Đặt vấn đề Hệ thống điều khiển tự động đóng vai trò hết sức quan trọng trong thời đại công nghiệp 4. Ở thời kì này, máy móc dần thay thế con người trong các dây chuyển sản xuất phức tạp ở các nhà máy lớn do ưu điểm về độ chính xác cao, năng suất làm việc đạt hiệu quả tốt hơn và tiết kiệm được nguồn chi phí nhân công tại chỗ. Chỉ cần một số lượng nhân viên ít hơn rất nhiều để điều khiển và giám sát máy móc hoạt động trong cả một dây chuyền sản xuất lớn. Hiện nay, các doanh nghiệp công nghệ cao đều đang hướng đến giải pháp này để giảm thiểu sức lao động tay chân, vận dụng lao động trí óc để đạt được sự phát triển vượt bậc.
Tương tự với các công việc độc hại, nguy hiểm đối với con người, robot điều khiển từ xa có thể thay thế chúng tay thực hiện để đảm bảo an toàn cho bản thân. Ví dụ với công việc khảo sát đường ống ngầm, môi trường có thể ô nhiễm, không gian tiếp cận chật hẹp khó di chuyển; hay trường hợp nhà máy bị rò rỉ khí độc hại sẽ cần người kiểm tra chất lượng môi trường để kịp thời xử lí…Xa hơn, ta có thể kể đến các loại robot thăm dò các hành tinh trong vũ trụ. Tất cả những rủi ro và hạn chế khi thực hiện các công việc trên, lựa chọn sử dụng các loại robot điều khiển từ xa để thăm dò môi trường là giải pháp an toàn nhất. Vì vậy, chúng ta sẽ cần chế tạo và phát triển các loại hình robot phù hợp với từng loại môi trường cần tiếp cận để đạt được hiệu quả cao nhất, giảm thiểu nguy cơ mất an toàn có thể xảy đến cho con người.
Mục tiêu đề tài Đồ án này đi thiết kế, chế tạo một robot khảo sát môi trường nơi không phù hợp với con người. Hệ thống gồm hai thành phần đó là phần Phát và phần Thu. Phần phát hay bao gồm hai phần: tay cầm PS2 dùng để điều khiển động cơ vận hành xe tank và động cơ vận hành cánh tay robot; phần còn lại là một điện thoại thông minh sử dụng App Blynk điều khiển camera giám sát. Phần thu gồm ba phần: đầu tiên là xe điều khiển dạng xe tank với chức năng di chuyển đến vị trí chỉ định, phần thứ hai là cánh tay robot 3 bậc có nhiệm vụ lấy mẫu vật môi trường và phần thứ ba là một camera có thể 2 điều chỉnh góc quay, thu về hình ảnh trực tiếp cho người điều khiển thông qua mạng wifi.
Mục tiêu mà đề tài đang hướng đến cần giải quyết được các bài toán như: + Thiết kế điều khiển được xe tank di chuyển đa hướng, đến được vị trí theo yêu cầu của người điều khiển. + Thiết kế được cánh tay robot 3 bậc điều hướng lấy mẫu vật. + Kết nối được tay cầm PS2 với chức năng điều khiển song song xe tank và cánh tay robot + Thiết kế, điều khiển góc quay của camera thu về hình ảnh khảo sát môi trường trực quan cho người điều khiển 1. Nội dung nghiên cứu Để hoàn thành đồ án “Nghiên cứu chế tạo Robot thăm dò, lấy mẫu và khảo sát môi trường” sẽ phải thực hiện các nội dung như sau: + Nghiên cứu tài liệu về giao tiếp không giây và mạng Internet, các chuẩn giao tiếp và phần mềm.
+ Nghiên cứu sử dụng các module đơn giản như Arduino Uno, module điều khiển động cơ BTS7960 43A, tay cầm PS2… thông qua phần mềm Arduino IDE nạp code chương trình cho module Arduino Uno truyền tín hiệu điều khiển robot di chuyển tới các vị trí khảo sát. + Thực hiện thiết kế cánh tay robot 3 bậc sử dụng động cơ servo mini MG90S và SG90S, thông qua tay cầm PS2 điều khiển cánh tay lấy mẫu vật trong môi trường. + Nghiên cứu sử dụng Kit RF thu phát wifi BLE ESP32 CAM làm camera theo dõi; module ESP8266 thông qua phần mềm Blynk gửi tín hiệu điều khiển động cơ điều chỉnh góc quay của camera và gửi hình ảnh thăm dò trực tiếp về máy tính. + Nghiên cứu mô hình điều khiển.
