Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đánh giá nguy cơ gây ô nhiễm môi trường từ các công nghệ xử lý chất thải rắn sinh hoạt khác nhau trên địa bàn thành phố hà nội

Luận văn thạc sĩ đánh giá nguy cơ ô nhiễm môi trường từ công nghệ xử lý chất thải rắn sinh hoạt tại Hà Nội, cung cấp giải pháp cải thiện.

• Tác giả: Lê Hồng Tú
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Thị Mai Thảo
• Trường học: Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Nguy Cơ Ô Nhiễm Môi Trường Từ Công Nghệ Xử Lý Chất Thải Rắn Tại Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ CẦN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan về chất thải rắn
• 1.1.1. Khái niệm, nguồn gốc
• 1.1.2. Phân loại, thành phần
• 1.2. Tác động của CTRSH đến môi trường và sức khỏe
• 1.2.1. Tác động đến môi trường không khí
• 1.2.2. Tác động đến môi trường nước
• 1.2.3. Tác động đến môi trường đất
• 1.2.4. Tác động đến sức khỏe con người
• 1.3. Các nguồn phát thải khí nhà kính trong quy trình xử lý CTRSH
• 1.3.1. Thu gom, vận chuyển và trung chuyển chất thải rắn
• 1.3.2. Thu hồi, tái chế
• 1.3.3. Chôn lấp chất thải rắn
• 1.3.4. Xử lý phân compost
• 1.3.5. Xử lý sinh học kỵ khí
• 1.4. Các công nghệ xử lý CTRSH
• 1.4.1. Các công nghệ xử lý CTRSH trên thế giới
• 1.4.2. Xử lý chất thải rắn sinh hoạt tại Việt Nam
• 1.5. Các nghiên cứu có liên quan đến phát thải KNK từ xử lý CTRSH
• 1.5.1. Trên Thế Giới
• 1.5.2. Tại Việt Nam
• 1.6. Vị trí, địa điểm nghiên cứu
• 1.6.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.6.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 2. CHƯƠNG 2: PHẠM VI, ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và thời gian nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Phương pháp thu thập tài liệu thứ cấp
• 2.2.2. Phương pháp khảo sát thực địa
• 2.2.3. Phương pháp điều tra, phỏng vấn
• 2.2.4. Phương pháp xác định hệ số và thành phần CTRSH phát sinh
• 2.2.5. Phương pháp tính tải lượng khí nhà kính phát sinh
• 2.2.6. Phương pháp xác định khối lượng phát sinh trong tương lai
• 2.2.7. Phương pháp xử lý số liệu và viết báo cáo
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Hiện trạng phát sinh và thành phần CTRSH trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 3.1.1. Hiện trạng phát sinh. Thành phần CTRSH
• 3.2. Các phương pháp xử lý chất thải rắn trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 3.2.1. Xử lý bằng phương pháp chôn lấp hợp vệ sinh
• 3.2.2. Xử lý bằng phương pháp đốt
• 3.2.3. Xử lý bằng phương pháp ủ phân compost
• 3.3. Tác động môi trường từ các phương pháp xử lý
• 3.3.1. Phát thải khí nhà kính từ các bãi chôn lấp
• 3.3.2. Phát thải khí nhà kính từ xử lý CTR bằng ủ phân Compost
• 3.3.3. Phát thải KNK từ quá trình đốt chất thải
• 3.4. Xây dựng các kịch bản xử lý
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về ô nhiễm môi trường từ chất thải rắn

Ô nhiễm môi trường từ chất thải rắn là một vấn đề nghiêm trọng tại Hà Nội. Công nghệ xử lý chất thải rắn hiện nay chủ yếu dựa vào các phương pháp truyền thống như chôn lấp và đốt, dẫn đến phát sinh nhiều khí thải độc hại. Theo báo cáo, các bãi chôn lấp không hợp vệ sinh là nguồn phát sinh chính của khí nhà kính, gây ảnh hưởng đến môi trường sống và sức khỏe cộng đồng. Việc đánh giá nguy cơ ô nhiễm từ các công nghệ này là cần thiết để tìm ra giải pháp hiệu quả hơn. Các nghiên cứu cho thấy rằng, việc áp dụng công nghệ xanh trong xử lý chất thải có thể giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ môi trường.

