Nghiên cứu cơ sở chuẩn tắc của iđêan trong vành các chuỗi lũy thừa hình thức

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu cơ sở chuẩn tắc của iđêan trong vành chuỗi lũy thừa hình thức, ứng dụng trong đại số giao hoán và lý thuyết vành.

• Tác giả: Võ Thanh Thiện
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Thùy Hương
• Trường học: Đại học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Đại số và Lý thuyết số
• Đề tài: Cơ sở chuẩn tắc của iđêan trong vành các chuỗi lũy thừa hình thức
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Bình Định

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: KIẾN THỨC CHUẨN BỊ
• 1.1. Vành các chuỗi lũy thừa hình thức
• 1.2. Iđêan đơn thức
• 1.3. Thứ tự đơn thức
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ CHUẨN TẮC CỦA IĐÊAN TRONG VÀNH CÁC CHUỖI LŨY THỪA HÌNH THỨC
• 2.1. Định lý chia Grauert
• 2.2. Cơ sở chuẩn tắc và một số tính chất của cơ sở chuẩn tắc
• 2.3. Một áp dụng của cơ sở chuẩn tắc
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Chuỗi lũy thừa hình thức và iđêan

Chương này giới thiệu các khái niệm cơ bản về chuỗi lũy thừa hình thức và iđêan trong vành các chuỗi lũy thừa hình thức. Chuỗi lũy thừa hình thức được định nghĩa là các biểu diễn dạng tổng vô hạn với hệ số trong trường K. Vành các chuỗi lũy thừa hình thức, ký hiệu K[[x]], là một vành địa phương với iđêan cực đại m. Các tính chất tôpô của vành này, như tôpô m-adic, cũng được trình bày chi tiết. Iđêan đơn thức được định nghĩa là iđêan sinh bởi các đơn thức, và các tính chất liên quan đến iđêan đơn thức cũng được khảo sát.

1.1 Vành các chuỗi lũy thừa hình thức

Vành các chuỗi lũy thừa hình thức K[[x]] được xây dựng từ các biểu diễn dạng tổng vô hạn với hệ số trong trường K. Vành này có cấu trúc địa phương với iđêan cực đại m. Các phép toán cộng và nhân trong vành được định nghĩa một cách tự nhiên, và vành này là đầy đủ đối với tôpô m-adic. Các dãy Cauchy và dãy hội tụ trong vành cũng được nghiên cứu, đảm bảo tính đầy đủ của vành.

1.2 Iđêan đơn thức

Iđêan đơn thức là iđêan sinh bởi các đơn thức trong vành đa thức K[x]. Một iđêan đơn thức có tính chất đặc biệt là mọi phần tử của nó đều chia hết cho một đơn thức trong hệ sinh. Các tính chất của iđêan đơn thức, như giao và thương của hai iđêan đơn thức, cũng được khảo sát. Đặc biệt, mọi iđêan đơn thức đều có một hệ sinh hữu hạn, điều này được chứng minh thông qua Bổ đề Gordan-Dickson.

II. Cơ sở chuẩn tắc của iđêan

Chương này tập trung vào lý thuyết cơ sở chuẩn tắc của iđêan trong vành các chuỗi lũy thừa hình thức. Cơ sở chuẩn tắc là một hệ sinh hữu hạn của iđêan sao cho iđêan dẫn đầu của iđêan được sinh bởi các từ dẫn đầu của hệ sinh. Định lý chia Grauert, một tổng quát của Định lý chia Weierstrass, là nền tảng cho việc xây dựng cơ sở chuẩn tắc. Các tính chất của cơ sở chuẩn tắc, như tính duy nhất và tính thu gọn, cũng được trình bày chi tiết.

2.1 Định lý chia Grauert

Định lý chia Grauert là công cụ chính để xây dựng cơ sở chuẩn tắc. Định lý này khẳng định rằng với mọi phần tử g trong vành các chuỗi lũy thừa hình thức, tồn tại duy nhất các phần tử g1, ..., gr và h sao cho g = g1f1 + ... + grfr + h, với các điều kiện nhất định về từ dẫn đầu. Định lý này đảm bảo tính khả thi của việc chia một phần tử cho một hệ sinh của iđêan, và là cơ sở để xác định cơ sở chuẩn tắc.

