Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về đào tạo nhân lực trong doanh nghiệp. Chương 2: Thực trạng đào tạo nhân lực tại Hội Sở Ngân hàng Thương mại Cổ phần Tiên Phong. Chương 3: Một số giải pháp và khuyến nghị hoàn thiện đào tạo nhân lực tại Hội Sở Ngân hàng Thương mại Cổ phần Tiên Phong. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ ĐÀO TẠO NHÂN LỰC TRONG DOANH NGHIỆP 1.
Một số vấn đề lý luận cơ bản về đào tạo nhân lực 1. Khái niệm nhân lực Bất kỳ một tổ chức nào cũng được tạo thành bởi các thành viên là con người trong tổ chức đó. Do đó, nhân lực được hiểu là nguồn lực của mỗi con người mà nguồn lực này gồm có thể lực và trí lực và năng lực của người lao động. Trong quá trình sản xuất kinh doanh, việc bồi dưỡng và phát huy khả năng của con người một cách có hiệu quả là rất cần thiết đối với bất kỳ một doanh nghiệp nào.
Thể lực là sức khỏe của thân thể, nó phụ thuộc vào sức vóc, tình trạng sức khỏe của từng con người, mức sống, thu nhập và chế độ ăn uống, chế độ làm việc và nghỉ ngơi, chế độ y tế. Thể lực con người còn tùy thuộc vào tuổi tác, thời gian công tác và giới tính, … Trí lực bao gồm khả năng suy nghĩ, sự hiểu biết, khả năng tiếp thu kiến thức, tài năng, năng khiếu cũng như quan điểm, lòng tin, nhân cách, … của từng cá nhân. Trong các hoạt động sản xuất kinh doanh truyền thống, việc tận dụng các tiềm năng về thể lực của con người là không bao giờ thiếu hoặc lãng quên và có thể nói như đã được khai thác gần tới mức cạn kiệt. Khái niệm đào tạo nhân lực Sự phát triển của nền kinh tế hiện nay cho thấy muốn phát triển giàu mạnh thì doanh nghiệp phải chú trọng vào đầu tư nhân lực trên 3 phương diện là chăm sóc sức khỏe, nâng cao chất lượng cuộc sống và đào tạo.
Trong đó đào tạo là nội dung quan trọng nhất. Để hiểu thế nào là đào tạo nhân lực, ta cần hiểu rõ thế nào là đào tạo. Hiện nay, có nhiều cách hiểu khác nhau về đào tạo: 9 Theo tác giả Nguyễn Vân Điềm và tác giả Nguyễn Ngọc Quân trong giáo trình Quản trị Nhân lực xuất bản năm 2004 cho rằng “Đào tạo là quá trình học tập làm cho người lao động có thể thực hiện được các chức năng nhiệm vụ có hiệu quả hơn trong công tác của họ”. Theo giáo trình Quản trị Nhân lực (Tập II) của trường Đại học Lao động - Xã hội do tác giả Lê Thanh Hà chủ biên, in năm 2009 thì: “Đào tạo là một quy trình có hoạch định và có tổ chức nhằm tăng kết quả thực hiện công việc”.
Như vậy, mỗi tác giả đều tiếp cận hoạt động đào tạo với một khía cạnh khác nhau nhưng đều xác định rõ mục đích của đào tạo đó là nâng cao chất lượng con người để đáp ứng yêu cầu công việc của đơn vị. Trong phạm vi luận văn nghiên cứu, tác giả đã rút ra được định nghĩa về đào tạo đó là: “Đào tạo là quá trình trang bị tri thức và khả năng để thực hiện những nhiệm vụ (yêu cầu) nhất định, giúp cho người học, người lao động có đủ trình độ, kỹ năng để thực hiện tốt các nhiệm vụ được giao”. Quá trình đào tạo, người lao động sẽ được bù đắp những thiếu hụt trong học vấn, truyền đạt những khả năng và kinh nghiệm thiết thực trong lĩnh vực chuyên môn, được cập nhật kiến thức và mở rộng tầm hiểu biết để hoàn thành tốt công việc được giao. Trong xu thế của nền kinh tế hiện nay thì đào tạo nhân lực chính là một xu thế khách quan của bất kỳ doanh nghiệp nào.
