BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH _____________________ HỒ THANH KIỀU ỨNG DỤNG MÔ HÌNH DEA ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Tp. Hồ Chí Minh - Năm 2015 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH _____________________ HỒ THANH KIỀU ỨNG DỤNG MÔ HÌNH DEA ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.
TRẦM THỊ XUÂN HƢƠNG Tp. Hồ Chí Minh - Năm 2015 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chƣa từng đƣợc công bố trong bất cứ công trình nghiên cứu nào.HCM, ngày 01 tháng 12 năm 2015 Học viên Hồ Thanh Kiều TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Mục Lục LỜI CAM ĐOAN DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG, BIỂU CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ .1 Lý do chọn đề tài .2 Mục tiêu nghiên cứu .3 Câu hỏi nghiên cứu .4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu .5 Phƣơng pháp nghiên cứu .6 Kết cấu của luận văn. 3 Kết luận chƣơng 1 .3 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MÔ HÌNH DEA ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI .1 Hiệu quả hoạt động của ngân hàng thƣơng mại .2 Các nhân tố ảnh hƣởng đến hiệu quả hoạt động của NHTM .1 Các nhân tố bên trong.1Năng lực tài chính .2Năng lực quản lý và cơ cấu tổ chức .3Năng lực về công nghệ.4Nguồn nhân lực .2 Các nhân tố bên ngoài .1Môi trƣờng kinh tế, chính trị, xã hội trong và ngoài nƣớc .2Môi trƣờng pháp lý .3 Các phƣơng pháp đánh giá hiệu quả hoạt động của ngân hàng thƣơng mại .1 Phƣơng pháp đánh giá hiệu quả hoạt động thông qua các chỉ tiêu tài chính .1Nhóm chỉ tiêu phản ánh khả năng sinh lợi .2Nhóm chỉ tiêu phản ánh khả năng kinh doanh.3 Nhóm chỉ tiêu đánh giá rủi ro trong hoạt động của ngân hàng.2 Đánh giá hiệu quả bằng phƣơng pháp phân tích hiệu quả biên.
14 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.1 Phân tích biên ngẫu nhiên (Stochastic Frontier Analysis - SFA)- Tiếp cận tham số .2 Phân tích bao dữ liệu (Data Envelopment Analysis - DEA) - Tiếp cận phi tham số .4 Phƣơng pháp phân tích bao dữ liệu DEA .1 Giới thiệu tổng quát về mô hình DEA .1Giới thiệu về phƣơng pháp DEA .2Các cách tiếp cận đánh giá hiệu quả .3Các cách lựa chọn biến đầu vào và đầu ra trong mô hình DEA .2 Các mô hình DEA .1Mô hình DEACRS .2Mô hình DEAVRS và hiệu quả quy mô .3 Chỉ số Malmquist và đo lƣờng thay đổi năng suất nhân tố tổng hợp .5 Tóm tắt các nghiên cứu trƣớc đây .1 Một số nghiên cứu trên thế giới đánh giá hiệu quả hoạt động của ngân hàng bằng mô hình DEA.2 Một số nghiên cứu đánh giá hiệu quả hoạt động của ngân hàng bằng mô hình DEA tại Việt Nam. 26 Kết luận chƣơng 2 .30 CHƢƠNG 3: THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN VIỆT NAM .1 Tổng quan hệ thống ngân hàng thƣơng mại cổ phần Việt Nam .2 Hoạt động kinh doanh của các NHTMCP Việt Nam .1 Hoạt động huy động vốn .2 Hoạt động cấp tín dụng .3 Hoạt động thanh toán và đầu tƣ công nghệ .4 Các hoạt động kinh doanh khác .3 Đánh giá HQHĐ của NHTMCP Việt Nam bằng các chỉ số tài chính .1 Lợi nhuận trƣớc thuế .2 Khả năng sinh lời .3 Tỷ lệ thu nhập lãi cận biên và tỷ lệ thu nhập ngoài lãi cận biên. 43 Kết luận Chƣơng 3 .46 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG 4: ỨNG DỤNG MÔ HÌNH DEA ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN VIỆT NAM .1 Giới thiệu phƣơng pháp nghiên cứu .2 Quy trình nghiên cứu .1 Chọn biến đầu vào và đầu ra .2 Chọn lựa DMU .3 Mô hình DEA .3 Kết quả nghiên cứu.1 Hiệu quả kỹ thuật theo hai mô hình DEACRS và DEAVRS .2 Quy mô tổng tài sản và hiệu quả kỹ thuật .3 Hiệu quả quy mô .4 Ƣớc lƣợng năng suất nhân tố tổng hợp TFP .5 Kết luận liên quan đến mục tiêu nghiên cứu. 65 Kết luận chƣơng 4 .67 CHƢƠNG 5: MỘT SỐ GỢI Ý GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN TẠI VIỆT NAM .1 Đối với các NHTMCP Việt Nam .1 Tăng hiệu quả quy mô .2 Tăng hiệu quả kỹ thuật thuần .2 Đối với các cơ quan quản lý nhà nƣớc .1 Kiến nghị đối với Chính phủ .2 Kiến nghị đối với các Bộ, Ngành có liên quan .3 Kiến nghị đối với NHNN .3 Hạn chế và hƣớng nghiên cứu tiếp theo .2 Hƣớng nghiên cứu tiếp theo.
