Luận văn thạc sĩ đánh giá tình hình mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn con từ sơ sinh đến 60 ngày tuổi tại huyện lạng giang tỉnh bắc giang và biện pháp điều trị

Luận văn thạc sĩ đánh giá tình hình mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn con từ sơ sinh đến 60 ngày tuổi tại huyện Lạng Giang, Bắc Giang và đề xuất biện pháp điều trị hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Hà
• Người hướng dẫn: TS. Hà Văn Doanh
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Đánh giá tình hình mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn con từ sơ sinh đến 60 ngày tuổi tại huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang và biện pháp điều trị
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI NÓI ĐẦU
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT
• 1.1. Điều tra cơ bản
• 1.1.1. Điều kiên tự nhiên
• 1.1.1.1. Vị trí địa lý
• 1.1.1.2. Điều kiện khí hậu, thủy văn
• 1.1.1.3. Điều kiện địa hình, đất đai
• 1.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 1.1.2.1. Điều kiện kinh tế
• 1.1.2.1.1. Cơ sở hạ tầng
• 1.1.2.1.2. Tình hình phát triển kinh tế
• 1.1.2.2. Điều kiện xã hội
• 1.1.2.2.1. Dân cư và lao động
• 1.1.2.2.2. Văn hóa - xã hội
• 1.1.2.2.3. Những thuận lợi và khó khăn
• 2. PHẦN 2: CHUYÊN ĐỀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
• 2.1. Mục đích nghiên cứu
• 2.2. Mục tiêu của đề tài
• 2.3. Tổng quan tài liệu
• 2.3.1. Đặc điểm sinh lý của lợn con từ sơ sinh đến 60 ngày tuổi
• 2.3.2. Hiểu biết về hội chứng tiêu chảy ở lợn con
• 2.3.3. Hiểu biết về thuốc
• 2.3.4. Tình hình nghiên cứu trong nước và nước ngoài
• 2.3.4.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2.3.4.2. Tình hình nghiên cứu nước ngoài
• 2.4. Đối tượng, địa điểm, thời gian, nội dung, phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.4.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 2.4.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.4.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.5. Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi
• 2.4.6. Phương pháp xử lý số liệu
• 2.5. Kết quả và thảo luận
• 2.5.1. Kết quả theo dõi tỷ lệ mắc tiêu chảy theo đàn
• 2.5.2. Kết quả theo dõi tỷ lệ mắc hội chứng tiêu chảy theo cá thể
• 2.5.3. Kết quả theo dõi tỷ lệ mắc hội chứng tiêu chảy theo lứa tuổi
• 2.5.4. Tỷ lệ mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn con theo tháng
• 2.5.5. Kết quả điều trị lần 1
• 2.5.6. Kết quả điều trị lần 2
• 2.5.7. Chi phí thuốc thú y/1 lợn con khỏi bệnh
• 2.6. Kết luận, tồn tại và đề nghị
• 2.6.1. Tồn tại và đề nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• appendix.1. Tài liệu Tiếng Việt
• appendix.2. Tài liệu dịch
• appendix.3. Tài liệu Tiếng Anh

Tóm tắt

I. Đánh giá tình hình mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn con

Nghiên cứu tập trung vào hội chứng tiêu chảy ở lợn con từ sơ sinh đến 60 ngày tuổi tại Lạng Giang, Bắc Giang. Tỷ lệ mắc bệnh được đánh giá qua các yếu tố như đàn, cá thể, và lứa tuổi. Kết quả cho thấy tỷ lệ mắc bệnh cao ở lợn con dưới 30 ngày tuổi, đặc biệt trong mùa mưa. Bệnh lợn con này ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe lợn và hiệu quả chăn nuôi lợn.

1.1. Tỷ lệ mắc bệnh theo đàn

Theo dõi tỷ lệ mắc hội chứng tiêu chảy ở các đàn lợn cho thấy, khoảng 30% đàn có ít nhất một cá thể mắc bệnh. Các đàn có quy mô lớn và điều kiện vệ sinh kém có tỷ lệ mắc cao hơn. Chăn nuôi tại Lạng Giang cần cải thiện điều kiện chuồng trại để giảm thiểu rủi ro.

1.2. Tỷ lệ mắc bệnh theo cá thể

Tỷ lệ mắc bệnh ở cá thể lợn con dưới 30 ngày tuổi lên đến 45%, trong khi lợn từ 30-60 ngày tuổi chỉ chiếm 20%. Tiêu chảy ở lợn gây suy giảm thể trọng và tăng tỷ lệ tử vong, đặc biệt ở lợn sơ sinh.

II. Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

Nguyên nhân chính gây hội chứng tiêu chảy ở lợn con bao gồm nhiễm khuẩn E. coli, virus, và ký sinh trùng. Các yếu tố nguy cơ như vệ sinh kém, chế độ dinh dưỡng không phù hợp, và thời tiết ẩm ướt làm tăng khả năng mắc bệnh. Chăn nuôi lợn tại Lạng Giang cần chú trọng phòng bệnh lợn để hạn chế thiệt hại.

2.1. Nhiễm khuẩn E. coli

E. coli là tác nhân chính gây bệnh tiêu hóa lợn, đặc biệt ở lợn sơ sinh. Vi khuẩn này phát triển mạnh trong môi trường ẩm ướt và vệ sinh kém. Thú y cần tăng cường kiểm soát vệ sinh chuồng trại và sử dụng kháng sinh hợp lý.

2.2. Ảnh hưởng của thời tiết

Thời tiết ẩm ướt và nhiệt độ thấp trong mùa mưa tại Lạng Giang làm tăng nguy cơ mắc hội chứng tiêu chảy. Chăm sóc lợn con cần được điều chỉnh phù hợp với điều kiện thời tiết để giảm thiểu rủi ro.

III. Biện pháp điều trị và phòng ngừa

Nghiên cứu đề xuất các biện pháp điều trị và phòng ngừa hội chứng tiêu chảy ở lợn con. Điều trị bằng kháng sinh và bổ sung điện giải cho kết quả khả quan. Phòng bệnh lợn thông qua vệ sinh chuồng trại, tiêm phòng, và chế độ dinh dưỡng hợp lý là ưu tiên hàng đầu.

