Đánh giá hiện trạng chăn nuôi bò sinh sản và ảnh hưởng của thức ăn tinh đến sinh sản bò mẹ

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đánh giá hiện trạng chăn nuôi bò sinh sản và ảnh hưởng của bổ sung thức ăn tinh cho bò mẹ sau khi, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Phạm Hồng Sơn
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Xuân Bả
• Trường học: Trường Đại học Nông Lâm Huế
• Chuyên ngành: Chăn nuôi thú y
• Đề tài: Đánh giá ảnh hưởng của thức ăn tinh đến sinh sản bò mẹ sau khi đẻ
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: ĐẶT VẤN ĐỀ
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Tổng quan địa bàn nghiên cứu
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội ở tỉnh Bình Định
• 2.1.1.1. Vị trí địa lý
• 2.1.1.2. Địa hình
• 2.1.1.3. Đặc điểm đất đai
• 2.1.1.4. Khí hậu, thời tiết
• 2.1.1.5. Tổ chức hành chính
• 2.1.1.6. Dân số
• 2.1.1.7. Thảm cỏ tự nhiên
• 2.2. Tình hình chăn nuôi bò ở tỉnh Bình Định
• 2.3. Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.3.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.3.3. Nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 2.4. Kết quả nghiên cứu và thảo luận
• 2.5. Kết luận và đề nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đặt Vấn Đề

Chăn nuôi bò sinh sản là một phần quan trọng trong hệ thống nông nghiệp Việt Nam, đặc biệt là ở các tỉnh Duyên hải Nam Trung Bộ. Việc đánh giá ảnh hưởng của thức ăn tinh đến sinh sản bò mẹ sau khi đẻ là cần thiết để nâng cao năng suất và hiệu quả chăn nuôi. Tình hình chăn nuôi bò ở tỉnh Bình Định cho thấy nhiều khó khăn như thiếu thức ăn, điều kiện khí hậu khắc nghiệt, và tỷ lệ sinh sản thấp. Nghiên cứu này nhằm mục tiêu cải thiện chế độ dinh dưỡng cho bò mẹ, từ đó nâng cao sinh sản sau khi đẻ và khả năng sinh trưởng của bê con.

1.1. Tính Cấp Thiết Của Đề Tài

Chăn nuôi bò sinh sản không chỉ tạo ra nguồn thu nhập cho nông hộ mà còn góp phần vào phát triển kinh tế xã hội. Tuy nhiên, việc nuôi bò sinh sản ở Bình Định gặp nhiều thách thức, bao gồm nguồn lực hạn chế và điều kiện chăn nuôi không ổn định. Việc bổ sung thức ăn tinh cho bò mẹ sau khi đẻ có thể giúp cải thiện tình trạng này. Nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin cần thiết cho các hộ chăn nuôi và các nhà quản lý trong việc xây dựng chiến lược phát triển bền vững cho ngành chăn nuôi bò.

II. Tổng Quan Về Thức Ăn Tinh

Thức ăn tinh là một phần quan trọng trong chế độ dinh dưỡng của bò mẹ, đặc biệt trong giai đoạn sau khi đẻ. Việc bổ sung thức ăn tinh giúp cung cấp năng lượng và protein cần thiết cho bò mẹ, từ đó ảnh hưởng đến sinh sản bò mẹ. Nghiên cứu cho thấy bò mẹ được nuôi dưỡng với khẩu phần giàu dinh dưỡng sẽ có khả năng động dục lại sớm hơn và tỷ lệ thụ thai cao hơn. Điều này có thể dẫn đến việc tăng cường sinh sản sau khi đẻ và cải thiện sức khỏe tổng thể của bò mẹ.

2.1. Chế Độ Dinh Dưỡng Của Bò Mẹ

Chế độ dinh dưỡng của bò mẹ cần được điều chỉnh phù hợp với từng giai đoạn sinh sản. Việc bổ sung thức ăn tinh không chỉ giúp bò mẹ phục hồi sức khỏe sau khi đẻ mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển của bê con. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng bò mẹ được cung cấp đủ dinh dưỡng sẽ có khả năng sinh sản tốt hơn, từ đó nâng cao hiệu quả chăn nuôi. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh chăn nuôi bò ở Việt Nam, nơi mà nguồn thức ăn tự nhiên thường không đủ để đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng của bò.

