Cơ Chế Cho Vay Ngân Hàng Thương Mại Đối Với Doanh Nghiệp Vừa Và Nhỏ

Trong bối cảnh kinh tế Việt Nam hội nhập sâu rộng, cơ chế cho vay của ngân hàng thương mại (NHTM) đóng vai… 98 trang · Truong Dai hoc Kinh te Quoc dan · 2003.

• Tác giả: Nguyen Hung Son
• Người hướng dẫn: PTS. Nguyen An Ninh
• Trường học: Truong Dai hoc Kinh te Quoc dan
• Chuyên ngành: Kinh te chinh tri
• Đề tài: Cơ Chế Cho Vay Ngân Hàng Thương Mại Đối Với Doanh Nghiệp Vừa Và Nhỏ Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luan van thac si
• Năm xuất bản: 2003
• Địa điểm: Ha Noi

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ CƠ CHẾ CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VÀ DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ
• 1.1. Một số vấn đề lý luận cơ bản về cho vay và cơ chế cho vay của ngân hàng thương mại
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CƠ CHẾ CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ Ở VIỆT NAM
• 2.1. Thực trạng chế độ, chính sách cho vay của các ngân hàng thương mại Việt Nam đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI CƠ CHẾ CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ Ở VIỆT NAM
• 3.1. Quan điểm đổi mới cơ chế cho vay của các ngân hàng thương mại đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam
• 3.2. Các nguyên tắc của việc đổi mới cơ chế cho vay của ngân hàng thương mại đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam
• 3.3. Một số giải pháp cơ bản nhằm đổi mới cơ chế cho vay của ngân hàng thương mại đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Cơ Chế Cho Vay Ngân Hàng Thương Mại Hiện Nay

Trong bối cảnh kinh tế Việt Nam hội nhập sâu rộng, cơ chế cho vay của ngân hàng thương mại (NHTM) đóng vai trò then chốt trong việc cung cấp nguồn vốn cho doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN). NHTM huy động vốn từ các tổ chức kinh tế và dân cư, sau đó cung ứng vốn cho các DNVVN có nhu cầu mở rộng sản xuất kinh doanh hoặc phục vụ đời sống. Hoạt động này không chỉ mang lại lợi nhuận cho ngân hàng mà còn thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, việc tiếp cận vốn vay của DNVVN còn gặp nhiều khó khăn do các quy định khắt khe, thủ tục phức tạp và yêu cầu về tài sản thế chấp. Việc cải thiện khả năng tiếp cận vốn cho DNVVN là yếu tố then chốt để thúc đẩy sự phát triển của khu vực kinh tế này. Theo tài liệu gốc, nguồn vốn tín dụng ngân hàng đã và đang trở thành nguồn tài chính quan trọng đối với sự phát triển của các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ.

1.1. Khái niệm và bản chất của cơ chế cho vay NHTM

Cơ chế cho vay là cách thức tổ chức và quản lý hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại theo quy định của Nhà nước. Nó bao gồm hệ thống các chế độ, chính sách cho vay và cách thức tổ chức, quản lý hoạt động cho vay. Bản chất của cơ chế cho vay là phương thức vận động của quá trình cho vay được tổ chức và quản lý theo những quan hệ vốn có giữa người cho vay và người đi vay, tuân thủ theo các quy định của Nhà nước. Ngân hàng thương mại đóng vai trò trung gian tài chính, kết nối người có vốn và người cần vốn, góp phần điều tiết dòng vốn trong nền kinh tế.

1.2. Vai trò của cơ chế cho vay đối với DNVVN và kinh tế

Cơ chế cho vay hiệu quả tạo điều kiện cho DNVVN tiếp cận nguồn vốn, từ đó mở rộng sản xuất, đổi mới công nghệ và tạo việc làm. DNVVN đóng góp quan trọng vào GDP, tạo ra nhiều việc làm và thúc đẩy sự phát triển kinh tế địa phương. Cơ chế cho vay phù hợp giúp DNVVN nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập kinh tế quốc tế. Nguồn vốn từ ngân hàng thương mại giúp DNVVN giải quyết bài toán thiếu vốn, đặc biệt trong giai đoạn khởi nghiệp và mở rộng quy mô.

1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến cơ chế cho vay NHTM

Nhiều yếu tố kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến cơ chế cho vay của ngân hàng thương mại, bao gồm chính sách tiền tệ, tình hình kinh tế vĩ mô, môi trường pháp lý và năng lực quản trị của ngân hàng. Lãi suất cho vay, điều kiện vay vốn, và thủ tục vay vốn cũng là những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vốn của DNVVN. Sự phát triển của công nghệ tài chính (Fintech) và chuyển đổi số ngân hàng cũng đang tạo ra những thay đổi lớn trong cơ chế cho vay.

II. Thách Thức Tiếp Cận Vốn Vay Cho DNVVN Tại Việt Nam

Mặc dù có vai trò quan trọng, DNVVN tại Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong việc tiếp cận nguồn vốn vay từ ngân hàng thương mại. Các yêu cầu về tài sản đảm bảo, hồ sơ vay vốn phức tạp, và quy trình thẩm định kéo dài là những rào cản lớn. Rủi ro tín dụng cao và thông tin tài chính thiếu minh bạch của DNVVN cũng khiến các ngân hàng thận trọng hơn trong việc cho vay. Thực trạng này dẫn đến tình trạng DNVVN thiếu vốn để phát triển, trong khi ngân hàng thương mại gặp khó khăn trong việc giải ngân vốn. Theo tài liệu gốc, việc tiếp cận nguồn vốn vay ngân hàng của các DNVVN lại gặp phải rất nhiều khó khăn vướng mắc mà cả hai bên không thể tự giải quyết được.

2.1. Khó khăn về tài sản đảm bảo và hồ sơ vay vốn

Đa số DNVVN có quy mô nhỏ, ít tài sản đảm bảo có giá trị, gây khó khăn trong việc đáp ứng yêu cầu của ngân hàng. Hồ sơ vay vốn thường phức tạp, đòi hỏi nhiều giấy tờ chứng minh năng lực tài chính và phương án kinh doanh khả thi. Việc thiếu kinh nghiệm trong lập kế hoạch kinh doanh và phân tích tài chính cũng là một trở ngại lớn đối với DNVVN.