1.1. Tác động của chất thải rắn đến môi trường

Chất thải rắn sinh hoạt (CTRSH) có tác động lớn đến môi trường không khí, nước và đất. Các thành phần hữu cơ trong CTRSH khi phân hủy tạo ra khí độc như H2S, CH4, và CO2, gây ô nhiễm không khí. Ngoài ra, nếu CTRSH không được xử lý đúng cách, nó có thể làm ô nhiễm nguồn nước, ảnh hưởng đến sức khỏe con người. Theo WHO, hàng triệu người chết mỗi năm do các bệnh liên quan đến ô nhiễm môi trường từ chất thải. Việc quản lý và xử lý CTRSH một cách hiệu quả là rất quan trọng để bảo vệ sức khỏe cộng đồng và bảo vệ môi trường.

II. Các công nghệ xử lý chất thải rắn tại Hà Nội

Hà Nội hiện đang áp dụng nhiều công nghệ xử lý chất thải rắn khác nhau, bao gồm chôn lấp, đốt và ủ phân compost. Tuy nhiên, các công nghệ này vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt là trong việc giảm thiểu phát thải khí nhà kính. Việc sử dụng công nghệ xanh như tái chế và xử lý sinh học kỵ khí đang được khuyến khích nhằm giảm thiểu ô nhiễm. Các nghiên cứu cho thấy rằng, việc áp dụng công nghệ tiên tiến có thể giúp giảm thiểu nguy cơ ô nhiễm và cải thiện chất lượng môi trường sống tại Hà Nội.

2.1. Hiện trạng xử lý chất thải rắn

Hiện nay, phần lớn chất thải rắn tại Hà Nội được xử lý bằng phương pháp chôn lấp. Tuy nhiên, phương pháp này không chỉ tốn kém mà còn gây ra nhiều vấn đề về ô nhiễm môi trường. Các bãi chôn lấp thường xuyên phát sinh khí nhà kính, ảnh hưởng đến môi trường sống. Việc chuyển đổi sang các phương pháp xử lý hiện đại hơn như đốt và ủ phân compost là cần thiết để giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ môi trường.

III. Đề xuất giải pháp xử lý chất thải rắn

Để giảm thiểu nguy cơ ô nhiễm từ chất thải rắn, cần có các giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Việc áp dụng công nghệ xanh trong xử lý chất thải là một trong những giải pháp quan trọng. Cần khuyến khích tái chế và sử dụng lại chất thải, đồng thời phát triển các công nghệ xử lý tiên tiến như xử lý sinh học kỵ khí và đốt chất thải với công nghệ hiện đại. Chính sách môi trường cũng cần được cải thiện để hỗ trợ cho việc áp dụng các công nghệ này, nhằm bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.