2.2 Cơ sở chuẩn tắc và tính chất

Cơ sở chuẩn tắc của một iđêan là một hệ sinh hữu hạn sao cho iđêan dẫn đầu của iđêan được sinh bởi các từ dẫn đầu của hệ sinh. Mọi iđêan khác không trong vành các chuỗi lũy thừa hình thức đều có một cơ sở chuẩn tắc. Các tính chất của cơ sở chuẩn tắc, như tính duy nhất và tính thu gọn, cũng được khảo sát. Tiêu chuẩn Buchberger, một công cụ quan trọng để kiểm tra tính chuẩn tắc của một hệ sinh, cũng được trình bày.

III. Ứng dụng của cơ sở chuẩn tắc

Chương này trình bày một số ứng dụng của cơ sở chuẩn tắc trong việc giải quyết các bài toán tính toán trong vành các chuỗi lũy thừa hình thức. Cơ sở chuẩn tắc không chỉ là công cụ lý thuyết mà còn có nhiều ứng dụng thực tiễn, đặc biệt trong các lĩnh vực như hình học đại số và lý thuyết kỳ dị. Các ví dụ cụ thể về việc sử dụng cơ sở chuẩn tắc để giải quyết các bài toán chia và tính toán trong vành các chuỗi lũy thừa hình thức cũng được đưa ra.

3.1 Ứng dụng trong tính toán

Cơ sở chuẩn tắc được sử dụng để giải quyết các bài toán tính toán trong vành các chuỗi lũy thừa hình thức. Ví dụ, việc chia một phần tử cho một hệ sinh của iđêan có thể được thực hiện hiệu quả thông qua cơ sở chuẩn tắc. Các bài toán liên quan đến việc xác định phần dư và thương trong quá trình chia cũng được giải quyết một cách hệ thống nhờ vào cơ sở chuẩn tắc.

3.2 Ứng dụng trong hình học đại số

Trong hình học đại số, cơ sở chuẩn tắc đóng vai trò quan trọng trong việc nghiên cứu các đa tạp đại số và các điểm kỳ dị. Cơ sở chuẩn tắc giúp đơn giản hóa các tính toán liên quan đến iđêan và môđun trong vành các chuỗi lũy thừa hình thức, từ đó hỗ trợ việc phân tích các đối tượng hình học một cách hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Lý thuyết cơ sở chuẩn tắc trong vành các chuỗi lũy thừa hình thức là một lĩnh vực quan trọng trong đại số giao hoán và hình học đại số, có ứng dụng sâu rộng trong hình học giải tích địa phương và lý thuyết kỳ dị. Từ những công trình nền tảng của Hironaka (1964) và Grauert (1972), lý thuyết này đã phát triển thành công cụ thiết yếu cho việc tính toán và phân tích các iđêan trong vành các chuỗi lũy thừa hình thức. Luận văn tập trung nghiên cứu cơ sở chuẩn tắc của iđêan trong vành các chuỗi lũy thừa hình thức, với phạm vi nghiên cứu tại trường Đại học Quy Nhơn, năm 2020, chuyên ngành Đại số và Lý thuyết số.

Mục tiêu chính của nghiên cứu là trình bày chi tiết các kiến thức cơ bản về vành các chuỗi lũy thừa hình thức, iđêan đơn thức, thứ tự đơn thức, đồng thời chứng minh phiên bản hình thức của Định lý chia Grauert, xây dựng và phân tích các tính chất của cơ sở chuẩn tắc, và cuối cùng là ứng dụng cơ sở chuẩn tắc trong tính toán các bất biến trong lý thuyết kỳ dị như số Milnor và số Tjurina. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp nền tảng lý thuyết và công cụ tính toán cho các bài toán trong hình học đại số và lý thuyết kỳ dị, góp phần nâng cao hiệu quả và độ chính xác trong các phép tính đại số máy tính.

Theo ước tính, việc áp dụng cơ sở chuẩn tắc giúp giảm thiểu độ phức tạp tính toán và cho phép xác định các bất biến đại số một cách hiệu quả, từ đó hỗ trợ phát triển các thuật toán trong phần mềm đại số máy tính như SINGULAR. Nghiên cứu cũng mở ra hướng tiếp cận mới cho việc xử lý các iđêan trong vành các chuỗi lũy thừa hình thức, đặc biệt trong môi trường toán học hiện đại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết trọng tâm: lý thuyết vành các chuỗi lũy thừa hình thức và lý thuyết cơ sở chuẩn tắc của iđêan. Vành các chuỗi lũy thừa hình thức ( K[[x_1, \ldots, x_n]] ) là vành giao hoán địa phương với iđêan cực đại ( m = \langle x_1, \ldots, x_n \rangle ), được trang bị tôpô ( m )-adic, trong đó mọi dãy Cauchy đều hội tụ. Khái niệm iđêan đơn thức và thứ tự đơn thức địa phương được sử dụng để xây dựng và phân tích các hệ sinh của iđêan trong vành này.