2.2. Rủi ro tín dụng và thông tin tài chính thiếu minh bạch

Rủi ro tín dụng cao là một trong những nguyên nhân chính khiến ngân hàng e ngại cho DNVVN vay vốn. Thông tin tài chính của DNVVN thường thiếu minh bạch, gây khó khăn cho việc đánh giá tín dụng và phân tích rủi ro. Tình trạng nợ xấu và nợ quá hạn cũng ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vốn của DNVVN.

2.3. Quy trình thẩm định và phê duyệt vay vốn kéo dài

Quy trình thẩm định và phê duyệt vay vốn của ngân hàng thương mại thường kéo dài, gây ảnh hưởng đến kế hoạch kinh doanh của DNVVN. Sự chậm trễ trong giải ngân vốn có thể khiến DNVVN mất cơ hội kinh doanh và gặp khó khăn về dòng tiền. Việc cải thiện quy trình cho vay và ứng dụng công nghệ để rút ngắn thời gian thẩm định là rất cần thiết.

III. Giải Pháp Đột Phá Cơ Chế Cho Vay DNVVN Từ NHTM

Để giải quyết những thách thức trên, cần có những giải pháp đột phá nhằm cải thiện cơ chế cho vay của ngân hàng thương mại đối với DNVVN. Các giải pháp này cần tập trung vào việc giảm thiểu rủi ro cho ngân hàng, đơn giản hóa thủ tục vay vốn, và tăng cường hỗ trợ DNVVN trong việc lập kế hoạch kinh doanh và quản lý tài chính. Sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, ngân hàng thương mại, và DNVVN là yếu tố then chốt để đạt được hiệu quả cao nhất. Theo tài liệu gốc, thông qua việc tìm hiểu kinh nghiệm cơ chế cho vay DNVVN ở một số nước và trên cơ sở những đặc điểm của DNVVN ở Việt Nam, tác giả đã đi sâu nghiên cứu toàn bộ hệ thống cơ chế chính sách cho vay hiện nay của NHTM đối với các DNVVN.

3.1. Đơn giản hóa thủ tục và điều kiện vay vốn

Ngân hàng cần đơn giản hóa thủ tục vay vốn, giảm bớt các yêu cầu về giấy tờ và tạo điều kiện thuận lợi cho DNVVN trong việc tiếp cận thông tin. Nên xem xét các hình thức bảo lãnh tín dụng thay thế cho tài sản đảm bảo truyền thống. Áp dụng công nghệ để số hóa quy trình và giảm thiểu thời gian xử lý hồ sơ.

3.2. Tăng cường đánh giá tín dụng dựa trên dòng tiền

Thay vì chỉ dựa vào tài sản đảm bảo, ngân hàng nên chú trọng phân tích dòng tiền và khả năng trả nợ thực tế của DNVVN. Sử dụng các mô hình đánh giá tín dụng tiên tiến để dự báo rủi ro và đưa ra quyết định cho vay chính xác hơn. Xây dựng cơ sở dữ liệu về DNVVN để chia sẻ thông tin và giảm thiểu rủi ro thông tin bất cân xứng.

3.3. Hỗ trợ DNVVN lập kế hoạch kinh doanh và quản lý tài chính

Ngân hàng nên cung cấp các dịch vụ tư vấn tài chính và hỗ trợ DNVVN trong việc lập kế hoạch kinh doanh khả thi. Tổ chức các khóa đào tạo về quản lý tài chính, phân tích rủi ro, và lập báo cáo tài chính cho DNVVN. Hợp tác với các tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp để cung cấp các dịch vụ tư vấn chuyên sâu.

IV. Ứng Dụng Fintech Thay Đổi Cơ Chế Cho Vay DNVVN

Công nghệ tài chính (Fintech) đang tạo ra những thay đổi lớn trong cơ chế cho vay đối với DNVVN. Các nền tảng cho vay ngang hàng (P2P lending), crowdfunding, và các giải pháp thanh toán điện tử đang mở ra những kênh tiếp cận vốn mới cho DNVVN. Big data, trí tuệ nhân tạo (AI), và machine learning giúp ngân hàng đánh giá tín dụng nhanh chóng và chính xác hơn. Chuyển đổi số ngân hàng là xu hướng tất yếu để nâng cao hiệu quả và giảm chi phí cho vay. Theo tài liệu gốc, các chủ trương chính sách của Nhà nước về hỗ trợ DNVVN chưa thực sự đi vào cuộc sống và phát huy hiệu quả tích cực trong việc phát triển DNVVN ở nước ta.

4.1. Cho vay ngang hàng P2P lending và Crowdfunding

Cho vay ngang hàng (P2P lending) kết nối trực tiếp người cho vay và người đi vay, bỏ qua trung gian ngân hàng, giúp giảm chi phí và tăng tốc độ giải ngân. Crowdfunding cho phép DNVVN huy động vốn từ cộng đồng thông qua các nền tảng trực tuyến. Cả hai hình thức này đều tạo ra những kênh tiếp cận vốn mới và linh hoạt cho DNVVN.

4.2. Big Data và AI trong đánh giá tín dụng

Big data và trí tuệ nhân tạo (AI) giúp ngân hàng thu thập và phân tích dữ liệu về DNVVN từ nhiều nguồn khác nhau, từ đó đánh giá tín dụng chính xác hơn. Các thuật toán machine learning có thể dự đoán khả năng trả nợ của DNVVN và phát hiện các dấu hiệu gian lận. Ứng dụng AI giúp tự động hóa quy trình và giảm thiểu rủi ro trong cho vay.

4.3. Chuyển đổi số ngân hàng và Mobile Banking

Chuyển đổi số ngân hàng giúp nâng cao hiệu quả hoạt động, giảm chi phí, và cung cấp các dịch vụ cho vay trực tuyến tiện lợi cho DNVVN. Mobile banking cho phép DNVVN thực hiện các giao dịch tài chính mọi lúc mọi nơi, tiết kiệm thời gian và chi phí. Các giải pháp thanh toán điện tử giúp DNVVN quản lý dòng tiền hiệu quả hơn.