3.1. Chính sách và quản lý chất thải

Chính sách quản lý chất thải cần được cải thiện để đảm bảo việc xử lý chất thải rắn hiệu quả. Cần có các quy định rõ ràng về việc xử lý chất thải, khuyến khích các doanh nghiệp áp dụng công nghệ xanh. Đồng thời, cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục cộng đồng về ý thức bảo vệ môi trường và giảm thiểu chất thải. Việc này không chỉ giúp giảm thiểu ô nhiễm mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân tại Hà Nội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chất thải rắn sinh hoạt (CTRSH) là một trong những vấn đề môi trường cấp bách tại các đô thị lớn, đặc biệt là tại thành phố Hà Nội với dân số năm 2017 đạt khoảng 7,65 triệu người, chiếm 8% dân số cả nước. Hà Nội có diện tích tự nhiên 3.344,6 km², bao gồm 12 quận, 17 huyện và 1 thị xã, với tốc độ đô thị hóa nhanh và lượng CTRSH phát sinh ngày càng tăng. Theo ước tính, khối lượng CTRSH phát sinh tại Hà Nội đạt khoảng 6.420 tấn/ngày, tăng trung bình 12% mỗi năm trong giai đoạn 2011-2015. Việc xử lý CTRSH hiện nay chủ yếu dựa vào các công nghệ truyền thống như chôn lấp hợp vệ sinh, đốt và ủ phân compost, tuy nhiên các phương pháp này vẫn phát sinh lượng lớn khí nhà kính (KNK) và gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là đánh giá nguy cơ gây ô nhiễm môi trường từ các công nghệ xử lý CTRSH khác nhau trên địa bàn thành phố Hà Nội, tập trung vào việc xác định nguồn phát sinh khí nhà kính và đề xuất các kịch bản xử lý phù hợp. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các khu vực nội thành và ngoại thành Hà Nội, với thời gian khảo sát từ tháng 4 đến tháng 12 năm 2018. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp số liệu thực tiễn, làm cơ sở cho việc lựa chọn công nghệ xử lý CTRSH hiệu quả, giảm thiểu phát thải KNK và bảo vệ môi trường đô thị.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết phân rã bậc nhất (First Order Decay - FOD): Áp dụng để mô hình hóa quá trình phân hủy chất hữu cơ trong bãi chôn lấp, từ đó tính toán lượng khí metan (CH4) phát sinh theo thời gian.
• Mô hình IPCC 2006: Hướng dẫn tính toán phát thải khí nhà kính từ các hoạt động xử lý chất thải rắn, bao gồm chôn lấp, ủ phân compost và đốt rác.
• Khái niệm khí nhà kính (KNK): Các khí như CO2, CH4, N2O có khả năng hấp thụ bức xạ hồng ngoại, gây hiệu ứng nhà kính và biến đổi khí hậu.
• Khái niệm chất thải rắn sinh hoạt (CTRSH): Chất thải phát sinh từ sinh hoạt hàng ngày của con người, bao gồm các thành phần hữu cơ, vô cơ, kim loại, nhựa, giấy, vải, v.v.
• Khái niệm hệ số phát thải (Emission Factor): Thông số dùng để ước tính lượng khí nhà kính phát sinh trên một đơn vị chất thải xử lý.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Thu thập số liệu thứ cấp từ các cơ quan quản lý như Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Nội, Sở Xây dựng Hà Nội, các báo cáo môi trường quốc gia và các nghiên cứu liên quan. Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua khảo sát thực địa tại 6 điểm đại diện cho khu vực nội thành và ngoại thành Hà Nội, với tổng số mẫu rác được lấy trong 7 ngày liên tục.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp phân loại thành phần vật lý theo phương pháp ¼, cân đo khối lượng rác thải, xác định hệ số phát sinh CTRSH theo từng khu vực. Tính toán phát thải khí nhà kính dựa trên mô hình IPCC 2006, áp dụng công thức phân rã bậc nhất cho bãi chôn lấp, công thức phát thải CH4 và N2O cho ủ phân compost, và công thức phát thải CO2, CH4, N2O cho đốt rác.
• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Lấy mẫu tại 3 quận nội thành (Nam Từ Liêm, Cầu Giấy, Đống Đa) và 3 huyện ngoại thành (Đan Phượng, Phú Xuyên, Hoài Đức), đại diện cho các điều kiện kinh tế, dân cư và đặc điểm sinh hoạt khác nhau. Mẫu rác được lấy từ xe thu gom rác, trộn đều và phân loại thành phần vật lý.
• Timeline nghiên cứu: Thực hiện từ tháng 4 đến tháng 12 năm 2018, bao gồm thu thập số liệu, khảo sát thực địa, phân tích mẫu, tính toán phát thải và đề xuất kịch bản xử lý.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hệ số phát sinh CTRSH tại khu vực đô thị Hà Nội: Trung bình đạt khoảng 1,10 kg/người/ngày, trong đó quận Cầu Giấy có hệ số cao nhất với 1,23 kg/người/ngày, quận Nam Từ Liêm 1,07 kg/người/ngày và quận Đống Đa 1,00 kg/người/ngày. Lượng rác phát sinh tăng nhẹ vào cuối tuần, đạt 1,11-1,15 kg/người/ngày.