Định lý chia Grauert là nền tảng lý thuyết quan trọng, tổng quát hóa Định lý chia Weierstrass, cho phép biểu diễn duy nhất các phần tử trong vành dưới dạng tổ hợp tuyến tính của các đa thức sinh kèm phần dư không chứa đơn thức dẫn đầu của các đa thức sinh. Cơ sở chuẩn tắc của iđêan được định nghĩa dựa trên tập các từ dẫn đầu của các phần tử trong iđêan, với các tính chất như tính duy nhất và tồn tại của cơ sở chuẩn tắc thu gọn.

Các khái niệm chính bao gồm:

• Iđêan đơn thức: iđêan sinh bởi các đơn thức trong vành đa thức hoặc vành chuỗi lũy thừa.
• Thứ tự đơn thức địa phương: thứ tự toàn phần trên tập các đơn thức thỏa mãn điều kiện địa phương, ưu tiên các đơn thức có bậc thấp hơn.
• Cơ sở chuẩn tắc: tập hữu hạn các phần tử sinh iđêan sao cho tập các từ dẫn đầu của iđêan bằng tập các từ dẫn đầu của các phần tử này.
• Tiêu chuẩn Buchberger: điều kiện kiểm tra một hệ sinh có phải là cơ sở chuẩn tắc hay không thông qua các S-đa thức và dạng chuẩn.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp lý thuyết kết hợp với phân tích toán học chặt chẽ. Nguồn dữ liệu chính là các công trình khoa học đã được công bố về lý thuyết cơ sở chuẩn tắc, định lý chia Grauert, và các thuật toán tính toán trong đại số giao hoán. Phương pháp phân tích bao gồm:

• Xây dựng và chứng minh các định nghĩa, định lý liên quan đến cơ sở chuẩn tắc trong vành các chuỗi lũy thừa hình thức.
• Áp dụng các kỹ thuật đại số máy tính để minh họa tính khả thi của việc tính toán cơ sở chuẩn tắc, đặc biệt qua phần mềm SINGULAR.
• So sánh các kết quả với các nghiên cứu trước đây để khẳng định tính đúng đắn và ý nghĩa thực tiễn.

Quá trình nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian học tập tại trường Đại học Quy Nhơn, với sự hướng dẫn trực tiếp của TS. Phạm Thùy Hương. Cỡ mẫu nghiên cứu là toàn bộ các iđêan trong vành chuỗi lũy thừa hình thức n biến trên trường K, với n biến và các thứ tự đơn thức địa phương được lựa chọn phù hợp. Phương pháp chọn mẫu là lựa chọn các iđêan sinh bởi đa thức để đảm bảo tính khả thi trong tính toán. Phân tích được thực hiện thông qua chứng minh toán học và mô phỏng thuật toán.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Phiên bản hình thức của Định lý chia Grauert được chứng minh chi tiết, khẳng định rằng với một thứ tự đơn thức địa phương trên ( K[x] \subset R ), mọi phần tử ( g \in R ) có thể biểu diễn duy nhất dưới dạng
   [ g = \sum_{i=1}^r g_i f_i + h, ] trong đó ( g_i, h \in R ), ( h ) không chứa đơn thức dẫn đầu của các ( f_i ). Quá trình chia có thể vô hạn nhưng hội tụ trong tôpô ( m )-adic.

2. Tồn tại và tính duy nhất của cơ sở chuẩn tắc thu gọn cho mọi iđêan khác không trong vành các chuỗi lũy thừa hình thức. Cơ sở chuẩn tắc thu gọn có tính chất không có đơn thức dẫn đầu nào chia hết cho đơn thức dẫn đầu khác, và hệ số dẫn đầu chuẩn hóa bằng 1.