V. Đề Xuất Chính Sách Hỗ Trợ Cơ Chế Cho Vay DNVVN

Để thúc đẩy cơ chế cho vay hiệu quả đối với DNVVN, cần có những đề xuất chính sách từ phía Nhà nước. Các chính sách này cần tập trung vào việc tạo môi trường pháp lý thuận lợi, khuyến khích ngân hàng thương mại cho DNVVN vay vốn, và hỗ trợ DNVVN nâng cao năng lực quản trị. Sự phối hợp giữa các bộ, ngành và địa phương là rất quan trọng để đảm bảo tính đồng bộ và hiệu quả của các chính sách. Theo tài liệu gốc, với kinh nghiệm tích lũy được từ thực tế công tác tín dụng tại một ngân hàng thương mại hàng đầu là Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam, kết hợp với những kiến thức khoa học và lý luận Chủ nghĩa Mác Lê Nin học được ở nhà trường, tác giả mạnh dạn nghiên cứu đề tài.

5.1. Tạo môi trường pháp lý thuận lợi

Nhà nước cần hoàn thiện khung pháp lý về cho vay, bảo lãnh tín dụng, và xử lý nợ xấu để tạo điều kiện thuận lợi cho ngân hàng thương mại và DNVVN. Cần có các quy định rõ ràng về quyền và nghĩa vụ của các bên trong quan hệ tín dụng. Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính để giảm thiểu chi phí tuân thủ cho DNVVN.

5.2. Khuyến khích NHTM cho DNVVN vay vốn

Nhà nước có thể sử dụng các công cụ như tín dụng ưu đãi, bảo lãnh tín dụng, và quỹ bảo lãnh tín dụng để khuyến khích ngân hàng thương mại cho DNVVN vay vốn. Cần có các chính sách khuyến khích ngân hàng thương mại phát triển các sản phẩm và dịch vụ cho vay phù hợp với đặc điểm của DNVVN.

5.3. Hỗ trợ DNVVN nâng cao năng lực quản trị

Nhà nước cần có các chương trình hỗ trợ DNVVN nâng cao năng lực quản trị, bao gồm đào tạo về quản lý tài chính, phân tích rủi ro, và lập kế hoạch kinh doanh. Cần khuyến khích DNVVN áp dụng các chuẩn mực kế toán và kiểm toán quốc tế để tăng cường tính minh bạch và tin cậy của thông tin tài chính.

VI. Tương Lai Cơ Chế Cho Vay Ngân Hàng Với DNVVN Việt Nam

Trong tương lai, cơ chế cho vay của ngân hàng thương mại đối với DNVVN tại Việt Nam sẽ tiếp tục phát triển theo hướng linh hoạt, hiệu quả và ứng dụng công nghệ mạnh mẽ. Sự hợp tác chặt chẽ giữa Nhà nước, ngân hàng thương mại, và DNVVN là yếu tố then chốt để tạo ra một hệ sinh thái tài chính bền vững, hỗ trợ sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân. Việc học hỏi kinh nghiệm quốc tế và áp dụng các giải pháp sáng tạo là rất quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh của DNVVN Việt Nam. Theo tài liệu gốc, tác giả đưa ra những giải pháp đổi mới cơ chế cho vay phù hợp với các DNVVN.

6.1. Phát triển các sản phẩm cho vay chuyên biệt

Ngân hàng cần phát triển các sản phẩm cho vay chuyên biệt, phù hợp với đặc điểm và nhu cầu của từng ngành nghề và quy mô DNVVN. Cần có các sản phẩm cho vay ngắn hạn, trung hạn, và dài hạn với lãi suất và điều kiện linh hoạt. Phát triển các sản phẩm cho vay dựa trên chuỗi giá trị và liên kết sản xuất.

6.2. Tăng cường hợp tác giữa ngân hàng và các tổ chức hỗ trợ

Ngân hàng cần tăng cường hợp tác với các tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp, các hiệp hội ngành nghề, và các quỹ đầu tư để cung cấp các dịch vụ tư vấn tài chính, bảo lãnh tín dụng, và đầu tư mạo hiểm cho DNVVN. Cần xây dựng mạng lưới kết nối giữa DNVVN và các nhà đầu tư tiềm năng.

6.3. Nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập quốc tế

DNVVN cần chủ động nâng cao năng lực cạnh tranh, đổi mới công nghệ, và mở rộng thị trường. Cần tham gia vào các chuỗi cung ứng toàn cầu và tận dụng các cơ hội từ các hiệp định thương mại tự do. Nhà nước cần có các chính sách hỗ trợ DNVVN hội nhập kinh tế quốc tế và tiếp cận các nguồn lực từ bên ngoài.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN) giữ vai trò là xương sống của nền kinh tế Việt Nam khi chiếm hơn 97% tổng số doanh nghiệp ngoài quốc doanh, 75% doanh nghiệp nhà nước và đóng góp khoảng 24% GDP cùng 31% giá trị sản xuất công nghiệp. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất kìm hãm sự phát triển của khối doanh nghiệp này chính là điểm nghẽn về nguồn vốn tín dụng. Thực tế giai đoạn sau Đổi mới ghi nhận nghịch lý sâu sắc: các ngân hàng thương mại (NHTM) luôn trong tình trạng dư thừa thanh khoản nhưng không thể đẩy mạnh giải ngân, trong khi hơn 80% DNVVN thiếu vốn trầm trọng để tái sản xuất mở rộng và đổi mới công nghệ nhưng không thể tiếp cận các khoản vay chính thức.

Nguyên nhân căn bản bắt nguồn từ những bất cập và khiếm khuyết trong cơ chế cho vay hiện hành của hệ thống NHTM, vốn còn mang nặng tính áp đặt hành chính, quy trình thẩm định rườm rà và các điều kiện thế chấp tài sản quá khắt khe. Luận văn thạc sĩ kinh tế chuyên ngành Kinh tế chính trị với đề tài "Đổi mới cơ chế cho vay của các ngân hàng thương mại đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam" được tác giả Nguyễn Hùng Sơn thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Nguyễn An Ninh tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân. Nghiên cứu tập trung giải quyết bài toán cốt lõi: xác lập luận cứ khoa học và thực tiễn nhằm đổi mới toàn diện cơ chế cấp tín dụng của NHTM, tạo hành lang thông thoáng cho DNVVN tiếp cận nguồn vốn.

Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ hoạt động cấp tín dụng của hệ thống NHTM Việt Nam đối với DNVVN từ năm 1986 đến năm 2003, đồng thời hoạch định phương hướng đổi mới mang tính chiến lược đến năm 2010. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện ở việc cung cấp cơ sở lý luận và giải pháp thực tiễn giúp cân bằng lợi ích giữa tổ chức tín dụng và bên vay, kỳ vọng gia tăng tỷ lệ tiếp cận vốn của DNVVN từ mức ước tính dưới 35% lên trên 60%, góp phần giảm thiểu rủi ro nợ quá hạn và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế quốc gia theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng lý luận kinh tế chính trị Mác - Lênin về quy luật lưu thông tiền tệ và sự vận động của tư bản cho vay theo công thức T - T' (tiền sinh ra nhiều tiền hơn). Trong quan hệ kinh tế thị trường, cho vay là một phạm trù kinh tế phản ánh mối quan hệ lợi ích vật chất giữa chủ thể cung ứng vốn (NHTM) và chủ thể có nhu cầu vốn (khách hàng), dựa trên nguyên tắc hoàn trả đầy đủ cả gốc lẫn lãi sau một khoảng thời gian xác định.

Hệ thống lý thuyết được cụ thể hóa qua 5 khái niệm chuyên ngành cốt lõi:

• Tín dụng ngân hàng: Quan hệ chuyển nhượng quyền sử dụng vốn tạm thời nhàn rỗi trong xã hội từ người cho vay sang người đi vay với điều kiện có hoàn trả và sinh lời.
• Cơ chế cho vay của NHTM: Phương thức tổ chức và quản lý toàn bộ quy trình cấp tín dụng, bao gồm hệ thống chế độ chính sách, mô hình cung ứng vốn và phương thức quản trị rủi ro theo các quy định của Nhà nước.
• Doanh nghiệp vừa và nhỏ: Theo Nghị định 90/2001/NĐ-CP của Chính phủ, đây là các cơ sở sản xuất kinh doanh độc lập có vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng hoặc số lao động bình quân hàng năm không quá 300 người.
• Bảo lãnh tín dụng: Cam kết bằng văn bản của bên bảo lãnh về việc thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho bên được bảo lãnh khi đến hạn mà không thực hiện được nghĩa vụ trả nợ.
• Chiết khấu giấy tờ có giá: Nghiệp vụ cấp tín dụng thông qua việc tổ chức tín dụng mua lại các thương phiếu, kỳ phiếu, trái phiếu chưa đến hạn thanh toán từ khách hàng.

Khung lý thuyết của luận văn kết hợp nghiên cứu bài học kinh nghiệm quốc tế từ 4 quốc gia và vùng lãnh thổ:

• CHLB Đức: Hệ thống ngân hàng áp dụng lãi suất ưu đãi cho DNVVN và thành lập tổ chức bảo lãnh tín dụng bồi thường tối đa 80% vốn vay khi rủi ro phát sinh, trong đó Chính phủ tái bảo lãnh tới 70%.
• Nhật Bản: Phân vùng cấp tín dụng thông qua 3 định chế chuyên biệt gồm Ngân hàng hợp tác xã công thương, Tổ chức tài chính DNVVN và Tổ chức tài chính nhân dân, cung ứng khoảng 70% tổng vốn hoạt động của DNVVN.
• Hàn Quốc: Thành lập Quỹ bảo đảm tín dụng với hạn mức bảo lãnh tối đa 30 tỷ Won và quy định tỷ lệ trích tín dụng bắt buộc cho DNVVN đạt 45% đối với NHTM trung ương và 80% đối với NHTM địa phương.
• Đài Loan: Phân bổ quỹ phát triển DNVVN 12 tỷ Đài tệ (tương đương 347,8 triệu USD) mỗi năm, kết hợp 82 ngân hàng cung ứng 5.186,5 tỷ Đài tệ (khoảng 150 tỷ USD), chiếm 56% tổng lượng vốn cấp cho doanh nghiệp toàn nền kinh tế.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn vận dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp phương pháp trừu tượng hóa khoa học, phương pháp phân tích logic gắn liền với lịch sử, phương pháp thống kê mô tả, so sánh định lượng và phương pháp chuyên gia.

Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập toàn diện từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, báo cáo thường niên của Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank), số liệu của Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cùng hệ thống văn bản pháp lý gồm Luật Các tổ chức tín dụng năm 1997, Quyết định 1627/2001/QĐ-NHNN, Nghị định 178/1999/NĐ-CP và Nghị định 85/2002/NĐ-CP.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm số liệu tổng hợp từ 4 ngân hàng thương mại quốc doanh lớn, hơn 50 ngân hàng thương mại cổ phần và tập hợp dữ liệu hoạt động của hơn 200 bộ hồ sơ tín dụng doanh nghiệp đại diện cho các ngành công nghiệp, thương mại, dịch vụ tại các trung tâm kinh tế trọng điểm. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích kết hợp phân tầng theo quy mô vốn và loại hình sở hữu được áp dụng để bảo đảm tính đại diện cao. Việc lựa chọn phương pháp phân tích đối chiếu quy định pháp luật với dữ liệu dư nợ thực tế giúp chỉ rõ những mâu thuẫn nội tại giữa cơ chế hành chính và đòi hỏi khách quan của nền kinh tế thị trường trong suốt tiến trình nghiên cứu từ năm 1986 đến năm 2003.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực trạng cơ chế cho vay của các NHTM đối với DNVVN tại Việt Nam giai đoạn 1986 - 2003 chỉ ra 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, tồn tại mâu thuẫn gay gắt giữa sự phụ thuộc lớn vào vốn vay của DNVVN và rào cản tài sản thế chấp. Dữ liệu thực tế cho thấy vốn tín dụng ngân hàng chiếm tới 80% đến 90% tổng nhu cầu vốn hoạt động của DNVVN tại Việt Nam. Tuy nhiên, có tới hơn 75% DNVVN không thể tiếp cận được nguồn vốn này do thiếu tài sản bảo đảm hợp chuẩn theo quy định pháp lý, bởi phần lớn mặt bằng sản xuất và nhà xưởng của khối doanh nghiệp tư nhân đều là tài sản thuê mướn hoặc chưa hoàn tất thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Thứ hai, khung khổ pháp lý điều chỉnh hoạt động tín dụng còn thiếu tính đồng bộ và chứa đựng nhiều điểm xung đột. Điển hình là sự bất nhất giữa Luật Các tổ chức tín dụng năm 1997 và Nghị định 178/1999/NĐ-CP liên quan đến việc xử lý tài sản cầm cố là cổ phiếu của chính tổ chức tín dụng cho vay. Thêm vào đó, Nghị định 165/1999/NĐ-CP về giao dịch bảo đảm lấy căn cứ từ Bộ luật Dân sự, trong khi Nghị định 178/1999/NĐ-CP lại dựa trên Luật Các tổ chức tín dụng, tạo ra sự chồng chéo khiến các NHTM gặp lúng túng khi xử lý tài sản bảo đảm để thu hồi các khoản nợ quá hạn lên tới hàng ngàn tỷ đồng.

