Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về huy động vốn của Ngân hàng thƣơng mại. Chương 2: Phƣơng pháp nghiên cứu. Chương 3: Thực trạng huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam, Chi nhánh Thái Nguyên. Chương 4: Giải pháp đẩy mạnh hoạt động huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam, Chi nhánh Thái Nguyên.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ HUY ĐỘNG VỐN CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Ngân hàng thƣơng mại và các hoạt động cơ bản của Ngân hàng thƣơng mại 1. Khái niệm và chức năng của Ngân hàng thương mại 1. Khái niệm Ngân hàng thương mại Ngân hàng thƣơng mại đã hình thành, tồn tại và phát triển gắn liền với sự phát triển của kinh tế hàng hóa.
Sự phát triển của hệ thống ngân hàng thƣơng mại đã có tác động rất lớn và quan trọng đến quá trình phát triển của nền kinh tế hàng hóa, ngƣợc lại kinh tế hàng hóa phát triển mạnh mẽ đến giai đoạn cao của nó- kinh tế thị trƣờng- thì ngân hàng thƣơng mại cũng ngày càng đƣợc hoàn thiện và trở thành những định chế tài chính không thể thiếu đƣợc. Theo Luật Các tổ chức tín dụng: NHTM là tổ chức tín dụng được thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan vì mục tiêu lợi nhuận theo quy định của Luật Các tổ chức tín dụng và các quy định khác của pháp luật. Theo Luật Ngân hàng Nhà nƣớc: Hoạt động ngân hàng là hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ ngân hàng với nội dung thường xuyên là nhận tiền gửi và sử dụng số tiền này để cấp tín dụng, cung ứng dịch vụ thanh toán. Nhƣ vậy NHTM là định chế tài chính trung gian quan trọng vào loại bậc nhất trong nền kinh tế thị trƣờng.
Nhờ hệ thống định chế này mà các nguồn tiền vốn nhàn rỗi sẽ đƣợc huy động, tạo lập nguồn vốn tín dụng to lớn để có thể cho vay phát triển kinh tế. Từ đó có thể nói bản chất của NHTM đƣợc thể hiện qua các điểm sau: - Ngân hàng thƣơng mại là một tổ chức kinh tế. - Ngân hàng thƣơng mại hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực tiền tệ tín dụng và dịch vụ ngân hàng. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Chức năng của Ngân hàng thương mại Chức năng của ngân hàng thƣơng mại thể hiện tầm quan trọng của nó, giúp ngân hàng hoạt động nhƣ trái tim của nền kinh tế. Quá trình lƣu chuyển tiền tệ hiệu quả là nhờ hoạt động của ngân hàng. Chức năng của ngân hàng thƣơng mại đƣợc phân chia ra theo nhiều cách khác nhau, nhƣng bao gồm ba chức năng chủ yếu: chức năng trung gian tài chính, chức năng trung gian thanh toán và chức năng cung ứng các dịch vụ ngân hàng. - Chức năng trung gian tài chính Chức năng trung gian tài chính là chức năng cơ bản cũng là chức năng quan trọng nhất của ngân hàng thƣơng mại.
Ngân hàng thƣơng mại đƣợc coi là “cầu nối” giữa ngƣời có khả năng cung ứng vốn và ngƣời có nhu cầu về vốn. Theo đó, ngân hàng thƣơng mại vừa đóng vai trò là ngƣời đi vay, vừa đóng vai trò là ngƣời cho vay. Lợi nhuận mà ngân hàng thƣơng mại đƣợc hƣởng chính là khoản lãi suất chênh lệch của lãi suất tiền gửi và lãi suất cho vay. Điều này tạo lợi ích không những cho ngân hàng mà còn cho cả hai bên: ngân hàng và ngƣời tham gia.
