Đầu Tư Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh Trong Ngân Hàng Thương Mại

Khám phá chiến lược đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh tại ngân hàng TMCP Xuất Nhập Khẩu Việt Nam Eximbank để phát triển bền vững.

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Đầu Tư Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh Trong Ngân Hàng Thương Mại
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐẦU TƯ NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH TRONG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CẠNH TRANH VÀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH
• 1.1.1. Khái niệm cạnh tranh
• 1.1.2. Vai trò của cạnh tranh đối với sự phát triển
• 1.1.3. Năng lực cạnh tranh
• 1.1.3.1. Khái niệm năng lực cạnh tranh
• 1.1.3.2. Các nhân tố tác động đến khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp
• 1.1.3.2.1. Các nhân tố bên trong doanh nghiệp
• 1.1.3.2.2. Các nhân tố bên ngoài doanh nghiệp
• 1.2. ĐẦU TƯ NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH TRONG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.2.1. Đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh
• 1.2.2. Đặc điểm của đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh trong ngân hàng thương mại
• 1.2.3. Nội dung cơ bản của đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh trong Ngân hàng thương mại
• 1.2.3.1. Đầu tư phát triển mạng lưới
• 1.2.3.2. Đầu tư phát triển các sản phẩm dịch vụ
• 1.2.3.3. Đầu tư phát triển nguồn nhân lực
• 1.2.3.4. Đầu tư nghiên cứu và phát triển công nghệ
• 1.2.3.5. Đầu tư cho hoạt động Marketing
• 1.2.4. Nguồn vốn đầu tư của ngân hàng thương mại
• 1.2.4.1. Khái niệm vốn đầu tư
• 1.2.4.2. Nguồn vốn đầu tư trong ngân hàng thương mại
• 1.3. MỘT SỐ CHỈ TIÊU CƠ BẢN ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ VÀ HIỆU QUẢ ĐẦU TƯ NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH TRONG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.3.1. Các chỉ tiêu đánh giá kết quả của đầu tư năng lực cạnh tranh của Ngân hàng thương mại
• 1.3.1.1. Các chỉ tiêu về năng lực tài chính
• 1.3.1.2. Các chỉ tiêu về năng lực kinh doanh
• 1.3.1.3. Các chỉ tiêu về năng lực về công nghệ
• 1.3.1.4. Các chỉ tiêu về năng lực tổ chức quản lý và điều hành
• 1.3.2. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại
• 1.3.2.1. Chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế tài chính đối với hoạt động đầu tư phát triển
• 1.3.2.2. Chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế xã hội của hoạt động đầu tư phát triển
• 1.4. CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI ĐẦU TƯ NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH TRONG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.4.1. Các nhân tố ảnh hưởng bởi môi trường vĩ mô
• 1.4.2. Các nhân tố ảnh hưởng bởi môi trường vi mô
• 1.4.3. Nhân tố ảnh hưởng từ phía khách hàng
• 1.4.4. Nhân tố ảnh hưởng từ các ngân hàng thương mại
• 1.4.5. Nhân tố ảnh hưởng từ nội bộ ngân hàng
• 1.4.5.1. Sự ra đời các sản phẩm, dịch vụ mới
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ĐẦU TƯ NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH TẠI NGÂN HÀNG TMCP XUẤT NHẬP KHẨU VIỆT NAM
• 2.1. GIỚI THIỆU VỀ NGÂN HÀNG TMCP XNK VIỆT NAM
• 2.1.1. Sơ lược về lịch sử hình thành và phát triển
• 2.1.2. Các hoạt động của Eximbank
• 2.1.3. Cơ cấu tổ chức bộ máy hoạt động của Eximbank
• 2.2. THỰC TRẠNG ĐẦU TƯ NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH TRONG NGÂN HÀNG TMCP XNK VIỆT NAM
• 2.2.1. Nguồn vốn đầu tư của Eximbank
• 2.2.2. Thực trạng đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh trong Ngân hàng TMCP XNK Việt Nam
• 2.2.2.1. Đầu tư phát triển mạng lưới
• 2.2.2.2. Đầu tư cho nghiên cứu, phát triển công nghệ
• 2.2.2.3. Đầu tư phát triển các sản phẩm dịch vụ
• 2.2.2.4. Đầu tư phát triển nguồn nhân lực
• 2.2.2.5. Đầu tư cho hoạt động Marketing
• 2.2.3. Đánh giá những kết quả của việc đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh trong Ngân hàng TMCP XNK Việt Nam
• 2.2.4. Những kết quả của đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh trong ngân hàng TMCP XNK Việt Nam
• 2.2.5. Một số chỉ tiêu đánh giá năng lực cạnh tranh trong Ngân hàng TMCP XNK Việt Nam
• 2.2.6. Những tồn tại và nguyên nhân của việc đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh trong Ngân hàng TMCP XNK Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP ĐẦU TƯ NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH TRONG NGÂN HÀNG TMCP XNK VIỆT NAM
• 3.1. ĐỊNH HƯỚNG ĐẦU TƯ NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA EXIMBANK
• 3.1.1. Định hướng chung
• 3.1.2. Kế hoạch kinh doanh nhằm đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh trong ngân hàng TMCP XNK Việt Nam
• 3.2. GIẢI PHÁP ĐẦU TƯ NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH TRONG NGÂN HÀNG TMCP XNK VIỆT NAM
• 3.2.1. Giải pháp về đầu tư phát triển mạng lưới trong Ngân hàng TMCP XNK Việt Nam
• 3.2.2. Giải pháp về đầu tư phát triển sản phẩm dịch vụ
• 3.2.3. Giải pháp về đầu tư phát triển công nghệ
• 3.2.4. Giải pháp về đầu tư cho hoạt động Markting và phát triển thương hiệu
• 3.2.5. Giải pháp về đầu tư cho tổ chức nhân sự
• 3.2.6. Giải pháp khác đầu tư nâng cao khả năng cạnh tranh trong ngân hàng TMCP XNK Việt Nam
• 3.2.7. Xây dựng văn hóa Ngân hàng TMCP XNK Việt Nam
• 3.2.8. Đầu tư xây dựng hệ thống quy chuẩn ISO cho ngân hàng
• 3.2.9. Kiến nghị đối với Chính phủ và NHNN
• 3.2.10. Kiến nghị đối với Ngân hàng TMCP XNK Việt Nam
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đầu Tư Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh Ngân Hàng

