BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO CHƢƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MÔN TIN HỌC Hà Nội, tháng 7 năm 2018 MỤC LỤC Trang I. ĐẶC ĐIỂM MÔN HỌC. QUAN ĐIỂM XÂY DỰNG CHƢƠNG TRÌNH. MỤC TIÊU CHƢƠNG TRÌNH.
YÊU CẦU CẦN ĐẠT. NỘI DUNG GIÁO DỤC. PHƢƠNG PHÁP GIÁO DỤC. ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ GIÁO DỤC.
GIẢI THÍCH VÀ HƢỚNG DẪN THỰC HIỆN CHƢƠNG TRÌNH. ĐẶC ĐIỂM MÔN HỌC Giáo dục tin học có sứ mạng chuẩn bị cho học sinh khả năng chủ động tìm kiếm, tiếp nhận, mở rộng tri thức và sáng tạo trong thời đại cách mạng công nghiệp lần thứ tƣ, kết nối và toàn cầu hóa. Tin học có ảnh hƣởng lớn đến cách sống, cách suy nghĩ và hành động của con ngƣời, là công cụ hiệu quả hỗ trợ biến việc học thành tự học suốt đời. Môn Tin học có vai trò giúp học sinh thích ứng và hòa nhập đƣợc với xã hội hiện đại, hình thành và phát triển cho học sinh năng lực tin học để học tập, làm việc và nâng cao chất lƣợng cuộc sống, đóng góp vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Nội dung môn Tin học phát triển ba mạch kiến thức hòa quyện: Khoa học máy tính (CS), Công nghệ thông tin - truyền thông (ICT), Học vấn số hóa phổ thông (DL) và đƣợc phân chia theo hai giai đoạn: – Giai đoạn giáo dục cơ bản: Môn Tin học giúp học sinh hình thành và phát triển khả năng sử dụng công cụ kĩ thuật số, làm quen và sử dụng Internet; bƣớc đầu hình thành và phát triển tƣ duy giải quyết vấn đề với sự hỗ trợ của máy tính và hệ thống máy tính; hiểu và tuân theo các nguyên tắc cơ bản trong trao đổi và chia sẻ thông tin. Ở tiểu học, học sinh chủ yếu học sử dụng ở mức đơn giản các phần mềm hỗ trợ học tập và sử dụng thiết bị ICT tuân theo các nguyên tắc giữ gìn sức khoẻ. Đồng thời bƣớc đầu học sinh đƣợc hình thành tƣ duy giải quyết vấn đề có sự hỗ trợ của máy tính. Ở trung học cơ sở, học sinh học cách sử dụng, khai thác các phần mềm thông dụng để làm ra sản phẩm số phục vụ học tập và sinh hoạt; thực hành phát hiện và giải quyết vấn đề một cách sáng tạo với sự hỗ trợ của công cụ và các hệ thống tự động hóa của công nghệ kĩ thuật số; học cách tổ chức lƣu trữ, quản lí, tra cứu và tìm kiếm dữ liệu số, đánh giá và lựa chọn thông tin.
– Giai đoạn giáo dục định hƣớng nghề nghiệp: Môn Tin học có sự phân hóa sâu. Tùy theo sở thích và dự định về nghề nghiệp trong tƣơng lai, học sinh lựa chọn một trong hai định hƣớng: Tin học ứng dụng và Khoa học máy tính. Hai định hƣớng có chung một số chủ đề con và mỗi định hƣớng này còn có những chủ đề con riêng. 3 Định hƣớng Tin học ứng dụng đáp ứng nhu cầu sử dụng máy tính nhƣ một công cụ của công nghệ kĩ thuật số trong cuộc sống, học tập và làm việc, đem lại sự thích ứng và khả năng phát triển dịch vụ trong xã hội số.
