Nghiên Cứu Chế Định Miễn Chấp Hành Hình Phạt Trong Bộ Luật Hình Sự 2015

Luận văn thạc sĩ luật học nghiên cứu chế định miễn chấp hành hình phạt theo quy định của bộ luật hình sự năm 2015, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp

• Người hướng dẫn: TS. Phạm Thị Thanh Nga
• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Hình Sự và Tố Tụng Hình Sự
• Đề tài: Chế Định Miễn Chấp Hành Hình Phạt Theo Bộ Luật Hình Sự 2015
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ luật học
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÍ LUẬN VỀ CHẾ ĐỊNH MIỄN CHẤP HÀNH HÌNH PHẠT TRONG PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM
• 1.1. Khái niệm về miễn chấp hành hình phạt
• 1.2. Đặc điểm và ý nghĩa của miễn chấp hành hình phạt
• 1.3. Phân biệt miễn chấp hành hình phạt với miễn hình phạt và miễn trách nhiệm hình sự
• 1.4. Sự hình thành và phát triển của chế định miễn chấp hành hình phạt trong pháp luật Việt Nam
• 1.4.1. Giai đoạn trước Cách mạng tháng Tám năm 1945 đến trước khi có Bộ luật hình sự năm 1885
• 1.4.2. Giai đoạn từ sau khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1985 đến trước khi có Bộ luật hình sự năm 1999
• 1.4.3. Giai đoạn từ sau khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1999 đến trước khi có Bộ luật hình sự năm 2015
• 2. CHƯƠNG 2: QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT HIỆN HÀNH VỀ CHẾ ĐỊNH MIỄN CHẤP HÀNH HÌNH PHẠT VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG
• 2.1. Quy định của pháp luật hiện hành về miễn chấp hành hình phạt
• 2.2. Các trường hợp miễn chấp hành hình phạt
• 2.3. Thẩm quyền thi hành miễn chấp hành hình phạt
• 2.4. Thực tiễn áp dụng chế định miễn chấp hành hình phạt
• 2.5. Các kết quả đạt được
• 2.6. Những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: NHỮNG YÊU CẦU ĐẶT RA VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG CÁC QUY ĐỊNH VỀ MIỄN CHẤP HÀNH HÌNH PHẠT
• 3.1. Những yêu cầu đặt ra nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng các quy định của pháp luật về miễn chấp hành hình phạt
• 3.2. Các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng các quy định của pháp luật hình sự Việt Nam về miễn chấp hành hình phạt
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Khái niệm về miễn chấp hành hình phạt

Miễn chấp hành hình phạt là một khái niệm quan trọng trong pháp luật hình sự Việt Nam, thể hiện tính nhân đạo của hệ thống pháp luật. Theo Điều 62 Bộ luật Hình sự năm 2015, miễn chấp hành hình phạt được hiểu là việc không buộc người bị kết án phải chấp hành toàn bộ hình phạt đã tuyên. Điều này có nghĩa là người phạm tội có thể được giảm nhẹ hoặc miễn hoàn toàn hình phạt trong những trường hợp đặc biệt. Việc quy định này không chỉ giúp giảm bớt gánh nặng cho hệ thống tư pháp mà còn thể hiện sự khoan hồng của Nhà nước đối với những người đã có hành vi phạm tội nhưng có hoàn cảnh đặc biệt hoặc đã thể hiện sự cải tạo tốt. Khái niệm này cũng phản ánh nguyên tắc nhân đạo trong xử lý hình sự, cho thấy rằng không phải tất cả những người phạm tội đều cần phải chịu hình phạt một cách cứng nhắc. Việc hiểu rõ về khái niệm này không chỉ có ý nghĩa lý luận mà còn có giá trị thực tiễn trong việc áp dụng pháp luật, giúp các cơ quan tư pháp đưa ra các quyết định công minh và hợp lý.

