Chương 1 MOT SO VAN DE LÝ LUẬN VE CỦNG CÓ PHÁT TRIEN MOI QUAN HE VIET NAM - LAO TRONG DIEU KIEN MOI Thời gian qua, mối quan hệ hai nước Việt Nam — Lao luôn được Dang, Nhà nước và Nhân dân hai nước tăng cường vun dap, phát triển cả chiều rộng và chiều sâu, mang lại lợi ích thiết thực trên tất cả các mặt chính trị, KT-XH, giáo dục, an ninh quốc phòng của mỗi nước. Hiện nay, tình hình an ninh chính trị của Việt Nam và Lào cơ bản ôn định, hai nước đang thực hiện công cuộc đổi mới, tiễn hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, cùng chung lý tưởng, quyết tâm đi lên xây dựng CNXH vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, vì hòa bình, hợp tác, phát triển trong khu vực và trên thế giới. Cơ sở, đặc điểm mối quan hệ Việt Nam — Lào 1. Cơ sở của mỗi quan hệ Việt Nam - Lào Việt Nam và Lào năm trên bán đảo Đông Dương, cùng tựa lưng vào dãy Trường Sơn, có chung đường biên giới đất liền trải dài 2.161 km, với 10 tỉnh tiếp giáp nên mọi tình hình biến động, phát triển KT-XH, an ninh chính trị, quốc phòng của mỗi nước đều có tác động ảnh hưởng qua lại sâu sắc tới nhau.
Hai nước còn có hệ thống giao thông kết nối chạy dai theo trục Bắc — Nam tạo thuận lợi cho việc thúc day giao thương, có hệ thống sông ngòi dày đặc nói liền thuận tiện cho hợp tác về năng lượng phục vụ phát triển KT-XH của mỗi nước. Về chính tri: Lao và Việt Nam có quan hệ truyền thống lâu đời, được Chủ tịch Hồ Chí Minh, Chủ tịch Cayxonphomvihan tạo dựng và được các thế hệ lãnh đạo Đảng, Chính phủ và Nhân dân hai nước dày công vun đắp. Hai nước đã thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 05/09/1962. Trong những năm qua, tại các Báo cáo Chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt 13 Nam và Đảng Nhân dân cách mạng Lào đều xác định coi trọng mối quan hệ này, khăng định tính tất yếu khách quan phải tăng cường, củng cố quan hệ đoàn kết đặc biệt giữa hai Đảng, Nhà nước và Nhân dân hai nước.
Bởi Việt Nam và Lào có chung “mẹ đẻ” là Đảng Cộng sản Đông Dương. Trong giai đoạn lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc, hai nước đều có chung mục tiêu, lý tưởng giành độc lập dân tộc, đi lên xây dựng chủ nghĩa xã hội mang lại đời song 4m no, tu do, hanh phúc cho nhân dan. Theo đó, hai nước đã kề vai sát cánh bên nhau kháng chiến chống kẻ thù chung. Khi hòa bình được lập lại, hai nước cùng tập trung khôi phục hàn gan vết thương chiến tranh, doan kết giúp đỡ nhau, chia sẻ mọi khó khăn va cùng tiễn hành công cuộc đổi mới xây dựng và phát triển đất nước, kiên định mục tiêu đi lên xây dựng CNXH.
Về kinh tế, Lào là một nước có nền kinh tế nhỏ, còn nghèo, có nhiều điểm tương đồng với tình hình kinh tế của Việt Nam nên Lào coi trọng hợp tác hợp tác với Việt Nam đã khiến Lào tiếp thu được kinh nghiệm, thu hút được nguồn vốn đầu tư, viện trợ và nguồn nhân lực đáng ké để tạo động lực phát triển KT-XH. Ngoài ra, Lào là nước không giáp biển nên có nhu cầu xây dựng đường giao thông ra biển qua Việt Nam tới biển Đông từ cảng Vũng Áng/Việt Nam với quãng đường gần nhất phục vụ nhu cầu xuất và nhập khâu hàng hóa và có thể trở thành trung tâm kết nối vận tải trong khu vực, thu hút đầu tư và thực hiện mục tiêu chiến lược của Chính phủ Lào. Việc thông tuyến đường biển qua Việt Nam còn tạo điều kiện thuận lợi cho Lào khai thác phát triển lợi thế của các tỉnh phía Đông Bắc. Cùng với đó, những tuyến đường xuyên qua Lào cũng giúp Việt Nam thuận lợi trong thâm nhập vào các thị trường Thái Lan, Myanmar.