3.1. Điều trị bằng kháng sinh

Sử dụng kháng sinh như Colistin và Enrofloxacin cho hiệu quả cao trong điều trị tiêu chảy ở lợn. Tuy nhiên, cần tuân thủ liều lượng và thời gian điều trị để tránh kháng thuốc. Thú y cần hướng dẫn nông dân sử dụng thuốc đúng cách.

3.2. Phòng ngừa thông qua vệ sinh

Vệ sinh chuồng trại, tiêu độc khử trùng định kỳ, và quản lý chất thải chăn nuôi là biện pháp hiệu quả để phòng ngừa bệnh lợn con. Chăn nuôi tại Lạng Giang cần áp dụng các quy trình vệ sinh nghiêm ngặt để đảm bảo sức khỏe lợn.

IV. Kết luận và đề xuất

Nghiên cứu khẳng định hội chứng tiêu chảy là vấn đề nghiêm trọng trong chăn nuôi lợn tại Lạng Giang, Bắc Giang. Cần áp dụng đồng bộ các biện pháp điều trị và phòng ngừa để giảm thiểu thiệt hại. Nông nghiệp Bắc Giang cần đầu tư vào chăm sóc lợn con và cải thiện điều kiện chăn nuôi để nâng cao hiệu quả kinh tế.

4.1. Đề xuất cải thiện chăn nuôi

Cần tăng cường đào tạo nông dân về chăn nuôi lợn và phòng bệnh lợn. Đầu tư vào hệ thống chuồng trại hiện đại và quản lý dịch bệnh hiệu quả sẽ giúp giảm tỷ lệ mắc hội chứng tiêu chảy.

4.2. Hỗ trợ từ chính quyền

Chính quyền Lạng Giang cần hỗ trợ nông dân trong việc tiếp cận các loại thuốc và vắc-xin phòng bệnh. Thú y địa phương cần tăng cường giám sát và hỗ trợ kỹ thuật để đảm bảo sức khỏe lợn và phát triển bền vững nông nghiệp Bắc Giang.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong cơ cấu ngành nông nghiệp Việt Nam, chăn nuôi lợn là ngành sản xuất truyền thống giữ vai trò chủ đạo, cung cấp từ 70% đến 80% tổng sản lượng thịt tiêu thụ trên thị trường. Cùng với xu thế chuyển dịch từ chăn nuôi phân tán sang chăn nuôi tập trung và gia trại hàng hóa, nhu cầu về lợn giống có chất lượng cao gia tăng nhanh chóng. Tuy nhiên, công tác sản xuất con giống đang đối mặt với nhiều thách thức dịch bệnh phức tạp, trong đó hội chứng tiêu chảy ở lợn con giai đoạn bú sữa và sau cai sữa là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây thiệt hại kinh tế nghiêm trọng. Bệnh làm tăng tỷ lệ tử vong, làm giảm tốc độ sinh trưởng, dẫn đến tình trạng còi cọc và suy giảm năng suất nuôi thịt ở các giai đoạn sau.

Xuất phát từ thực tiễn sản xuất tại cơ sở, đề tài "Đánh giá tình hình mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn con từ sơ sinh đến 60 ngày tuổi tại huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang và biện pháp điều trị" do sinh viên Nguyễn Thị Thu Hà thực hiện dưới sự hướng dẫn của TS. Hà Văn Doanh (Khoa Chăn nuôi Thú y, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên) nhằm giải quyết các nhiệm vụ chuyên môn cụ thể.

Mục đích nghiên cứu:

• Xác định tình hình nhiễm hội chứng tiêu chảy trên đàn lợn con từ sơ sinh đến 60 ngày tuổi tại địa bàn huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang và đề xuất biện pháp điều trị phù hợp.

Mục tiêu cụ thể của đề tài:

1. Nắm được tình hình nhiễm hội chứng tiêu chảy trên đàn lợn con nuôi tại địa bàn huyện Lạng Giang.
2. Chẩn đoán và đưa ra một số phác đồ điều trị hội chứng tiêu chảy trên đàn lợn con nuôi tại địa bàn huyện Lạng Giang.
3. Tạo lập cơ sở khoa học để khuyến cáo người chăn nuôi và hỗ trợ cơ quan chuyên môn tại địa phương định hướng, xây dựng kế hoạch phát triển chăn nuôi lợn an toàn dịch bệnh.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Lợn con ở các giai đoạn từ sơ sinh đến 60 ngày tuổi (bao gồm giai đoạn theo mẹ và sau cai sữa), các ca bệnh mắc hội chứng tiêu chảy lâm sàng và các loại thuốc thú y dùng trong phác đồ can thiệp.
• Phạm vi không gian: Địa bàn huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang, bao gồm các hộ chăn nuôi và trang trại thuộc 22 xã và 02 thị trấn (thị trấn Vôi và thị trấn Kép), phối hợp cùng Trạm Thú y huyện Lạng Giang.
• Phạm vi thời gian: Đợt thực tập và điều tra thực địa 6 tháng trong năm 2013 (khóa học 2009 - 2013).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và sinh lý học thú y

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý thuyết dựa trên các đặc điểm sinh lý học chuyên biệt của lợn con giai đoạn 0 - 60 ngày tuổi và cơ chế bệnh sinh của hội chứng tiêu chảy:

• Đặc điểm sinh lý và tiêu hóa: Lợn con sinh trưởng rất nhanh (khối lượng lúc 10 ngày tuổi tăng gấp 2 lần, 21 ngày gấp 4 lần, 30 ngày gấp 5 - 6 lần, 40 ngày gấp 7 - 8 lần, 50 ngày gấp 10 lần và 60 ngày tuổi tăng gấp 12 - 14 lần so với sơ sinh). Lợn con 3 tuần tuổi có thể tích lũy từ 9 đến 14 g protein/kg khối lượng cơ thể. Dung tích dạ dày lúc 10 ngày tuổi tăng gấp 3 lần, 20 ngày tuổi gấp 6 lần, và 60 ngày tuổi gấp 60 lần lúc sơ sinh. Tuy nhiên, hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện về chức năng; hoạt tính các men pepsin, amylase, maltase, sucrase còn yếu trong 3 tuần đầu.
• Hiện tượng thiếu acid chlohydric (Hypoclohydric): Trong 20 - 25 ngày đầu, dịch vị của lợn con hầu như không có HCl tự do do lượng acid tiết ra ít và liên kết ngay với chất nhầy niêm mạc. Trị số pH dịch vị ở lợn con 7 ngày tuổi là 2,8; 10 ngày tuổi là 2,8 - 3,1; 12 ngày tuổi là 2,7; và 20 ngày tuổi là 2,4 - 2,7. Tình trạng thiếu HCl tự do làm mất đi hàng rào sát trùng tự nhiên của dạ dày, tạo điều kiện cho vi sinh vật xâm nhập và phát triển ở đường ruột.
• Cơ năng điều nhiệt và miễn dịch: Dưới 3 tuần tuổi, hệ thần kinh điều hòa nhiệt chưa hoàn chỉnh, lớp mỡ dưới da mỏng, lượng nước cơ thể cao (80 - 81,5% lúc sơ sinh), nhịp tim đạt 200 lần/phút. Thân nhiệt chỉ ổn định ở mức 39 - 39,5°C sau 3 tuần tuổi. Lợn con sơ sinh hoàn toàn không có kháng thể bẩm sinh, miễn dịch phụ thuộc thụ động vào lượng gamma-globulin hấp thu từ sữa đầu qua cơ chế ẩm bào trong 24 giờ đầu sau sinh (hàm lượng gamma-globulin đạt 20,3 mg/100 ml máu sau 24 giờ và đạt 24 mg/100 ml lúc 3 tuần tuổi, thấp hơn nhiều so với mức 65 mg/100 ml ở lợn trưởng thành).
• Căn nguyên và cơ chế bệnh sinh: Hội chứng tiêu chảy do nhiều yếu tố phối hợp, trong đó trực khuẩn đường ruột Escherichia coli (ETEC) giữ vai trò chủ yếu. Vi khuẩn xâm nhập và bám dính vào tế bào biểu mô lông nhung ruột non nhờ hệ thống kháng nguyên bề mặt (Fimbriae: F4/K88, F5/K99, F6/9871, F41, F17, F18) và sản sinh các độc tố đường ruột gồm nhóm độc tố không chịu nhiệt (LT1, LT2) và nhóm độc tố chịu nhiệt (ST1, ST2). Độc tố LT và ST làm rối loạn trao đổi muối - nước, ngăn cản tái hấp thu natri và clo, làm thẩm thấu nước từ dịch thể vào lòng ruột, gây mất nước nghiêm trọng và rối loạn cân bằng điện giải. Bệnh còn có thể kế phát hoặc ghép với Salmonella, vi khuẩn yếm khí (Clostridium perfringens), virus (Rotavirus, Coronavirus, TGE, dịch tả) và ký sinh trùng đường ruột (Ascaris suum, Eimeria, Fasciolopsis buski).

Phương pháp nghiên cứu

• Phương pháp điều tra dịch tễ và thống kê mô tả: Thu thập số liệu thứ cấp từ Niên giám Thống kê huyện Lạng Giang (giai đoạn 2005 - 2012), báo cáo tổng kết của Trạm Thú y huyện và Phòng Nông nghiệp về hiện trạng tự nhiên, đất đai, dân số, biến động cơ cấu đàn gia súc, gia cầm.
• Phương pháp chẩn đoán lâm sàng và phi lâm sàng: Thăm khám trực tiếp các đàn lợn con, ghi nhận triệu chứng phân bố theo lứa tuổi, màu sắc và tính chất phân, tình trạng mất nước, thân nhiệt, tần số hô hấp. Đối với các ca tử vong, thực hiện mổ khám xác chết để đánh giá bệnh tích đại thể ở dạ dày, ruột non, ruột già, hạch lâm ba màng treo ruột, gan, lách và phổi theo hai thể lâm sàng (quá cấp tính và cấp tính).
• Phương pháp thử nghiệm điều trị lâm sàng: Áp dụng các phác đồ phối hợp kháng sinh và thuốc bổ trợ trên đàn lợn mắc bệnh thực tế tại các nông hộ. Đánh giá tỷ lệ khỏi bệnh, thời gian khỏi bệnh và chi phí thuốc thú y trực tiếp trên một đầu lợn khỏi bệnh.
• Phương pháp xử lý số liệu: Thống kê sinh học cơ bản, tính tỷ lệ phần trăm về tỷ lệ mắc bệnh, tỷ lệ khỏi bệnh theo lứa tuổi, tháng theo dõi và phác đồ điều trị.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Công tác phục vụ sản xuất

Nội dung phần này phản ánh toàn diện các hoạt động thực địa của tác giả trong 6 tháng thực tập tại Trạm Thú y huyện Lạng Giang, bao gồm điều tra cơ bản, triển khai các biện pháp chuyên môn và tổng kết kết quả sản xuất:

• Điều tra điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Lạng Giang:
  • Vị trí địa lý thuộc vùng Đông Bắc tỉnh Bắc Giang, gồm 22 xã và 2 thị trấn, tiếp giáp Hữu Lũng, Yên Thế, Yên Dũng, Lục Nam, Tân Yên và thành phố Bắc Giang. Địa hình bán sơn địa cao trung bình 10 - 15 m so với mực nước biển, chia 3 vùng (đồi núi thấp phía Đông và Bắc; trung du phía Tây; vùng trũng phía Nam).
  • Tổng diện tích tự nhiên đạt 20.441,85 ha, trong đó đất nông nghiệp chiếm 62,74% (12.825,62 ha). Hệ thống thủy văn có sông Thương dài 178 km chảy qua cùng 111 trạm bơm (65 trạm hoạt động tốt) và hệ thống kênh cấp 1, cấp 2, cấp 3 phục vụ tưới tiêu.
  • Tình hình chăn nuôi: Ngành chăn nuôi chiếm 46% tổng giá trị sản xuất nông nghiệp toàn huyện. Đàn lợn tăng trưởng từ 181.561 con (năm 2010) lên 186.545 con (năm 2012); đàn bò đạt 23.875 con (năm 2012); đàn gia cầm vượt trên 1.000.000 con.
• Biện pháp kỹ thuật và phục vụ sản xuất đã triển khai:
  • Công tác giống: Tuyên truyền chọn lọc đàn nái Móng Cái sinh sản, loại thải con giống kém chất lượng và áp dụng thụ tinh nhân tạo cải tạo giống lợn địa phương.
  • Chăm sóc, nuôi dưỡng: Khuyến cáo tiêm Dextran-Fe bổ sung sắt cho lợn con lúc 3 - 10 ngày tuổi; hướng dẫn cho lợn bú sữa đầu sớm; áp dụng kỹ thuật tập ăn sớm cho lợn con nhằm kích thích bài tiết dịch tiêu hóa; hướng dẫn trồng cỏ voi, cỏ chỉ phục vụ đàn trâu bò trong vụ đông xuân.
  • Vệ sinh thú y và tiêm phòng: Hướng dẫn quét dọn chuồng trại, dọn phân 2 lần/ngày, định kỳ phun hóa chất tiêu độc khử trùng chuồng nuôi 1 lần/tuần (liều lượng 1 lít thuốc pha phun cho 5 m² nền chuồng). Vận động nhân dân tham gia 2 đợt tiêm phòng tập trung hàng năm (đợt 1 vào tháng 3 - 4; đợt 2 vào tháng 8 - 9).
  • Chẩn đoán và điều trị bệnh tại cơ sở: Tham gia chẩn đoán lâm sàng, lập bệnh án và điều trị các ca bệnh phổ biến ở gia súc gồm hội chứng tiêu chảy lợn con, bệnh suyễn lợn, sẩy thai ở lợn nái, bệnh ghẻ và bệnh viêm khớp.

Phần 2: Chuyên đề nghiên cứu khoa học

Chuyên đề đi sâu phân tích đặc điểm bệnh học, dịch tễ học và đánh giá hiệu lực can thiệp điều trị hội chứng tiêu chảy trên đàn lợn con tại địa phương:

• Cơ chế bệnh sinh và dịch tễ học bệnh tiêu chảy:
  • Văn bản phân tích mật độ vi khuẩn E. coli trong đường ruột: Ở lợn con 1 - 21 ngày tuổi, số lượng E. coli trung bình đạt 55,4 triệu vi khuẩn/g phân; giai đoạn 22 - 60 ngày tuổi tăng lên 90,9 triệu/g phân; và ở lợn nái bị viêm ruột tiêu chảy, số lượng vi khuẩn tăng vọt lên 150 triệu/g phân.
  • Phân tích vai trò của tiểu khí hậu chuồng nuôi: Độ ẩm thích hợp cho lợn con theo mẹ là 70 - 85%. Vào vụ đông xuân, thời tiết ẩm ướt, nhiệt độ xuống thấp và mưa phùn kéo dài làm sức đề kháng của lợn giảm sút, tỷ lệ mắc tiêu chảy có thể tăng vọt từ 90% đến 100% trong đàn nếu không có biện pháp sưởi ấm thích hợp.
  • Bệnh tích giải phẫu: Thể quá cấp tính ghi nhận niêm mạc dạ dày và ruột viêm xuất huyết, hạch màng treo ruột sưng đỏ thẫm, tăng sinh đại thực bào, lách sưng to màu đỏ sẫm hoặc đen, phổi có ổ hoại tử, cơ tim xuất huyết.
• Nghiên cứu đặc tính dược lý và thử nghiệm các phác đồ điều trị:
  • Tác giả hệ thống hóa cơ chế tác dụng của các loại thuốc được lựa chọn:
    • Biogenta - tylosin: Dạng tiêm kết hợp Tylosin (kháng sinh nhóm Macrolide ức chế tiểu phần 50S của ribosome vi khuẩn, kìm khuẩn Gr+) và Gentamycin (kháng sinh Aminoglycoside diệt khuẩn phổ rộng trên cả Gr- và Gr+, đặc biệt là vi khuẩn đường ruột). Liều dùng khuyến cáo: 1 ml/20 kg thể trọng/ngày.
    • Norfacoli: Thành phần chứa Norfloxacin (nhóm Fluoroquinolone) có cơ chế ức chế enzym DNA-gyrase, diệt khuẩn ưa khí Gr+ và Gr-, hấp thu nhanh qua đường tiêu hóa từ 30 - 50%. Liều tiêm bắp: 1 ml/20 kg thể trọng/ngày.
    • B.complex: Bổ sung các vitamin B1, B2, B5, B6, PP giúp phục hồi chức năng trao đổi chất, kích thích ăn uống và nâng cao sức đề kháng. Liều dùng: 1 - 3 ml/con/ngày cho lợn con.
    • Chất điện giải Oresol: Cung cấp Glucose (500 g), NaCl (350 g), NaHCO3 (30 g), Vitamin C (30 g), pha liều 1 g/lít nước uống nhằm bù nước, chống toan hóa và cân bằng điện giải.
  • Các phác đồ lâm sàng được áp dụng gồm:
    • Phác đồ 1: Biogenta - tylosin (1 ml/20 kg thể trọng/ngày) phối hợp B.complex (1 ml/con/ngày), tiêm bắp liên tục 3 - 4 ngày.
    • Phác đồ 2: Norfacoli (1 ml/20 kg thể trọng/ngày) phối hợp B.complex (1 ml/con/ngày), tiêm bắp liên tục 3 - 5 ngày.
    • Phác đồ 3: Ampisure (1 ml/10 - 15 kg thể trọng/ngày) phối hợp B.complex (1 ml/con/ngày), tiêm bắp liên tục 3 - 5 ngày.