3. Tiêu chuẩn Buchberger được mở rộng cho vành các chuỗi lũy thừa hình thức, cho phép kiểm tra một hệ sinh có phải là cơ sở chuẩn tắc hay không thông qua việc tính các S-đa thức và dạng chuẩn. Điều này hỗ trợ việc xây dựng thuật toán tính toán cơ sở chuẩn tắc.

4. Ứng dụng tính toán số Milnor và số Tjurina trong lý thuyết kỳ dị được thực hiện thành công bằng cách sử dụng cơ sở chuẩn tắc của iđêan đạo hàm riêng của đa thức ( f ). Ví dụ, với đa thức ( f \in \mathbb{C}[x,y] ), sử dụng thứ tự đơn thức bậc địa phương, cơ sở chuẩn tắc của iđêan đạo hàm riêng được tính bằng phần mềm SINGULAR, cho kết quả số Milnor là 7, minh chứng tính khả thi của phương pháp.

Thảo luận kết quả

Các kết quả trên khẳng định vai trò trung tâm của cơ sở chuẩn tắc trong việc phân tích cấu trúc iđêan trong vành các chuỗi lũy thừa hình thức. Việc chứng minh phiên bản hình thức của Định lý chia Grauert mở rộng phạm vi áp dụng của định lý chia Weierstrass, cho phép xử lý các trường hợp vô hạn nhưng hội tụ trong tôpô ( m )-adic, điều này rất quan trọng trong hình học giải tích địa phương.

Tính tồn tại và duy nhất của cơ sở chuẩn tắc thu gọn đảm bảo rằng các thuật toán tính toán có thể dừng lại với kết quả chính xác và tối ưu. Tiêu chuẩn Buchberger được mở rộng giúp xây dựng các thuật toán hiệu quả để kiểm tra và tính toán cơ sở chuẩn tắc, điều này phù hợp với các phần mềm đại số máy tính hiện đại.

Việc ứng dụng trong tính toán số Milnor và số Tjurina cho thấy cơ sở chuẩn tắc không chỉ là công cụ lý thuyết mà còn có giá trị thực tiễn cao trong lý thuyết kỳ dị và hình học đại số. So sánh với các nghiên cứu trước đây, luận văn đã hệ thống hóa và làm rõ các khía cạnh kỹ thuật của cơ sở chuẩn tắc trong môi trường vành chuỗi lũy thừa hình thức, đồng thời cung cấp minh họa cụ thể qua phần mềm tính toán.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các bảng so sánh số liệu tính toán số Milnor, số Tjurina với các phương pháp khác, hoặc biểu đồ thể hiện quá trình hội tụ của dãy phần dư trong định lý chia Grauert.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Phát triển thuật toán tính toán cơ sở chuẩn tắc tối ưu: Đề xuất xây dựng và tối ưu hóa các thuật toán dựa trên tiêu chuẩn Buchberger mở rộng, nhằm giảm thiểu thời gian tính toán và tăng độ chính xác, đặc biệt cho các vành chuỗi lũy thừa nhiều biến. Thời gian thực hiện trong 1-2 năm, chủ thể là các nhóm nghiên cứu toán học ứng dụng và phát triển phần mềm đại số máy tính.

2. Ứng dụng cơ sở chuẩn tắc trong lý thuyết kỳ dị và hình học đại số: Khuyến nghị sử dụng cơ sở chuẩn tắc để tính toán các bất biến như số Milnor, số Tjurina trong các bài toán thực tế, giúp phân loại và nghiên cứu các điểm kỳ dị. Thời gian triển khai 6-12 tháng, chủ thể là các nhà toán học nghiên cứu lý thuyết kỳ dị.

3. Đào tạo và phổ biến kiến thức về cơ sở chuẩn tắc: Tổ chức các khóa học, hội thảo chuyên sâu về lý thuyết và ứng dụng cơ sở chuẩn tắc trong vành chuỗi lũy thừa hình thức, nhằm nâng cao năng lực nghiên cứu cho sinh viên và cán bộ khoa học. Thời gian liên tục, chủ thể là các trường đại học và viện nghiên cứu.