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, nâng cao năng lực cạnh tranh ngân hàng trở thành yếu tố sống còn đối với các ngân hàng thương mại. Việc đầu tư vào ngân hàng thương mại không chỉ là tăng trưởng về quy mô mà còn là cải thiện chất lượng dịch vụ, ứng dụng công nghệ mới và phát triển nguồn nhân lực. Cạnh tranh trong ngành ngân hàng ngày càng gay gắt, đòi hỏi các ngân hàng phải liên tục đổi mới và nâng cao hiệu quả hoạt động. Theo Aldington Report (1985), một doanh nghiệp có khả năng cạnh tranh là doanh nghiệp có thể sản xuất sản phẩm và dịch vụ với chất lượng vượt trội và giá cả thấp hơn các đối thủ khác trong nước và quốc tế. Điều này đặc biệt đúng với ngành ngân hàng, nơi sự khác biệt về dịch vụ và chi phí có thể tạo ra lợi thế cạnh tranh đáng kể. Đầu tư hiệu quả sẽ giúp ngân hàng thu hút khách hàng, mở rộng thị phần và tăng cường vị thế trên thị trường.

1.1. Khái Niệm và Vai Trò Của Năng Lực Cạnh Tranh Ngân Hàng

Năng lực cạnh tranh của ngân hàng là khả năng duy trì và nâng cao vị thế trên thị trường, thu hút khách hàng và tạo ra lợi nhuận bền vững. Vai trò của năng lực cạnh tranh của ngân hàng thể hiện ở việc thúc đẩy sự đổi mới, nâng cao chất lượng dịch vụ và giảm chi phí hoạt động. Một ngân hàng có năng lực cạnh tranh mạnh mẽ sẽ có khả năng thích ứng tốt hơn với những thay đổi của thị trường và đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng. Cạnh tranh lành mạnh giữa các ngân hàng cũng góp phần vào sự phát triển ổn định và bền vững của hệ thống tài chính quốc gia.

