Đánh giá tình hình tai nạn lao động và đề xuất biện pháp giảm thiểu tại công ty Than Quang Hanh TKV

Luận văn thạc sĩ phân tích tai nạn lao động và đề xuất biện pháp giảm thiểu trong khai thác than hầm lò tại Công ty Than Quang Hanh TKV.

• Tác giả: Lê Trung Cường
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Thản
• Trường học: Trường Đại học Công nghiệp Quảng Ninh
• Chuyên ngành: Khai thác mỏ
• Đề tài: Đánh Giá Tai Nạn Lao Động Và Biện Pháp Giảm Thiểu Tại Công Ty Than Quang Hanh TKV
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Quảng Ninh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH SẢN XUẤT VÀ TAI NẠN LAO ĐỘNG TRONG MỎ HẦM LÒ TRÊN THẾ GIỚI, Ở VIỆT NAM VÀ CÔNG TY THAN QUANG HANH NHỮNG NĂM GẦN ĐÂY
• 1.1. Tổng quan về tình hình sản xuất than hầm lò trên thế giới
• 1.2. Trữ lượng than hầm lò trên thế giới
• 1.3. Tình hình sản xuất than hầm lò trên thế giới
• 2. CHƯƠNG 2: ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH TAI NẠN LAO ĐỘNG Ở CÔNG TY THAN QUANG HANH
• 2.1. Đánh giá tình hình tai nạn lao động và nghiên cứu quy luật tai nạn lao động ở Công ty than Quang Hanh
• 2.2. Phân tích tai nạn lao động theo sản lượng, mức độ, nguyên nhân, bậc thợ, tuổi nghề
• 2.3. Phân tích tai nạn lao động xảy ra theo quý
• 2.4. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: DỰ BÁO TAI NẠN LAO ĐỘNG VÀ ĐỀ XUẤT BIỆN PHÁP GIẢM THIỂU TAI NẠN LAO ĐỘNG
• 3.1. Dự báo tai nạn lao động có thể xảy ra trong quá trình khai thác
• 3.2. Các nguy cơ tai nạn lao động trong hầm lò
• 3.2.1. Cháy nổ khí CH4
• 3.2.2. Sự cố nổ bụi than
• 3.2.3. Nguy cơ ngạt khí
• 3.2.4. Nguy cơ bục nước
• 3.2.5. Nguy cơ do vận hành các thiết bị
• 3.2.5.1. Vận tải bằng tàu, goòng
• 3.2.5.2. Nguy cơ điện giật
• 3.2.5.3. Vận tải bằng băng tải, máng cào, tời trục, máng trượt
• 3.2.5.4. Công đoạn dỡ tải
• 3.3. Định hướng phát triển Công ty than Quang Hanh đến năm 2025
• 3.4. Nghiên cứu dự báo tai nạn lao động Công ty than Quang Hanh đến năm 2025
• 3.5. Đề xuất các giải pháp để giảm thiểu tai nạn lao động ở Công ty than Quang Hanh
• 3.5.1. Mở vỉa và chuẩn bị ruộng mỏ
• 3.5.2. Công nghệ khai thác
• 3.5.3. Biện pháp về đào chống lò
• 3.5.4. Ngăn ngừa cháy nổ khí CH4
• 3.5.5. Ngăn ngừa bục nước mỏ
• 3.5.6. Phòng chống cháy mỏ
• 3.5.7. Giải pháp về thông gió
• 3.5.8. Giải pháp về cung cấp năng lượng
• 3.5.9. Các giải pháp phòng chống tai nạn lao động trong vận tải
• 3.5.10. Các giải pháp tổ chức - quản lý
• 3.5.11. Các giải pháp trong công tác tuyển sinh, đào tạo nguồn nhân lực
• 3.5.12. Công tác truyền thông và công tác kiểm tra, giám sát
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tình hình tai nạn lao động

Trong giai đoạn 2008-2018, tai nạn lao động (TNLĐ) tại Công ty Than Quang Hanh đã diễn ra với nhiều sự kiện nghiêm trọng. Số liệu thống kê cho thấy tỷ lệ TNLĐ có xu hướng gia tăng, đặc biệt trong các mỏ than hầm lò. Việc đánh giá rủi ro từ các nguyên nhân gây TNLĐ như cháy nổ khí mỏ, bục nước, và điều kiện làm việc không an toàn đã được thực hiện. Nghiên cứu cho thấy, nguyên nhân tai nạn lao động chủ yếu xuất phát từ sự thiếu sót trong quy trình làm việc và sự không tuân thủ các quy định về biện pháp an toàn lao động. Theo thống kê, tỷ lệ TNLĐ theo mức độ nghiêm trọng cho thấy một phần lớn là tai nạn nhẹ, nhưng vẫn cần có các biện pháp khắc phục kịp thời để giảm thiểu thiệt hại. Những số liệu này không chỉ phản ánh tình hình thực tế mà còn là cơ sở để đưa ra các giải pháp cụ thể nhằm giảm thiểu TNLĐ trong tương lai.