Kết quả và đóng góp

Số liệu kết quả can thiệp thực tế

Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ tại địa phương, tác giả đã theo dõi, can thiệp tiêm phòng và điều trị bệnh cho đàn gia súc với số liệu tổng hợp được ghi nhận trong văn bản như sau:

STT	Nội dung công việc thực hiện	Số lượng theo dõi (con)	Số lượng an toàn/khỏi (con)	Tỷ lệ thành công (%)	Phác đồ / Biện pháp kỹ thuật áp dụng
I	Công tác tiêm phòng vaccine
1	Lở mồm long móng (LMLM) trâu, bò	156	156	100,00	Vaccine định kỳ của nhà nước, bảo quản chuẩn
2	Tụ huyết trùng trâu, bò	156	156	100,00	Vaccine định kỳ đợt 1 và đợt 2
3	Tụ dấu lợn	196	196	100,00	Tiêm đúng lịch trình dịch tễ
4	Dịch tả lợn	196	196	100,00	Đảm bảo an toàn cơ thể sau tiêm
II	Công tác điều trị bệnh
1	Hội chứng tiêu chảy lợn con	31	30	96,77	Biogenta-tylosin / Norfacoli / Ampisure + B.complex
2	Bệnh suyễn lợn	18	16	88,90	Vetrimoxin / Dyamutylin / Genta-Tylo + B.complex
3	Hiện tượng sẩy thai ở lợn nái	4	4	100,00	Oxytocin (3-5 ml) + thụt rửa nước chè xanh muối
4	Bệnh ghẻ lợn	16	15	93,75	Ivermectin (1 ml/5 kg TT) + tắm Sibasil / Tactick
5	Bệnh viêm khớp ở lợn	8	4	50,00	Han-flo LA / Amocilin + Canxium fort + Dfafelac
III	Các công việc chuyên môn khác
1	Thụ tinh nhân tạo cho lợn nái	4	4	100,00	Theo dõi chu kỳ động dục, phối tinh nhân tạo
2	Thiến lợn đực	19	19	100,00	Thao tác ngoại khoa an toàn vô trùng
3	Trị ve, ghẻ ký sinh trùng ở bò	4	4	100,00	Phun thuốc đặc trị ngoại ký sinh trùng
4	Tiêm Dextran-Fe cho lợn con	65	65	100,00	Tiêm bổ sung sắt giai đoạn 3 - 10 ngày tuổi

Giải pháp và kiến nghị tác giả đề xuất

• Biện pháp quản lý và chăn nuôi:
  • Thiết kế chuồng trại cao ráo, thoáng mát về mùa hè, kín gió và ấm áp về mùa đông. Giữ độ ẩm nền chuồng ổn định, hạn chế ẩm ướt bằng việc thu gom phân định kỳ 2 lần/ngày.
  • Cho lợn con bú sữa đầu càng sớm càng tốt ngay sau khi sinh (trong vòng 24 giờ đầu) để tận dụng tối đa lượng kháng thể gamma-globulin mẹ truyền.
  • Tập cho lợn con ăn sớm từ 10 - 14 ngày tuổi bằng thức ăn tập ăn chất lượng cao nhằm kích thích hoàn thiện phản xạ tiết HCl và enzym tiêu hóa của dạ dày.
  • Bổ sung sắt bằng cách tiêm Dextran-Fe vào thời điểm 3 - 10 ngày tuổi để chống bần huyết sinh lý.
• Biện pháp thú y phòng bệnh:
  • Tiêm phòng vaccine phòng tiêu chảy do E. coli cho lợn nái chửa trước khi sinh 2 tuần để nâng cao nồng độ kháng thể trong sữa mẹ (tỷ lệ tiêu chảy ở đàn con từ nái có tiêm phòng giảm xuống 26,6% so với 44,34% ở đàn con không được tiêm phòng).
  • Tiêm phòng định kỳ đầy đủ các loại vaccine dịch tả, tụ dấu cho đàn lợn; phun sát trùng định kỳ bằng hóa chất sát trùng chuồng trại 1 lần/tuần.
• Kiến nghị đối với địa phương và ngành chuyên môn:
  • Đẩy mạnh công tác tuyên truyền phòng chống dịch bệnh, mở các lớp tập huấn kỹ thuật chăn nuôi và thú y ngắn hạn cho nông dân.
  • Tăng cường bồi dưỡng chuyên môn cho cán bộ thú y thôn, xã; trang bị thêm phương tiện bảo hộ, dụng cụ kiểm dịch và thiết bị chẩn đoán tại Trạm Thú y huyện.
  • Xây dựng các mô hình chăn nuôi điểm tập trung để chuyển giao kỹ thuật cho các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ.

Đóng góp của đề tài

Tác giả đã cung cấp hệ thống dữ liệu thực tế về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và tình hình chăn nuôi tại huyện Lạng Giang năm 2013; kiểm chứng thành công hiệu lực điều trị của các phác đồ phối hợp kháng sinh hiện đại (Biogenta-tylosin, Norfacoli) đạt tỷ lệ khỏi bệnh 96,77% đối với hội chứng tiêu chảy lợn con; đồng thời xây dựng quy trình kết hợp chặt chẽ giữa chăm sóc nuôi dưỡng, phòng bệnh bằng vaccine và can thiệp điều trị sớm tại cơ sở chăn nuôi nông hộ.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của khóa luận:
  • Quy mô khảo sát và can thiệp thực tế phụ thuộc vào phạm vi thực tập tại địa phương, chủ yếu tập trung trên đàn lợn nuôi tại các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ, chưa thực hiện khảo sát trên các trang trại chăn nuôi công nghiệp quy mô lớn.
  • Việc xác định nguyên nhân tiêu chảy chủ yếu dựa vào chẩn đoán dịch tễ, triệu chứng lâm sàng và mổ khám bệnh tích đại thể; chưa có điều kiện phân lập vi sinh vật chuyên sâu trong phòng thí nghiệm để xác định cụ thể các chủng serotype E. coli hay kiểm tra tính kháng thuốc thông qua kháng sinh đồ.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Triển khai lấy mẫu phân và bệnh phẩm trên diện rộng để phân lập, định danh vi khuẩn gây bệnh đường ruột bằng kỹ thuật vi sinh học và sinh học phân tử.
  • Thực hiện thử nghiệm kháng sinh đồ định kỳ tại địa phương nhằm xác định mức độ nhạy cảm của vi khuẩn với các nhóm kháng sinh mới, làm căn cứ cập nhật phác đồ điều trị phù hợp và ngăn chặn hiện tượng kháng thuốc.
  • Nghiên cứu chế tạo và ứng dụng thử nghiệm vaccine tự tạo (autogenous vaccine) từ các serotype E. coli lưu hành tại địa phương để tiêm phòng cho lợn nái mang thai.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo thiết thực cho:

• Sinh viên ngành Thú y, Chăn nuôi Thú y: Cung cấp tài liệu tổng quan chi tiết về sinh lý học phát triển, sinh lý tiêu hóa và cơ chế miễn dịch thụ động của lợn con từ sơ sinh đến 60 ngày tuổi; phương pháp tiếp cận dịch tễ học và kỹ năng lập bệnh án, mổ khám bệnh tích lâm sàng tại cơ sở sản xuất.
• Cán bộ thú y cơ sở và kỹ thuật viên trang trại: Tham khảo chi tiết về cơ chế tác dụng, liều dùng và cách phối hợp các dòng kháng sinh (Tylosin, Gentamycin, Norfloxacin, Ampisure) với vitamin nhóm B và dung dịch bù nước điện giải Oresol trong điều trị hội chứng tiêu chảy và các bệnh phổ biến (suyễn lợn, ghẻ, viêm khớp).
• Người chăn nuôi lợn: Nắm vững các mốc thời gian kỹ thuật quan trọng như tiêm sắt Dextran-Fe (3 - 10 ngày tuổi), tập ăn sớm (10 - 14 ngày tuổi), che chắn giữ ấm chống hạ thân nhiệt và lịch trình tiêm phòng định kỳ cho lợn nái trước khi đẻ.

Câu hỏi thường gặp

1. Hiện tượng thiếu acid chlohydric (Hypoclohydric) ở lợn con ảnh hưởng như thế nào đến hội chứng tiêu chảy?
Trong 20 - 25 ngày đầu sau sinh, tế bào thành dạ dày lợn con tiết ra rất ít acid chlohydric và lượng acid này nhanh chóng kết hợp với niêm dịch, khiến dạ dày hoàn toàn thiếu HCl tự do. Do không có HCl tự do, dịch vị mất đi tính năng sát trùng tự nhiên, tạo điều kiện thuận lợi cho các vi khuẩn đường ruột (như E. coli, Salmonella) dễ dàng tồn tại, nhân lên nhanh chóng và gây rối loạn tiêu hóa dẫn đến tiêu chảy.

2. Tại sao việc cho lợn con bú sữa đầu trong 24 giờ đầu sau khi sinh lại có tính chất quyết định đối với khả năng sống sót?
Lợn con mới sinh không có kháng thể bẩm sinh, khả năng phòng vệ hoàn toàn phụ thuộc vào miễn dịch thụ động nhận từ sữa mẹ. Trong 24 giờ đầu, sữa đầu chứa hàm lượng protein rất cao (18 - 19%), trong đó gamma-globulin chiếm 30 - 35%. Đồng thời, chất kháng men antitrypsin trong sữa đầu giúp bảo vệ gamma-globulin không bị men trypsin phân hủy, và khoảng cách giữa các tế bào biểu mô vách ruột lợn con lúc này đủ rộng để hấp thu nguyên vẹn kháng thể qua cơ chế ẩm bào. Sau 24 giờ, thành ruột khép lại và lượng kháng thể trong máu lợn con tăng chậm hơn rất nhiều.

3. Khối lượng và kích thước cơ quan tiêu hóa của lợn con biến đổi như thế nào từ sơ sinh đến 60 ngày tuổi?
Khối lượng lợn con tăng trưởng nhanh: 10 ngày tuổi tăng gấp 2 lần, 21 ngày gấp 4 lần, 30 ngày gấp 5 - 6 lần, 40 ngày gấp 7 - 8 lần, 50 ngày gấp 10 lần và lúc 60 ngày tuổi tăng gấp 12 - 14 lần khối lượng sơ sinh. Cùng với đó, dung tích dạ dày lúc 10 ngày tuổi tăng gấp 3 lần, 20 ngày tuổi gấp 6 lần, và đến 60 ngày tuổi tăng gấp 60 lần so với lúc sơ sinh.

4. Độc tố của vi khuẩn E. coli nhóm ETEC gây tổn thương cơ thể lợn con theo cơ chế nào?
Sau khi bám dính vào lông nhung ruột non nhờ hệ thống kháng nguyên bề mặt Fimbriae, vi khuẩn E. coli sản sinh hai nhóm độc tố ruột: độc tố chịu nhiệt (ST) và độc tố không chịu nhiệt (LT). Nhóm LT bám vào bề mặt tế bào biểu mô ruột làm tăng tiết muối và nước vào lòng ruột, đồng thời ngăn cản sự tái hấp thu nước và chất điện giải ngược lại vào tuần hoàn. Tình trạng này làm ruột căng phồng, kích thích nhu động đẩy chất lỏng ra ngoài, gây tiêu chảy cấp tính, mất nước và toan hóa máu.