1.2. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Năng Lực Cạnh Tranh Ngân Hàng

Năng lực cạnh tranh của ngân hàng chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, bao gồm cả yếu tố bên trong và bên ngoài. Các yếu tố bên trong bao gồm năng lực quản lý, chất lượng nguồn nhân lực, trình độ công nghệ và khả năng tài chính. Các yếu tố bên ngoài bao gồm môi trường kinh tế vĩ mô, chính sách của nhà nước, sự cạnh tranh từ các ngân hàng khác và nhu cầu của khách hàng. Việc đánh giá và quản lý hiệu quả các yếu tố này là rất quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh ngân hàng.

II. Thách Thức Đầu Tư Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh Ngân Hàng

Các ngân hàng thương mại đang đối mặt với nhiều thách thức trong quá trình đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh. Sự cạnh tranh gay gắt từ các ngân hàng trong và ngoài nước, sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ và yêu cầu ngày càng cao của khách hàng đòi hỏi các ngân hàng phải có chiến lược đầu tư phù hợp. Ngoài ra, việc quản lý rủi ro trong đầu tư và đảm bảo hiệu quả sử dụng vốn cũng là những thách thức lớn. Theo Porter (1990), năng suất lao động là thước đo duy nhất về năng lực cạnh tranh. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân lực để nâng cao năng suất và hiệu quả hoạt động.

2.1. Rủi Ro Tài Chính và Quản Lý Vốn Trong Đầu Tư Ngân Hàng

Đầu tư vào ngân hàng luôn đi kèm với rủi ro tài chính, đặc biệt là trong bối cảnh thị trường biến động. Việc quản lý vốn hiệu quả và đảm bảo khả năng thanh khoản là rất quan trọng để giảm thiểu rủi ro. Các ngân hàng cần có hệ thống quản lý rủi ro chặt chẽ và tuân thủ các quy định của pháp luật để đảm bảo an toàn cho hoạt động đầu tư.

2.2. Áp Lực Cạnh Tranh Từ Các Ngân Hàng Nước Ngoài và Fintech

Sự gia nhập của các ngân hàng nước ngoài và sự phát triển của các công ty fintech (công nghệ tài chính) đang tạo ra áp lực cạnh tranh lớn đối với các ngân hàng trong nước. Các ngân hàng cần phải đổi mới và nâng cao chất lượng dịch vụ để cạnh tranh với các đối thủ này. Việc đầu tư vào công nghệ ngân hàng và phát triển các sản phẩm dịch vụ mới là rất quan trọng để duy trì và nâng cao vị thế trên thị trường.

2.3. Thay Đổi Quy Định Pháp Luật và Yêu Cầu Tuân Thủ

Các quy định pháp luật trong lĩnh vực ngân hàng thường xuyên thay đổi, đòi hỏi các ngân hàng phải liên tục cập nhật và tuân thủ. Việc tuân thủ các quy định này có thể tốn kém và phức tạp, nhưng là điều kiện bắt buộc để duy trì hoạt động kinh doanh. Đầu tư vào tuân thủ quy định ngân hàng là một phần quan trọng trong chiến lược nâng cao năng lực cạnh tranh.

III. Cách Đầu Tư Phát Triển Nguồn Nhân Lực Ngân Hàng Hiệu Quả

Nguồn nhân lực là yếu tố then chốt quyết định sự thành công của một ngân hàng. Đầu tư nguồn nhân lực ngân hàng không chỉ là tuyển dụng nhân tài mà còn là đào tạo, phát triển và giữ chân nhân viên giỏi. Một đội ngũ nhân viên có trình độ chuyên môn cao, kỹ năng tốt và thái độ làm việc chuyên nghiệp sẽ giúp ngân hàng nâng cao chất lượng dịch vụ, tăng cường hiệu quả hoạt động và tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững. Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) đang sử dụng các chỉ tiêu thuộc 5 nhóm yếu tố bên trong doanh nghiệp trong việc xác định năng lực cạnh tranh gồm: năng lực quản lý (triết lý kinh doanh, sự tin tưởng vào quản lý nghiệp vụ, sự hiện diện chuỗi giá trị), chất lượng nhân lực (mở rộng đào tạo nhân viên), năng lực marketing (định hướng khách hàng, đổi mới mẫu mã, tăng cường tiếp thị, mở rộng thị trường quốc tế, kiểm soát hoạt động phân phối ở nước ngoài, mở rộng mạng lưới bán lẻ), khả năng đổi mới, năng lực nghiên cứu và phát triển (chỉ tiêu cho nghiên cứu và phát triển).