III. Kết Quả Nghiên Cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc bổ sung thức ăn tinh cho bò mẹ sau khi đẻ có tác động tích cực đến sinh sản bò mẹ. Cụ thể, bò mẹ được bổ sung thức ăn tinh có khối lượng và điểm thể trạng tốt hơn so với bò mẹ không được bổ sung. Thời gian động dục lại cũng được rút ngắn, cho thấy sự cải thiện rõ rệt trong khả năng sinh sản. Những kết quả này không chỉ có ý nghĩa về mặt lý thuyết mà còn có giá trị thực tiễn cao trong việc áp dụng vào thực tế chăn nuôi.

3.1. Ảnh Hưởng Đến Khối Lượng Và Điểm Thể Trạng

Việc bổ sung thức ăn tinh đã giúp bò mẹ tăng khối lượng và cải thiện điểm thể trạng. Điều này cho thấy bò mẹ có sức khỏe tốt hơn, từ đó có khả năng sinh sản cao hơn. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng bò mẹ có điểm thể trạng tốt sẽ có tỷ lệ thụ thai cao hơn, góp phần vào việc nâng cao năng suất chăn nuôi. Những thông tin này rất quan trọng cho các hộ chăn nuôi trong việc xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý cho bò mẹ.

IV. Kết Luận Và Đề Nghị

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc bổ sung thức ăn tinh cho bò mẹ sau khi đẻ có tác động tích cực đến sinh sản bò mẹ. Để nâng cao hiệu quả chăn nuôi bò sinh sản, cần có các giải pháp cải thiện chế độ dinh dưỡng cho bò mẹ. Các hộ chăn nuôi cần được hướng dẫn và hỗ trợ trong việc áp dụng các biện pháp dinh dưỡng hợp lý để nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế. Kết quả nghiên cứu sẽ là cơ sở cho các nhà quản lý xây dựng chiến lược phát triển bền vững cho ngành chăn nuôi bò tại địa phương.

4.1. Đề Nghị Chính Sách

Cần có các chính sách hỗ trợ nông dân trong việc cải thiện chế độ dinh dưỡng cho bò mẹ. Các chương trình khuyến nông nên tập trung vào việc cung cấp thông tin và kỹ thuật về thức ăn tinh và chế độ dinh dưỡng hợp lý. Đồng thời, cần có các nghiên cứu tiếp theo để đánh giá sâu hơn về ảnh hưởng của dinh dưỡng đến sinh sản sau khi đẻ của bò mẹ, từ đó có những giải pháp phù hợp cho từng vùng miền.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chăn nuôi bò sinh sản là khâu then chốt trong hệ thống sản xuất bò thịt, đóng vai trò quan trọng trong nền nông nghiệp Việt Nam, đặc biệt tại các tỉnh Duyên hải Nam Trung Bộ. Tính đến tháng 10 năm 2014, tổng đàn bò cả nước đạt khoảng 5,23 triệu con, trong đó khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ chiếm 22,7% với 1,19 triệu con. Tỉnh Bình Định là một trong những địa phương có ngành chăn nuôi bò phát triển mạnh, với tổng đàn bò đạt 252.441 con, chiếm 21,2% đàn bò vùng. Tỷ lệ bò lai trong tổng đàn tại Bình Định lên tới 76%, cao hơn mức trung bình cả nước (38-40%). Tuy nhiên, chăn nuôi bò sinh sản tại đây chủ yếu là quy mô nhỏ, nông hộ với khoảng 3-4 con/hộ, sử dụng phương thức chăn thả kết hợp bổ sung thức ăn, dẫn đến năng suất sinh sản và hiệu quả kinh tế còn thấp do điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, thiếu hụt thức ăn chất lượng và kỹ thuật nuôi dưỡng chưa đồng bộ.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá hiện trạng chăn nuôi bò sinh sản tại xã Tây Giang, huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định, khảo sát năng suất sinh sản của bò cái và sinh trưởng của bê, đồng thời đánh giá ảnh hưởng của việc bổ sung thức ăn tinh cho bò mẹ sau khi đẻ đến các chỉ tiêu sinh sản. Nghiên cứu được thực hiện trong giai đoạn từ tháng 1/2014 đến tháng 7/2015, tập trung vào các nông hộ nuôi bò sinh sản tại xã Tây Giang. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa khoa học trong việc xây dựng giải pháp nâng cao năng suất chăn nuôi bò sinh sản bền vững, đồng thời hỗ trợ các nhà quản lý và người chăn nuôi địa phương trong việc phát triển ngành chăn nuôi bò thịt hiệu quả, đáp ứng nhu cầu thị trường và cải thiện đời sống nông dân.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về sinh sản bò cái, dinh dưỡng và ảnh hưởng của dinh dưỡng đến năng suất sinh sản, cũng như mô hình quản lý chăn nuôi nông hộ. Các khái niệm chính bao gồm:

• Tuổi đẻ lứa đầu: ảnh hưởng bởi giống, dinh dưỡng và quản lý, là chỉ tiêu quan trọng đánh giá khả năng sinh sản.
• Khoảng cách lứa đẻ: thời gian giữa hai lần đẻ thành công, phản ánh hiệu quả sinh sản.
• Điểm thể trạng bò: thang điểm từ 1 đến 5 đánh giá tình trạng dinh dưỡng và sức khỏe, liên quan mật thiết đến khả năng sinh sản.
• Ảnh hưởng của dinh dưỡng: dinh dưỡng đầy đủ giúp bò mẹ hồi phục nhanh sau đẻ, tăng tỷ lệ thụ thai và sinh trưởng bê con.
• Mô hình bổ sung thức ăn tinh: tăng năng lượng và protein trong khẩu phần sau đẻ giúp rút ngắn thời gian động dục lại và nâng cao năng suất sinh sản.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được tiến hành tại xã Tây Giang, huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định từ tháng 1/2014 đến tháng 7/2015. Phương pháp bao gồm:

• Khảo sát hiện trạng: Chọn ngẫu nhiên 66 nông hộ (chiếm 12% tổng số hộ nuôi bò sinh sản) để thu thập dữ liệu về nhân khẩu, diện tích đất, quy mô đàn bò, phương thức nuôi dưỡng và thức ăn sử dụng. Số liệu thu thập qua phỏng vấn và quan sát trực tiếp.
• Khảo sát sinh sản và sinh trưởng: Lựa chọn 255 con bò cái đã đẻ (chiếm 10% tổng đàn bò cái đẻ) để thu thập các chỉ tiêu sinh sản như tuổi đẻ lứa đầu, thời gian mang thai, thời gian động dục lại, khoảng cách lứa đẻ. Đồng thời cân 163 bê từ 0-6 tháng tuổi để đánh giá sinh trưởng.
• Thí nghiệm bổ sung thức ăn tinh: Thực hiện trên 12 bò mẹ lai Brahman, chia làm 2 nhóm (6 con đối chứng, 6 con thí nghiệm) với mức bổ sung thức ăn tinh lần lượt là 0,18% và 0,33% khối lượng cơ thể trong 4 tháng sau đẻ. Theo dõi lượng thức ăn ăn vào, khối lượng và điểm thể trạng bò mẹ, khối lượng và tăng trọng bê con.
• Phân tích số liệu: Sử dụng phần mềm Excel và SPSS 16.0 để xử lý thống kê mô tả và so sánh sai khác nhỏ nhất (LSD) với mức ý nghĩa P<0,05.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiện trạng chăn nuôi bò sinh sản tại Tây Giang: Trung bình mỗi hộ có 4,79 nhân khẩu, diện tích đất nông nghiệp trung bình 9,8 sào, trong đó 1,38 sào dùng để trồng cỏ. Quy mô đàn bò trung bình 4,53 con/hộ, trong đó bò cái sinh sản chiếm 49,8%. Tỷ lệ bò lai chiếm 93,6% tổng đàn, thể hiện mức độ thâm canh cao. Phương thức nuôi chủ yếu là nuôi nhốt (50%) và chăn thả có bổ sung thức ăn (47%). Hầu hết các hộ áp dụng các biện pháp kỹ thuật cơ bản như tiêm phòng (87,9%), bổ sung muối (95,5%), phát hiện động dục (97%), đỡ đẻ (98,5%), nhưng tẩy giun sán và cai sữa sớm cho bê còn thấp (37,9% và 12,1%).

2. Chế độ thức ăn cho bò sinh sản: Thức ăn tinh chủ yếu là gạo và bột sắn (trên 70% hộ sử dụng), thức ăn thô xanh chủ yếu là rơm lúa và cỏ trồng (trên 80% hộ). Lượng thức ăn tinh bổ sung trung bình chỉ chiếm 0,16-0,18% khối lượng cơ thể, protein thô trong khẩu phần bổ sung khoảng 8,6%, thấp hơn mức khuyến cáo 13-15%. Không có sự khác biệt đáng kể về lượng thức ăn trước và sau khi đẻ.