- Chức năng trung gian thanh toán Xã hội ngày càng phát triển thì việc sử dụng tiền mặt trong nền kinh tế càng đƣợc hạn chế do tính chất không an toàn, chi phí lớn… Kênh trung gian thanh toán phổ biến nhất là thông qua các ngân hàng thƣơng mại. Các nghiệp vụ thƣờng đƣợc tiến hành nhƣ: mở tài khoản tiền gửi, nhận vốn tiền gửi vào tài khoản và thanh toán qua một kênh khác nhƣ séc, các loại thẻ… Đặc biệt hiện nay còn có một hình thức thanh toán rất đƣợc khách hàng ƣa chuộng, đó là hình thức Internet Banking-khách hàng có thể tiến hành các thủ tục và thao tác nhƣ chuyển tiền một cách nhanh gọn và hiệu quả. Đây cũng là một bƣớc tiến mới cho các hình thức thanh toán qua trung gian là ngân hàng thƣơng mại. - Chức năng tạo tiền Các ngân hàng riêng lẻ luôn hoạt động qua hệ thống, dƣới sự điều hành và kiểm soát của Ngân hàng Trung ƣơng.
Ngân hàng Trung ƣơng là tổ chức duy nhất đƣợc phát hành giấy bạc và đƣợc coi là Ngân hàng của các Ngân hàng. Chức năng Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 tạo tiền đƣợc hình thành từ nền tảng của hai chức năng, đó là chức năng trung gian tài chính và chức năng trung gian thanh toán. Ngân hàng sử dụng số vốn huy động đƣợc để cho vay thông qua chức năng trung gian tín dụng. Khách hàng sử dụng số tiền cho vay để thanh toán, chuyển khoản liên ngân hàng… Và khi thực hiện nghiệp vụ cho vay, ngân hàng mới bắt đầu tạo tiền.Từ một tài khoản tiền gửi ban đầu, thông qua cho vay bằng chuyển khoản trong hệ thống NHTM, số tiền gửi đã tăng lên gấp bội so với lƣợng tiền gửi ban đầu.
Có nhiều yếu tố ảnh hƣởng đến khả năng tạo tiền của NHTM nhƣ: Tỷ lệ dự trữ bắt buộc, tỉ lệ tiền mặt và tỉ lệ dự trữ dƣ thừa so với tiền gửi thanh toán. Mở rộng tiền gửi là chức năng vốn có của hệ thống NHTM, gắn liền với hoạt động tín dụng và thanh toán. Hay nói cách khác, khi NH cung ứng tín dụng bằng chuyển khoản là nó tạo ra tiền và tăng lƣợng tiền cung ứng, khi thu nợ, lƣợng tiền cung ứng giảm xuống. Nói tóm lại, lƣợng tiền giao dịch trong nền kinh tế không chỉ là giấy bạc do ngân hàng Trung ƣơng phát hành, mà tiền ghi sổ do các ngân hàng thƣơng mại tạo ra cũng là một bộ phận vô cùng quan trọng 1.
Những vai trò cơ bản của Ngân hàng thương mại Một nền kinh tế không thể phát triển nếu thiếu hệ thống ngân hàng. Để theo kịp xu thế phát triển và bắt kịp sự hội nhập kinh tế khu vực và thế giới, hệ thống ngân hàng luôn luôn phải biến đổi, cải tiến về quy mô, cách thức hoạt động… cho phù hợp. Theo đó, NHTM đóng góp một lƣợng vốn đáng kể và hàng loạt các dịch vụ. Những nghiệp vụ cụ thể của Ngân hàng thƣơng mại thể hiện rõ nhƣ sau: a.
Ngân hàng thương mại là trung gian cung cấp vốn cho nền kinh tế Khi nhắc tới vai trò của NHTM thì không thể không nhắc tới vai trò cung cấp vốn cho hoạt động sản xuất kinh doanh của các chủ thể trong nền kinh tế. Do những nhƣợc điểm của thị trƣờng tài chính nhƣ sự không ăn khớp giữa cung và cầu vốn về mặt thời gian và số lƣợng, rủi ro đạo đức, rủi ro thanh khoản khiến cho các NHTM với tƣ cách là chủ thể kinh doanh trên lĩnh vực tài chính tiền tệ có thể khắc phục đƣợc những nhƣợc điểm trên. NHTM chính là ngƣời đứng ra tiến hành khơi thông nguồn vốn nhàn rỗi để tạo nên quỹ cho vay và sử dụng chúng đáp ứng nhu cầu vốn của nền kinh tế. NHTM với vai trò là một kênh phân phối có hiệu quả đã Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 tạo điều kiện cho các doanh nghiệp mở rộng sản xuất kinh doanh, cải tiến công nghệ, nâng cao năng suất lao động.