+ Thi công phần cứng, thử nghiệm và hiệu chỉnh phần cứng thiết bị. 3 CHƯƠNG 2: THIẾT BỊ VÀ GIẢI PHÁP CÔNG NGHỆ 2. Arduino Uno R3 Hình 2.1: Hình ảnh Arduino Uno R3 Khối xử lí trung tâm gồm một module Arduino Uno R3 là nơi tiếp nhận tín hiệu từ tay điều khiển. Từ đó, dữ liệu điều khiển sẽ được xử lí và gửi đến điều khiển cơ cấu chấp hành là các động cơ có chức năng làm robot di chuyển hay điều chỉnh góc quay của cảnh tay robot.
Arduino Uno R3 là một bảng vi điều khiển dựa trên ATmega328P (biểu dữ liệu). Nó có 14 chân đầu vào / đầu ra kỹ thuật số (trong đó 6 chân có thể được sử dụng làm đầu ra PWM), 6 đầu vào tương tự, bộ cộng hưởng gốm 16 MHz (CSTCE16M0V53-R0), kết nối USB, giắc cắm nguồn, đầu cắm ICSP và nút đặt lại. Nó chứa mọi thứ cần thiết để hỗ trợ vi điều khiển; chỉ cần kết nối nó với máy tính bằng cáp USB hoặc cấp nguồn bằng bộ chuyển đổi AC-to-DC hoặc pin để bắt đầu. Arduino UNO có thể được cấp nguồn 5V thông qua cổng USB hoặc cấp nguồn ngoài với điện áp khuyên dùng là 7-12V DC và giới hạn là 6-20V.
4 Các chân nguồn: + GND (Ground): cực âm của nguồn điện cấp cho Arduino UNO. + 5V: cấp điện áp 5V đầu ra. Dòng tối đa cho phép ở chân này là 500mA. Dòng tối đa cho phép ở chân này là 50mA.
+ Vin (Voltage Input): Nối cực dương của nguồn với chân Vin và cực âm với chân GND để cấp nguồn cho Arduino. RESET: việc nhấn nút Reset trên board để reset vi điều khiển tương đương với việc chân RESET được nối với GND qua 1 điện trở 10KΩ.1: Thông số của Arduino Uno R3 Vi điều khiển ATmega328 họ 8bit Điện áp hoạt động 5V DC (chỉ được cấp qua cổng USB) Tần số hoạt động 16 MHz Dòng tiêu thụ khoảng 30mA Điện áp vào khuyên dùng 7-12V DC Điện áp vào giới hạn 6-20V DC Số chân Digital I/O 14 (6 chân hardware PWM) Số chân Analog 6 (độ phân giải 10bit) Dòng tối đa trên mỗi chân I/O 30 mA Dòng ra tối đa (5V) 500 mA Dòng điện DC trên chân 3.3V 50 mA Bộ nhớ flash 32 KB (ATmega328) với 0.5KB dùng bởi bootloader SRAM 2 KB (ATmega328) EEPROM 1 KB (ATmega328) Chiều dài 68.6 mm Chiều rộng 53.4 mm Cân nặng 25 g 5 Các cổng vào / ra: + 2 chân Serial: 0 (RX) và 1 (TX): dùng để gửi (transmit – TX) và nhận (receive – RX) dữ liệu TTL Serial. Arduino Uno có thể giao tiếp với thiết bị khác thông qua 2 chân này. + Chân PWM (~): 3,5,6,9,10 và 11: Các chân này có thể điều chỉnh được điện áp ra từ mức 0V đến 5V thay vì chỉ cố định ở mức 0V và 5V như những chân khác.
+ Chân giao tiếp SPI: 10 (SS), 11 (MOSI), 12 (MISO), 13 (SCK). Ngoài các chức năng thông thường, 4 chân này còn dùng để truyền phát dữ liệu bằng giao thức SPI với các thiết bị khác. + LED 13: trên Arduino UNO có 1 đèn led màu cam (kí hiệu chữ L). Khi bấm nút Reset, đèn này sẽ nhấp nháy để báo hiệu.
