MỞ ĐẦU Sự phát triển nhanh chóng của ngành công nghệ điện tử nói chung và sản xuất linh kiện nền thủy tinh cho đĩa từ để sản xuất ổ đĩa cứng máy tính tại công ty TNHH Hoya Glass Disk Việt Nam một doanh nghiệp 100% vốn đầu tư thuộc Tập Đoàn Hoya Nhật Bản nói riêng trong những năm gần đây đã đem lại rất nhiều lợi ích cho sự phát triển của ngành công nghiệp điện tử trong nước, cũng như tạo điều kiện để thu hút các doanh nghiệp ngoại quốc đổ vốn đầu tư vào đây. Tuy nhiên, song song với việc đó thì ở khía cạnh môi trường doanh nghiệp cũng đứng trước những khó khăn, thách thức nhất định trong việc kiểm soát, xử lý kịp thời lượng chất thải phát sinh: nước thải, rác thải, khí thải, dung môi, bụi từ quá trình sản xuất tại cơ sở sao cho hiệu quả nhất. Những năm gần đây rác thải điện tử đã, đang là một vấn đề nóng trên thế giới do đó việc kiểm soát, đánh giá và xử lý lượng rác thải này là một vấn đề lớn cần sự quan tâm và vào cuộc của các cá nhân, tổ chức, ban ngành liên quan với mục đích hạn chế tới mức thấp nhất lượng chất thải phát sinh trong quá trình sản xuất gây ảnh hưởng đến sức khỏe người lao động, người dân xung quanh và ô nhiễm môi trường tại khu vực KCN Thăng Long cũng như trên địa bàn Thành Phố Hà Nội. Kiểm toán chất thải (KTCT) là công cụ quản lý môi trường nhằm giảm thiểu và ngăn ngừa ô nhiễm ngay từ quá trình sản xuất tại cơ sở công nghiệp.
KTCT bao gồm việc rà soát, kiểm tra các quá trình sản xuất, xác định nguồn thải và khối lượng chất thải, tính toán cân bằng vật chất, xác định các vấn đề trong vận hành sản xuất, từ đó đề ra các giải pháp nhằm giảm thiểu phát sinh chất thải ra môi trường Xuất phát từ những lợi ích và hiệu quả của kiểm toán chất thải mang lại đối với các doanh nghiệp như giảm thiểu chất thải tại nhà máy nhằm xác định những nguyên nhân gây tổn thất nguyên, nhiên liệu từ đó đưa ra những phương án chống thất thoát, giảm thiểu chất thải, tăng hiệu quả của quá trình sản xuất nâng cao hiệu quả kinh tế trong sản xuất kinh doanh. Đây cũng là lý do tôi lựa chọn đề tài “Kiểm toán chất thải và đánh giá sự tuân thủ các thủ tục hành chính liên quan đến bảo vệ môi trường tại công ty TNHH Hoya Glass Disk Việt Nam”. Mục tiêu nghiên cứu - Kiểm toán chất thải trong quy trình sản xuất linh kiện nền thủy tinh cho đĩa từ để sản xuất ổ đĩa cứng máy tính tại nhà máy Hoya. Luan van 2 - Đánh giá sự tuân thủ các thủ tục hành chính liên quan đến BVMT tại nhà máy.
- Đánh giá sự tuân thủ các quy định pháp luật về an toàn, sức khỏe, môi trường - Đề xuất các giải pháp giảm thiểu chất thải trong hoạt động sản xuất hướng tới sản xuất sạch hơn và các biện pháp nâng cao hiệu quả việc tuân thủ thủ tục BVMT. Nội dung nghiên cứu 2. Kiểm toán chất thải trong quy trình sản xuất linh kiện nền thủy tinh cho đĩa từ để sản xuất ổ đĩa cứng máy tính tại công ty TNHH Hoya Glass Disk Việt Nam + Xác định quy trình sản xuất kèm dòng thải. + Xác định nhu cầu nguyên liệu, nhiên liệu và hóa chất sử dụng đầu vào.