Với vai trò cung cấp vốn này NHTM đã trở thành một trong những điểm khởi đầu cho sự phát triển kinh tế của mỗi quốc gia. Là cầu nối giữa doanh nghiệp và thị trường Vốn là yếu tố quan trọng nhất khi một doanh nghiệp muốn tìm kiếm lợi nhuận cũng nhƣ mở rộng hoạt động kinh doanh. Không chỉ dựa vào nguồn vốn tự có, các doanh nghiệp cần phải khai thác các nguồn vốn tài trợ khác, trong đó nguồn vốn tín dụng của NHTM là một nguồn luôn đƣợc các doanh nghiệp nghĩ tới đầu tiên bởi sƣ an toàn, thuận lợi của nó. Việc sử dụng nguồn vốn này còn giúp tiết kiệm đƣợc thuế do thuế đƣợc khấu trừ vào lãi vay.
Vì vậy, ngân hàng chính là cầu nối đƣa doanh nghiệp đến với thị trƣờng, giúp doanh nghiệp tìm kiếm đƣợc nguồn đầu vào, thúc đẩy hoạt động sản xuất kinh doanh. Là công cụ để nhà nước điều tiết vĩ mô nền kinh tế Nếu nhƣ nhiệm vụ của NHNN là xây dựng và thực thi chính sách tiền tệ thông qua các công cụ dự trữ bắt buộc, lãi suất, thị trƣờng mở thì các NHTM ngoài việc chịu sự tác động trực tiếp của các công cụ này còn tham gia gián tiếp điều tiết kinh tế vĩ mô thông qua các mối quan hệ với tổ chức kinh tế, cá nhân về hoạt động tài chính tín dụng. Nói cách khác, thông qua hoạt động của NHTM với các chủ thể trong nền kinh tế thì mọi thông tin liên quan đến việc hoạch định chính sách tiền tệ đƣợc phản hồi đến NHNN, giúp cho NHNN có thể hoạch định các chính sách phù hợp trong từng thời kỳ để đảm bảo thúc đẩy nền kinh tế tăng trƣởng và phát triển ổn định. Là cầu nối nền tài chính quốc gia và quốc tế- thúc đẩy phát triển thương mại quốc tế Với đặc điểmcủa NHTM là một tổ chức trung gian tài chính với các hoạt động chủ yếu là huy động vốn, cho vay và thực hiện chức năng trung gian thanh toán.
Lƣợng tiền trong lƣu thông đƣợc Ngân hàng kiểm soát. Thông qua các khoản mục của NHTM, NHTW sẽ xác định đƣợc lƣợng tiền mặt đang lƣu thông trong nền kinh tế, từ đó để có các biện pháp kiểm soát nhằm đề phòng và hạn chế những ảnh hƣởng xấu có thể xảy ra. Trƣờng hợp nếu xảy ra lạm phát thì bằng các nghiệp vụ của mình, NHTW sẽ tiến hành điều chỉnh tăng tỷ lệ dự trữ bắt buộc, tăng lãi suất chiết khấu hoặc tái chiết khấu, tham gia vào thị trƣờng mở để tác động tới NHTM qua đó làm thay đổi lƣợng tiền trong lƣu thông. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Các hoạt động cơ bản của NHTM Xét một cách tổng thể, hoạt động Ngân hàng bao gồm các hoạt động chính sau: 1. Hoạt động huy động vốn Đây là hoạt động đầu tiên và quan trọng của một NH vì nhờ đó mà NH tạo ra nguồn vốn cho hoạt động kinh doanh của mình.