2. Thành phần CTRSH: Thành phần chủ yếu gồm chất hữu cơ dễ phân hủy chiếm tỷ lệ lớn, tiếp theo là giấy, nhựa, vải và kim loại. Sự khác biệt thành phần giữa khu vực nội thành và ngoại thành ảnh hưởng đến lượng khí nhà kính phát sinh trong quá trình xử lý.

3. Phát thải khí nhà kính từ các công nghệ xử lý:

   • Bãi chôn lấp hợp vệ sinh phát thải lượng CH4 lớn nhất, chiếm khoảng 67% tổng lượng khí metan phát sinh từ các bãi chôn lấp tại Hà Nội.
   • Phương pháp ủ phân compost phát thải CH4 và N2O với hệ số phát thải dao động từ 77 đến 262 kg CO2eq/tấn rác ẩm tùy công nghệ.
   • Đốt rác phát thải chủ yếu CO2 hóa thạch, với lượng phát thải CO2eq ước tính khoảng 40 triệu tấn trên toàn cầu, trong đó Hà Nội chiếm phần đáng kể do lượng rác đốt lớn.

4. Dự báo phát sinh CTRSH và phát thải KNK đến năm 2025: Dân số Hà Nội dự kiến tăng lên khoảng 8 triệu người, kéo theo lượng CTRSH phát sinh tăng tương ứng. Lượng phát thải khí nhà kính từ các công nghệ xử lý cũng sẽ tăng nếu không có biện pháp cải tiến công nghệ và quản lý hiệu quả.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến lượng phát thải KNK lớn là do tỷ lệ sử dụng công nghệ chôn lấp hợp vệ sinh còn chiếm ưu thế, trong khi các công nghệ tiên tiến như đốt thu hồi năng lượng hay ủ phân compost chưa được áp dụng rộng rãi. So với các nước phát triển như Thụy Điển, nơi chỉ có 1% rác thải được chôn lấp, Hà Nội vẫn còn phụ thuộc nhiều vào phương pháp này. Kết quả nghiên cứu phù hợp với các báo cáo quốc tế và trong nước, đồng thời làm rõ sự khác biệt về phát thải giữa các khu vực nội thành và ngoại thành.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ hệ số phát sinh CTRSH theo ngày trong tuần, biểu đồ thành phần rác thải tại các khu vực, và bảng so sánh lượng phát thải KNK từ từng công nghệ xử lý. Việc phân tích này giúp nhận diện rõ ràng các nguồn phát thải chính và ưu tiên cải tiến công nghệ phù hợp.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường áp dụng công nghệ xử lý tiên tiến: Khuyến khích đầu tư và phát triển các nhà máy đốt rác thu hồi năng lượng và hệ thống ủ phân compost công nghiệp nhằm giảm tỷ lệ chôn lấp, giảm phát thải KNK. Mục tiêu giảm tỷ lệ chôn lấp xuống dưới 30% trong vòng 5 năm tới, do UBND thành phố và các doanh nghiệp xử lý chất thải thực hiện.

2. Nâng cao hiệu quả thu gom và phân loại rác tại nguồn: Triển khai hệ thống thu gom phân loại rác tại hộ gia đình và khu dân cư, giảm lượng rác hữu cơ vào bãi chôn lấp, từ đó giảm phát thải metan. Mục tiêu đạt 50% hộ dân tham gia phân loại rác trong 3 năm tới, do Sở Tài nguyên và Môi trường phối hợp với UBND các quận, huyện thực hiện.

3. Xây dựng hệ thống thu hồi khí metan tại các bãi chôn lấp hợp vệ sinh: Lắp đặt hệ thống thu gom và sử dụng khí metan làm nguồn năng lượng, giảm phát thải trực tiếp ra môi trường. Mục tiêu hoàn thành lắp đặt tại 3 bãi chôn lấp lớn trong 4 năm tới, do các công ty môi trường và chính quyền địa phương phối hợp thực hiện.

4. Tăng cường giám sát và quản lý môi trường: Thiết lập hệ thống giám sát phát thải khí nhà kính từ các cơ sở xử lý chất thải, đảm bảo tuân thủ quy định pháp luật và nâng cao nhận thức cộng đồng. Mục tiêu xây dựng hệ thống giám sát trực tuyến trong 2 năm, do Sở Tài nguyên và Môi trường chủ trì.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về môi trường và đô thị: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, quy hoạch xử lý chất thải rắn phù hợp, giảm thiểu ô nhiễm và phát thải khí nhà kính.