Thứ ba, sự thiếu vắng một cơ chế cho vay chuyên biệt dành riêng cho khu vực DNVVN. Toàn bộ hệ thống ngân hàng thời điểm này vẫn áp dụng chung một quy trình xét duyệt tín dụng cồng kềnh cho cả doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn và DNVVN. Thủ tục thẩm định một hồ sơ vay vốn trung - dài hạn thường kéo dài từ 30 đến 45 ngày làm việc. Sự chậm trễ này làm triệt tiêu tính linh hoạt của DNVVN, khiến hơn 40% doanh nghiệp bỏ lỡ cơ hội kinh doanh ngắn hạn và buộc phải tìm đến thị trường tín dụng phi chính thức với mức lãi suất vay cao gấp 2 đến 3 lần lãi suất ngân hàng.

Thứ tư, các công cụ tín dụng hiện đại như bảo lãnh ngân hàng, cho thuê tài chính và chiết khấu giấy tờ có giá chưa phát huy được hiệu quả hỗ trợ. Quy chế bảo lãnh theo Quyết định 283/2000/QĐ-NHNN mở rộng phạm vi áp dụng nhưng lại thiếu cơ chế phòng ngừa rủi ro liên đới, dẫn đến tâm lý e ngại từ phía các NHTM trong việc phát hành cam kết bảo lãnh thanh toán cho các hợp đồng mua bán máy móc thiết bị trả chậm của DNVVN.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện nghiên cứu phản ánh chân thực giai đoạn chuyển đổi quá độ của nền kinh tế Việt Nam. Bất cập trong cơ chế tín dụng không đơn thuần là lỗi kỹ thuật nghiệp vụ của NHTM, mà là hệ quả từ sự chưa đồng bộ giữa chính sách quản lý nhà nước và thực tiễn vận động của thị trường. Cán bộ tín dụng chịu áp lực nặng nề từ nỗi lo "hình sự hóa quan hệ kinh tế", dẫn đến xu hướng co cụm, chỉ ưu tiên cho vay khi có đầy đủ 100% bất động sản bảo đảm, bất chấp tính khả thi cao của phương án sản xuất kinh doanh.

Dữ liệu thực trạng được hệ thống hóa rõ nét qua các bảng đối chiếu ma trận chính sách và biểu đồ so sánh cơ cấu: trong khi DNVVN đóng góp tới 79,2% tổng số việc làm phi nông nghiệp và chiếm 97% tổng số doanh nghiệp, thì tỷ trọng dư nợ tín dụng trung - dài hạn dành cho khối này chỉ chiếm tỷ lệ khiêm tốn ước tính dưới 30% tổng dư nợ toàn hệ thống. Đối chiếu với các nghiên cứu tại Đức và Đài Loan, nơi tỷ lệ cấp vốn của hệ thống ngân hàng cho DNVVN luôn duy trì vững chắc ở mức 56% đến 70%, sự thiếu hụt của các quỹ bảo lãnh tín dụng do Nhà nước bảo trợ chính là mắt xích yếu nhất trong chuỗi cung ứng vốn tại Việt Nam.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm tháo gỡ triệt để các rào cản tín dụng và thúc đẩy DNVVN phát triển bền vững đến năm 2010, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp hành động cụ thể:

Thứ nhất, hoàn thiện hành lang pháp lý và ban hành Quy chế cho vay chuyên biệt dành riêng cho DNVVN. Ngân hàng Nhà nước cần chủ trì phối hợp với Bộ Tư pháp và Bộ Tài chính rà soát, đồng bộ hóa các quy định giữa Luật Các tổ chức tín dụng và Bộ luật Dân sự trong giai đoạn 2004 - 2006. Cần xây dựng cơ chế thẩm định tín dụng linh hoạt dựa trên dòng tiền và hiệu quả dự án kinh doanh thực tế, thay vì đặt nặng điều kiện tài sản bảo đảm bất động sản, nâng tỷ lệ cho vay tín chấp hoặc cho vay có bảo đảm một phần lên mức 20% - 30% đối với các DNVVN có lịch sử tín dụng minh bạch.

Thứ hai, thiết lập và mở rộng mạng lưới Quỹ bảo lãnh tín dụng DNVVN trên quy mô toàn quốc. Chính phủ cần phân bổ nguồn vốn ngân sách mồi ban đầu ước tính từ 500 đến 1.000 tỷ đồng, kết hợp đóng góp tự nguyện từ các NHTM và hiệp hội ngành nghề để hình thành quỹ bảo lãnh hoạt động độc lập. Quỹ chịu trách nhiệm bảo lãnh tối đa 70% - 80% giá trị khoản vay cho các doanh nghiệp có dự án khả thi nhưng thiếu tài sản thế chấp, áp dụng mức phí bảo lãnh hợp lý khoảng 1%/năm trên số dư nợ bảo lãnh.

Thứ ba, đa dạng hóa các phương thức tài trợ vốn và mở rộng mạng lưới giao dịch ngân hàng. Các NHTM cần đẩy mạnh thành lập công ty cho thuê tài chính (leasing) nhằm hỗ trợ DNVVN đổi mới trang thiết bị công nghệ mà không cần thế chấp đất đai; triển khai nghiệp vụ chiết khấu thương phiếu và bao thanh toán (factoring). Đồng thời, mở rộng các phòng giao dịch tại cấp huyện, thị xã nhằm rút ngắn khoảng cách tiếp cận giữa ngân hàng và các cụm DNVVN làng nghề truyền thống.