Định hƣớng Khoa học máy tính đáp ứng mục đích bƣớc đầu tìm hiểu nguyên lí hoạt động của hệ thống máy tính, phát triển tƣ duy máy tính, khả năng tìm tòi khám phá các hệ thống tin học, phát triển ứng dụng trên hệ thống máy tính. Bên cạnh nội dung giáo dục cốt lõi, học sinh có thể chọn một số chuyên đề học tập tùy theo sở thích, nhu cầu và định hƣớng nghề nghiệp. Những chuyên đề thuộc định hƣớng Tin học ứng dụng nhằm tăng cƣờng thực hành ứng dụng, giúp học sinh thành thạo hơn trong sử dụng các phần mềm thiết yếu, làm ra sản phẩm số thiết thực cho học tập và cuộc sống. Những chuyên đề thuộc định hƣớng Khoa học máy tính nhằm giới thiệu lập trình điều khiển robot giáo dục, kĩ thuật thiết kế thuật toán và một số cấu trúc dữ liệu.
QUAN ĐIỂM XÂY DỰNG CHƢƠNG TRÌNH Chƣơng trình môn Tin học cụ thể hóa các quan điểm chung của Chƣơng trình giáo dục phổ thông tổng thể, chú trọng các yêu cầu sau đây: 1. Tính kế thừa và phát triển – Kế thừa chương trình môn Tin học hiện hành Chƣơng trình môn Tin học kế thừa và phát triển những ƣu điểm cơ bản của chƣơng trình hiện hành là tính hệ thống và tính khoa học, đồng thời tránh điểm yếu của chƣơng trình hiện hành mang nặng tính hàn lâm trong một số nội dung, trùng lặp giữa các cấp học, quá tải. – Khai thác chương trình môn Tin học phổ thông của các nước tiên tiến Trong bối cảnh nhiều nƣớc coi trọng phát triển chƣơng trình giáo dục tin học nhằm đào tạo nguồn nhân lực cho cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tƣ, Chƣơng trình môn Tin học khai thác, chọn lọc vận dụng chƣơng trình môn Tin học phổ thông của các nƣớc tiên tiến nhằm hội nhập, hƣớng tới trình độ quốc tế. Tính khoa học hiện đại và sƣ phạm Chƣơng trình môn Tin học chọn lọc các nội dung cơ bản, phổ thông và hiện đại của ba mạch kiến thức CS, ICT và DL đồng thời quan tâm đúng mức đến nội dung về đạo đức, pháp luật, văn hóa và ảnh hƣởng của tin học đến xã hội, đảm bảo 4 nguyên lí “vừa dạy chữ vừa dạy ngƣời” và coi trọng việc giữ gìn tính nhân văn trong thời đại có sự kết nối cao của thế giới thực và thế giới số.
Chƣơng trình đƣợc thiết kế với các nguyên tắc sƣ phạm: đảm bảo tính vừa sức, phát triển mạch kiến thức vừa theo đƣờng thẳng vừa đồng tâm, xây dựng hệ thống khái niệm cốt lõi. Chƣơng trình chọn lọc nội dung và yêu cầu phù hợp lứa tuổi, xen kẽ những nội dung lí thuyết với thực hành, trừu tƣợng với trực quan. Các chủ đề lớn xuyên suốt các cấp học với yêu cầu cần đạt nâng cao dần. Các khái niệm cốt lõi đƣợc bắt đầu hình thành ở cấp tiểu học và đƣợc phát triển hoàn chỉnh dần ở các cấp học cao hơn.
Tính thiết thực – Phục vụ định hướng nghề nghiệp Trong bối cảnh của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tƣ có nhiều ngành nghề và việc làm mới xuất hiện đòi hỏi kiến thức, kĩ năng tin học chuyên sâu. Chƣơng trình môn Tin học thể hiện khả năng kết nối và lan tỏa sâu rộng của tin học đến tất cả các lĩnh vực khác nhau của đời sống, xác lập cho các đối tƣợng học sinh khác nhau một phổ rộng các ngành nghề chuyên sâu và các ngành nghề ứng dụng tin học. – Thực hiện giáo dục STEM Định hƣớng giáo dục STEM đang đƣợc triển khai nhƣ một hƣớng đi quan trọng trong giáo dục và đào tạo tại nhiều nƣớc trên thế giới. Với tƣ cách là công nghệ nền tảng, hội tụ đủ tất cả bốn yếu tố giáo dục STEM (Khoa học (S), Công nghệ (T), Kĩ thuật (E) và Toán học (M)), môn Tin học có vai trò trung tâm kết nối các môn học khác, đẩy mạnh giáo dục STEM, phát huy sáng tạo của học sinh nhằm tạo ra sản phẩm số có hàm lƣợng ICT cao.
