thành file .jar hoặc .exe có thể cài đặt. Bảo trì phần mềm bao gồm cập nhật lỗi, thêm tính năng mới và hỗ trợ người dùng trong quá trình vận hành.
4.1. Phương pháp Kiểm thử và Đảm bảo Chất lượng
Kiểm thử phần mềm sử dụng phương pháp Black-box để xác minh các chức năng từ góc độ người dùng. Kiểm thử giao diện đảm bảo tất cả form, button, input field hoạt động mượt mà. Kiểm thử dữ liệu xác nhận rằng cơ sở dữ liệu lưu trữ và truy xuất thông tin chính xác. Kiểm thử tích hợp đảm bảo các module khác nhau hoạt động phối hợp đúng. Các case kiểm thử được thiết kế chi tiết để phát hiện lỗi sớm.
4.2. Triển khai và Bảo trì Lâu dài
Đóng gói phần mềm sử dụng công cụ Maven tạo ra file thực thi độc lập. Triển khai hệ thống bao gồm cài đặt tại máy khách, thiết lập cơ sở dữ liệu SQL Server và tạo tài khoản người dùng. Bảo trì phần mềm bao gồm giám sát hiệu suất, sao lưu dữ liệu định kỳ, cập nhật bảo mật. Hỗ trợ người dùng cung cấp tài liệu hướng dẫn và xử lý các vấn đề phát sinh trong quá trình sử dụng.