Thứ tư, nâng cấp hệ thống thông tin tín dụng và hiện đại hóa quy trình thẩm định nội bộ. Các NHTM cần đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin, kết nối dữ liệu thường xuyên với Trung tâm Thông tin Tín dụng (CIC) của Ngân hàng Nhà nước; chuẩn hóa quy trình xét duyệt để rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ vay vốn lưu động xuống dưới 7 ngày làm việc. Đồng thời, tổ chức đào tạo nâng cao năng lực phân tích tài chính doanh nghiệp phi chính thức cho 100% đội ngũ cán bộ tín dụng nhằm giảm thiểu rủi ro nợ xấu dưới ngưỡng an toàn 3%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và hàm lượng khoa học của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

• Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Cán bộ thuộc Ngân hàng Nhà nước, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính có thể sử dụng các luận cứ trong tài liệu làm cơ sở tham mưu hoàn thiện khung pháp lý về bảo đảm tiền vay, thiết kế quy chế hoạt động cho các quỹ bảo lãnh tín dụng quốc gia và địa phương.
• Ban lãnh đạo và chuyên viên tín dụng tại các NHTM: Các nhà quản trị ngân hàng có thể tham khảo để cải tiến quy trình cấp tín dụng, phân cấp ủy quyền phán quyết cho vay hợp lý và xây dựng các gói sản phẩm tín dụng đặc thù phục vụ phân khúc khách hàng DNVVN.
• Chủ doanh nghiệp và giám đốc tài chính DNVVN: Giúp lãnh đạo doanh nghiệp nắm bắt các tiêu chuẩn thẩm định khắt khe của hệ thống ngân hàng, từ đó chủ động chuẩn hóa hệ thống sổ sách kế toán, nâng cao tính minh bạch tài chính để gia tăng khả năng duyệt vay thành công.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học: Là tài liệu tham khảo có giá trị học thuật sâu sắc về chuyên ngành Kinh tế chính trị và Tài chính - Ngân hàng, cung cấp bức tranh toàn cảnh về sự chuyển dịch cơ chế tín dụng Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi 1: Vì sao DNVVN tại Việt Nam gặp nhiều khó khăn khi tiếp cận vốn vay ngân hàng? Trả lời: Nguyên nhân chính do hơn 75% DNVVN thiếu tài sản thế chấp đạt chuẩn pháp lý như nhà xưởng, quyền sử dụng đất. Mặt khác, hệ thống kế toán nội bộ của DNVVN còn thiếu minh bạch, chưa qua kiểm toán độc lập, trong khi quy trình thẩm định của NHTM vẫn mang tính khuôn mẫu, đòi hỏi thủ tục hồ sơ phức tạp kéo dài 30 đến 45 ngày.

Câu hỏi 2: Điểm đột phá lớn nhất trong cơ chế cho vay theo Quyết định 1627/2001/QĐ-NHNN là gì? Trả lời: Quyết định 1627 đã xóa bỏ triệt để tính chất bao cấp hành chính, trao quyền tự chủ và tự chịu trách nhiệm hoàn toàn cho các NHTM trong việc ra quyết định cho vay. Quy chế cũng mở rộng đối tượng vay vốn cho cả pháp nhân, cá nhân nước ngoài hoạt động hợp pháp tại Việt Nam theo đúng thông lệ quốc tế.

Câu hỏi 3: Bài học quốc tế nào có tính khả thi cao nhất để áp dụng cho hệ sinh thái tín dụng Việt Nam? Trả lời: Mô hình Quỹ bảo lãnh tín dụng của Đài Loan và Hàn Quốc với cơ chế bảo lãnh từ 70% đến 80% giá trị khoản vay kết hợp mức phí bảo lãnh 1% là giải pháp tối ưu nhất. Cơ chế này giúp san sẻ rủi ro giữa Nhà nước và NHTM, gỡ bỏ nút thắt thiếu tài sản thế chấp của DNVVN.

Câu hỏi 4: Nghiệp vụ cho thuê tài chính (Leasing) hỗ trợ DNVVN giải quyết bài toán công nghệ ra sao? Trả lời: Cho thuê tài chính cho phép DNVVN sử dụng ngay máy móc, dây chuyền hiện đại do công ty tài chính mua và cho thuê lại mà không cần tài sản bất động sản thế chấp. Doanh nghiệp chỉ cần thanh toán tiền thuê định kỳ, giảm áp lực vốn đầu tư ban đầu ước tính từ 70% đến 80%.

Câu hỏi 5: Luận văn đề xuất giải pháp cốt lõi nào nhằm hài hòa lợi ích giữa NHTM và DNVVN? Trả lời: Giải pháp trọng tâm là chuyển dịch phương thức thẩm định tín dụng từ dựa vào tài sản thế chấp sang thẩm định tính khả thi của dòng tiền dự án. Đi kèm với đó là mạng lưới quỹ bảo lãnh tín dụng và đa dạng hóa sản phẩm cấp vốn nhằm bảo toàn vốn cho ngân hàng và kịp thời cung ứng vốn cho doanh nghiệp.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận kinh tế chính trị về tín dụng ngân hàng và khẳng định tính cấp thiết khách quan của việc thiết lập cơ chế cho vay chuyên biệt dành riêng cho DNVVN.
• Phân tích sâu sắc bài học kinh nghiệm quốc tế từ CHLB Đức, Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan và rút ra 4 nguyên tắc cốt lõi về bảo lãnh tín dụng cùng vai trò điều tiết vĩ mô của Nhà nước.
• Đánh giá thực trạng tín dụng giai đoạn 1986 - 2003, chỉ rõ nghịch lý DNVVN phụ thuộc 80% - 90% vào vốn vay nhưng bị nghẽn dòng tiền do rào cản thủ tục và quy định thế chấp bất động sản.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp mang tính đột phá gồm: chuẩn hóa hành lang pháp lý, thành lập Quỹ bảo lãnh tín dụng quy mô 500 - 1.000 tỷ đồng, đa dạng hóa sản phẩm cho thuê tài chính và hiện đại hóa quy trình thẩm định dòng tiền.
• Lộ trình triển khai khuyến nghị chia làm 2 giai đoạn: hoàn thiện thể chế giai đoạn 2004 - 2006 và mở rộng quy mô quỹ bảo lãnh cùng dịch vụ ngân hàng hiện đại đến năm 2010.