II. Đặc điểm và ý nghĩa của miễn chấp hành hình phạt

Miễn chấp hành hình phạt có những đặc điểm nổi bật, bao gồm tính nhân đạo, tính linh hoạt và khả năng điều chỉnh theo từng trường hợp cụ thể. Đặc điểm nhân đạo thể hiện qua việc Nhà nước không áp dụng hình phạt trong những trường hợp mà người phạm tội đã có sự cải tạo tốt hoặc gặp hoàn cảnh khó khăn. Tính linh hoạt cho phép các cơ quan tư pháp có thể cân nhắc các yếu tố cá nhân của người phạm tội như độ tuổi, tình trạng sức khỏe, hoàn cảnh gia đình. Điều này không chỉ giúp bảo vệ quyền con người mà còn khuyến khích người phạm tội hướng tới việc cải tạo tốt hơn. Ý nghĩa của chế định này không chỉ nằm ở việc giảm nhẹ hình phạt mà còn ở việc tạo điều kiện cho người phạm tội có cơ hội tái hòa nhập cộng đồng. Việc miễn chấp hành hình phạt cũng góp phần giảm tải cho hệ thống nhà tù, giúp Nhà nước tiết kiệm nguồn lực và nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống tư pháp.

III. Phân biệt miễn chấp hành hình phạt với miễn hình phạt và miễn trách nhiệm hình sự

Việc phân biệt giữa miễn chấp hành hình phạt, miễn hình phạt và miễn trách nhiệm hình sự là rất cần thiết để hiểu rõ hơn về các chế định trong pháp luật hình sự. Miễn hình phạt là trường hợp mà người phạm tội không phải chịu hình phạt nào, thường áp dụng cho những người phạm tội lần đầu, có hoàn cảnh đặc biệt hoặc có thành tích xuất sắc trong công tác xã hội. Miễn trách nhiệm hình sự lại liên quan đến việc không truy cứu trách nhiệm hình sự đối với những hành vi mà người phạm tội không có khả năng nhận thức hoặc điều khiển hành vi của mình, như trong trường hợp tâm thần. Trong khi đó, miễn chấp hành hình phạt chỉ áp dụng cho những người đã bị kết án nhưng được miễn thực hiện hình phạt do có lý do chính đáng. Sự phân biệt này không chỉ giúp làm rõ các khái niệm mà còn hỗ trợ cho việc áp dụng pháp luật một cách hợp lý và công bằng hơn.

IV. Sự hình thành và phát triển của chế định miễn chấp hành hình phạt trong pháp luật Việt Nam

Chế định miễn chấp hành hình phạt đã có một quá trình hình thành và phát triển dài trong pháp luật Việt Nam. Từ giai đoạn đầu sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, chế định này đã được ghi nhận trong các Bộ luật hình sự, với những quy định ngày càng chi tiết và cụ thể hơn. Bộ luật Hình sự năm 1999 đã lần đầu tiên đưa ra các quy định rõ ràng về miễn chấp hành hình phạt, tuy nhiên còn nhiều hạn chế. Đến Bộ luật Hình sự năm 2015, chế định này đã được sửa đổi, bổ sung với nhiều điểm mới, thể hiện rõ hơn tính nhân đạo và linh hoạt trong việc áp dụng. Sự phát triển này không chỉ phản ánh sự thay đổi trong tư duy pháp lý mà còn đáp ứng nhu cầu thực tiễn trong việc xử lý các trường hợp phạm tội. Việc nghiên cứu quá trình hình thành và phát triển của chế định này là cần thiết để hiểu rõ hơn về bản chất và ý nghĩa của nó trong hệ thống pháp luật hình sự Việt Nam.