4. Phát triển phần mềm hỗ trợ tính toán đại số máy tính: Khuyến nghị tích hợp các thuật toán tính toán cơ sở chuẩn tắc vào các phần mềm đại số máy tính phổ biến như SINGULAR, MAGMA, giúp người dùng dễ dàng áp dụng trong nghiên cứu và giảng dạy. Thời gian 1-3 năm, chủ thể là các nhóm phát triển phần mềm toán học.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Sinh viên và nghiên cứu sinh ngành Toán học, đặc biệt chuyên ngành Đại số và Lý thuyết số: Luận văn cung cấp nền tảng lý thuyết và phương pháp nghiên cứu chuyên sâu về cơ sở chuẩn tắc, hỗ trợ học tập và nghiên cứu luận văn thạc sĩ, tiến sĩ.

2. Giảng viên và nhà nghiên cứu trong lĩnh vực đại số giao hoán và hình học đại số: Tài liệu giúp cập nhật kiến thức mới, phương pháp chứng minh và ứng dụng cơ sở chuẩn tắc trong các bài toán hình học giải tích địa phương và lý thuyết kỳ dị.

3. Chuyên gia phát triển phần mềm đại số máy tính: Các thuật toán và tiêu chuẩn được trình bày trong luận văn là cơ sở để phát triển hoặc cải tiến các công cụ tính toán đại số, nâng cao hiệu quả và độ chính xác của phần mềm.

4. Nhà toán học ứng dụng trong các lĩnh vực liên quan: Những người làm việc trong lĩnh vực mô hình hóa toán học, vật lý lý thuyết, hoặc khoa học máy tính có thể áp dụng các kết quả nghiên cứu để giải quyết các bài toán liên quan đến iđêan và đa thức trong môi trường toán học phức tạp.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ sở chuẩn tắc là gì và tại sao nó quan trọng?
   Cơ sở chuẩn tắc là tập hữu hạn các phần tử sinh iđêan sao cho tập các từ dẫn đầu của iđêan bằng tập các từ dẫn đầu của các phần tử này. Nó giúp chuẩn hóa biểu diễn các phần tử trong iđêan, hỗ trợ tính toán và phân tích cấu trúc iđêan một cách hiệu quả.

2. Định lý chia Grauert có điểm gì khác so với định lý chia Weierstrass?
   Định lý chia Grauert là tổng quát hóa định lý chia Weierstrass trong môi trường vành các chuỗi lũy thừa hình thức, cho phép biểu diễn phần tử dưới dạng tổ hợp tuyến tính với phần dư hội tụ trong tôpô ( m )-adic, phù hợp với các trường hợp vô hạn.

3. Làm thế nào để kiểm tra một hệ sinh có phải là cơ sở chuẩn tắc?
   Sử dụng tiêu chuẩn Buchberger mở rộng, kiểm tra các S-đa thức của các phần tử trong hệ sinh. Nếu tất cả các dạng chuẩn của S-đa thức đều bằng 0, hệ sinh đó là cơ sở chuẩn tắc.

4. Ứng dụng thực tiễn của cơ sở chuẩn tắc trong toán học là gì?
   Cơ sở chuẩn tắc được dùng để tính các bất biến đại số như số Milnor, số Tjurina trong lý thuyết kỳ dị, hỗ trợ phân loại điểm kỳ dị và giải quyết các bài toán hình học đại số, đồng thời là công cụ quan trọng trong đại số máy tính.

5. Phần mềm nào hỗ trợ tính toán cơ sở chuẩn tắc?
   Phần mềm SINGULAR là một trong những công cụ phổ biến hỗ trợ tính toán cơ sở chuẩn tắc, với các thuật toán được phát triển dựa trên lý thuyết cơ sở chuẩn tắc và tiêu chuẩn Buchberger, giúp thực hiện các phép tính đại số phức tạp.

Kết luận

• Luận văn đã trình bày chi tiết kiến thức cơ bản về vành các chuỗi lũy thừa hình thức, iđêan đơn thức và thứ tự đơn thức địa phương.
• Phiên bản hình thức của Định lý chia Grauert được chứng minh, làm nền tảng cho lý thuyết cơ sở chuẩn tắc trong môi trường vành chuỗi lũy thừa.
• Tồn tại và tính duy nhất của cơ sở chuẩn tắc thu gọn được khẳng định, cùng với tiêu chuẩn Buchberger mở rộng giúp kiểm tra và tính toán cơ sở chuẩn tắc.
• Ứng dụng thực tiễn trong tính toán số Milnor và số Tjurina được minh họa qua phần mềm đại số máy tính, chứng minh tính khả thi và hiệu quả của phương pháp.
• Đề xuất phát triển thuật toán, ứng dụng trong lý thuyết kỳ dị, đào tạo và phát triển phần mềm hỗ trợ tính toán là các bước tiếp theo cần thực hiện để nâng cao giá trị nghiên cứu.