1.1. Tình hình tai nạn lao động tại Công ty Than Quang Hanh

Tình hình tai nạn lao động tại Công ty Than Quang Hanh trong giai đoạn 2008-2018 cho thấy nhiều vấn đề nghiêm trọng. Số liệu cho thấy số vụ TNLĐ tăng cao, với nhiều vụ gây thiệt hại về người và tài sản. Phân tích tai nạn lao động theo sản lượng cho thấy, tỷ lệ TNLĐ trên 1 triệu tấn than khai thác vẫn ở mức cao, cho thấy sự cần thiết phải cải thiện quy trình khai thác và nâng cao quản lý an toàn. Các yếu tố như độ tuổi nghề, bậc thợ cũng có sự ảnh hưởng lớn đến tỷ lệ TNLĐ. Việc đào tạo an toàn lao động cho công nhân là cần thiết để nâng cao nhận thức và giảm thiểu rủi ro. Đặc biệt, các chính sách về phòng ngừa tai nạn cần được thực hiện đồng bộ để bảo vệ sức khỏe và tính mạng của người lao động.

II. Đánh giá nguyên nhân và quy luật tai nạn lao động

Việc phân tích tai nạn lao động theo nguyên nhân cho thấy nhiều yếu tố tác động đến sự an toàn trong khai thác than. Các biện pháp an toàn lao động hiện tại chưa thực sự hiệu quả trong việc ngăn ngừa TNLĐ. Nguyên nhân chủ yếu bao gồm: sự thiếu sót trong quy trình vận hành, thiết bị không đạt tiêu chuẩn an toàn, và ý thức chấp hành quy định của công nhân còn thấp. Chính sách an toàn cần được xem xét và cải thiện để phù hợp với thực tế. Việc đào tạo an toàn lao động cho công nhân là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao nhận thức và kỹ năng trong việc phòng ngừa tai nạn. Ngoài ra, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các phòng ban trong công ty để đảm bảo an toàn trong tất cả các khâu sản xuất.

2.1. Phân tích tai nạn lao động theo mức độ

Phân tích TNLĐ theo mức độ cho thấy tỷ lệ tai nạn nặng chiếm một phần không nhỏ trong tổng số vụ tai nạn. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp giảm thiểu tai nạn trong khai thác than. Các vụ tai nạn nghiêm trọng thường xảy ra do sự cố kỹ thuật hoặc sự không tuân thủ quy trình làm việc. Việc báo cáo tai nạn lao động cần được thực hiện đầy đủ và kịp thời để có thể đưa ra các biện pháp khắc phục hiệu quả. Hơn nữa, việc phòng ngừa tai nạn thông qua các chương trình đào tạo và nâng cao nhận thức cho công nhân là rất cần thiết để giảm thiểu rủi ro trong quá trình khai thác.

III. Đề xuất biện pháp giảm thiểu tai nạn lao động

Để giảm thiểu TNLĐ tại Công ty Than Quang Hanh, cần triển khai một loạt các biện pháp an toàn lao động. Đầu tiên, việc đào tạo an toàn lao động cho công nhân cần được thực hiện thường xuyên và liên tục. Các chương trình đào tạo nên bao gồm cả lý thuyết và thực hành, giúp công nhân nắm rõ các quy định và quy trình an toàn. Thứ hai, cần cải tiến công nghệ khai thác, đảm bảo rằng tất cả thiết bị đều đạt tiêu chuẩn an toàn. Việc áp dụng công nghệ mới không chỉ nâng cao hiệu quả sản xuất mà còn giảm thiểu rủi ro trong quá trình làm việc. Cuối cùng, cần xây dựng một văn hóa an toàn lao động trong công ty, nơi mà mọi người đều có trách nhiệm trong việc đảm bảo an toàn cho bản thân và đồng nghiệp.

3.1. Các giải pháp cụ thể

Một số giải pháp cụ thể để giảm thiểu TNLĐ bao gồm: thiết lập quy trình kiểm tra an toàn định kỳ cho tất cả thiết bị khai thác, tổ chức các buổi hội thảo về an toàn lao động, và khuyến khích công nhân tham gia vào các hoạt động liên quan đến an toàn. Ngoài ra, việc thiết lập hệ thống phản hồi và xử lý kịp thời các sự cố cũng là một yếu tố quan trọng trong việc phòng ngừa tai nạn. Chính sách an toàn cần được cập nhật thường xuyên để phù hợp với thực tế và đảm bảo rằng tất cả công nhân đều được trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng cần thiết để làm việc an toàn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành khai thác than hầm lò là một trong những ngành công nghiệp nặng nhọc, độc hại và tiềm ẩn nhiều nguy cơ tai nạn lao động (TNLĐ). Trên thế giới, than đá chiếm khoảng 25% trong tổng nguồn năng lượng hóa thạch, với trữ lượng xác minh lên đến gần 900 tỷ tấn, đảm bảo khai thác trong hơn một thế kỷ tới. Ở Việt Nam, vùng than Quảng Ninh có trữ lượng than hầm lò khoảng 3,2 tỷ tấn, trong đó than antraxit chiếm tới 96,19%, thuộc loại than quý hiếm trên thế giới. Công ty than Quang Hanh là một trong những đơn vị khai thác than hầm lò trọng điểm tại vùng Quảng Ninh, với sản lượng khai thác trung bình khoảng 1,2 triệu tấn/năm trong giai đoạn 2008-2018.