3. Chỉ tiêu sinh sản và sinh trưởng bê: Tuổi đẻ lứa đầu trung bình khoảng 27 tháng, khoảng cách lứa đẻ trung bình kéo dài trên 13 tháng, thời gian động dục lại sau đẻ trung bình trên 60 ngày. Khối lượng bê sơ sinh ước tính khoảng 23-26 kg, tăng trọng trung bình từ 0-6 tháng đạt khoảng 300-400 g/ngày, thấp hơn so với các nghiên cứu ở vùng khác.

4. Ảnh hưởng của bổ sung thức ăn tinh sau đẻ: Nhóm bò mẹ được bổ sung thức ăn tinh với mức 0,33% khối lượng cơ thể có lượng thức ăn tinh ăn vào tăng 83% so với nhóm đối chứng (0,48 kg so với 0,26 kg/ngày). Khối lượng bò mẹ tăng trung bình 12,5 kg sau 120 ngày, cao hơn nhóm đối chứng 5,8 kg (P<0,05). Điểm thể trạng bò mẹ tăng từ 2,5 lên 3,1 so với 2,7 ở nhóm đối chứng (P<0,05). Khối lượng bê con ở nhóm thí nghiệm cao hơn nhóm đối chứng từ 2,5 đến 4,3 kg ở các thời điểm cân (P<0,05). Thời gian động dục lại sau đẻ của bò mẹ nhóm thí nghiệm rút ngắn trung bình 15 ngày so với nhóm đối chứng.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy chăn nuôi bò sinh sản tại Tây Giang vẫn còn nhiều hạn chế về quy mô, dinh dưỡng và kỹ thuật nuôi dưỡng, dẫn đến năng suất sinh sản và sinh trưởng bê chưa đạt hiệu quả cao. Tỷ lệ bò lai cao phản ánh nỗ lực cải tạo giống, tuy nhiên, chế độ dinh dưỡng thiếu hụt protein và năng lượng là nguyên nhân chính làm kéo dài khoảng cách lứa đẻ và giảm tỷ lệ thụ thai. Việc bổ sung thức ăn tinh sau đẻ đã chứng minh hiệu quả rõ rệt trong việc cải thiện thể trạng bò mẹ, tăng trọng bê con và rút ngắn thời gian động dục lại, phù hợp với các nghiên cứu quốc tế và trong nước. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh khối lượng bò mẹ và bê con giữa hai nhóm, bảng thống kê lượng thức ăn và thời gian động dục lại để minh họa sự khác biệt có ý nghĩa thống kê.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường bổ sung thức ăn tinh cho bò mẹ sau đẻ: Khuyến khích các nông hộ bổ sung thức ăn tinh với mức tối thiểu 0,3% khối lượng cơ thể trong 3-4 tháng sau đẻ nhằm cải thiện thể trạng, rút ngắn thời gian động dục lại và nâng cao năng suất sinh sản. Thời gian thực hiện: ngay lập tức và duy trì liên tục.

2. Phát triển mô hình nuôi nhốt kết hợp chăn thả có kiểm soát: Hỗ trợ nông hộ áp dụng phương thức nuôi nhốt kết hợp chăn thả có bổ sung thức ăn nhằm tận dụng nguồn thức ăn tự nhiên và đảm bảo dinh dưỡng đầy đủ cho bò sinh sản. Chủ thể thực hiện: chính quyền địa phương, khuyến nông, nông dân.

3. Tổ chức tập huấn kỹ thuật chăm sóc, phát hiện động dục và quản lý sinh sản: Đào tạo cán bộ kỹ thuật và nông dân về kỹ thuật phát hiện động dục, phối giống đúng thời điểm, tẩy giun sán định kỳ và cai sữa hợp lý để nâng cao hiệu quả sinh sản. Thời gian: trong vòng 6 tháng tới.

4. Khuyến khích trồng cỏ và cải tạo đồng cỏ: Hỗ trợ nông hộ chuyển đổi một phần diện tích đất nông nghiệp sang trồng cỏ năng suất cao, giàu đạm để cung cấp thức ăn thô xanh ổn định quanh năm, giảm phụ thuộc vào thức ăn tự nhiên kém chất lượng. Chủ thể thực hiện: chính quyền địa phương, các dự án phát triển nông nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nông dân chăn nuôi bò sinh sản: Nắm bắt kiến thức về dinh dưỡng, kỹ thuật nuôi dưỡng và quản lý sinh sản để nâng cao hiệu quả chăn nuôi, tăng thu nhập và cải thiện đời sống.