Chƣơng trình môn Tin học khai thác ƣu thế về tích hợp liên môn bằng cách yêu cầu học sinh làm ra sản phẩm số của cá nhân và của nhóm học tập để thu hẹp khoảng cách giữa giáo dục hàn lâm và thực tiễn. Tính mở – Nội dung chương trình mở Tin học là môn học bắt buộc có phân hóa, do đó Chƣơng trình môn Tin học có các chủ đề bắt buộc đồng thời có các chủ đề tùy chọn, không phụ thuộc vào thiết bị phần cứng, phần mềm cụ thể; không phân biệt phần mềm và học liệu mở hay đóng nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc vận dụng thích hợp với điều kiện, khả năng các địa phƣơng và các đối tƣợng học sinh 5 khác nhau. Do đặc thù riêng, Chƣơng trình môn Tin học cần đƣợc cập nhật và điều chỉnh theo định kì ngắn hạn (với hƣớng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo) nhằm đảm bảo tính hiện đại và thời sự đáp ứng đƣợc sự phát triển rất nhanh của công nghệ kĩ thuật số, phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội của đất nƣớc. – Hình thức giáo dục đa dạng Chƣơng trình môn Tin học chọn lọc các chủ đề thiết thực và hấp dẫn, tạo điều kiện cho học sinh học tập và ứng dụng tin học không chỉ trong phạm vi môn Tin học mà cả trong các môn học khác, không chỉ trong khuôn viên nhà trƣờng mà ở cả các môi trƣờng ngoài khuôn viên trƣờng học (ở nhà, qua mạng máy tính, trong câu lạc bộ và trong thực tế).
MỤC TIÊU CHƢƠNG TRÌNH 1. Mục tiêu chung Chƣơng trình môn Tin học đƣợc xây dựng với mục tiêu góp phần hình thành, phát triển những phẩm chất chủ yếu và năng lực chung, đặc biệt là năng lực tin học đã đƣợc xác định trong Chƣơng trình giáo dục phổ thông tổng thể. Môn Tin học trang bị cho học sinh hệ thống kiến thức tin học phổ thông gồm ba mạch kiến thức hoà quyện: – Khoa học máy tính nhằm giúp học sinh hiểu biết các nguyên tắc cơ bản và thực tiễn của tƣ duy máy tính; tạo cơ sở cho việc thiết kế và phát triển các hệ thống máy tính. – Công nghệ thông tin và truyền thông nhằm giúp học sinh có khả năng sử dụng và áp dụng hệ thống máy tính giải quyết vấn đề thực tế một cách hiệu quả và sáng tạo.
– Học vấn số hóa phổ thông nhằm giúp học sinh có khả năng hoà nhập với xã hội hiện đại, sử dụng đƣợc các thiết bị số và phần mềm cơ bản thông dụng một cách có đạo đức, văn hóa và tuân thủ pháp luật. Mục tiêu cụ thể ở mỗi cấp học Mục tiêu của chƣơng trình môn Tin học ở mỗi cấp học là sự cụ thể hóa mục tiêu chung và theo các mạch kiến thức CS, ICT, DL ở cấp học đó. a) Ở cấp tiểu học Chƣơng trình môn Tin học ở tiểu học giúp học sinh bƣớc đầu làm quen với công nghệ kĩ thuật số, bắt đầu hình thành năng lực tin học và chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học môn Tin học ở trung học cơ sở. Cụ thể nhằm: 6 – Bƣớc đầu hình thành cho học sinh tƣ duy giải quyết vấn đề với sự trợ giúp của máy tính: Hình thành nhu cầu thu thập, sử dụng thông tin, ý tƣởng điều khiển máy tính thông qua việc tạo chƣơng trình đơn giản bằng ngôn ngữ lập trình trực quan.
– Giúp học sinh sử dụng phần mềm tạo ra đƣợc những sản phẩm số đơn giản nhƣ một văn bản ngắn, thiệp chúc mừng, đoạn hoạt hình vui.