Tuy nhiên, ngành khai thác than hầm lò vẫn đối mặt với nhiều thách thức về an toàn lao động. Giai đoạn 2008-2018, vùng than Quảng Ninh xảy ra 227 vụ tai nạn nghiêm trọng, làm chết 278 người. Riêng Công ty than Quang Hanh ghi nhận 393 vụ TNLĐ, trong đó có 12 người tử vong. Mặc dù có xu hướng giảm về số vụ và tỷ lệ TNLĐ trên mỗi triệu tấn than khai thác, nhưng mức độ nghiêm trọng vẫn còn cao, đặc biệt là các tai nạn do cháy nổ khí mê tan, bục nước mỏ và sập đổ lò.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là đánh giá thực trạng TNLĐ tại Công ty than Quang Hanh trong giai đoạn 2008-2018, phân tích quy luật tai nạn theo các yếu tố như sản lượng, mức độ, nguyên nhân, bậc thợ, tuổi nghề, thời điểm xảy ra tai nạn, từ đó đề xuất các biện pháp giảm thiểu hiệu quả. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào khai thác than hầm lò tại Công ty than Quang Hanh, với dữ liệu thu thập từ báo cáo thống kê và tài liệu chuyên ngành trong giai đoạn 2008-2018.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao an toàn lao động, giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản, đồng thời góp phần đảm bảo phát triển bền vững ngành than theo quy hoạch phát triển đến năm 2025 và tầm nhìn 2030.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về an toàn lao động trong ngành khai thác mỏ, bao gồm:

• Lý thuyết quản lý rủi ro an toàn lao động: tập trung vào nhận diện, đánh giá và kiểm soát các nguy cơ tiềm ẩn trong môi trường làm việc hầm lò, đặc biệt là các hiểm họa cháy nổ khí mê tan, bục nước và sập đổ lò.

• Mô hình phân tích nguyên nhân tai nạn lao động (Root Cause Analysis): giúp xác định các nguyên nhân gốc rễ dẫn đến TNLĐ, từ đó đề xuất các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

• Khái niệm về mức độ tai nạn lao động: phân loại TNLĐ thành nhẹ, nặng và chết người để đánh giá mức độ ảnh hưởng và ưu tiên xử lý.

• Khái niệm về tỷ lệ tai nạn trên sản lượng khai thác: đánh giá hiệu quả công tác an toàn theo sản lượng than khai thác, giúp so sánh và theo dõi xu hướng TNLĐ theo thời gian.

• Lý thuyết về quy luật thời gian và đặc điểm tai nạn lao động: phân tích TNLĐ theo các yếu tố thời gian như quý, ca làm việc, tuổi nghề, bậc thợ nhằm nhận diện các thời điểm và nhóm đối tượng có nguy cơ cao.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp định lượng và định tính, cụ thể:

• Nguồn dữ liệu: thu thập số liệu thống kê TNLĐ và sản lượng khai thác than của Công ty than Quang Hanh giai đoạn 2008-2018; tài liệu địa chất, báo cáo kỹ thuật, các văn bản pháp luật liên quan đến an toàn lao động trong ngành than; các tài liệu chuyên ngành và nghiên cứu khoa học về an toàn mỏ.

• Phương pháp phân tích: áp dụng phương pháp thống kê mô tả để tổng hợp số liệu TNLĐ theo năm, mức độ, nguyên nhân, bậc thợ, tuổi nghề, thời điểm xảy ra tai nạn; sử dụng phương pháp toán học xác suất để dự báo xu hướng TNLĐ trong tương lai; phân tích so sánh tỷ lệ TNLĐ trên sản lượng khai thác để đánh giá hiệu quả công tác an toàn.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: toàn bộ số liệu TNLĐ và sản lượng khai thác của Công ty than Quang Hanh trong 11 năm được sử dụng làm mẫu nghiên cứu, đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy cao.

• Timeline nghiên cứu: thu thập và xử lý dữ liệu trong vòng 6 tháng, phân tích và viết báo cáo trong 3 tháng tiếp theo.