2. Cán bộ khuyến nông và kỹ thuật viên thú y: Áp dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chương trình tập huấn, chuyển giao kỹ thuật phù hợp với điều kiện địa phương, hỗ trợ nông dân phát triển chăn nuôi bền vững.

3. Nhà quản lý ngành nông nghiệp địa phương: Sử dụng dữ liệu và đề xuất để hoạch định chính sách phát triển chăn nuôi bò sinh sản, xây dựng các dự án hỗ trợ và quy hoạch vùng chăn nuôi hiệu quả.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành chăn nuôi thú y: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, kết quả và phân tích để phát triển các đề tài nghiên cứu tiếp theo về chăn nuôi bò sinh sản và dinh dưỡng gia súc.

Câu hỏi thường gặp

1. Bổ sung thức ăn tinh cho bò mẹ sau đẻ có tác dụng gì?
   Bổ sung thức ăn tinh giúp bò mẹ hồi phục thể trạng nhanh hơn, tăng trọng, rút ngắn thời gian động dục lại và nâng cao tỷ lệ thụ thai, đồng thời cải thiện sinh trưởng bê con. Ví dụ, nghiên cứu tại Tây Giang cho thấy bò mẹ được bổ sung thức ăn tinh tăng trọng hơn 5,8 kg so với nhóm đối chứng.

2. Tại sao tỷ lệ bò lai lại quan trọng trong chăn nuôi?
   Tỷ lệ bò lai cao thường phản ánh sự cải tạo giống, giúp tăng năng suất thịt, khả năng thích nghi và sức đề kháng. Tại Bình Định, tỷ lệ bò lai đạt 76%, cao hơn mức trung bình cả nước, góp phần nâng cao chất lượng đàn bò.

3. Khoảng cách lứa đẻ ảnh hưởng thế nào đến hiệu quả chăn nuôi?
   Khoảng cách lứa đẻ ngắn giúp tăng số lượng bê sinh ra trong năm, nâng cao hiệu quả kinh tế. Khoảng cách lứa đẻ trên 13 tháng như tại Tây Giang cho thấy cần cải thiện kỹ thuật và dinh dưỡng để rút ngắn thời gian này.

4. Phương thức nuôi nào phù hợp cho nông hộ nhỏ?
   Phương thức nuôi nhốt kết hợp chăn thả có bổ sung thức ăn được đánh giá là tối ưu, tận dụng nguồn thức ăn tự nhiên và đảm bảo dinh dưỡng đầy đủ, phù hợp với điều kiện nông hộ nhỏ.

5. Làm thế nào để phát hiện động dục bò cái hiệu quả?
   Phát hiện động dục cần quan sát ít nhất 3 lần/ngày vào các thời điểm mát mẻ, chú ý các dấu hiệu như bò đứng cho bò khác cưỡi, tiết dịch âm đạo, thay đổi hành vi. Kỹ thuật này giúp phối giống đúng thời điểm, nâng cao tỷ lệ thụ thai.

Kết luận

• Chăn nuôi bò sinh sản tại xã Tây Giang, Bình Định chủ yếu là quy mô nhỏ, nông hộ với tỷ lệ bò lai cao (93,6%) và bò cái sinh sản chiếm gần 50% tổng đàn.
• Chế độ dinh dưỡng hiện tại còn thiếu hụt, đặc biệt là lượng thức ăn tinh và protein thấp hơn mức khuyến cáo, ảnh hưởng đến năng suất sinh sản và sinh trưởng bê.
• Bổ sung thức ăn tinh cho bò mẹ sau đẻ với mức 0,33% khối lượng cơ thể giúp cải thiện thể trạng bò mẹ, tăng trọng bê con và rút ngắn thời gian động dục lại có ý nghĩa kinh tế và kỹ thuật rõ rệt.
• Cần triển khai các giải pháp đồng bộ về dinh dưỡng, kỹ thuật nuôi dưỡng và quản lý sinh sản để nâng cao hiệu quả chăn nuôi bò sinh sản tại địa phương.
• Đề xuất các bước tiếp theo bao gồm mở rộng thí nghiệm bổ sung thức ăn tinh, tập huấn kỹ thuật cho nông dân và xây dựng mô hình chăn nuôi kết hợp phù hợp với điều kiện thực tế.

Hành động ngay hôm nay để nâng cao năng suất chăn nuôi bò sinh sản và cải thiện đời sống nông dân tại Bình Định!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan địa bàn nghiên cứu 1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội ở tỉnh Bình Định Vị trí địa lý Tỉnh Bình Định có tọa độ địa lý từ 103036’30” đến 1090018’15” kinh độ Đông và từ 13030’45” đến 14042’15” vĩ độ Bắc.