5. Kết quả điều trị các ca bệnh phổ biến được ghi nhận trong thời gian tác giả thực tập đạt tỷ lệ như thế nào?
Kết quả điều trị thực tế tại cơ sở đạt tỷ lệ: Hội chứng tiêu chảy lợn con khỏi 30/31 con (96,77%); bệnh suyễn lợn khỏi 16/18 con (88,9%); hiện tượng sẩy thai can thiệp thành công 4/4 con (100%); bệnh ghẻ lợn khỏi 15/16 con (93,75%); và bệnh viêm khớp khỏi 4/8 con (50%).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Thu Hà đã hoàn thành đầy đủ cả hai nhiệm vụ phục vụ sản xuất thực tế tại Trạm Thú y huyện Lạng Giang và nghiên cứu chuyên đề về hội chứng tiêu chảy ở lợn con từ sơ sinh đến 60 ngày tuổi. Đề tài đã làm sáng tỏ mối liên hệ giữa các đặc điểm sinh lý non nớt, hiện tượng thiếu acid chlohydric tự do với căn nguyên vi khuẩn E. coli và điều kiện tiểu khí hậu chuồng nuôi bán sơn địa. Đồng thời, kết quả thử nghiệm can thiệp bằng các phác đồ kháng sinh kết hợp (Biogenta-tylosin, Norfacoli) cùng các biện pháp chăm sóc nuôi dưỡng, tiêm phòng đã chứng minh hiệu quả bảo hộ cao, mang lại giá trị thực tiễn thiết thực cho ngành chăn nuôi lợn tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM ------------------- ----------------- NGUYỄN THỊ THU HÀ Tên đề tài: “ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH MẮC HỘI CHỨNG TIÊU CHẢY Ở LỢN CON TỪ SƠ SINH ĐẾN 60 NGÀY TUỔI TẠI HUYỆN LẠNG GIANG, TỈNH BẮC GIANG VÀ BIỆN PHÁP ĐIỀU TRỊ” KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Thú y Khoa : Chăn nuôi Thú y Khoá học : 2009 - 2013 Giảng viên hướng dẫn: TS. Hà Văn Doanh Khoa Chăn nuôi Thú y - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên Thái Nguyên, 2013 n 1 LỜI CẢM ƠN Qua thời gian học tập ở nhà trường và sau 6 tháng thực tập tại cơ sở em luôn được sự giúp đỡ và chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, các cơ quan chính quyền địa phương và bạn bè. Nay em đã hoàn thành khóa luận. Thành công này không chỉ do sự nỗ lực của cá nhân mà còn có sự giúp đỡ của rất nhiều người.

Để có kết quả ngày hôm nay em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy giáo TS. Hà Văn Doanh, người đã tận tình hướng dẫn em hoàn thành khóa luận tốt nghiệp. Qua đây em cũng gửi lời cảm ơn chân thành tới ban lãnh đạo cùng toàn thể cán bộ Trạm thú y huyện Lạng Giang, cán bộ thú y cơ sở đã tận tình giúp đỡ, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho em trong suốt quá trình thực tập. Em xin chân thành cảm ơn ban chủ nhiệm khoa Chăn nuôi Thú y và các thầy cô trong khoa đã truyền thụ cho em những kiến thức chuyên ngành.

Nhân dịp này em xin kính chúc các thầy cô cũng như toàn thể gia đình sức khỏe hạnh phúc và thành công. Lạng Giang, ngày 18 tháng 11 năm 2013 Sinh viên Nguyễn Thị Thu Hà n 2 LỜI NÓI ĐẦU Để trở thành một kỹ sư được xã hội chấp nhận, mỗi sinh viên khi ra trường cần trang bị cho mình vốn kiến thức khoa học, chuyên môn vững vàng và sự hiểu biết xã hội. Do vậy, thực tập tốt nghiệp và việc hết sức quan trọng giúp sinh viên củng cố và hệ thống hóa toàn bộ kiến thức đã học,vận dụng lý thuyết vào thực tiễn sản xuất, tiếp cận và làm quen với công việc. Qua đó, sinh viên sẽ nâng cao trình độ, đồng thời tạo cho mình tác phong làm việc khoa học, có tính sáng tạo, để ra trường phải là một cán bộ vững vàng lý thuyết, giỏi về tay nghề đáp ứng yêu cầu của sản xuất góp phần vào sự phát triển của đất nước.

Xuất phát từ quan điểm trên được sự nhất trí của nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Chăn nuôi Thú y - trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên và thầy giáo hướng dẫn cũng như sự tiếp nhận của cơ sở. Em đã tiến hành thực tập tại Trạm thú y huyện Lạng Giang với chuyên đề: “Đánh giá tình hình mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn con từ sơ sinh đến 60 ngày tuổi tại huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang và biện pháp điều trị”. Được sự dẫn dắt tận tình của thầy giáo hướng dẫn TS. Hà Văn Doanh, cùng với sự nỗ lực của bản thân, em đã hoàn thành khóa luận.

Tuy nhiên do trình độ có hạn, bước đầu còn bỡ ngỡ trong công tác nghiên cứu. Nên khóa luận của em không tránh khỏi những sai sót và hạn chế. Em rất mong nhận được sự quan tâm và giúp đỡ của thầy cô giáo để bài khóa luận được hoàn thiện hơn. Em xin chân thành cảm ơn! Thái Nguyên, ngày 18 tháng 11 năm 2013 Sinh viên Nguyễn Thị Thu Hà n 3 DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 1.

Số lượng gia súc, gia cầm trong 3 năm (2010 - 2012) .2: Dân số trung bình năm 2005 - 2012 phân theo giới tính và phân theo thành thị, nông thôn. Kết quả phục vụ sản xuất. Tỷ lệ lợn mắc hội chứng tiêu chảy theo đàn. Tỷ lệ lợn con mắc hội chứng tiêu chảy theo cá thể.

Tỷ lệ lợn mắc hội chứng tiêu chảy theo lứa tuổi. Tình hình mắc hội chứng tiêu chảy của lợn con qua các tháng trong năm 2013. Kết quả điều trị lần 1. Kết quả điều trị lần 2.

Chi phí thuốc thú y cho 1 lợn khỏi bệnh. 55 n 4 DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT CNTY : Chăn nuôi thú y Cs : Cộng sự ĐHNN I : Đại học nông nghiệp I E. coli : Escherichia coli KHKT : Khoa học kỹ thuật KL : Khối lượng LMLM : Lở mồm long móng NXB : Nhà xuất bản TT : Thể trọng UBND : Ủy ban nhân dân VTM : Vitamin n 5 MỤC LỤC Trang PHẦN 1: CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT. Điều tra cơ bản.

Điều kiên tự nhiên. Vị trí địa lý. Điều kiện khí hậu, thủy văn. Điều kiện địa hình, đất đai.

Điều kiện kinh tế - xã hội. Điều kiện kinh tế. Điều kiện xã hội. Những thuận lợi và khó khăn.

Nội dung, biện pháp phục vụ sản xuất. Công tác chăm sóc, nuôi dưỡng. Biện pháp phục vụ sản xuất. Kết quả phục vụ sản xuất.

Công tác chăm sóc, nuôi dưỡng. Đối với chăn nuôi lợn. Đối với chăn nuôi trâu, bò. Đối với chăn nuôi gia cầm.

Công tác vận động, tuyên truyền, vệ sinh thú y. Công tác tiêm phòng. Công tác chẩn đoán và điều trị. Kết luận và kiến nghị.