Phương pháp nghiên cứu đảm bảo tính khoa học, khách quan và phù hợp với mục tiêu đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp giảm thiểu TNLĐ trong khai thác than hầm lò.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tình hình tai nạn lao động nghiêm trọng vùng Quảng Ninh: Giai đoạn 2008-2018, vùng than Quảng Ninh xảy ra 227 vụ tai nạn nghiêm trọng, làm chết 278 người. Số vụ và số người chết có xu hướng giảm nhưng chưa đáng kể, với năm 2012 có 30 vụ và 34 người chết, năm 2018 còn 16 vụ và 17 người chết.

2. Tình hình TNLĐ tại Công ty than Quang Hanh: Trong 11 năm, công ty ghi nhận 393 vụ TNLĐ, gồm 175 vụ nhẹ, 194 vụ nặng và 14 vụ chết người, với tổng số 12 người tử vong. Sản lượng khai thác tăng từ 1,1 triệu tấn năm 2008 lên 1,45 triệu tấn năm 2018. Tỷ lệ TNLĐ trên 1 triệu tấn than dao động từ 2,41 đến 3,82 vụ, có xu hướng giảm sau năm 2010.

3. Phân tích theo mức độ tai nạn: Tai nạn nhẹ chiếm 44,5%, tai nặng 49,4%, tai nạn chết người chiếm 6,1%. Mức độ tai nạn chết người tuy chiếm tỷ lệ nhỏ nhưng gây hậu quả nghiêm trọng về con người và kinh tế.

4. Phân tích theo nguyên nhân và thời điểm: Cháy nổ khí mê tan và bục nước mỏ là nguyên nhân chính gây tai nạn nghiêm trọng. Tai nạn xảy ra nhiều vào các quý đầu năm và ca làm việc ban đêm, nhóm thợ có tuổi nghề dưới 5 năm có tỷ lệ TNLĐ cao hơn.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy mặc dù có sự cải thiện về công tác an toàn, TNLĐ trong khai thác than hầm lò tại Công ty than Quang Hanh vẫn còn ở mức cao, đặc biệt là các tai nạn nghiêm trọng do đặc thù địa chất phức tạp, khai thác sâu và công nghệ chưa đồng bộ hoàn toàn. So với các nghiên cứu trong ngành than trên thế giới, tỷ lệ TNLĐ tại đây vẫn cao hơn mức trung bình, phản ánh sự cần thiết phải tăng cường các biện pháp an toàn.

Biểu đồ thể hiện tỷ lệ TNLĐ trên sản lượng khai thác qua các năm cho thấy xu hướng giảm nhẹ, nhưng vẫn có những biến động do ảnh hưởng của điều kiện địa chất và công tác quản lý. Bảng phân tích mức độ tai nạn và nguyên nhân giúp xác định các điểm yếu trong quy trình sản xuất và đào tạo nhân lực.

Ý nghĩa của nghiên cứu là cung cấp cơ sở dữ liệu khoa học để xây dựng các giải pháp phòng ngừa hiệu quả, góp phần giảm thiểu tai nạn, bảo vệ sức khỏe người lao động và nâng cao năng suất khai thác.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác đào tạo và nâng cao nhận thức an toàn cho người lao động: Tổ chức các khóa huấn luyện định kỳ, tập trung vào nhóm thợ mới và có tuổi nghề thấp nhằm giảm thiểu tai nạn do thiếu kinh nghiệm. Mục tiêu giảm tỷ lệ TNLĐ nhóm này xuống dưới 10% trong vòng 2 năm.

2. Áp dụng công nghệ khai thác cơ giới hóa đồng bộ và tự động hóa: Đầu tư trang thiết bị hiện đại như máy combai, giàn chống thủy lực tự hành để giảm thiểu rủi ro do điều kiện địa chất phức tạp. Kế hoạch triển khai trong 3-5 năm tới, ưu tiên các khu vực có nguy cơ cao.

3. Cải thiện hệ thống thông gió và giám sát khí mê tan: Lắp đặt hệ thống cảm biến khí tự động, tăng cường kiểm tra, bảo trì quạt thông gió nhằm ngăn ngừa cháy nổ khí. Mục tiêu giảm thiểu tai nạn cháy nổ xuống dưới 5 vụ/năm trong 3 năm tới.

4. Tăng cường công tác quản lý, giám sát và kiểm tra an toàn: Thiết lập hệ thống giám sát chặt chẽ, phân công trách nhiệm rõ ràng cho từng bộ phận, áp dụng quy trình kiểm tra an toàn nghiêm ngặt trước và trong quá trình khai thác. Thực hiện ngay và duy trì liên tục.

5. Xây dựng kế hoạch dự báo và ứng phó tai nạn lao động: Sử dụng mô hình toán học xác suất để dự báo nguy cơ TNLĐ theo từng quý, từ đó có biện pháp phòng ngừa kịp thời. Áp dụng trong vòng 1 năm và cập nhật hàng năm.