Độc giả và nhà nghiên cứu được khuyến khích áp dụng các kết quả và phương pháp trong luận văn để phát triển thêm các ứng dụng mới trong toán học và các lĩnh vực liên quan.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 KIÊN THỨC CHUẨN BỊ Chương này trình bày một số kiến thức cơ bản về vành các chuỗi lũy thừa hình thức, iđêan đơn thức và thứ tự đơn thức, là cơ sở cho việc nghiên cứu cơ sở chuẩn tắc của iđêan trong vành các chuỗi lũy thừa hình thức ở chương 2 của luận văn. Trong toàn bộ luận văn, K[2] = K[a1,.,v,] ky hiệu vành đa thức n biến trên trường W.,#„) là các biến va a = (œi,.,dn) € Ñ”, ta viết v® = aft -. +00 và gọi là một đơn thức ø biến. Ký hiệu Mfơn, = {z* |œ € N"} la tap hợp các đơn thức n biến trong K“[z].1 Vành các chuỗi lũy thừa hình thức Mục này trình bày một số kiến thức cơ bản về vành các chuỗi lũy thừa hình thức.

Các kết quả trong mục này được trích dẫn từ [3] và [5]. (1) Một biểu diễn > aya, trong d6 ay € , được œeÑ" gọi là một chuỗi lũy thừa hình thức. Một chuỗi lũy thừa hình thức cũng CO được ký hiệu bởi S> ø„#* hoặc ồ` a„z. |a|=0 4 (2) Ký hiệu KÍ[z]] = { 35 agx® | ag € K,a € N"} 1a tap tat cd cdc aeN” chuỗi lũy thừa hình thức n bién véi hé sé trong K.

Trén K[[z]| ta định nghĩa phép toán cộng và nhân như sau » gt? + » bat = » (da + ba)2, aeN” aeN” aeN” (x tut") ( » ino") => ( » tubs) w aeN” œeÑ" +€Ñ* `œ+Ø=+x Khi đó #“[[z]] cùng với hai phép toán trên là một vành giao hoán có đơn vị, được gọi là oành các chuỗi lãu thừa hành thúc n biến trên trường K. K[[z]] là một ừờnh địa phương uới iđêan cực đại là m. (1) K[[z]|] cùng với tập hợp = {mử | k c Ñ} là một không gian tôpô, trong đó #' là một hệ cơ bản các lân cận của 0. Tôpô này được gọi là fôpô m-adic.

(2) Mot day {fr}ven, fy € K[[z]], được gọi là một đấy Cøuch nêu với moi k €N, tén tại 1 € N sao cho fo —fm € m* véi moi v,m > I. (3) Mot day {ƒ„}„en, ƒ„ € K[[z]] được gọi là một đấy hội tụ nêu tồn tại một ƒ € K|[z]] sao cho với mọi k € Ñ, tồn tại một ! € Ñ thỏa mãn ƒ— „€ mẺ với mọi w > 1. 5 Khi đó ƒ được xác định duy nhất và ta viết ƒ = lim ƒ„. ->©© (4) Một chuỗi 3` ƒ„ trong #[[z]] là hội tụ nêu dãy tổng riêng của nó =0 là hội tụ.

Néu {fr }ven, {gv }ven 1a cdc day hoi tu thi lim (fy + gv) = lim f, + lim gy yoo ->œ U->œ và lim (ƒzø„) = lim f,- lim ø,. K[[z]| là đầu đủ, nghĩa là mọi dấu Cauchụ trong K|[x]) la hoi tu, va Hausdorff đối uới tôpô ta-adie. Xem [[5], Dinh ly 6. Mét chudi ` fv trong K [[x]] hoi tu déi vdi tôpô ta-adic v=0 néu va chi néu lim f, = 0.

Vo Chitng minh. Xem [[3], Ménh dé 4.2 TIđêan đơn thức Trong mục này, ta nhắc lại định nghĩa và một số tính chất cơ bản của iđêan đơn thức. Các kết quả này được trích dẫn từ [1], [5] và [7]. Sau đó, ta đưa ra tính chất tương tự cho các iđêan sinh bởi các đơn thức trong vành các chuỗi lũy thừa hình thức.