3.1. Đào Tạo và Phát Triển Kỹ Năng Chuyên Môn Cho Nhân Viên

Việc đào tạo và phát triển kỹ năng chuyên môn cho nhân viên là rất quan trọng để nâng cao chất lượng dịch vụ và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của khách hàng. Các ngân hàng cần có chương trình đào tạo bài bản và liên tục cập nhật kiến thức mới cho nhân viên. Đào tạo nên tập trung vào các kỹ năng như tư vấn tài chính, quản lý rủi ro, bán hàng và chăm sóc khách hàng.

3.2. Xây Dựng Văn Hóa Học Tập và Chia Sẻ Kiến Thức Trong Ngân Hàng

Xây dựng văn hóa học tập và chia sẻ kiến thức trong ngân hàng sẽ giúp nhân viên không ngừng nâng cao trình độ và kỹ năng. Các ngân hàng nên khuyến khích nhân viên tham gia các khóa học, hội thảo và chia sẻ kinh nghiệm với đồng nghiệp. Việc tạo ra một môi trường làm việc khuyến khích sự sáng tạo và đổi mới cũng là rất quan trọng.

3.3. Chính Sách Thu Hút và Giữ Chân Nhân Tài Trong Ngân Hàng

Để thu hút và giữ chân nhân tài, các ngân hàng cần có chính sách đãi ngộ hấp dẫn và tạo cơ hội phát triển cho nhân viên. Chính sách đãi ngộ nên bao gồm lương thưởng cạnh tranh, chế độ phúc lợi tốt và cơ hội thăng tiến. Ngoài ra, việc tạo ra một môi trường làm việc thân thiện, chuyên nghiệp và tôn trọng cũng là rất quan trọng.

IV. Bí Quyết Đầu Tư Công Nghệ Ngân Hàng Để Tăng Trưởng

Đầu tư công nghệ ngân hàng là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả hoạt động, cải thiện trải nghiệm khách hàng và tạo ra lợi thế cạnh tranh. Các ngân hàng cần đầu tư vào các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), blockchain, điện toán đám mây và an ninh mạng để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Việc ứng dụng công nghệ sẽ giúp ngân hàng tự động hóa quy trình, giảm chi phí, tăng cường bảo mật và cung cấp các sản phẩm dịch vụ mới. Theo một nghiên cứu của McKinsey, các ngân hàng đầu tư mạnh vào công nghệ có tốc độ tăng trưởng doanh thu cao hơn gấp đôi so với các ngân hàng khác.

4.1. Ứng Dụng Trí Tuệ Nhân Tạo AI Trong Dịch Vụ Ngân Hàng

Trí tuệ nhân tạo (AI) có thể được ứng dụng rộng rãi trong các dịch vụ ngân hàng, từ tư vấn tài chính đến quản lý rủi ro và phát hiện gian lận. AI có thể giúp ngân hàng tự động hóa quy trình, phân tích dữ liệu lớn và đưa ra quyết định nhanh chóng và chính xác. Ví dụ, chatbot AI có thể cung cấp dịch vụ khách hàng 24/7 và giúp ngân hàng giảm chi phí nhân sự.

4.2. Sử Dụng Blockchain Để Tăng Cường Bảo Mật và Minh Bạch

Blockchain là một công nghệ sổ cái phân tán có thể giúp tăng cường bảo mật và minh bạch trong các giao dịch ngân hàng. Blockchain có thể được sử dụng để xác thực danh tính khách hàng, theo dõi giao dịch và ngăn chặn gian lận. Ngoài ra, blockchain cũng có thể giúp ngân hàng giảm chi phí giao dịch và tăng tốc độ thanh toán.