Để tháo gỡ dứt điểm điểm nghẽn nguồn vốn cho DNVVN, các nhà hoạch định chính sách và lãnh đạo các tổ chức tín dụng cần nhanh chóng nghiên cứu, chuyển hóa các đề xuất của luận văn thành các chương trình hành động thực tiễn, tạo xung lực mạnh mẽ cho cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BO GIAO DUC VA DAO TAO TlUi'LVG DAI HOC KINH TE QUOC DAN CQ xs NGUYEN HUNG SON —•—■------- 1 I • ft r '■■■' » ■ < : J | i i'. rj'J Vi >„ J*? M DOI M0I C0 CHE CHO VAY CUA NGAN HANG TH00NG MAI DOI V0I CAC DOANH NGHIEP VITA ' 7 2. - VA NHO 0 VIET NAM LUAN • VAN THAC • ST KINH T< Chuyen nganh: Kinh t§ chinh tri Nfur /Xy. NGUYEN AN NINH fHs-^ Ha Noi - 2003 Ldl CAM ON Toi xin chan thanh cam on sir giup dd tan tinh cua thay giao hudng dan - Tien si Nguyen An Ninh, cam on tap the cac thay giao, co giao Truong Dai hoc Kinh te Quoc dan.

Xin chan thanh cam on Ngan hang Ngoai thuong Viet Nam, Ngan hang Nha nude Viet Nam, Trung tarn hd trq Doanh nghiep vii'a va nhd- Phong Thuong mai va Cong nghiep Viet Nam, Hiep hoi Doanh nghiep nhd va vira nganh nghd nong thon Viet Nam, cam on ban be va gia dinh da tao cac dieu kien giup do toi hoan thanh ban Luan an nay. Trong qua trinh thuc hien Luan an, do trinh do co han se khong tranh khoi nhirng thieu sot. Toi rat mong dupe cac thay giao, co giao, cac dong nghiep va cac ban doc gop y kien. 1 • LUC MUC • CHUUNG 1 Lt LUAN CHUNG v£ CO CHls CHO VAY CUA NGAN HANG THUONG MAI VA DOANH NGHI$P VUA VA NHO 1.1 Mot so van de ly luan co ban ve cho vay va co che cho vay cua ngan hang thuong mai.

Khai niem, ban chat cho vay cua NHTM.2 Khai niem, ban chat co che cho vay cua NHTM.3 Cac nguyen tdc co ban trong hoat dong cho vay cua NHTM. Vai tro cho vay cua NHTM doi vdi doanh nghiep va nen kinh te.5 Cac nhan to kinh te-xa hoi anh hubng den co che cho vay cua ngan hang thuong mai.2 Khai niem, dac diem, vai tro cua DNVVN va sir can thiet phai xac lap mot co che cho vay rieng doi vdi loai hinh DNVVN.1 Khai niem DNVVN.2 Dac diem DNVVN.3 Vai tro cua DNVVN doi vdi nen kinh te.4 Su can thiet phai xac lap mot co che cho vay rieng doi vdi loai hinh DNVVN.3 Kinh nghiem ve co che cho vay doi vdi loai hinh DNVVN d mot so nude va nhu’ng bai hoc rut ra. Kinh nghiem cho vay DNVVN tai CHLB Due. Kinh nghiem cho vay DNVVN tai Nhat Ban.

Kinh nghiem cho vay DNVVN tai Han Quoc. Kinh nghiem cho vay DNVVN tai Dai Loan. 33 *Nhung bai hoc kinh nghiem rut ra tir viec nghien cuu co che cho vay DNVVN d cac nude. 34 2 CHUONG 2 THUC TRANG CO CHfS CHO VAY CUA NGAN HANG THUONG MAI DOI VOl CAC DOANH NGHlfiP VUA VA NHO 0 VI$T NAM 2.1 Thue trang che do, chinh sach cho vay cua cac NHTM Viet Nam doi voi DNVVN.

Nhung mat tich cue cua he thong che do, chfnh sach cho vay hien hanh cua NHTM doi voi DNVVN. Nhung bat cap va khiem khuyet trong thuc trang che do, chfnh sach cho vay cua NHTM doi v6i DNVVN. Thuc trang mo hinh hoat dong cho vay va phuong thde cho vay cua NHTM doi voi DNVVN. Nhung bat cap trong mo hinh “cung tien vay” cua cac NHTM.2 Nhung bat cap trong phuong there cho vay cua NHTM.

62 CHUONG 3 MOT SO GlAl PHAP DOI MOI CO Ch£ CHO VAY CUA NHTM DOI VOl CAC DNVVN 0 VlfiT NAM 3.1 Quan diem doi moi co che cho vay cua cac NHTM doi voi DNVVN d Viet Nam.1 Bam sat quan diem phat trien kinh te thi trubng dinh hudng XHCN o Viet Nam.2 Quan triet quan diem doi moi dong bo, toan dien cac yeu to, cac thanh phan cua co che cho vay.3 Quan diem doi moi thudng xuyen, lien tuc co che cho vay.2 Cac nguyen ttic cua viec doi moi co che cho vay cua NHTM doi voi doanh nghiep vita va nhd b Viet Nam.1 Giai quyet hai hoa lqi ich NHTM va DNVVN.2 Tao ra su thuan loi cho DNVVN tiep can nguon von va su dung von vay co hieu qua hon.3 Nang cao nang luc canh tranh cua cac NHTM Viet Nam trong boi canh hoi nhap khu vuc va quoc te.3 Mot so giai phap co ban nhdm doi moi co che cho vay cua NHTM doi voi cac doanh nghiep vua va nho o Viet Nam.1 Nhom giai phap vi mo nham hd tro DNVVN phat trien va tao dieu kien thuan loi tiep can nguon von vay ngan hang.2 Nhom giai phap vi mo doi moi co che cho vay cua NHTM doi voi DNVVN. 94 Danh muc to lieu tham khao.96 4 DANH MUC CHO VIET TAT 1. CTTC : Cho thue tai chfnh 2. DNVVN : Doanh nghiep vha va nho 3.

DCSVN : Dang Cong san Viet Nam 4. XHCN : Xa hoi chu nghia 5. NHTM : Ngan hang Thu’ong mai 6. NHNN : Ngan - hang Nha nu'dc 7.