Từ đây về sau trong toàn bộ luận văn R ky hiệu vành K[[z]] = Kllzi,.,z„]] các chuỗi lũy thừa hình thức » biến trên trường K, trừ khi có khẳng định khác. Một iđêan 7 C #“{z] được gọi là một idéan don thitc nếu ƒ có một hệ sinh là tập các đơn thức. Ta nói rằng # chia hết cho z® hay #“ chia hết #, ký hiệu z°|+, nếu tồn tại y € Ñ" sao cho đ = y+ ø, tức là đ; > œ¡, VỚI MỌI ? = Ì,. Cho I = (A) là mot idéan don thitc, A C Mon, va x® € Mony.

Khi dé x® € I khi va chi khi ton tại z® € A sao cho x° chia hét cho x. Một tập hợp khác rỗng M các đơn thúc trong K[x]| chúa một tập hữu hạn E.C MI sao cho mọi đơn thúc của M là một bội của một đơn thúc nào đó trong F. thường được gọi là một cơ sở Dickson của M.3 ta suy ra hệ quả sau. Mớợi ¡đêun đơn thúc Ïl C K|[x| đều có một hệ sinh gồm hữu hạn các đơn thúc.

Theo Bồ đề Gordan- Dickson, tồn tại một tập hữu hạn E={m,.,m,} CM sao cho véi moi m € M, m chia hết cho rm¿„ với một 2¿ € {1,. Khi đó, áp dụng Bổ dé 1.2 ta co I = (mi,. Cho I va J la hai idéan đơn thức. Khi đó In J tà 1: J là các iđêun đơn thúc.,nạ), mạ, nj là các đơn thúc, thi () Tn7= (BƠNN(m;,n;) |1<¿<r,1<¡< 7).

Do đó I: J có thể được tính theo công thúc Ï: J = na :?;) 0à (1). L] Một iđêan của vành các chuỗi lũy thừa hình thức sinh bởi các đơn thức cũng có tính chất tương tự như iđêan đơn thức, thể hiện qua bổ đề sau. Cho ï = (M | M C Mon,) C R là một iđêan. Khi dé m € I khi va chi khi ton tai mo € M sao cho m chia hét cho mo.

Lập luận như trong chứng minh của Hệ qua 1.4, tồn tại một cơ sở Dickson E={m,. Khi do, r6 rang I = (E) C R. Khi d6 m = Yo mig;, voi m,. Dat hi = i=l r migi,t = 1,.,7- Vi m là một đơn thức của Ð`h; nên tồn tai ip € i=l {1,.,r} sao cho m la mét don thtic cha h;,.

Vi méi don thtic cua h;, chia hét cho m;, nén zn chia hết cho mu. Ngược lại, giả sử tồn tại mạ € M sao cho m chia hét cho mạ, tức là tồn tai m’ € Mon, sao cho m = mo.3 Thứ tự đơn thức Mục này trình bày một số khái niệm và tính chất liên quan đến thứ tự đơn thức, trong đó thứ tự đơn thức địa phương được quan tâm và được dùng trong chương tiếp theo của luận văn. Các kết quả trong mục này được trích dẫn từ [3] va [5]. Một thứ tự đơn thúc trên K[z]| là một thứ tự toàn phần > trên Mfon„ thỏa mãn với œ, đ,+ € N” ta c6 a> > aa > xa”, Định nghĩa 1.

Cho > là một thứ tự đơn thức trên #€|{z]. (1) > được gọi là một £hứ tự địa phương nếu với mọi ¿ = 1,. (2)> được gọi là một £hứ tự toừn cục nêu với mọi ¿ = 1,.- z0", ký hiệu degr® = œi +. Thứ tự đơn thức >¿; trên #Z[z| được xác định bởi +2 >ạy #7 ©@ degx^ < degz”, hoặc (degz® = degz+ và đl <i<n: dạ; = Ö¿,., d1 = Bis, i < Gi) là một thứ tự đơn thức địa phương.

Cho > là một thứ tự đơn thúc trên K[x|. Khi đó các điều kiện sau là tương đương (1) > là một thú tự toàn cục. (2) > là một thú tự tốt trên Mon,, tức là mọi tập con khác rỗng của Mon, déu có phần tử bé nhất. Một thứ tự đơn thức > trên K“{[z] được gọi là thứ £ự bậc địa phương nếu với z®,+Ö € Mon, degx® < deg#” > x* > x".