+ Xác định lượng nước thải, khí thải, CTR phát sinh trên một đơn vị sản phẩm. + Xác định hệ số phát sinh chất thải trên đơn vị sản phẩm. Đánh giá sự tuân thủ các thủ tục hành chính liên quan đến BVMT tại công ty TNHH Hoya Glass Disk Việt Nam + Báo cáo đánh giá tác động môi trường. + Sổ chủ nguồn thải CTNH.
+ Báo cáo giám sát môi trường định kỳ. + Kê khai kinh phí bảo vệ môi trường. Đánh giá sự tuân thủ các quy định pháp luật về an toàn, sức khỏe, môi trƣờng tại công ty TNHH Hoya Glass Disk Việt Nam + Đánh giá công tác an toàn lao động, PCCC. + Đánh giá công tác sức khỏe – ATVSLĐ.
+ Đánh giá công tác tập huấn, chấp hành quy định pháp luật về an toàn - sức khỏe. Đề xuất các giải pháp giảm thiểu chất thải hƣớng đến sản xuất sạch hơn và các biện pháp nâng cao hiệu quả việc tuân thủ thủ tục BVMT + Đánh giá công tác quản lý BVMT tại công ty TNHH Hoya Glass Disk Việt Nam + Đề xuất cơ hội sản xuất sạch hơn. + Đề xuất biện pháp nâng cao hiệu quả tuân thủ các quy định pháp luật về BVMT. + Giải pháp về tuyên truyền nâng cao nhận thức.
Luan van 3 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan về kiểm toán 1. Kiểm toán môi trƣờng a. Khái niệm Kiểm toán môi trường là một khái niệm mới ở nước ta, song thực chất nội dung của nó đã và đang được thực hiện ở các cơ sở công nghiệp và các công ty dưới nhiều tên gọi khác nhau như: rà soát môi trường, tổng quan môi trường, kiểm soát môi trường hay đánh giá tác động môi trường [1].
Hiên nay, trên thế giới có rất nhiều các định nghĩa khác nhau về KTMT. Năm 1998, Viện thương mại Quốc tế ICC đã đưa ra khái niệm ban đầu về KTMT như sau: “Kiểm toán môi trường là một công cụ quản lý bao gồm sự ghi chép một cách khách quan, công khai các tổ chức môi trường, sự vận hành các thiết bị, cơ sở vật chất với mục đích quản lý môi trường bằng cách trợ giúp quản lý, kiểm toán các hoạt động và đánh giá sự tuân thủ các chính sách của công ty bao gồm sự tuân thủ theo tiêu chuẩn môi trường”. Theo tiêu chuẩn ISO 14010 (1996) thì KTMT được định nghĩa như sau: Kiểm toán môi trường là một quá trình thẩm tra có hệ thống và được ghi thành văn bản, bao gồm việc thu thập và đánh giá một cách khách quan các bằng chứng nhằm xác định những hoạt động, sự kiện, hệ thống quản lý liên quan đến môi trường hay các thông tin về những kết quả của quá trình này cho khách hàng. Ở nước ta mặc dù khái niệm kiểm toán môi trường còn khá mới mẻ song nhiều tác giả cũng đã đưa ra những khái niệm về thuật ngữ kiểm toán môi trường.
Theo Trịnh Thị Thanh và Nguyễn Thị Vân Hà (2003) thì KTMT được hiểu một cách khách quan là “Tổng hợp các hoạt động điều tra, theo dõi có hệ thống theo chu kỳ và đánh giá một cách khách quan đối với công tác tổ chức quản lý môi trường, quá trình vận hành công nghệ sản xuất, hiện trạng vận hành của trang thiết bị với mục đích kiểm soát các hoạt động và đánh giá sự tuân thủ của các đơn vị, các nguồn tạo ra chất thải đối với những chính sách của nhà nước về môi trường” [2]. Các dạng kiểm toán Kiểm toán môi trường đang ngày càng phát triển và bao trùm nhiều lĩnh vực, khía cạnh môi trường khác nhau dẫn tới có nhiều loại, nhiều dạng kiểm toán môi trường. Luan van 4 PHÂN LOẠI KIỂM TOÁN MÔI TRƯỜNG Phân loại Phân loại Phân loại theo chủ thế theo đối tượng theo mục đích - Kiểm toán nội bộ - Kiểm toán hệ thống - Kiểm toán pháp lý - Kiểm toán độc lập quản lý môi trường - Kiểm toán tổ chức - Kiểm toán nhà nước - Kiểm toán chất thải - Kiểm toán kỹ thuật - Kiểm toán năng lượng của nhà máy. - Kiểm toán bất động sản Hình 1.