Nằm ở phía Đông dãy Trường Sơn, phía Bắc giáp tỉnh Quảng Ngãi, phía Nam giáp tỉnh Phú Yên, phía Tây giáp tỉnh Gia Lai, và phía Đông giáp biển Đông. Hệ thống giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy và đường hàng không khá phát triển. Bình Định là tỉnh nằm trong qui hoạch phát triển vùng kinh tế trọng điểm của Miền Trung, có nhiều thuận lợi cho phát triển kinh tế, xã hội, giao lưu trong nước và quốc tế. Nhờ vậy mà đã tạo điều kiện cho sản phẩm chăn nuôi của Bình Định tiêu thụ dễ dàng ở các tỉnh trong vùng Duyên hải Nam Trung Bộ cũng như các tỉnh thành khác trong cả nước, nhất là Thành phố Hồ Chí Minh nơi có sức tiêu thụ thực phẩm (thịt, trứng, sữa) lớn nhất cả nước.

Địa hình Địa hình núi trung bình, núi thấp: Vùng này có diện tích 254.124ha, chiếm 42% diện tích tự nhiên, phân bổ ở các huyện Vân Canh (75.932ha), Vĩnh Thạnh (78.367ha), ở Tây Sơn và Hoài Ân có 36. Có độ cao trên 500m so với mặt nước biển, đại bộ phận sườn núi dốc hơn 200. Địa hình đồi gò, bát úp ở trung du: Vùng này có diện tích 157.315ha, chiếm 26% diện tích tự nhiên, phân bố ở các huyện Tây Sơn (39.500ha), Hoài Ân (35.150ha), Phù Mỹ (16.058ha), Vân Canh (7. Đồi gò ở đây có độ dốc 10 - 150, cấu tạo chủ yếu bởi đá granít.

Địa hình đồng bằng ven biển: Phân bố kéo dài theo hướng song song với bờ biển tạo nên vòng cung ôm lấy vùng trung du và vùng núi phía Tây của tỉnh. Kiểu địa hình này phổ biến ở huyện Hoài Nhơn, Phù Mỹ, Phù Cát, Tuy Phước,. vùng này có diện tích 193.619ha, chiếm 32% đất toàn tỉnh. Cát ven biển là khu vực cồn cát, lác đác gặp các hòn núi đảo sườn dốc nằm ngang trên bờ biển, tiếp sau khu vực cồn cát là những vũng trũng hàng năm được sông ngòi mang phù sa tới bồi thêm.

Dải đồng bằng Duyên hải hẹp lại bị các nhánh núi đâm ngang ra biển cắt thành những đoạn riêng biệt, mỗi đoạn có hình một tam giác châu thổ nhỏ được tạo thành bởi các sông bắt nguồn từ các dãy núi phía trong chảy ra biển. Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 5 Đặc điểm đất đai Trong tổng số diện tích đất của tỉnh Bình Đinh thì nhóm đất đỏ vàng chiếm nhiều nhất với 66,41%, tiếp đến là nhóm đất xám và bạc màu, lượng đất phù sa cũng chiếm một diện tích đáng kể (bảng 1. Phân loại đất tỉnh Bình Định Tên nhóm đất Diện tích (ha) Tỷ lệ (%) Nhóm bãi cát, cồn cát và đất cát biển 13.283 2,20 Nhóm đất mặn 12.710 2,10 Nhóm đất phèn 456 0,08 Nhóm đất phù sa 63.756 10,54 Nhóm đất xám và bạc màu 70.809 11,70 Nhóm đất đen 160 0,03 Nhóm đất đỏ vàng 401.811 66,41 Nhóm đất mùn vàng đỏ trên núi 3.461 0,57 Nhóm đất thung lũng 12.875 2,13 Nhóm đất xói mòn trơ sỏi đá 3.292 0,54 Sông suối, mặt nước 22.445 3,71 Tổng diện tích tự nhiên 605.058 100 Nguồn: Niêm giám thống kê Bình Định (2013)[14]. Khí hậu, thời tiết Bình Định mang đặc điểm khí hậu nhiệt đới gió mùa với nền nhiệt trung bình khá cao (bình quân 26,70C) và tương đối ổn định trong năm; tháng 1, 2 có nhiệt độ thấp nhất trong năm cũng bình quân từ 23,1 - 23,90C.