2. Các doanh nghiệp xử lý chất thải rắn: Áp dụng các giải pháp công nghệ tiên tiến, cải tiến quy trình vận hành dựa trên phân tích phát thải khí nhà kính để nâng cao hiệu quả xử lý và bảo vệ môi trường.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành khoa học môi trường: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, mô hình tính toán phát thải khí nhà kính và dữ liệu thực tế tại Hà Nội để phát triển các nghiên cứu tiếp theo.

4. Cộng đồng dân cư và tổ chức xã hội: Nâng cao nhận thức về tác động của chất thải rắn đến môi trường và sức khỏe, tham gia tích cực vào các hoạt động phân loại rác và bảo vệ môi trường đô thị.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cần đánh giá phát thải khí nhà kính từ các công nghệ xử lý CTRSH?
   Việc đánh giá giúp xác định nguồn phát thải chính, từ đó lựa chọn công nghệ xử lý phù hợp nhằm giảm thiểu tác động đến biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường.

2. Phương pháp tính phát thải khí nhà kính nào được sử dụng trong nghiên cứu?
   Nghiên cứu áp dụng phương pháp của IPCC 2006, sử dụng mô hình phân rã bậc nhất (FOD) để tính phát thải metan từ bãi chôn lấp và các công thức tính phát thải CH4, N2O từ ủ phân compost và đốt rác.

3. Lượng CTRSH phát sinh tại Hà Nội có xu hướng như thế nào trong tương lai?
   Dự báo lượng CTRSH sẽ tiếp tục tăng do dân số và tốc độ đô thị hóa tăng, kéo theo nhu cầu xử lý chất thải và phát thải khí nhà kính cũng tăng nếu không có biện pháp kiểm soát.

4. Các công nghệ xử lý CTRSH nào được khuyến nghị để giảm phát thải KNK?
   Ưu tiên áp dụng công nghệ đốt rác thu hồi năng lượng, ủ phân compost công nghiệp và thu hồi khí metan tại bãi chôn lấp hợp vệ sinh.

5. Làm thế nào để cộng đồng dân cư tham gia giảm thiểu phát thải khí nhà kính từ CTRSH?
   Cộng đồng có thể tham gia phân loại rác tại nguồn, giảm lượng rác hữu cơ thải ra, và hỗ trợ các chương trình thu gom, xử lý chất thải hiệu quả do chính quyền tổ chức.

Kết luận

• Hà Nội có hệ số phát sinh CTRSH trung bình khoảng 1,10 kg/người/ngày, với sự khác biệt giữa các quận nội thành và ngoại thành.
• Bãi chôn lấp hợp vệ sinh là nguồn phát thải khí nhà kính lớn nhất, đặc biệt là khí metan, chiếm tới 67% tổng lượng phát thải từ các bãi chôn lấp.
• Các công nghệ xử lý như ủ phân compost và đốt rác cũng phát sinh khí nhà kính nhưng có thể kiểm soát và giảm thiểu nếu áp dụng công nghệ tiên tiến.
• Dự báo lượng CTRSH và phát thải khí nhà kính sẽ tăng trong tương lai, đòi hỏi các giải pháp công nghệ và quản lý hiệu quả.
• Cần triển khai các kịch bản xử lý phù hợp, tăng cường thu gom phân loại rác, áp dụng công nghệ xử lý tiên tiến và thu hồi khí metan để giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ môi trường đô thị.