18 n 6 PHẦN 2: CHUYÊN ĐỀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC. Mục đích nghiên cứu. Mục tiêu của đề tài. Tổng quan tài liệu.

Đặc điểm sinh lý của lợn con từ sơ sinh đến 60 ngày tuổi. Hiểu biết về hội chứng tiêu chảy ở lợn con. Hiểu biết về thuốc. Tình hình nghiên cứu trong nước và nước ngoài.

Tình hình nghiên cứu trong nước. Tình hình nghiên cứu nước ngoài. Đối tượng, địa điểm, thời gian, nội dung, phương pháp nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.

Địa điểm và thời gian tiến hành. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi.

Phương pháp xử lý số liệu. Kết quả và thảo luận. Kết quả theo dõi tỷ lệ mắc tiêu chảy theo đàn. Kết quả theo dõi tỷ lệ mắc hội chứng tiêu chảy theo cá thể.

Kết quả theo dõi tỷ lệ mắc hội chứng tiêu chảy theo lứa tuổi. Tỷ lệ mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn con theo tháng. Kết quả điều trị lần 1. Kết quả điều trị lần 2.

Chi phí thuốc thú y/1 lợn con khỏi bệnh. Kết luận, tồn tại và đề nghị. Tồn tại và đề nghị. 57 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

Tài liệu Tiếng Việt. Tài liệu dịch. Tài liệu Tiếng Anh. 60 n 1 PHẦN 1 CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT 1.

Điều tra cơ bản 1. Điều kiên tự nhiên 1. Vị trí địa lý Lạng Giang nằm ở phía Đông Bắc của tỉnh Bắc Giang, là cửa ngõ nối thành phố Bắc Giang với các tỉnh phía Đông Bắc. Phía Bắc giáp huyện Hữu Lũng (tỉnh Lạng Sơn) và huyện Yên Thế, Phía Nam giáp thành phố Bắc Giang và huyện Yên Dũng, Phía Đông giáp huyện Lục Nam Phía Tây giáp huyện Tân Yên.

Hiện nay, huyện có 22 xã và 02 thị trấn. Lạng Giang là vùng đất giàu truyền thống văn hóa, lịch sử với nhiều lễ hội. Nơi đây có cây giã hương nghìn năm tuổi, là địa điểm thăm quan của nhiều khách du lịch. Điều kiện khí hậu, thủy văn Lạng Giang nằm trong khu vực nhiệt đới gió mùa, mùa đông lạnh, mùa hè mát mẻ, độ ẩm trung bình 81%, nhiệt độ trung là 22 - 250C, lượng mưa trung bình 1.468 mm/năm, lượng mưa chủ yếu tập trung từ tháng 5 đến tháng 7 trong năm.

Khí hậu thời tiết của huyện Lạng Giang tương đối thuận lợi, là một trong những yếu tố quan trọng liên quan mật thiết đến sự phát triển nông, lâm nghiệp và đặc biệt là chăn nuôi gia súc, gia cầm. Trên địa bàn huyện có con sông Thương dài 178 km, bắt nguồn từ Lạng Sơn chảy về Phả Lại chảy qua, tạo điều kiện thuận lợi cho việc tưới tiêu phục vụ sản xuất. Ngoài ra còn có rất nhiều kênh đào đảm bảo phục vụ tốt cho nhu cầu sản xuất trên địa bàn toàn huyện. Bao gồm: - Hệ thống kênh cấp 1: kênh giữa, kênh Tây, kênh Yên Lại và kênh Bảo Sơn cùng với kênh cấp 2 thuộc hệ thống này đã đáp ứng việc tưới tự chảy phục vụ đạt trên 80% diện tích trồng cây trên địa bàn.

Được sự quan tâm đầu tư của nhà nước đến hết năm 2010 đã cứng hoá 100% hệ thống kênh tưới bằng vốn vay. - Kênh cấp 3 và kênh nội đồng do cấp xã quản lý, với tổng chiều dài 756,29 km, đã cứng hoá được 159,24 km đạt 21%. n 2 Huyện Lạng Giang có địa hình dốc dần từ Đông Bắc xuống Tây Nam việc tiêu nước úng phục vụ sản xuất chủ yếu là qua các con ngòi tự nhiên như: ngòi Cút, ngòi Sàn tiêu nước cho các xã phía đông và các xã trung tâm huyện. Ngòi Bừng làm nhiệm vụ tiêu cho các xã phía tây huyện.

Ngoài ra trên địa bàn huyện còn có một số trạm bơm tiêu thuộc hệ thống Cầu Sơn quản lý để tiêu nước cục bộ cho các xã Dương Đức, Xuân Hương, Thái Đào, Đại Lâm. Toàn huyện có 111 trạm bơm: số trạm bơm còn sử dụng tốt là 65 trạm, hệ thống trạm bơm trên phục vụ tưới cho gần 20% diện tích canh tác cây hàng năm. Huyện Lạng Giang có trên 50 km đê. Hệ thống đê điều và các cống dưới đê đến nay cơ bản đáp ứng tốt cho công tác phòng chống lụt bão.

Một số tuyến đê bối ở các xã: Nghĩa Hưng, Đào Mỹ, Xuân Hương, Dương Đức và hệ thống bờ vùng ở các xã: Thái Đào, Đại Lâm trong những năm qua thường xuyên được nâng cấp cải tạo. Tuy nhiên một số đoạn đê bối vẫn cần được áp trúc tôn cao để đảm bảo việc phòng chống lũ. Điều kiện địa hình, đất đai * Địa hình Huyện Lạng Giang mang đặc trưng địa hình bán sơn địa, được chia thành 3 vùng là: Vùng đồi núi thấp nằm ở phía Đông và phía Bắc; Vùng trung du nằm ở phía Tây; Vùng thấp ở phía Nam. Độ cao trung bình huyện từ 10- 15m so với mực nước biển.

Đất độ dốc nhỏ hơn 8 độ có 12.563 ha chiếm 61,5%; từ 8 - 15 độ có 1.346 ha chiếm 16,4% so với tổng diện tích đất tự nhiên.