Hoạt động đào tạo phải đảm bảo cung ứng cho xã hội một lực lượng lao động đáp ứng 3 lĩnh vực sau: - Nhân lực trong lĩnh vực khoa học - công nghệ, ngành nghề kinh tế, kỹ thuật. - Nhân lực lãnh đạo, quản lý nhà nước. - Nhân lực lãnh đạo, quản lý doanh nghiệp. Từ khái niệm “nhân lực”, “đào tạo” và những vấn đề cơ bản về đào tạo 10 nhân lực phân tích ở trên, ta có thể hiểu: “Đào tạo nhân lực là quá trình tác động, dạy và rèn luyện con người thông qua việc tổ chức truyền thụ tri thức và những kinh nghiệm để giúp họ có những kiến thức, kỹ năng nhất định, đáp ứng yêu cầu của công việc mà họ phải thực hiện”.
Nội dung đào tạo nhân lực trong doanh nghiệp 1. Xác định nhu cầu đào tạo Quá trình phát triển của doanh nghiệp trước những tác động của nền kinh tế và yêu cầu của doanh nghiệp khi muốn nâng cao năng lực, hiệu quả của công tác sản xuất kinh doanh thì đã đặt ra một vấn đề là cần phải trang bị cho người lao động các kiến thức, kỹ năng và nghiệp vụ chuyên môn cần thiết. Việc đào tạo nhân lực được đặt ra cả ở doanh nghiệp mới thành lập và doanh nghiệp đã có thời gian hoạt động lâu năm trong lĩnh vực và ngành của mình. Trong đó, đối với doanh nghiệp mới thành lập thì hoạt động đào tạo sẽ tập trung chủ yếu vào những kiến thức, kỹ năng vận hành và quản lý.
Còn đối với doanh nghiệp đã hoạt động lâu năm thì bên cạnh những nội dung đào tạo về kiến thức, vận hành, quản lý thì công tác đào tạo sẽ tập trung vào những việc nâng cao hoặc bổ sung những điểm còn hạn chế, thiếu sót của người lao động khi mới được tuyển dụng vào doanh nghiệp hay những nội dung cần phải nâng cao hoặc cải thiện trong quá trình làm việc yêu cầu, nâng cao năng lực của người lao động cũng như là cơ sở để xây dựng lộ trình phát triển và lộ trình đào tạo trong tương lai cho các chức danh, vị trí cao hơn đối với người lao động trong doanh nghiệp. Nội dung này được xác định dựa vào những yêu cầu của vị trí công việc, bản mô tả công việc sẵn có đối với từng chức danh, các tiêu chuẩn, tiêu chí mà doanh nghiệp đã xây dựng và được thể hiện trong bộ Khung năng lực hoặc bộ từ điển năng lực của doanh nghiệp. Khi vấn đề đào tạo được đặt ra thì nhà quản trị sẽ phải xây dựng được một kế hoạch đào tạo dài hạn hoặc ít nhất trong một năm. Các chương trình 11 đào tạo được đưa ra phải đáp ứng được xu hướng của thời đại, thích ứng với những thay đổi trong tương lai của doanh nghiệp, đặc biệt phải song hành cùng với định hướng và chiến lược hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Xác định nhu cầu đào tạo là một nội dung quan trọng nhất trong kế hoạch đào tạo nhân viên. Để xác định chính xác nhu cầu đào tạo thì doanh nghiệp cần phân tích dựa trên những cơ sở sau: * Phân tích tổ chức của đơn vị: Thực chất của hoạt động này đó chính là phân tích định hướng và chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp, nhà quản trị cần tập trung vào việc phân tích mục tiêu phát triển của doanh nghiệp trong ngắn hạn, trung hạn và dài hạn. Đồng thời tiến hành phân tích nhu cầu nhân lực và các nguồn lực liên quan để thực hiện mục tiêu trên. Việc này đòi hỏi doanh nghiệp phải xác định được một cách cơ bản về số lượng lẫn chất lượng nhân lực và các nguồn lực khác như vật lực, tài lực, …) * Phân tích công việc.