4.3. Điện Toán Đám Mây Để Tối Ưu Hóa Chi Phí và Nâng Cao Linh Hoạt

Điện toán đám mây có thể giúp ngân hàng tối ưu hóa chi phí và nâng cao tính linh hoạt trong hoạt động. Điện toán đám mây cho phép ngân hàng lưu trữ dữ liệu, chạy ứng dụng và cung cấp dịch vụ từ xa. Điều này giúp ngân hàng giảm chi phí đầu tư vào cơ sở hạ tầng và dễ dàng mở rộng quy mô khi cần thiết.

V. Chiến Lược Đầu Tư Marketing Ngân Hàng Để Thu Hút Khách

Đầu tư vào marketing ngân hàng là rất quan trọng để xây dựng thương hiệu, thu hút khách hàng và tăng doanh thu. Các ngân hàng cần có chiến lược marketing toàn diện, bao gồm cả marketing truyền thống và marketing kỹ thuật số. Việc sử dụng các kênh marketing phù hợp và tạo ra nội dung hấp dẫn sẽ giúp ngân hàng tiếp cận được nhiều khách hàng tiềm năng. Theo một nghiên cứu của HubSpot, các công ty có chiến lược marketing nội dung hiệu quả có tỷ lệ chuyển đổi khách hàng cao hơn gấp 6 lần so với các công ty khác.

5.1. Xây Dựng Thương Hiệu Ngân Hàng Mạnh Mẽ và Uy Tín

Xây dựng thương hiệu ngân hàng mạnh mẽ và uy tín là rất quan trọng để thu hút khách hàng và tạo dựng lòng tin. Các ngân hàng cần đầu tư vào việc xây dựng hình ảnh thương hiệu chuyên nghiệp, truyền tải thông điệp rõ ràng và nhất quán. Việc tham gia các hoạt động xã hội và tài trợ cho các sự kiện cộng đồng cũng giúp nâng cao uy tín của ngân hàng.

5.2. Sử Dụng Marketing Kỹ Thuật Số Để Tiếp Cận Khách Hàng Trực Tuyến

Marketing kỹ thuật số là một kênh marketing hiệu quả để tiếp cận khách hàng trực tuyến. Các ngân hàng cần sử dụng các công cụ marketing kỹ thuật số như SEO, quảng cáo trên mạng xã hội, email marketing và marketing nội dung để thu hút khách hàng tiềm năng. Việc phân tích dữ liệu và đo lường hiệu quả của các chiến dịch marketing kỹ thuật số là rất quan trọng để tối ưu hóa chi phí và tăng doanh thu.

5.3. Cải Thiện Trải Nghiệm Khách Hàng Để Tạo Sự Trung Thành

Cải thiện trải nghiệm khách hàng là một yếu tố quan trọng để tạo sự trung thành và thu hút khách hàng mới. Các ngân hàng cần lắng nghe phản hồi của khách hàng, giải quyết khiếu nại nhanh chóng và cung cấp dịch vụ cá nhân hóa. Việc tạo ra một trải nghiệm khách hàng tích cực sẽ giúp ngân hàng xây dựng mối quan hệ lâu dài với khách hàng.

VI. Đánh Giá Hiệu Quả Đầu Tư Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh

Việc đánh giá hiệu quả đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh là rất quan trọng để đảm bảo rằng các khoản đầu tư mang lại lợi ích thực tế cho ngân hàng. Các ngân hàng cần sử dụng các chỉ số đánh giá phù hợp để đo lường hiệu quả của các khoản đầu tư vào công nghệ, nguồn nhân lực, marketing và các lĩnh vực khác. Việc phân tích dữ liệu và so sánh kết quả với các ngân hàng khác cũng giúp ngân hàng xác định điểm mạnh, điểm yếu và đưa ra các quyết định đầu tư tốt hơn. Theo Buckley (1988), năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp cần được gắn kết với việc thực hiện mục tiêu của doanh nghiệp với 3 yếu tố: các giá trị chủ yếu của doanh nghiệp, mục đích chính của doanh nghiệp và các mục tiêu giúp các doanh nghiệp thực hiện chức năng của mình.

6.1. Các Chỉ Số Đánh Giá Năng Lực Tài Chính và Hiệu Quả Kinh Doanh

Các chỉ số đánh giá năng lực tài chính và hiệu quả kinh doanh bao gồm lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE), lợi nhuận trên tài sản (ROA), tỷ lệ chi phí trên thu nhập (CIR) và tỷ lệ nợ xấu. Các chỉ số này giúp ngân hàng đánh giá khả năng sinh lời, hiệu quả sử dụng vốn và quản lý rủi ro.