Hành động tiếp theo: Khuyến nghị các cơ quan chức năng và doanh nghiệp nhanh chóng áp dụng các giải pháp đề xuất, đồng thời tăng cường nghiên cứu, giám sát phát thải để đảm bảo phát triển bền vững cho thành phố Hà Nội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Việt Nam là một nước đang trong quá trình phát triển, với quá trình đô thị hóa ngày càng mạnh mẽ, cùng với đó là áp lực gia tăng dân số tại các đô thị lớn làm phát sinh chất thải rắn sinh hoạt. Công nghệ xử lý chất thải rắn sinh hoạt của Việt Nam hiện nay đang tồn tại nhiều công nghệ cũ gây ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và ô nhiễm môi trường. Hà Nội là thủ đô của Việt Nam, là trung tâm kinh tế, văn hóa chính trị của cả nước với diện tích lớn thứ 2 bằng 3.344,6 km2 và dân số trung bình năm 2017 là 7.654,8 nghìn người, chiếm 8% dân số cả nước, phân bố trong 12 quận, 17 huyện và 1 thị xã [7]. Công tác xử lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn Thành phố Hà Nội hiện nay gồm nhiều công nghệ khác nhau nhưng còn đơn giản, chủ yếu sử dụng các bãi chôn lấp, các công nghệ này làm là nguồn phát sinh ra khí thải gây ô nhiễm môi trường.

Ngày 24/4/2014 Thủ tướng chính phủ đã có Quyết định số 609/QĐ-CP về việc phê duyệt quy hoạch xử lý chất thải rắn thủ đô Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Trong đó yêu cầu giảm thiểu, hạn chế chôn lấp nhằm tiết kiệm nguồn tài nguyên đất và giảm thiểu ô nhiễm môi trường, ưu tiên sử dụng các công nghệ tiên tiến phù hợp. Đánh giá được hiện trạng phát sinh chất thải rắn sinh hoạt cũng như tính toán được khả năng phát thải khí nhà kính của các công nghệ xử lý của thành phố Hà Nội là một trong những mục tiêu quan trọng hiện nay. Kết quả thu được giúp lựa chọn công nghệ phù hợp để xử lý chất thải rắn sinh hoạt cho thành phố Hà Nội.

Vì vậy tôi tiến hành làm luận văn “Nghiên cứu đánh giá nguy cơ gây ô nhiễm môi trường từ các công nghệ xử lý chất thải rắn sinh hoạt khác nhau trên địa bàn thành phố Hà Nội”. Các công nghệ xử lý CTRSH hiện nay phát sinh nhiều loại khí gây ô nhiễm môi trường khác nhau đặc biệt là các khí nhà kính nhưng trong nghiên cứu của đề tài, tôi không thực hiện được hết nên chỉ lựa chọn đánh giá phát sinh các khí nhà kính. Mục tiêu nghiên cứu (1) Xác định được nguồn phát sinh khí nhà kính từ các công nghệ xử lý chất thải rắn sinh hoạt khác nhau trên địa bàn thành phố Hà Nội. (2) Đề xuất các kịch bản xử lý chất thải rắn sinh hoạt phù hợp trong điều kiện thực tế tại Hà Nội.

Nội dung nghiên cứu (1) Xác định hiện trạng phát sinh chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn thành phố Hà Nội. - Xác định hệ số phát sinh chất thải rắn sinh hoạt cho từng khu vực (đô thị, ngoại thành). - Xác định thành phần chất thải rắn sinh hoạt tại từng khu vực (đô thị, ngoại thành) (2) Điều tra, đánh giá hiện trạng các phương pháp xử lý chất thải rắn sinh hoạt hiện nay trên địa bàn thành phố Hà Nội. - Đánh giá hiện trạng các phương pháp xử lý chất thải rắn sinh hoạt.

(3) Tính toán lượng phát sinh khí nhà kính từ các phương pháp xử lý chất thải rắn sinh hoạt hiện nay trên địa bàn thành phố Hà Nội. - Tính toán tải lượng khí nhà kính phát sinh từ các phương pháp xử lý của thành phố Hà Nội. (4) Đề xuất các kịch bản xử lý chất thải rắn sinh hoạt phù hợp trong điều kiện thực tế tại Hà Nội. Luan van 3 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ CẦN NGHIÊN CỨU 1.