76 Kết luận chƣơng 5 .78 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Viết tắt Viết đầy đủ tiếng Việt Viết đầy đủ tiếng Anh CRS Sản lƣợng không đổi theo quy mô Constant returns to scale DEA Phân tích bao dữ liệu Data envelopment analysis DMU Đơn vị ra quyết định Decision making unit DRS Sản lƣợng giảm theo quy mô Decreasing returns to scale effch Thay đổi hiệu quả kỹ thuật Technical efficiency change HQHĐ Hiệu quả hoạt động IRS Sản lƣợng tăng theo quy mô Increasing returns to scale NHNN Ngân hàng nhà nƣớc NHTM Ngân hàng thƣơng mại NHTMCP Ngân hàng thƣơng mại cổ phần PE Hiệu quả kỹ thuật thuần Pure technical efficiency Pure technical efficiency pech Thay đổi hiệu quả thuần change SE Hiệu quả quy mô Scale efficiency sech Thay đổi hiệu quả quy mô Scale efficiency change TCTD Tổ chức tín dụng TE Hiệu quả kỹ thuật Technical efficiency techch Thay đổi tiến bộ công nghệ Technological change Thay đổi năng suất nhân tố tổng tfpch Total factor productivity hợp VRS Sản lƣợng thay đổi theo quy mô Variable returns to scale TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC BẢNG, BIỂU Bảng 2.1 Một số nghiên cứu của nƣớc ngoài đánh giá HQHĐ của NHTM .2 Một số nghiên cứu đánh giá HQHĐ của ngân hàng tại Việt Nam .1 Số lƣợng ngân hàng tại Việt Nam giai đoạn 2008-2014 .2 Quy mô vốn điều lệ của các NHTM Việt Nam .3 Vốn điều lệ và quy mô tổng tài sản một số ngân hàng khu vực châu Á năm 2014 .4 Lợi nhuận trƣớc thuế của NHTMCP Việt Nam .5 Khả năng sinh lời của NHTMCP Việt Nam .6 Chỉ số NIM một số NHTMCP Việt Nam .7 Chỉ số NNIM một số NHTMCP Việt Nam .1Tóm tắt dữ liệu của các biến trong mẫu nghiên cứu .2 Hiệu quả hoạt động của 15 NHTMCP Việt Nam 14 .3 Hiệu quả trung bình chung của các NHTMCP .4 Số lƣợng các NHTMCP đạt hiệu quả tối ƣu.5 Số lƣợng các NHTMCP đạt hiệu quả tối ƣu theo quy mô.6 Giá trị tối ƣu cho các biến số đầu vào của EIB, ACB và ABB năm 2014 .7 Tự xếp hạng theo quy mô tổng tài sản bình quân và hiệu quả kỹ thuật bình quân .8 Số lƣợng NHTMCP trong điều kiện DRS, IRS và CRS .9 Điều kiện DRS, IRS và CRS và xếp hạng tổng tài sản của các NHTMCP .10 Chỉ số Malmquist bình quân toàn bộ mẫu .11 Kết quả ƣớc lƣợng effch, techch, pech, sech và tfpch trung bình của 15 NHTMCP .1Tốc độ tăng trƣởng huy động vốn của hệ thống NHTMCP Việt Nam giai đoạn 2008 – 2014 .2 Dƣ nợ tín dụng trong Tổng tài sản của các NHTMCP giai đoạn 2008-2014 .3 Tăng trƣởng tín dụng của hệ thống NHTM Việt Nam giai đoạn 2008 – 2014 .4 Tỷ lệ nợ xấu / tổng dƣ nợ của hệ thống NHTM Việt Nam giai đoạn 2008 – 2014 .1 Hiệu quả kỹ thuật, hiệu quả kỹ thuật thuần và hiệu quả quy mô của 15 NHTMCP Việt Nam giai đoạn 2008 – 2014. 