6.2. Đo Lường Mức Độ Hài Lòng và Trung Thành Của Khách Hàng

Mức độ hài lòng và trung thành của khách hàng là một chỉ số quan trọng để đánh giá hiệu quả của các khoản đầu tư vào dịch vụ khách hàng và marketing. Các ngân hàng có thể sử dụng các khảo sát, phỏng vấn và phân tích dữ liệu để đo lường mức độ hài lòng và trung thành của khách hàng.

6.3. Đánh Giá Tác Động Của Đầu Tư Công Nghệ Đến Năng Suất

Việc đánh giá tác động của đầu tư công nghệ đến năng suất là rất quan trọng để xác định xem các khoản đầu tư có mang lại lợi ích thực tế hay không. Các ngân hàng có thể sử dụng các chỉ số như số lượng giao dịch trên mỗi nhân viên, thời gian xử lý giao dịch và chi phí hoạt động để đo lường tác động của đầu tư công nghệ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐẦU TƯ NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH TRONG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CẠNH TRANH VÀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH 1. Khái niệm cạnh tranh Trong nền kinh tế thị trường, cạnh tranh là hiện tượng phổ biến và có ý nghĩa quan trọng đối với phát triển kinh tế ở các quốc gia. Việc nghiên cứu hiện tượng cạnh tranh đã từ rất sớm với các các trường phái nổi tiếng như: lý thuyết cạnh tranh cổ điển, lý thuyết cạnh tranh tân cổ điển và lý thuyết cạnh tranh hiện đại.

Trong điều kiện hiện nay, cạnh tranh chuyển từ quan điểm đối kháng sang cạnh tranh trên cơ sở hợp tác, cạnh tranh không phải là khi nào cũng đồng nghĩa với việc tiêu diệt lẫn nhau, triệt hạ nhau. Trên thực tế, các thủ pháp cạnh tranh hiện đại dựa trên cơ sở cạnh tranh bằng chất lượng, mẫu mã, giá cả và các dịch vụ hỗ trợ. Bởi lẽ, khi mà các đối thủ cạnh tranh quá nhiều thì việc tiêu diệt các đối thủ khác là vấn đề không đơn giản. Như đã điểm qua ở trên, các quan niệm về cạnh tranh là rất nhiều và cho đến nay vẫn chưa có một khái niệm nhất định, thống nhất về cạnh tranh.

Tuy nhiên, các quan niệm đưa ra trên đây cũng góp một phần làm sáng tỏ cạnh tranh là gì. Tập hợp những quan điểm trên xin đưa ra một khái niệm về cạnh tranh trong kinh tế, đặc biệt là cạnh tranh giữa doanh nghiệp: “Trong hoạt động kinh tế, cạnh tranh luôn liên quan đến quyền sở hữu. Nói cách khác, sở hữu là điều kiện để cạnh tranh kinh tế diễn ra. “Cạnh tranh” là sự ganh đua giữa các chủ thể kinh tế (giữa các quốc 4 gia, doanh nghiệp) trên cơ sở sử dụng hiệu quả các nguồn lực kinh tế kết hợp áp dụng khoa học công nghệ trong sản xuất cũng như dịch vụ để thỏa mãn nhu cầu khách hàng bằng sản phẩm chất lượng và giá cả hợp lý và “cạnh tranh” cũng tạo ra sự sai biệt giữa các sản phẩm cùng loại thông qua các giá trị vô hình mà doanh nghiệp tạo ra.

Qua đó, doanh nghiệp sẽ giành lấy những vị thế tương đối trong sản xuất, tiêu thụ hàng hóa để tối đa hóa lợi nhuận” 1. Vai trò của cạnh tranh đối với sự phát triển Cạnh tranh có vai trò quan trọng trong nền sản xuất hàng hóa nói riêng và trong lĩnh vực kinh tế nói chung. Cạnh tranh không những có mặt tác động tích cực mà còn có những tác động tiêu cực. Về mặt tích cực: Ở tầm vĩ mô, cạnh tranh mang lại:  Động lực thúc đẩy sản xuất phát triển, góp phần vào sự phát triển kinh tế, giúp đất nước hội nhập tốt kinh tế toàn cầu.