Tổng quan về chất thải rắn 1.1 Khái niệm, nguồn gốc Chất thải rắn sinh hoạt (CTRSH) là chất thải rắn phát sinh trong sinh hoạt thường ngày của con người. Vận chuyển chất thải là quá trình chuyên chở chất thải từ nơi phát sinh đến nơi xử lý, có thể kèm theo hoạt động thu gom, lưu giữ (hay tập kết) tạm thời, trung chuyển chất thải và sơ chế chất thải tại điểm tập kết hoặc trạm trung chuyển. Thu hồi năng lƣợng từ chất thải là quá trình thu lại năng lượng từ việc chuyển hóa chất thải. Xử lý chất thải là quá trình sử dụng các giải pháp công nghệ, kỹ thuật (khác với sơ chế) để làm giảm, loại bỏ, cô lập, cách ly, thiêu đốt, tiêu hủy, chôn lấp chất thải và các yếu tố có hại trong chất thải.

Nguồn gốc: Chất thải rắn sinh hoạt là những chất thải rắn phát thải trong sinh hoạt cá nhân, hộ gia đình, nơi công cộng. Các nguồn chủ yếu phát sinh chất thải rắn sinh hoạt bao gồm: + Từ các khu dân cư: Các hộ gia đình, chung cư, biệt thự + Từ các trung tâm thương mại: Nhà kho, nhà hàng, khách sạn, nhà trọ, các trạm sửa chữa, bảo hành và dịch vụ. + Từ các viện nghiên cứu, cơ quan, trường học, bệnh viện, các công trình công cộng; + Từ các dịch vụ đô thị, sân bay: Hoạt động dọn rác vệ sinh đường phố, công viên, vườn hoa, khu vui chơi, giải trí, bùn, cống rãnh. + Từ các trạm xử lý nước thải và từ các ống thoát nước của thành phố: Được vớt lên trong các đường cống thoát nước.

+ Từ các khu công nghiệp: Phát sinh trong hoạt động sinh hoạt của công nhân viên trong khu công nghiệp.2 Phân loại, thành phần a. Phân loại Luan van 4 Để phân loại chất thải rắn sinh hoạt có thể dựa vào rất nhiều tiêu chí khác nhau như: phân loại theo vị trí hình thành, theo thành phần vật lý, hoá học, theo tính chất rác thải. - Theo vị trí hình thành: Tùy theo vị trí hình thành mà người ta phân ra rác thải đường phố, rác thải vườn, rác thải các khu công nghiệp tập trung, rác thải hộ gia đình. - Theo thành phần hóa học và vật lý: Theo tính chất hóa học có thể phân ra chất thải hữu cơ, chất thải vô cơ, kim loại, phi kim… - Theo mức độ nguy hại, chất thải được phân thành các loại sau: + Chất thải không nguy hại: Là những chất thải không chứa các chất và các hợp chất có một trong các đặc tính nguy hại trực tiếp hoặc gián tiếp + Chất thải nguy hại: bao gồm các hoá chất dễ phản ứng, các chất độc hại, chất thải sinh học dễ thối rữa, các chất dễ cháy, dễ gây nổ, chất thải phóng xạ.

- Theo mục đích nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu về thành phần khác nhau trong CTRSH nên cách phân loại khác nhau như thức ăn, chất hữu cơ dễ phân hủy, rác vườn, giấy, bìa cattong…. Theo hướng dẫn tại Quyết định số 2359/QĐ-TTg phê duyệt Hệ thống quốc gia về kiểm kê khí nhà kính của Thủ tướng Chính phủ. Thành phần CTRSH Thành phần lý, hóa của chất thải rắn sinh hoạt rất khác nhau tùy thuộc vào từng địa phương, từng khu vực (đô thị, nông thôn), vào các mùa khí hậu, vào điều kiện kinh tế và nhiều yếu tố khác. Luan van 5 Bảng 1.

Thành phần chủ yếu của CTRSH Thành phần Định nghĩa Ví dụ 1. Các chất cháy được (đốt được) a. Giấy Các vật liệu làm từ giấy Các túi giấy, mảnh bìa, giấy vệ bột và giấy. Hàng dệt Có nguồn gốc từ các sợi Vải, len, nilon… c.