Việc phân tích công việc của người lao động được dựa vào: Bản mô tả công việc; Bản yêu cầu của công việc với người thực hiện; Bản tiêu chuẩn thực hiện công việc. Thông qua việc phân tích những nội dung này, nhà quản lý sẽ xác định công việc này cần lực lượng lao động như thế nào và đội ngũ người lao động hiện nay đã thực hiện được những gì và họ cần phải bổ sung thêm kiến thức, kỹ năng hay năng lực gì để hoàn thành tốt các công việc được giao. * Phân tích người lao động. Tùy từng đối tượng người lao động mà người quản trị đào tạo sẽ xác định nhu cầu đào tạo cho phù hợp.
Theo đó: - Đối với cán bộ lãnh đạo thì việc đào tạo sẽ tập trung vào việc đáp ứng 12 các chiến lược phát triển của doanh nghiệp về kỹ thuật, công nghệ, tổ chức, định hướng phát triển kinh doanh, kỹ năng lãnh đạo, phát triển con người,. - Đối với cán bộ nghiệp vụ chuyên môn: Căn cứ vào kế hoạch dự kiến về lao động như sự nhân sự thay thế, thăng tiến và sự thuyên chuyển ở tất cả các bộ phận, phòng/ban chức năng,. - Đối với cán bộ nhân viên: Dựa vào kế hoạch đào tạo và nâng cao trình độ nghiệp vụ, kỹ năng làm việc, tái đào tạo, đào tạo bổ sung để nâng ngạch và nâng bậc. Việc xem xét nhu cầu đào tạo thông qua xác định nhu cầu của nhân viên tại doanh nghiệp được thực hiện chủ yếu bằng phương pháp điều tra, khảo sát, bảng hỏi, lấy ý kiến từ cấp trên.
Thực tế cho thấy nhân viên thường mong muốn được đào tạo nhằm để phục vụ thực hiện công việc đang đảm nhiệm một cách tốt hơn; để có cơ hội thăng tiến trong công việc hoặc để bồi dưỡng kiến thức chuyên môn, trình độ để có cơ hội phát triển mới trong tương lai. Sau khi xác định rõ nhu cầu đào tạo thì nhà quản lý sẽ xem xét, đánh giá nhu cầu để xác định nhu cầu đào tạo nào là nhu cầu thực sự phù hợp, việc đào tạo có giúp ích trong việc cải thiện kết quả công việc hay không và ngoài việc đào tạo thì còn giải pháp nào có thể thay thế không. Việc đánh giá nhu cầu dựa vào phương pháp điều tra phỏng vấn, quan sát thực tế và phân tích dữ liệu với 03 bước chính: Bước 1: Xác định khoảng cách giữa kết quả mong đợi và năng lực hiện có của người lao động. Được tiến hành thông qua việc tìm hiểu kết quả thực hiện công việc mà người lao động đạt được trong thực tế, tìm hiểu yêu cầu về kết quả thực hiện công việc cần đạt được rồi so sánh những yêu cầu với kết quả đạt được trong thực tế để tìm ra khoảng cách.
Bước 2: Phân tích nguyên nhân gây ra khoảng cách: Khoảng cách trong kết quả thực hiện công việc có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân như chất 13 lượng, trình độ năng lực hiện tại của người lao động, cơ cấu tổ chức, động cơ làm việc cá nhân, chính sách khen thưởng và đánh giá, các yếu tố ảnh hưởng khách quan và chủ quan, .