66 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.huong 1 CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ 1.1 Lý do chọn đề tài Hệ thống ngân hàng trên toàn thế giới đã chứng kiến những sự phát triển đáng kể trong hơn ba thập niên qua, đặc biệt là hệ thống ngân hàng ở những nền kinh tế đang phát triển. Những thập kỷ gần đây, ngân hàng trên toàn thế giới phải đối mặt với việc toàn cầu hóa tài chính, sự cạnh tranh ngày càng gay gắt, chi phí ngày gia tăng để đáp ứng các yêu cầu về quản lý, sự đổi mới công nghệ và các thách thức từ các cuộc khủng hoảng tài chính. Câu hỏi đƣợc đặt ra là những thay đổi này có tác động nhƣ thế nào đến hiệu quả của các ngân hàng.
Vì vậy, phân tích hiệu quả của các ngân hàng ngày càng nhận đƣợc nhiều sự chú ý của các nhà nghiên cứu trong vài năm gần đây. Tại Việt Nam, tốc độ toàn cầu hóa và tự do hóa thƣơng mại nhanh chóng trong những năm vừa qua đã tạo ra nhiều thay đổi to lớn về môi trƣờng kinh tế. Cũng nhƣ các thị trƣờng khác, thị trƣờng tài chính giờ đây cũng phải chịu những sức ép lớn của quá trình hội nhập. Đặc biệt các ngân hàng thƣơng mại cổ phần (NHTMCP) - tổ chức trung gian tài chính có vai trò quan trọng trong việc kết nối giữa khu vực tiết kiệm và đầu tƣ của nền kinh tế - ngày càng bị cạnh tranh bởi các trung gian tài chính phi ngân hàng và các ngân hàng nƣớc ngoài.
Trƣớc những thách thức to lớn từ tiến trình hội nhập, trong môi trƣờng cạnh tranh ngày càng khốc liệt, các ngân hàng Việt Nam sẽ khó phát triển bền vững nếu không tập trung mọi nguồn lực nâng cao HQHĐ. Hiệu quả hoạt động của các ngân hàng đóng vai trò quan trọng, ảnh hƣởng đến hiệu quả của cả hệ thống tài chính. Chính vì thế, một yêu cầu bức thiết đòi hỏi hệ thống NHTMCP Việt Nam cần phải thực hiện những bƣớc đi vững chắc, năng động, hiệu quả để phát triển ngày càng mạnh mẽ. Một ngân hàng hoạt động hiệu quả sẽ góp phần vào sự tăng trƣởng của nền kinh tế, gia tăng năng lực cạnh tranh, nhất là trong điều kiện thị trƣờng tài chính Việt Nam đang chịu sức ép lớn từ quá trình hội nhập.
Việc đánh giá HQHĐ của các NHTMCP không chỉ có ý nghĩa đối với riêng các ngân hàng trong việc giải quyết những vấn đề còn vƣớng mắc, sử dụng hiệu quả các nguồn lực, đƣa ra các quyết định chính sách nhằm mang lại lợi nhuận tối ƣu cho ngân hàng ; mà còn có ý nghĩa đối với các cơ quan quản lý nhà nƣớc trong việc hỗ trợ, tạo điều kiện để các ngân hàng hoạt động tốt Luan.