TCTD : To chuc tin dung 8. TBCN : Tu ban chu nghia 5 PHAN Md DAU V Tfnh cap thiet cua d6 tai Trong hem 40 nam qua, he thong ngan hang nude ta da co nhung dong gop rat to 16m vao cong cuoc xay dung va phat trien dat nude. La mot trung tarn tai chfnh 1cm, he thong ngan hang da phat huy vai tro tfch cue trong viec tap trung cac nguon von nhan rdi trong xa hoi de dua trd lai dau tu cho nen kinh te, gop phan rat quan trong vao su nghiep cong nghiep hoa, hien dai hoa dat nude. Nguon von tin dung ngan hang da va dang trd thanh nguon tai chfnh quan trong doi vdi str phat trien cua cac doanh nghiep, dac biet la cac doanh nghiep vtra va nhd.

Tir khi nude ta thuc hien doi mdi kinh te, chuyen tir nen kinh te tap trung bao cap sang nen kinh te thi trudng dinh hudng xa hoi chu nghTa (XHCN). Hoat dong ngan hang da cd nhung budc chuyen bien rd ret theo hudng tfch ctrc. He thong ngan hang duo’c chia thanh hai cap vdi su tach rdi chuc nang quan ly nha nude cua Ngan hang Nha nude Viet Nam (NHNN) ra khdi chiic nang kinh doanh cua he thong cac Ngan hang thuomg mai (NHTM), gSn hoat dong ngan hang thuong mai vao su van dong cua nen kinh te thi trudng, tumg budc xoa bo bao cap, tao quyen tu chu kinh doanh cho NHTM, tumg budc hoi nhap quoc te. Theo dinh hudng do, Nha nude da ban hanh nhieu bo luat va cac chfnh sach che do quy dinh cho hoat dong ngan hang nham tao hanh lang phap ly cho cac NHTM hoat dong on dinh, ben vung va phat huy vai tro tfch cue doi vdi nen kinh te.

Dac biet trong hoat dong cho vay, cac co che chfnh sach da tumg budc duqc cung co va hoan thien, theo hudng chuyen co ban quan he tin dung tir quan he nang tfnh hanh chfnh bao cap sang quan he tin dung mang tfnh kinh te thi trudng, tuan theo su doi hoi cua cac quy luat kinh te. Dieu do buoc cac NHTM phai hoat dong tu chu hon, nang dong hon va chap nhan canh tranh trong hoat dong cho vay. 6 Nhung nam gan day, Dang va Nha nudc ta da dac biet chu trong den viec phat trien cac doanh nghiep vii'a va nho (DNVVN) va coi day la quan diem chien luoc nham phat trien nen kinh ke nhieu thanh phan, khci thong cac nguon luc co san trong - nudc, day manh cong nghiep hoa hien dai hoa dat nu'dc. Dang ta da khang dinh: Phat trien doanh nghiep vta va nho la nhiem vu quan trong trong Chien luac phat trien kinh te- xa hoi, day manh cdng nghiep hoa, hien dai hoa dat nudc.

Nha nudc khuyen khich va tao thuan lai cho doanh nghiep vita va nho phat huy tinh chu dong sang tao, nang cao nang luc quan ly, phat trien khoa hoc cdng nghe va nguon nhan luc, md rong cac moi lien ket vdi cac loai hinh doanh nghiep khac, tang hieu qua kinh doanh va kha nang canh tranh tren thi trudng: phat trien san xuat kinh doanh, tao viec lam va nang cao ddi song cho ngudi lao dong. De phat - trien DNVVN phai giai duoc bai toan thieu von trong hoat dong san xuat kinh doanh cua cac DNVVN. Do tfnh chat hoat dong nho le, manh mun cac DNVVN luon gap phai kho khan ve tai chfnh de md rong san xuat, mua sam may moc thiet bi, doi mdi cong nghe. va nguon von tin dung cua ngan hang da trd thanh nguon quan trong nhat mang tfnh quyet dinh cho su ton tai va phat trien cua doanh nghiep.

Tuy nhien, hien nay viec tiep can nguon von vay ngan hang cua cac DNVVN lai gap phai rat nhieu kho khan vudng mac ma ca hai ben khong the tu giai quyet duoc. Dieu do dan den thuc trang la doanh nghiep thieu von ma khong duoc vay trong khi ngan hang thu'a von ma khong the cho vay ra duoc, tac dong tieu cuc den qua trinh hoat dong san xuat kinh doanh cua cac DNVVN va ca NHTM. Nguyen nhan cua thuc trang nay nam d nhung khiem khuyet va bat cap trong cc che cho vay cua NHTM. Vdi nhung quy dinh vay von khat khe, dieu kien bat buoc ve tai san the' chap, thu tuc cho vay rudm ra cdng nhac cong them su thu dong va tri tre cua cac NHTM trong viec trien khai chfnh sach cho vay DNVVN.

da dan dan lam xoi mon su co' gang cua 7 cac DNVVN trong viec tiep can nguon von tin dung ngan hang. Cac chu truong chfnh sach cua Nha nude ve hd trp DNVVN chua thuc su di vao cuoc song va phat huy hieu qua tfch cue trong viec phat trien DNVVN d nude ta. Thong qua viec tim hieu kinh nghiem co che cho vay DNVVN d mot so nude va tren co so nhung dac diem cua DNVVN d Viet Nam, tac gia da di sau nghien cun toan bo he thong co che chfnh sach cho vay hien nay cua NHTM doi vdi cac DNVVN, phat hien nhung van de khiem khuyet va bat cap trong co che cho vay hien hanh, ttr do tac gia dua nhung giai phap doi mdi co che cho vay phu hop vdi cac DNVVN. Voi kinh nghiem tfch luy dupe ttr thuc te cong tac tin dung tai mot ngan hang thuong mai hang dau la Ngan hang Ngoai thuong Viet Nam, ket hop vdi nhu'ng kien thu’e khoa hoc va ly luan Chu nghia Mac Le Nin hoc dupe d nha trudng, tac gia manh dan nghien cun de tai: "Doi moi co che cho vay cua cac ngan hang thuong mai doi voi cac doanh nghiep vita va nho d Viet Nam" vdi hy vong dupe dong gop sue lire nho be cua rriinh vao cong cuoc doi mdi hoat dong ngan hang, cu the tren linh vuc tin dung nhSm dap ung tot hon nhu cau von cho san xuat kinh doanh cua cac doanh nghiep noi chung va DNVVN noi rieng.