Nó được nối với chân số 13. Khi chân này được sử dụng, LED sẽ sáng.2: Vi điều khiển Atmega328 Giới thiệu Vi điều khiển AVR (Atmega328): + Atmega328 có tên đầy đủ là Atmega328P-PU, nó là một vi điều khiển đơn chíp được tạo bởi Atmel. 6 + Các vi điều khiển Atmega328 được ghi sẵn bộ nạp khởi động (bootloader Arduino), cho phép người dùng gửi mã chương trình cho Atmega328 thông qua giao thức Serial (dùng cổng COM). Các thông số chính của Vi điều khiển Atmega328: + Kiến trúc: AVR 8bit.
+ Xung nhịp lớn nhất: 20Mhz. + Bộ nhớ chương trình (FLASH): 1KB + Bộ nhớ RAM: 2KB + Điện áp hoạt động: 1.5V + Bộ nhớ Vi điều khiển Atmega328 cung cấp: + 32KB bộ nhớ Flash: những đoạn lệnh lập trình sẽ được lưu trữ trong bộ nhớ Flash của vi điều khiển. + 2KB cho SRAM (Static Random Access Memory): giá trị các biến khai báo khi lập trình sẽ lưu ở đây. + 1KB cho EEPROM (Electrically Eraseble Programmable Read Only Memory): đây giống như một chiếc ổ cứng mini – nơi có thể đọc và ghi dữ liệu vào đây mà không phải lo bị mất khi cúp điện giống như dữ liệu trên SRAM.
Module điều khiển động cơ 2. Module điều khiển động cơ BTS7960 BTS7960 là một module điều khiển động cơ DC, cầu H dòng cao tích hợp đầy đủ cho các ứng dụng truyền động động cơ cần sử dụng dòng cao. Đây sẽ là nơi tiếp nhận tín hiệu điều khiển đã được xử lí thông qua Arduino. Từ tín hiệu điều khiển, module sẽ phát xung điều khiển động cơ hoạt động theo tín hiệu được chuyển đến.
Hai module BTS7960 sẽ điều khiển 2 động cơ giảm tốc riêng biệt với nhiệm vụ chính là làm chuyển động cơ cấu bánh xích giúp robot di chuyển. 7 Module chứa một MOSFET bên cao kênh p và một MOSFET bên thấp kênh n, với một vi mạch trình điều khiển tích hợp trong một gói. Việc giao tiếp với vi điều khiển được thực hiện dễ dàng nhờ vi mạch điều khiển tích hợp có các đầu vào mức logic, bảo vệ chống quá nhiệt, quá áp, quá dòng và ngắn mạch. Sơ đồ chân: - VCC: Nguồn tạo mức logic điều khiển (3.3V – 5V) - GND: Chân đất.
- R_EN = 0 Disable nửa cầu H phải. R_EN = 1: Enable nửa cầu H phải. - L_EN = 0 Disable nửa cầu H trái. L_EN = 1: Enable nửa cầu H trái.
- RPWM và LPWM: chân điều khiển đảo chiều và tốc độ động cơ. - RPWM = 1 và LPWM = 0: Mô tơ quay thuận. - RPWM = 0 và LPWM = 1: Mô tơ quay nghịch - RPWM = 1 và LPWM = 1 hoặc RPWM = 0 và LPWM = 0: Dừng. - R_IS và L_IS: kết hợp với điện trở để giới hạn dòng qua cầu H Với ứng dụng bình thường RPWM, LPWM nối với GPIO (VD: chân digital 2, 3) để điều khiển chiều quay của động cơ.
Chân R_EN, L_EN nối chung lại rồi nối với PWM (VD chân digital 5) để điều khiển tốc độ động cơ.3: Sơ đồ chân Module điều khiển động cơ BTS7960 Thông số kỹ thuật: Nguồn: 6 ~ 27V. Dòng điện tải mach: 43A (Tải trở) hoặc 15A (Tải cảm). Tín hiệu logic điều khiển: 3. Tần số điều khiển tối đa: 25KHz.
Tự động shutdown khi điện áp thấp: để tránh điều khiển động cơ ở mức điện áp thấp thiết bị sẽ tự shutdown.5V, driver sẽ tự ngắt điện và sẽ mở lại sau khi điện áp > 5.