Các giải pháp trên cần sự phối hợp chặt chẽ giữa ban lãnh đạo công ty, các phòng ban kỹ thuật, tổ chức công đoàn và người lao động để đạt hiệu quả cao nhất.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo và quản lý các công ty khai thác than hầm lò: Giúp hiểu rõ thực trạng TNLĐ, từ đó xây dựng chính sách, kế hoạch an toàn phù hợp, nâng cao hiệu quả quản lý và giảm thiểu rủi ro.

2. Chuyên gia và kỹ sư an toàn lao động trong ngành mỏ: Cung cấp dữ liệu phân tích chi tiết về nguyên nhân và quy luật TNLĐ, hỗ trợ nghiên cứu và phát triển các giải pháp kỹ thuật, công nghệ an toàn.

3. Nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước về an toàn lao động: Là tài liệu tham khảo để xây dựng các quy định, tiêu chuẩn an toàn phù hợp với điều kiện thực tế của ngành than Việt Nam.

4. Sinh viên, nghiên cứu sinh chuyên ngành khai thác mỏ và an toàn lao động: Giúp nâng cao kiến thức thực tiễn, hiểu sâu về các vấn đề an toàn trong khai thác than hầm lò, phục vụ học tập và nghiên cứu khoa học.

Luận văn cũng có thể hỗ trợ các tổ chức đào tạo và các đơn vị tư vấn kỹ thuật trong việc thiết kế chương trình đào tạo và tư vấn giải pháp an toàn.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao tai nạn lao động trong khai thác than hầm lò vẫn còn cao dù đã có nhiều biện pháp an toàn?
   Nguyên nhân chính là do điều kiện địa chất phức tạp, khai thác sâu, công nghệ chưa đồng bộ hoàn toàn và ý thức an toàn của người lao động chưa cao. Ví dụ, tại Công ty than Quang Hanh, các vụ cháy nổ khí mê tan vẫn xảy ra do khí tích tụ trong lò chợ.

2. Các yếu tố nào ảnh hưởng lớn nhất đến tỷ lệ tai nạn lao động?
   Bao gồm điều kiện địa chất, công nghệ khai thác, trình độ và kinh nghiệm người lao động, công tác quản lý an toàn và thời điểm làm việc (quý, ca). Nhóm thợ có tuổi nghề dưới 5 năm có tỷ lệ TNLĐ cao hơn.

3. Làm thế nào để giảm thiểu tai nạn do cháy nổ khí mê tan?
   Cần tăng cường hệ thống thông gió, lắp đặt cảm biến khí tự động, kiểm tra định kỳ và đào tạo người lao động về phòng chống cháy nổ. Ví dụ, việc áp dụng hệ thống quạt cục bộ và giám sát khí tại Công ty than Quang Hanh đã góp phần giảm thiểu rủi ro.

4. Phương pháp dự báo tai nạn lao động được áp dụng như thế nào?
   Sử dụng phương pháp toán học xác suất dựa trên số liệu thống kê TNLĐ và sản lượng khai thác để dự báo nguy cơ tai nạn theo từng quý, giúp công ty chủ động triển khai biện pháp phòng ngừa.

5. Công nghệ cơ giới hóa có tác động ra sao đến an toàn lao động?
   Công nghệ cơ giới hóa giúp giảm sức lao động thủ công, hạn chế tiếp xúc trực tiếp với môi trường nguy hiểm, nâng cao hiệu quả khai thác và giảm thiểu tai nạn. Tuy nhiên, cần đồng bộ với công tác đào tạo và quản lý để phát huy hiệu quả.

Kết luận

• Tình hình tai nạn lao động trong khai thác than hầm lò tại Công ty than Quang Hanh giai đoạn 2008-2018 có xu hướng giảm nhưng vẫn còn ở mức cao, đặc biệt là các tai nạn nghiêm trọng do cháy nổ khí mê tan và bục nước mỏ.
• Tỷ lệ TNLĐ trên sản lượng khai thác dao động từ 2,41 đến 3,82 vụ/million tấn, phản ánh sự cần thiết phải nâng cao công tác an toàn và áp dụng công nghệ hiện đại.
• Các yếu tố như tuổi nghề, bậc thợ, thời điểm làm việc và nguyên nhân tai nạn được phân tích chi tiết để xác định nhóm nguy cơ cao và thời điểm dễ xảy ra tai nạn.
• Luận văn đề xuất các giải pháp cụ thể như đào tạo nâng cao nhận thức, áp dụng công nghệ cơ giới hóa, cải thiện hệ thống thông gió và giám sát khí, tăng cường quản lý và dự báo tai nạn.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đề xuất, theo dõi đánh giá hiệu quả và cập nhật mô hình dự báo để đảm bảo an toàn lao động bền vững.