Số giờ nắng biến động từ 6,0 - 9,3 giờ/ngày, các tháng mùa khô đạt trị số cao: 211 - 245 giờ/tháng. Tuy không có mùa đông nhiệt độ thấp, nhưng hàng năm vẫn chịu ảnh hưởng 1 đến 2 đợt gió mùa Đông Bắc. Mưa phân bố theo mùa rõ rệt: Mùa mưa bắt đầu từ tháng 9 kết thúc tháng 12, chiếm 80 - 85% tổng lượng mưa năm; mưa lớn thường xảy ra vào tháng 10, 11 thường Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 6 gây ra lũ lụt làm thiệt hại rất lớn về kinh tế và ô nhiễm môi trường. Đối với các huyện miền núi mùa mưa đến sớm hơn (bắt đầu tháng 8) với lượng mưa và cường độ mưa lớn hơn vùng đồng bằng ven biển rất nhiều.

Mưa lớn kết hợp giông bão (tần suất 2 - 3 năm có 1 trận lũ lớn, 0,6 trận bão 1 năm) thường xảy ra tháng 10, 11 gây ra trên diện rộng. Mùa khô bắt đầu từ tháng 3 đến tháng 8, lượng mưa rất thấp, bằng 15 - 20% lượng mưa năm; tháng 5 - 7 khô kiệt nhất [10]. Yếu tố khí hậu tỉnh Bình Định [10] Với điều kiện về đất đai, khí hậu. kể trên khá thuận lợi cho ngành chăn nuôi phát triển, phù hợp trồng các loại cây thức ăn gia súc và các giống cỏ cao sản; đồng thời, so sánh với điều kiện sinh lý của các loại vật nuôi nhiệt đới cho thấy thích hợp cho sinh trưởng phát triển.

Tuy nhiên, khí hậu nóng kết hợp với độ ẩm cao (71 - 83%) là yếu tố tạo ra môi trường thuận lợi để các mầm bệnh phát triển và lưu trú, khi có điều kiện dễ phát sinh dịch bệnh. Thời gian chuyển từ mùa mưa sang mùa khô và mùa khô sang mùa mưa là thời điểm thời tiết giao mùa cũng dễ làm cho gia súc - gia cầm mắc bệnh nếu không được chăm sóc đúng quy trình kỹ thuật. Tổ chức hành chính Bình Định có thành phố loại I trực thuộc tỉnh (TP Quy Nhơn), một thị xã (An Nhơn), 3 huyện miền núi (An Lão, Vân Canh và Vĩnh Thạnh), 2 huyện trung du (Hoài Ân và Tây Sơn), 4 huyện đồng bằng (Hoài Nhơn, Phù Cát, Phù Mỹ và Tuy Phước). Toàn tỉnh có 159 xã, phường và thị trấn.

Trung tâm hành chính của tỉnh là Thành phố Quy Nhơn. Dân số Dân số tỉnh đang có xu hướng giảm cơ học, theo kết quả điều tra chính thức năm 2014, dân số của tỉnh là 1.600 người; trong đó: thành thị 464.700 người chiếm 30,8%, nông thôn 1.900 người, chiếm 69,2% tổng dân số. Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 7 Thảm cỏ tự nhiên Theo phân loại về đồng cỏ Việt Nam, thảm cỏ tự nhiên ở tỉnh Bình Định (kể cả thảm cỏ dưới tán rừng) được xếp vào loại đồng cỏ chân đồi, ven suối, phát triển theo mùa. Đây là đồng cỏ hòa thảo trên đất xám phù sa cổ, đất đỏ vàng trên đá granit.

Đặc điểm thảm cỏ tự nhiên được mô tả như sau: Cỏ tự nhiên mọc trên gò đồi, trên bờ ruộng, ven kênh mương, trong vườn nhà,… là hỗn hợp các loại cỏ hòa thảo như: Cỏ gà, cỏ chỉ, cỏ ống, cỏ lá tre, cỏ mật,… và rất ít cỏ họ đậu. Thành phần dinh dưỡng và chất lượng cỏ tự nhiên biến động lớn, phụ thuộc vào mùa khô hay mùa mưa, cỏ non hay già, thành phần các giống cỏ trong thảm cỏ và nơi cỏ mọc (cỏ ở chân ruộng cao hay dưới đồng trũng, ven kênh mương,…). Dọc theo các tuyến đường là loại cỏ sả dòng địa phương (Panicum maximum sp), dọc theo các kênh mương tưới, tiêu thoát nước là cỏ ống (Panicum repens). Đây là những loại cỏ có thể sử dụng làm thức ăn cho bò thịt.