Đây là cơ sở quan trọng để thúc đây phát triển quan hệ kinh tế thương mại đầu tư hai nước, nhất là trong bối cảnh hai bên tăng cường hội nhập khu vực và quốc tế. 14 Về quốc phòng — an ninh, Việt Nam va Lao năm ở vị trí chiến lược trong khu vực Đông Nam Á, có đường biên giới chung dài nên tình hình an ninh chính trị của Lào có tác động ảnh hưởng trực tiếp tới tình hình và nhiệm vụ bảo dam an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội của Việt Nam. Trong suốt chiều dài lịch sử, Việt Nam và Lào thường xuyên bị các thế lực thù địch toán tính, xâm lược và ngày nay chúng không từ bỏ dã tâm chống phá cách mạng hai nước, muốn sử dụng địa bàn Lào dé thực hiện chống phá cách mạng Việt Nam và thực hiện mưu đồ chiến lược tại khu vực. Việt Nam nằm ở phía Đông có đường bờ biển dài, nhiệm vụ phòng thủ quốc gia có mặt khó khăn nên trong giai đoạn kháng chiến chống Pháp và Mỹ, Việt Nam đã dựa vào dãy Trường Sơn và Lào dé chống giặc ở phía Đông.
Về văn hóa, hai nước có nhiều điểm văn hóa tương đồng. Do vị trí tiếp giáp trải dài nên người dân khu vực biên giới hai nước đã sinh sống và thường xuyên qua lại giao thương. Nhiều người Việt và Lào ở khu vực biên giới đã kết hôn, sinh con mang cả dòng máu Việt và Lào. Hai nước cùng chung nét sinh hoạt văn hóa cộng đồng đó là văn hóa bản - mường của người Lào và văn hóa làng - nước của người Việt Nam, đồng thời mang đặc điểm của nền văn minh nông nghiệp lúa nước.
Ngoài ra, Lào và Việt Nam còn có sự ảnh hưởng một số nét văn hóa của An Độ và Trung Quốc trên lĩnh vực tôn giáo. Đặc biệt, trong lịch sử hai nước bị thực dân Pháp đô hộ nhiều năm nên cùng chịu anh hưởng một số nét văn hóa, ngôn ngữ của người Pháp. Trong giai đoạn chiến tranh, hai nước đã ké vai sát cánh chống kẻ thù chung, người dan Lào đã dum bọc một số bộ đội của Việt Nam làm nhiệm vụ ở Lào, quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam sang giúp Lào kháng chiến nên đã có sự gan gŨI giao thoa về văn hóa. Ngoài ra, trong giai đoạn kháng chiến chống Pháp, nhiều cán bộ của Lào được cử sang đảo tạo tại các cơ sở giáo dục ở Hà Nội và Huế/Việt Nam sau đó về Lào làm công tác quản lí, giảng dạy, từ đó đã bồi dưỡng, đào 15 tạo ra nhiều thế hệ người Lao có trình độ văn hóa và nhận thức chính tri tương đồng, có tình cảm tốt đẹp với đất nước, con người Việt Nam.
Đặc diém mỗi quan hệ Việt Nam — Lào Thứ nhất, mỗi quan hệ chiến lược Việt Nam — Lào được hình thành và phát triển bền vững do nhu cầu của mỗi nước. Lào và Việt Nam có mối quan hệ gắn bó không chỉ trong cuộc kháng chiến chống kẻ thù chung mà cả sau thời kỳ “Chiến tranh lạnh” và d6i mới của mỗi nước. Từ sau Đại hội lần thứ IV của Đảng NDCM Lào và Đại hội lần thứ VI DCS Việt Nam (năm 1986), Lào và Việt Nam cùng tiễn hành đổi mới cơ chế quản lý, mở cửa nền kinh tế trong điều kiện cơ sở KT-XH còn thấp. Theo đó, việc thúc day hợp tác phát trién mối quan hệ hai nước đã hỗ trợ nhau phát triển KT-XH, đảm bảo tốt về an ninh quốc phòng, mang lại lợi ích thiết thực cho mỗi bên.