Thực phẩm Các chất thải từ đồ ăn Cọng rau, vỏ quả, thân cây, lõi thực phẩm ngô… d. Cỏ, gỗ củi, rơm rạ Các vật liệu và sản phẩm Đồ dùng bằng gỗ như bàn ghế, được chế tạo từ gỗ, tre, đồ chơi, vỏ dừa rơm… e. Chất dẻo Các vật liệu và sản phẩm Phim cuộn, túi chất dẻo, chai, được chế tạo từ chất dẻo lọ. Chất dẻo, các đầu vòi, dây điện… f.

Da và cao su Các vật liệu và sản phẩm Bóng, giày, ví, băng cao su… được chế tạo từ da và cao su 2. Các chất không cháy được a. Các kim loại sắt Các vật liệu và sản phẩm Vỏ hộp sắt, tôn… được chế tạo từ sắt mà dễ bị nam châm hút. Các kim loại phi Bất kỳ các loại vật liệu Vỏ chai, ốc, xương, gạch, đá, sắt không cháy khác ngoài gốm… kim loại và thủy tinh.

Thủy tinh Các vật liệu và sản phẩm Chai lọ, đồ đựng bẳng thủy tinh, được chế tạo từ thủy tinh. Đá và sành sứ Tất cả các vật liệu khác Đá cuội, cát, đất, tóc. không phân loại trong Luan van 6 Thành phần Định nghĩa Ví dụ bản này. Loại này có thể chia thành 2 phần: kích thước hơn 5mm và loại nhỏ hơn 5 mm.

(Nguồn:[5]) Theo báo cáo môi trường quốc gia năm 2016 [3], CTRSH phát sinh ở các đô thị chiếm đến hơn 50% tổng lượng CTRSH của cả nước mỗi năm. Năm 2015, tổng khối lượng CTRSH phát sinh tại các đô thị khoảng 38. Trong khi năm 2014, khối lượng CTRSH đô thị phát sinh khoảng 32. Riêng tại Hà Nội và TP.

Hồ Chí Minh, khối lượng CTR sinh hoạt phát sinh là 6.420 tấn/ngày và 6. Theo tính toán mức gia tăng của giai đoạn từ 2011 đến 2015 đạt trung bình 12% mỗi năm và về xu hướng, mức độ phát sinh CTRSH đô thị tiếp tục tăng trong thời gian tới. Tác động của CTRSH đến môi trƣờng và sức khỏe 1. Tác động đến môi trƣờng không khí CTRSH phát sinh thường là các loại thực phẩm chiếm tỷ lệ cao trong toàn bộ khối lượng thải ra, các thành phần hữu cơ trong đó phân hủy, thúc đẩy nhanh quá trình lên men, thối rữa và tạo nên mùi khó chịu cho con người.

Các chất thải khí phát ra từ các quá trình này thường là H2S, NH3, CH4, SO2, CO2… đều là các tác nhân gây ra ô nhiễm môi trường. Khí nhà kính thoát ra từ tất cả các quá trình từ thu gom, vận chuyển, xử lý bằng chôn lấp và các công nghệ khác 1. Tác động đến môi trƣờng nƣớc CTRSH nếu được chôn lấp không hợp vệ sinh, sau khi bị phân hủy sẽ tác động trực tiếp và gián tiếp đến chất lượng nước mặt, nước ngầm trong khu vực. Ngoài ra, rác có thể bị cuốn trôi theo dòng nước mưa xuống ao, hồ, sông, ngòi, kênh, rạch… sẽ làm nhiễm bẩn nguồn nước mặt.

Lâu dần những đống rác này sẽ làm giảm diện tích ao hồ… giảm khả năng tự làm sạch của nước gây cản trở các dòng chảy, tắc nghẽn cống rãnh thoát nước. Hậu quả của hiện tượng này là hệ sinh Luan van 7 thái trong các ao hồ bị hủy diệt. Việc ô nhiễm các nguồn nước mặt này cũng là một trong những nguyên nhân gây các bệnh tiêu chảy, tả, lỵ, trực khuẩn, thương hàn… ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe cộng đồng. CTRSH sau khi được thu gom, xử lý bằng các phương pháp cũng phát sinh một lượng nước rỉ rác lớn, nếu không được xử lý cũng gây làm ô nhiễm môi trường.