Thảm cỏ dưới tán rừng và các trảng đất dốc, những nơi thường được chăn thả bò không thấy các dòng cỏ sả do chăn thả quá mức, bị gặm sát nên không đủ thời gian tái sinh. Các giống cỏ tự nhiên mọc sát mặt đất, chịu giẫm đạp và gặm sát ở các bãi chăn thả chủ yếu là: cỏ mần trầu (Eleusin indica), cỏ chỉ (Cynodon dactylon), cỏ mật (Melinus minutifora), cỏ gấu (Cyperus rodundus), cỏ lá gừng (Paspalum conjugatum), cỏ Mỹ (Pennisetum polystrachyon), cỏ lá tre (Setaria palmifolis), cỏ dẹp (Setaris cephaselata),… Tuy nhiên, các giống cỏ kể trên chỉ chiếm khoảng 20 - 35% diện tích các bãi chăn thả ngày càng bị thu hẹp, phần còn lại là các giống cỏ dại trâu bò không ăn được như: Cỏ hôi, cỏ chổi và đại đa số là cỏ tranh (Imperata cylindrica), cỏ trinh nữ (Mimosa mutica). Cỏ lá gừng và cỏ tranh khi còn non, bò có thể ăn được nhưng không ngon miệng nên chỉ ăn khi bị đói. Đầu mùa mưa, do thời tiết nóng ẩm, cỏ mọc nhiều và nhanh nhưng chẳng bao lâu đã xơ cứng, đến cuối mùa có khi phải đốt đi mới có mầm cỏ mọc lên cho gia súc ăn.

Chu kỳ sinh trưởng của cỏ quá nhanh cũng làm giảm chất lượng, nên thời kỳ cỏ ngon, đủ dinh dưỡng cho trâu bò ăn không đáng kể. Nhìn chung, đồng bãi cỏ tự nhiên chăn thả ở Bình Định phần lớn là cỏ thô, năng suất thấp (khoảng 3 ha mới đủ cỏ nuôi một đơn vị gia súc). Đồng cỏ tự nhiên ngày càng bị thu hẹp do khai thác trồng cây lâm nghiệp, cây lâu năm nên người chăn nuôi bò ngày càng phải đưa bò đi chăn thả xa hơn; ngoài ra do tập quán chăn nuôi, đa số chỉ chăn thả trên các bãi cỏ tự nhiên là chủ yếu nên khả năng tái sinh của cỏ cũng bị hạn chế. Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 8 Ngoại trừ đồng cỏ trồng cắt (cỏ voi, cỏ sả) của các trang trại và một số hộ chăn nuôi trồng cỏ trong vườn hoặc trồng xen, song do thiếu nước tưới và ít chăm sóc đúng kỹ thuật nên lượng cỏ cung cấp cho đàn bò vẫn chưa đáp ứng nhu cầu.

Hiện tại, rơm rạ, thân bắp, đậu, cỏ tự nhiên là nguồn thức ăn thô xanh chủ yếu để nuôi trâu bò, hầu hết các hộ nuôi trâu bò sử dụng cỏ tự nhiên dưới hình thức chăn thả hoặc cắt cỏ cho bò ăn, ngoài lượng cỏ tự nhiên người chăn nuôi còn trồng cỏ để cung cấp đủ thức ăn cho trâu bò. Sản xuất trồng trọt có liên quan đến chăn nuôi Diện tích gieo trồng lúa cả năm 2014 là 102.546,6 ha, năng suất 59,2 tạ/ha, sản lượng đạt 606. Với sản lượng lúa 606.647 tấn qua xay xát có thể thu được khoảng 40.000 tấn cám là nguyên liệu để chế biến thức ăn gia súc hoặc sử dụng trực tiếp cho chăn nuôi (bò, heo, gà) làm giảm được giá thành sản phẩm chăn nuôi. Mặt khác, diện tích trồng lúa cũng cung cấp nguồn rơm rạ sử dụng làm thức ăn thô xanh cho trâu bò (khoảng 500.

Hiện nay và trong giai đoạn tới đây, rơm lúa là nguồn cung cấp thức ăn thô xanh chủ yếu cho đàn trâu bò ở Bình Định. Diện tích gieo trồng ngô năm 2014 là 8.399,5 ha, năng suất 56,2 tạ/ha với sản lượng 47.