Hành động ngay hôm nay: Các đơn vị khai thác than cần ưu tiên thực hiện các giải pháp an toàn, đồng thời phối hợp nghiên cứu, ứng dụng công nghệ mới để bảo vệ người lao động và phát triển ngành than bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH SẢN XUẤT VÀ TAI NẠN LAO ĐỘNG TRONG MỎ HẦM LÒ TRÊN THẾ GIỚI, Ở VIỆT NAM VÀ CÔNG TY THAN QUANG HANH NHỮNG NĂM GẦN ĐÂY Học viên: Lê Trung Cường Chuyên ngành: Khai thác mỏ 14 Trường Đại học Công nghiệp Quảng Ninh Luận văn Thạc sĩ 1. Tổng quan về tình hình sản xuất than hầm lò trên thế giới Nguồn năng lượng tự nhiên bao gồm: Dầu lửa, than đá, khí thiên nhiên, năng lượng nguyên tử và điện. Nếu không tính tới các nguồn năng lượng có khả năng tái sinh thì nguồn năng lượng tự nhiên hóa thạch chiếm khoảng 90%, trong đó than đá là một nguồn năng lượng quan trọng chiếm khoảng một phần tư nguồn năng lượng tự nhiên của thế giới. Cùng với sự gia tăng dân số trên toàn thế giới, lượng tiêu thụ năng lượng tự nhiên của thế giới cũng phát triển theo.

Theo báo cáo của quỹ dân số thế giới Liên Hợp Quốc đến năm 2020 dân số thế giới sẽ đạt đến mức 7,85 tỷ người và đạt 8,9 tỷ người vào năm 2050. Ở các nước đang phát triển bao gồm các nước ở: Châu Á (Trừ Nhật Bản), Châu phi, Mỹ La tinh… sự gia tăng dân số quá nhanh, cộng với sự phát triển của các ngành công nghiệp có mối quan hệ mật thiết với sự tiêu thụ các nguồn năng lượng, đã làm cho mức tiêu thụ tăng cao. Ước tính theo đà phát triển trên trong tương lai với tỷ lệ gia tăng dân số cao hơn sẽ khiến lượng tiêu thụ năng lượng tự nhiên tăng không ngừng. Cụ thể mối quan hệ giữa sự gia tăng dân số và mức tiêu thụ năng lượng dự báo đến năm 2025 được thể hiện theo bảng 1.

Thống kê sự gia tăng dân số và mức tiêu thụ năng lượng tự nhiên trên thế giới và dự báo đến năm 2025 Dân số Năng lượng Tỷ lệ tiêu STT Năm (100 triệu người) (100 triệu Kilolitre) thụ/người 1 1980 44 77 1.91 Dân số Năng lượng Tỷ lệ tiêu STT Năm (100 triệu người) (100 triệu Kilolitre) thụ/người 8 2015 72 145 2.01 Học viên: Lê Trung Cường Chuyên ngành: Khai thác mỏ 15 Trường Đại học Công nghiệp Quảng Ninh Luận văn Thạc sĩ 9 2020 75 160 2. Biểu đồ thống kê sự gia tăng của dân số và mức tiêu thụ năng lượng tự nhiên trên thế giới và dự báo đến năm 2025 1. Trữ lượng than hầm lò trên thế giới Trữ lượng xác minh than thế giới được thống kê tại thời điểm cuối năm 2015 vào khoảng 891.531 triệu tấn, gồm than antraxit, bitum là 403. Còn than đá bitum và than nâu là 488.

Trong đó, ở khu vực châu Âu và Eurasia (Liên Xô trước đây): 310.538 triệu tấn (chiếm 34,8%); châu Á - Thái Bình Dương 288.328 triệu tấn (chiếm 32,3%); khu vực Bắc Mỹ 245.088 triệu tấn (chiếm 27,5%); khu vực Trung Đông - châu Phi 32.936 triệu tấn (chiếm 3,7%); Trung - Nam Mỹ 14. Học viên: Lê Trung Cường Chuyên ngành: Khai thác mỏ 16 Trường Đại học Công nghiệp Quảng Ninh Luận văn Thạc sĩ Trong tổng trữ lượng than khu vực châu Âu và Eurasia 310.538 triệu tấn, gồm than á bitum, than non 217.981 triệu tấn (70,2%) và than antraxit, bitum 92. Trữ lượng than phân bố chủ yếu ở Liên bang Nga 157.010 triệu tấn (chiếm 17,6%), trong đó, antraxit và bitum 31,3%.548 triệu tấn (chiếm 4,5%), trong đó, antraxit và bitum 0,12%.873 triệu tấn (chiếm 3,8%), trong đó, antraxit và bitum 45,3%.600 triệu tấn (chiếm 3,8%), trong đó, antraxit và bitum 64%.411 triệu tấn (chiếm 1,5%), toàn bộ là than á bitum và than non. Thổ Nhĩ Kỳ 8.702 triệu tấn (chiếm 1,0%,0), trong đó, antraxit và bitum 3,7% và Ba Lan 5.465 triệu tấn (chiếm 0,6%), trong đó antraxit và bitum 76,5%.