Ở tầm vi mô, đối với một doanh nghiệp cạnh tranh được xem như công cụ hữu dụng để:  Người sản xuất phải tìm mọi cách để làm ra sản phẩm có chất lượng hơn, đẹp hơn, có chi phí sản xuất rẻ hơn, có tỷ lệ tri thức khoa học, công nghệ trong đó cao hơn. để đáp ứng với thị hiếu của người tiêu dùng.  Người tiêu dùng được hưởng những sản phẩm hay dịch vụ tốt hơn với giá thành hợp lý. Ngoài mặt tích cực, cạnh tranh cũng đem lại những hệ quả không mong muốn về mặt xã hội cũng như kinh tế.

 Làm thay đổi cấu trúc xã hội trên phương diện sở hữu của cải, gây ra hiện tượng độc quyền, làm phân hóa mạnh mẽ giàu nghèo.  Dẫn đến cạnh tranh không lành mạnh, dùng các thủ đoạn vi phạm pháp luật hay bất chấp pháp luật. 5 Vì lý do trên, cạnh tranh kinh tế bao giờ cũng phải được điều chỉnh bởi các định chế xã hội, sự can thiệp của nhà nước.“Bên cạnh đó, cần thay đổi tư duy cạnh tranh từ đối đầu sang hợp tác cùng có lợi. Năng lực cạnh tranh 1.

Khái niệm năng lực cạnh tranh Khái niệm năng lực cạnh tranh được đề cập đầu tiên ở Mỹ vào đầu những năm 1990. Theo Aldington Report (1985): “Doanh nghiệp có khả năng cạnh tranh là doanh nghiệp có thể sản xuất sản phẩm và dịch vụ với chất lượng vượt trội và giá cả thấp hơn các đối thủ khác trong nước và quốc tế. Khả năng cạnh tranh đồng nghĩa với việc đạt được lợi ích lâu dài của doanh nghiệp và khả năng bảo đảm thu nhập cho người lao động và chủ doanh nghiệp”. Định nghĩa này cũng được nhắc lại trong “Sách trắng về năng lực cạnh tranh của Vương quốc Anh” (1994).

Năm 1998, Bộ thương mại và Công nghiệp Anh đưa ra định nghĩa “Đối với doanh nghiệp, năng lực cạnh tranh là khả năng sản xuất đúng sản phẩm, xác định đúng giá cả và vào đúng thời điểm. Điều đó có nghĩa là đáp ứng nhu cầu khách hàng với hiệu suất và hiệu quả hơn các doanh nghiệp khác” Tuy nhiên, khái niệm năng lực cạnh tranh đến nay vẫn chưa được hiểu một cách thống nhất. Theo Buckley (1988), năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp cần được gắn kết với việc thực hiện mục tiêu của doanh nghiệp với 3 yếu tố: các giá trị chủ yếu của doanh nghiệp, mục đích chính của doanh nghiệp và các mục tiêu giúp các doanh nghiệp thực hiện chức năng của mình. Điểm lại các tài liệu trong và ngoài nước, có nhiều cách quan niệm về năng lực cạnh tranh doanh nghiệp.

Dưới đây là một số cách quan niệm về năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp đáng chú ý. Một là, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là khả năng duy trì và mở rộng thị phần, thu lợi nhuận của doanh nghiệp. Đây là cách quan niệm khá 6 phổ biến hiện nay, theo đó năng lực cạnh tranh là khả năng tiêu thụ hàng hóa, dịch vụ so với các đối thủ và khả năng “thu lợi” của các doanh nghiệp. Hai là, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là khả năng chống chịu trước sự tấn công của doanh nghiệp khác.