Thứ hai, mỗi quan hệ giữa Lao với Việt Nam luôn gắn bó chặt chẽ, ít bị tác động trước biến động của tình hình thế giới, khu vực và sự chống phá của các thế lực thù địch. Trong bối cảnh hai nước tiến hành công cuộc đôi mới, day mạnh hội nhập quốc tế và khu vực nhưng quan hệ hai nước vẫn gan bó thủy chung và duy trì sự ổn định. Cùng với những thành công của công cuộc đổi mới, trong tiến trình hội nhập quốc tế, cả Lào và Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu và có nhiều cơ hội mở rộng quan hệ với các nước. Mặc dù vậy, Đảng, Nhà nước Lào và Việt Nam vẫn coi trọng và duy trì phát triển mối quan hệ này trên các mặt và dựa trên “quan điểm, nguyên tắc, phương châm và cơ chế hợp tác”, đảm bảo phù hợp với thực tiễn cách mạng ở mỗi nước và tình hình các nước trong khu vực.
Thứ ba, quan hệ Việt Nam - Lào được duy trì toàn diện trên cả ba kênh: Đảng, Nhà nước và Nhân dân, trong đó Đảng NDCM Lao và DCS Việt Nam thường xuyên trao đổi và thống nhất về đường lối, chính sách phát trién quan hệ hai nước. Sự phát triên môi quan hệ hai nước luôn được quan tâm triên 16 khai đúng với chủ trương, đường lối chính sách của Đảng, Nhà nước và đáp ứng nguyện vọng của nhân dân. Đây là nhân tố nền tảng tạo nên sức mạnh và sự gắn bó giữa hai Đảng, Nhà nước, giữ cho mối quan hệ hữu nghị vĩ đại, tình đoàn kết đặc biệt Việt Nam - Lào đứng vững trước những biến động của tình hình thế giới và khu vực và âm mưu, thủ đoạn chồng phá của các thé lực thù địch. Thứ tw, mặc dù Lào và Việt Nam còn nhiều khó khăn nhưng hai bên vẫn dành cho nhau những ưu tiên đặc biệt trong quá trình hợp tác.
Việt Nam luôn coi trọng hợp tác đầu tư ở Lào. Mặc dù điều kiện của Việt Nam còn nhiều khó khăn nhưng hàng năm Việt Nam luôn dành một khoản viện trợ và nguồn vốn vay ưu đãi cho Lào nhằm chia sẻ, giúp Lao phát triển KT-XH với tình đồng chí anh em sâu sắc. Lào cũng coi trọng nguồn vốn viện trợ của Việt Nam và ưu tiên, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp của Việt Nam sang đầu tư ở Lào. Trong tình hình mới, hai bên tiếp tục tìm kiếm các giải pháp và xây dựng các cơ chế chính sách để thúc đây quan hệ hợp tác hai nước đảm bảo tương xứng với tiềm năng và mối quan hệ.
Củng cố phát triển mối quan hệ Việt Nam - Lào 1. Quan niệm về củng cố, phát triển mỗi quan hệ Việt Nam - Lào trong điều kiện mới Theo từ điển Tiếng Việt, củng cố có nghĩa là “tô đắp, làm cho bền vững” [57; 187], còn phát triển có nghĩa là “mở rộng thêm ra” [57; 913]. Củng có, phát triển được hiểu là tiếp tục gìn giữ và mở rộng hơn nữa. Điều kiện là những gi có thể tác động đến tính chất, sự tồn tại hoặc sự xảy ra của một cái gì đó; “mới” có nghĩa là những gì xuất hiện chưa lâu so với cái cũ.