Trên Ä/ơn„ ta định nghĩa a2 >„, #2 @ (@(#9) > w(x"), hoe (w(x®) = w(x") va x > a). Khi đó, >„ là một thứ tự đơn thức. Hơn nữa, >„ là địa phương nếu œ¿¡ < 0 với mọi ¿. Đặc biệt, nếu ¿¡ = —1 với mọi ¿ = 1,.,n thì >„ là một thứ tự bậc địa phương.

Cho > là một thứ tự đơn thức trên #{[z], và cho f € K[z] 1 mot da thttc khac khong. (1)Don thúc dẫn đầu của f đối với >, ký hiệu LMs(f), duoc định nghĩa là đơn thức lớn nhất của ƒ đối với >. 10 Khi thứ tự đơn thức > đã được xác định, các ký hiệu LA/(ƒ), LC(f) va LT(f) tuong ứng được ding thay cho LM, (f), LC. Cho > là một thú tự đơn thúc va M C Mon, là một tap hữu hạn.

Khi đó tồn tại œ = (wi,.-,Wn) € Z” sao cho #9 > # nếu tù chỉ nếu œ(#*) > œ(œŸ) uới mọi #^,#2 € M. Hơn nữa, œ có thể được chon sao cho w; > Ú nếu #;¡ > 1 vaw; <0 néu x; < 1. Xem [[5], Bo dé 1. L] Bây giờ cố định > là một thứ tự đơn thức địa phương trên /€C[+] C ñ.

Tương tự như Định nghĩa 1.7 ta có định nghĩa sau. (1) Đơn thúc dẫn đầu của ƒ đối với >, ký hiệu LM(ƒ), được định nghĩa là đơn thức lớn nhất của ƒ đối với >. Khi đó đơn thức lớn nhất của ƒ đối với > là tồn tại vì mọi tập con khác rỗng X các đơn thức trong [+] có phần tử lớn nhất đối với thứ tự đơn thức địa phương >. Thật vậy, với moi x°, € Mơn, ta định nghĩa rye ex > x.

1 Khi đó > là một thứ tự đơn thức toan cuc trén K [2]. Theo Bo dé 1.4, X có phần tử bé nhất đối với ~, gọi đó là nm. Khi đó với mọi m € X ta có ?m = rn. Suy ra m > mm.

Do đó mm là phần tử lớn nhất của X đối với >. Tương tu như đối với vành đa thức, ta có bổ đề sau. Dấu bằng xảy ra khi oà chỉ khi LT(ƒ) + LT(g) # 9. Goi mm’ 1a mot đơn thức bất kỳ của ƒø, với mm và rm lần lượt là các đơn thức của ƒ và g.

Khi do, ta có ## > m và #? > m’. Suy ra xx? > mx > mm’. Do dé LM(fg) = 2°x? = LM(f)LM(q). (2) Giả sử m là một đơn thức bất kỳ trong ƒ + g.

Khi đó, mm là một đơn xuất hiện trong ƒ hoặc g. Từ đó suy ra LM(f +g) < max{LM(ƒ), LM(g)}. Rõ ràng, nếu LM(f +9) = max{LM(f), LM(9)} thi LT(f) + LT(g) 4 0. Nguoc lai, gia stt LT(f) + LT(g) 4 0.

Néu LM(f) > LM(g) thi LT(ƒ) không thể bị triệt tiêu bởi bất kỳ từ nào của ƒ và ø. Do đó ULM/(ƒ) xuất hiện trong ƒ + ø và là đơn thức lớn nhất của ƒ + g. Tương tu, néu LM(g) > LM(f) thi ULM(g) là đơn thức lớn 12 nhất của f + g. L] Để chuẩn bị cho việc chứng minh tiêu chuẩn Buchberger cho cơ sở chuẩn tắc của iđêan trong vành ?, ta mở rộng khái niệm thứ tự đơn thức trên một môdun tự do.

Xét môđdun tự do “[z|” = eK [xJe;, trong i= d6 véi moii =1,.,0) € Kia]”, với 1 6 vị trí thứ ¿ và 0 ở các vị trí còn lại, là vectơ thứ ¿ của cơ sở tự nhiên của #“[z|”. Ta gọi xe; = (0,. Cho > là một thứ tự đơn thức trên A [a].