Trữ lượng than khu vực châu Á - Thái Bình Dương 288.328 triệu tấn, trong đó than antraxit và bitum 157.803 triệu tấn (54,7%), á bitum, than non 130. Trữ lượng than phân bố chủ yếu tại các nước: Trung Quốc 114.500 triệu tấn (chiếm 12,8%), trong đó, antraxit và bitum 54,3%.400 triệu tấn (chiếm 8,6%), trong đó antraxit và bitum 48,6%.600 triệu tấn (chiếm 6,8%), trong đó antraxit và bitum 92,6% và Indonesia 28.017 triệu tấn (chiếm 3,1%), toàn bộ là than á bitum và than non. Trữ lượng than khu vực Bắc Mỹ 245.088 triệu tấn, trong đó antraxit và bitum 112.835 triệu tấn (46,0%), á bitum, than non 132.295 triệu tấn (chiếm 26,6%), trong đó antraxit và bitum 45,7%.582 triệu tấn (chiếm 0,7%), trong đó antraxit, bitum 52,8%. Với mức sản lượng năm 2015, trữ lượng than thế giới đảm bảo khai thác trong 114 năm tiếp theo và hiện đứng đầu trong số các nhiên liệu hóa thạch trên thế giới.

Tuy nhiên, thời hạn khai thác của từng khu vực có sự chênh lệch khá lớn phản ánh phần nào chính sách và tốc độ khai thác tài nguyên than của các châu lục và từng nước. Cụ thể là tại khu vực châu Âu và Eurasia 273 năm, Bắc Mỹ 276 năm, châu Á - Thái Bình Dương 53 năm. Trữ lượng than thế giới đã giảm từ 1.610 triệu tấn xuống 909.064 triệu tấn năm 2005 và 891. Tình hình sản xuất than hầm lò trên thế giới Học viên: Lê Trung Cường Chuyên ngành: Khai thác mỏ 17 Trường Đại học Công nghiệp Quảng Ninh Luận văn Thạc sĩ Từ năm 1991 đến 2015, tình hình khai thác than thế giới có những mốc sụt giảm đáng chú ý với nguyên nhân chính từ các cuộc khủng hoảng kinh tế - tài chính lớn trên thế giới.

Cụ thể là: Giai đoạn 1991÷1993: Tăng trưởng khai thác than thế giới bị âm (-3,9%; -0,8% và -2,7%) do ảnh hưởng từ cuộc khủng hoảng trong lĩnh vực ngân hàng (tác động đến giao dịch thương mại quốc tế) và khủng hoảng của nền kinh tế Ấn Độ (một quốc gia khai thác, sử dụng than lớn trên thế giới). Giai đoạn 1997÷1998: Một lần nữa khai thác than tăng trưởng âm (-1,7%) khi châu Á - tiêu thụ than lớn nhất thế giới lâm vào cuộc khủng hoảng tài chính. Giai đoạn 2002÷2003: Tốc độ tăng trưởng khai thác than thế giới giảm xuống dưới 1% khi kinh tế Nam Mỹ khủng hoảng. Giai đoạn 2008÷2009: Tốc độ tăng trưởng khai thác than thế giới giảm 0,02% khi cả thế giới rơi vào cuộc khủng hoảng tài chính.

Giai đoạn 2014÷2015: Tốc độ tăng trưởng khai thác than thế giới giảm 4,0%, chủ yếu do tác động của giá dầu giảm và suy giảm kinh tế làm cho nhu cầu than giảm. Châu Á dẫn đầu thế giới về sản lượng khai thác than gần như trong toàn giai đoạn 1991÷2015. Xu hướng sản xuất than trong 25 năm qua giữa các khu vực cũng có sự khác nhau. Khu vực Bắc Mỹ giảm, Trung Đông và châu Âu và Eurasia có xu hướng giảm.

Trong khi khu vực châu Á - Thái Bình Dương, châu Phi, Trung - Nam Mỹ có xu hướng tăng mạnh, nhưng đến 2015 thì giảm. Sản lượng than thế giới năm 2015 đạt 3.830,1 triệu TOE (tương ứng khoảng 7.820 triệu tấn), giảm 4,0% so với năm 2014. Trong đó, châu Á - Thái Bình Dương chiếm 70,6%; khu vực Bắc Mỹ chiếm 12,9%; khu vực châu Âu và Eurasia chiếm 11% và châu Phi chiếm 3,9%. Trong đó, sản lượng than khu vực châu Á - Thái Bình Dương đạt 2.702,6 triệu TOE (tương ứng khoảng 5.440 triệu tấn), giảm 2,9% so với năm 2014.