-Sơ đồ phân Kiểm loạiđộng toán bất kiểmsản toán môi trƣờng [3] c. Đối tượng và mục tiêu KTMT - Đối tượng Đối tượng chính và thường gặp ở KTMT + Cơ sở sản xuất công nghiệp hoặc các công ty vừa sản xuất, vừa kinh doanh. + Bệnh viện, trường học, năng lượng, các loại tài nguyên thiên nhiên. + Quá trình kiểm toán có thể được thực hiện đối với toàn bộ quy trình hoạt động hoặc đối với một giai đoạn nào đó của quy trình sản xuất, do đó đối tượng của KTMT trong mỗi trường hợp cũng sẽ khác nhau.
- Mục tiêu Các mục tiêu chính mà một cuộc KTMT hướng tới. + Đánh giá được sự tuân thủ, chấp hành của nhà máy, công ty đối với chính sách, pháp luật của nhà nước, các nguyên tắc, thủ tục Quốc tế về BVMT. + Đánh giá mức độ phù hợp, sự hiệu quả của các chính sách QLMT nội bộ của nhà máy. + Thúc đẩy việc QLMT của các nhà máy diễn ra tốt hơn.
+ Duy trì niềm tin của người dân đối với chính sách môi trường của nhà nước. + Nâng cao nhận thức của CBCNV trong các nhà máy về việc thi hành các chính sách môi trường. Luan van 5 + Tìm kiếm các cơ hội cải tiến để sản xuất và BVMT tốt hơn. + Thiết lập và thi hành được một hệ thống QLMT hữu hiệu, phù hợp.
Tùy theo tính chất và điều kiện cũng như đòi hỏi của cuộc kiểm toán mà đưa ra mục tiêu phù hợp. Kiểm toán chất thải a. Khái niệm “Kiểm toán chất thải được hiểu là quá trình kiểm tra sự tạo ra chất thải nhằm giảm nguồn, lượng chất thải phát sinh. KTCT là một công cụ quản lý quan trọng có hiệu quả kinh tế đối với nhiều cơ sở sản xuất” [1].
KTCT là việc quan sát, đo đạc, ghi chép các số liệu, thu thập và phân tích các mẫu chất thải, nhằm ngăn ngừa việc phát sinh ra chất thải, giảm thiểu và quay vòng chất thải. Kiểm toán chất thải là bước đầu tiên trong quá trình nhằm tối ưu hóa việc tận dụng triệt để tài nguyên và nâng cao hiệu quả sản xuất [3]. Kiểm toán chất thải (KTCT) là công cụ quản lý môi trường nhằm giảm thiểu và ngăn ngừa ô nhiễm ngay từ quá trình sản xuất tại cơ sở công nghiệp. KTCT bao gồm việc rà soát, kiểm tra các quá trình sản xuất, xác định nguồn thải và khối lượng chất thải, tính toán cân bằng vật chất, xác định các vấn đề trong vận hành sản xuất, từ đó đề ra các giải pháp nhằm giảm thiểu phát sinh chất thải ra môi trường [4].
Vai trò của kiểm toán chất thải - Cung cấp các thông tin về công nghệ sản xuất, các nguyên vật liệu sử dụng, các sản phẩm và các dạng chất thải. - Xác định các nguồn thải và các loại chất thải phát sinh. KTCT còn tìm ra chính xác khâu sản xuất gây lãng phí nguyên nhiên liệu nhất, khâu tạo ra nhiều chất thải nhất.