Chẳng hạn, Hội đồng Chính sách năng lực cạnh tranh của Mỹ đưa ra định nghĩa: năng lực cạnh tranh là năng lực kinh tế về hàng hóa và dịch vụ trên thị trường thế giới… Ủy ban Quốc gia về hợp tác kinh tế có trích dẫn khái niệm năng lực cạnh tranh theo Từ điển Thuật Ngữ chính sách thương mại (1997), theo đó, năng lực cạnh tranh là năng lực của một doanh nghiệp “không bị doanh nghiệp khác đánh bại về năng lực kinh tế”. Quan niệm về năng lực cạnh tranh như vậy mang tính chất định tính, khó có thể định lượng. Ba là, năng lực cạnh tranh đồng nghĩa với năng suất lao động. Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD), năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là sức sản xuất ra thu nhập tương đối cao trên cơ sở sử dụng các yếu tố sản xuất có hiệu quả làm cho các doanh nghiệp phát triển bền vững trong điều kiện cạnh tranh quốc tế.

Porter (1990), năng suất lao động là thước đo duy nhất về năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, các quan niệm này chưa gắn với việc thực hiện các mục tiêu và nhiệm vụ của doanh nghiệp. Bốn là, năng lực cạnh tranh đồng nghĩa với duy trì và nâng cao lợi thế cạnh tranh. Chẳng hạn, tác giả Vũ Trọng Lâm (2006) cho rằng, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là khả năng tạo dựng, duy trì, sử dụng và sáng tạo mới các lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp, tác giả Trần Sửu (2005) cũng có ý kiến tương tự: “Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là khả năng tạo ra lợi thế cạnh tranh, có khả năng tạo ra năng suất và chất lượng cao hơn đối thủ cạnh tranh, chiếm lĩnh thị phần lớn, tạo ra thu nhập cao và phát triển bền vững”.

7 Ngoài ra, không ít ý kiến đồng nhất năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp với năng lực kinh doanh. Như vậy, cho đến nay quan niệm về năng lực cạnh tranh vẫn chưa được hiểu thống nhất. Để có thể đưa ra quan niệm năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp phù hợp, cần lưu ý những đặc thù khái niệm này như Henricsson và các cộng sự (2004) chỉ ra: đó là tính đa nghĩa (có nhiều định nghĩa), đa trị (có nhiều cách đo lường), đa cấp (với các cấp độ khác nhau), phụ thuộc, có tính quan hệ qua lại, tính chất động và là một quá trình Từ những yêu cầu trên, có thể đưa ra khái niệm năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp như sau: Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là khả năng duy trì và nâng cao lợi thế cạnh tranh trong việc tiêu thụ sản phẩm, mở rộng mạng lưới tiêu thụ, thu hút và sử dụng có hiệu quả các yếu tố sản xuất nhằm đạt lợi ích kinh tế cao và bền vững. Như vậy, năng lực cạnh tranh không phải là chỉ tiêu đơn nhất mà mang tính tổng hợp, bao gồm nhiều chỉ tiêu cấu thành và có thể xác định được cho nhóm doanh nghiệp (ngành) và từng doanh nghiệp.

Các nhân tố tác động đến khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp Cũng như bản thân doanh nghiệp, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp chịu tác động của rất nhiều nhân tố khác nhau. Theo mô hình Kim cương của M. Porter có thể thấy, có ít nhất 6 nhóm yếu tố tác động tới năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, điều kiện cầu (thị trường), điều kiện yếu tố (nguồn lực đầu vào), các ngành cung ứng và liên quan (cạnh tranh ngành), các yếu tố ngẫu nhiên và yếu tố nhà nước. Tuy nhiên, có thể chia các nhân tố tác động đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp làm hai nhóm: các yếu tố bên trong doanh nghiệp và các yếu tố bên ngoài doanh nghiệp.

8 a) Các nhân tố bên trong doanh nghiệp Có nhiều yếu tố bên trong doanh nghiệp tác động tới năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) đang sử dụng các chỉ tiêu thuộc 5 nhóm yếu tố bên trong doanh nghiệp trong việc xác định năng lực cạnh tranh gồm: năng lực quản lý (triết lý kinh doanh, sự tin tưởng vào quản lý nghiệp vụ, sự hiện diện chuỗi giá trị), chất lượng nhân lực (mở rộng đào tạo nhân viên), năng lực marketing (định hướng khách hàng, đổi mới mẫu mã, tăng cường tiếp thị, mở rộng thị trường quốc tế, kiểm soát hoạt động phân phối ở nước ngoài, mở rộng mạng lưới bán lẻ), khả năng đổi mới, năng lực nghiên cứu và phát triển (chỉ tiêu cho nghiên cứu và phát triển).