Trong đó, Trung Quốc 1.827 triệu TOE (bằng 3.693 triệu tấn, chiếm 47,7%). Tiếp theo là Ấn Độ, Australia, Indonesia lần lượt là 283,9 triệu tấn TOE (681 triệu tấn); 275 triệu TOE (483,5 triệu tấn) và 241,1 triệu TOE (394,6 triệu tấn). Sản lượng than khu vực châu Âu và Eurasia đạt 419,8 triệu TOE (tương ứng khoảng 1.137,5 triệu tấn), giảm 3,1% so với năm 2014. Trong đó, Nga 184,5 triệu Học viên: Lê Trung Cường Chuyên ngành: Khai thác mỏ 18 Trường Đại học Công nghiệp Quảng Ninh Luận văn Thạc sĩ TOE (tương ứng khoảng 372 triệu tấn).

Tiếp theo là Đức, Ba Lan và Kazacxtan lần lượt là 42,9; 53,7 và 45,8 triệu TOE (tương ứng 184,3; 136,6 và 106,3 triệu tấn). Sản lượng than Bắc Mỹ đạt 494,3 triệu TOE (tương ứng khoảng 888 triệu tấn), giảm 10,3% so với năm 2015. Trong đó, Mỹ 455,2 triệu TOE (tương ứng khoảng 812 triệu tấn), Canada 32,1 triệu TOE (tương ứng khoảng 60,9 triệu tấn).3 Tình hình tiêu thụ và sử dụng than Giai đoạn 2013-2015 tiêu thụ than thế giới ổn định trong giai đoạn 1991÷2002, trung bình toàn giai đoạn vào khoảng 4,4 tỷ tấn/năm. Tuy nhiên, bước qua giai đoạn 2003÷2011, tổng lượng tiêu thụ than thế giới tăng vọt với lượng tiêu thụ trung bình toàn giai đoạn vào khoảng 6,2 tỷ tấn/năm (gấp gần 1,5 lần giai đoạn trước).

Từ năm 2012 tiếp tục có xu hướng tăng, trong giai đoạn 2012-2014 lượng than tiêu thụ trung bình khoảng 7,34 tỷ tấn, tăng 18,4% so với bình quân giai đoạn 2003-2011. Trong đó, tăng chủ yếu tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương - đặc biệt là tại Trung Quốc. Tổng lượng than tiêu thụ thế giới năm 2015 đạt 3.839,9 triệu TOE (tương ứng khoảng 7.320 triệu tấn), giảm 1,8% so với năm 2014. Trong đó khu vực châu Á - Thái Bình Dương 2.798,5 triệu TOE (tăng 0,2% so với 2014), chiếm 72,9%; khu vực Bắc Mỹ, châu Âu và Eurasia lần lượt là 429,0 và 467,9 triệu TOE (giảm 12,1% và 2,7% so với 2014), tương ứng chiếm 11,2% và 12,2% sản lượng than tiêu thụ toàn thế giới.

Trong tổng lượng than tiêu thụ khu vực châu Á - Thái Bình Dương năm 2015, các nước tiêu thụ than lớn gồm: Trung Quốc (1.920,4 triệu TOE, tương ứng khoảng 3.545,4 triệu tấn, chiếm 50% tổng than tiêu thụ toàn thế giới ); Ấn Độ (407,2 triệu TOE); Nhật Bản (119,4 triệu TOE); Hàn Quốc (84,5 triệu TOE); Indonesia (80,3 triệu TOE); Úc (46,6 triệu TOE), Đài Loan (37,8 triệu TOE); Việt Nam (22,2 triệu TOE); Malaixia và Thái Lan (đều là 17,6 triệu TOE). Riêng Trung Quốc sau thời kỳ dài liên tục tăng cao, từ năm 2014 sản lượng than tiêu thụ có xu hướng giảm (năm 2014 giảm so với 2013 là 0,76% và 2015 giảm so với 2014 là 1,5%). Tại Bắc Mỹ, lượng tiêu thụ than của Mỹ đạt 396,3 triệu TOE, tương ứng khoảng 777,2 triệu tấn, chiếm 10,3% tổng tiêu thụ thế giới. Tại châu Âu và Eurasia, tổng lượng tiêu thụ than các nước Nga, Đức, Ba Lan lần lượt là: 88,7; 78,3; và 49,8 triệu TOE, tương ứng khoảng 166,0; 150,1 và 102,7 triệu tấn; chiếm tương ứng 2,3%; 2,0% và 1,3% tổng than tiêu thụ thế giới.

Học viên: Lê Trung Cường Chuyên ngành: Khai thác mỏ 19 Trường Đại học Công nghiệp Quảng Ninh Luận văn Thạc sĩ Vì những ưu điểm của khoáng sản than như nguồn tiềm năng dồi dào, giá thành rẻ nên than chiếm 29,2%, đứng thứ hai trong tổng tiêu thụ năng lượng sơ cấp của toàn thế giới năm 2015 (dầu 33,0%; khí tự nhiên 23,0%; thủy điện 6,8%; năng lượng hạt nhân 4,4% và năng lượng tái tạo khác 2,8%).