V. Quy định của pháp luật hiện hành về chế định miễn chấp hành hình phạt và thực tiễn áp dụng

Quy định của pháp luật hiện hành về chế định miễn chấp hành hình phạt được nêu rõ trong Điều 62 của Bộ luật Hình sự năm 2015. Các quy định này đã tạo ra khung pháp lý rõ ràng cho việc áp dụng chế định này trong thực tiễn. Theo đó, các trường hợp được miễn chấp hành hình phạt bao gồm những người đã thực hiện hành vi tích cực trong việc cải tạo, có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn hoặc không còn nguy hiểm cho xã hội. Tuy nhiên, thực tiễn áp dụng chế định này vẫn còn nhiều bất cập, như việc thiếu thống nhất trong cách hiểu và áp dụng giữa các cơ quan tư pháp. Điều này dẫn đến sự không đồng đều trong việc xét xử và quyết định miễn chấp hành hình phạt. Để nâng cao hiệu quả áp dụng chế định này, cần có những giải pháp cụ thể nhằm cải thiện quy trình xét xử và tăng cường sự hiểu biết về chế định miễn chấp hành hình phạt trong cộng đồng và các cơ quan tư pháp.

VI. Những yêu cầu đặt ra và một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng các quy định về miễn chấp hành hình phạt

Để nâng cao hiệu quả áp dụng các quy định về miễn chấp hành hình phạt, cần đặt ra một số yêu cầu cụ thể. Trước hết, cần tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng cho các cán bộ tư pháp về hiểu biết và áp dụng các quy định liên quan đến chế định này. Thứ hai, cần có các hướng dẫn cụ thể từ các cơ quan chức năng để thống nhất cách hiểu và áp dụng chế định miễn chấp hành hình phạt. Bên cạnh đó, việc tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan tư pháp trong quá trình xét xử cũng là điều cần thiết để đảm bảo tính công bằng và hợp lý trong quyết định miễn chấp hành hình phạt. Cuối cùng, cần có các nghiên cứu và đánh giá thực tiễn về việc áp dụng chế định này để từ đó đưa ra các kiến nghị cải tiến phù hợp với yêu cầu thực tiễn và xu hướng phát triển của pháp luật hình sự.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chế định miễn chấp hành hình phạt (MCHHP) là một trong những chính sách nhân đạo quan trọng trong pháp luật hình sự Việt Nam, thể hiện sự khoan hồng của Nhà nước đối với người phạm tội có hoàn cảnh đặc biệt hoặc có thành tích cải tạo tốt. Theo Bộ luật Hình sự năm 2015, MCHHP được quy định cụ thể tại Điều 62, với các trường hợp áp dụng đa dạng như người bị kết án được đặc xá, người lập công lớn, mắc bệnh hiểm nghèo hoặc không còn nguy hiểm cho xã hội. Nghiên cứu khảo sát thực tiễn áp dụng chế định này tại tỉnh Hậu Giang giai đoạn 2016-2020 cho thấy tổng số trường hợp được miễn chấp hành hình phạt còn hạn chế, với khoảng 107 trường hợp được áp dụng, trong đó có 5 trường hợp đặc xá năm 2017.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích các quy định pháp luật hiện hành về MCHHP, đánh giá thực tiễn áp dụng tại địa phương, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015 và các văn bản hướng dẫn liên quan, đồng thời khảo sát thực trạng áp dụng tại tỉnh Hậu Giang trong giai đoạn 2016-2020. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc góp phần hoàn thiện pháp luật hình sự, bảo đảm quyền con người, đồng thời nâng cao hiệu quả công tác thi hành án hình sự, góp phần giảm tải cho hệ thống thi hành án và hỗ trợ người phạm tội tái hòa nhập cộng đồng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình pháp lý về chính sách hình sự nhân đạo, bao gồm:

• Nguyên tắc nhân đạo trong luật hình sự: Nhấn mạnh việc áp dụng các biện pháp xử lý phù hợp, khoan hồng đối với người phạm tội có hoàn cảnh đặc biệt, nhằm bảo vệ quyền con người và thúc đẩy tái hòa nhập xã hội.
• Chính sách khoan hồng của Nhà nước: Mô hình thể hiện sự kết hợp giữa xử lý nghiêm minh và khoan dung, tạo điều kiện cho người phạm tội cải tạo, sửa chữa lỗi lầm.
• Khái niệm miễn chấp hành hình phạt: Là biện pháp không bắt buộc người bị kết án phải chấp hành toàn bộ hoặc một phần hình phạt đã tuyên, dựa trên các điều kiện cụ thể như lập công lớn, mắc bệnh hiểm nghèo, hoặc không còn nguy hiểm cho xã hội.
• Phân biệt miễn chấp hành hình phạt với miễn trách nhiệm hình sự và miễn hình phạt: MCHHP là chế định độc lập, áp dụng sau khi người phạm tội đã bị kết án, khác với miễn trách nhiệm hình sự (không truy cứu trách nhiệm) và miễn hình phạt (không áp dụng hình phạt).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp các phương pháp khoa học cụ thể:

• Phương pháp so sánh: So sánh các quy định pháp luật về MCHHP trong các giai đoạn khác nhau và với pháp luật một số nước để rút ra bài học kinh nghiệm.
• Phương pháp phân tích, diễn dịch, quy nạp, tổng hợp: Thu thập, phân tích các văn bản pháp luật, tài liệu khoa học, báo cáo thực tiễn để đánh giá hiệu quả áp dụng chế định.
• Phương pháp điều tra thực tiễn: Khảo sát, thu thập số liệu về các trường hợp MCHHP tại tỉnh Hậu Giang giai đoạn 2016-2020, với cỡ mẫu khoảng 107 trường hợp được miễn chấp hành hình phạt.
• Phương pháp dẫn chiếu pháp luật: Áp dụng các quy định của Bộ luật Hình sự 2015, Luật Thi hành án hình sự 2019, Luật Đặc xá 2018 và các văn bản hướng dẫn thi hành để phân tích, đánh giá.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ tháng 12/2016 đến tháng 6/2020, tập trung vào việc thu thập số liệu thực tiễn, phân tích quy định pháp luật và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Số lượng trường hợp MCHHP còn hạn chế: Tại tỉnh Hậu Giang, trong giai đoạn 2016-2020, tổng số trường hợp được miễn chấp hành hình phạt là khoảng 107, chiếm tỷ lệ rất nhỏ so với tổng số án thi hành. Năm 2017 có 5 trường hợp đặc xá, các năm sau không có trường hợp đặc xá mới.

2. Các trường hợp MCHHP chủ yếu dựa trên các điều kiện cụ thể: Người bị kết án được miễn chấp hành hình phạt khi thuộc một trong các trường hợp như đặc xá, lập công lớn, mắc bệnh hiểm nghèo hoặc không còn nguy hiểm cho xã hội. Ví dụ, trường hợp Nguyễn Văn Hai được miễn chấp hành hình phạt do hoàn cảnh gia đình đặc biệt khó khăn và lập công lớn trong quá trình chấp hành án.

3. Thủ tục và thẩm quyền xét duyệt MCHHP được quy định rõ ràng: Chủ tịch nước quyết định đặc xá, Quốc hội quyết định đại xá, Tòa án có thẩm quyền quyết định miễn chấp hành hình phạt trong các trường hợp còn lại. Quy trình xét duyệt được thực hiện nghiêm ngặt với sự tham gia của các cơ quan như Viện kiểm sát, cơ quan thi hành án hình sự và chính quyền địa phương.

4. Một số bất cập trong quy định và thực tiễn áp dụng: Có sự chưa thống nhất trong quy định về điều kiện áp dụng MCHHP, đặc biệt là về khái niệm "người không còn nguy hiểm cho xã hội" và cách hiểu về "lập công lớn". Ngoài ra, việc áp dụng MCHHP còn phụ thuộc nhiều vào nhận thức và đánh giá chủ quan của các cơ quan chức năng.

Thảo luận kết quả

Việc số lượng trường hợp MCHHP còn hạn chế phản ánh thực tế áp dụng pháp luật còn nhiều khó khăn, do các điều kiện để được miễn chấp hành hình phạt khá nghiêm ngặt và thủ tục phức tạp. So sánh với một số nghiên cứu trong ngành, việc áp dụng chế định này tại Việt Nam còn chậm và chưa đồng đều giữa các địa phương.

Nguyên nhân chủ yếu là do quy định pháp luật chưa thực sự rõ ràng, nhất là về các tiêu chí đánh giá người phạm tội "không còn nguy hiểm cho xã hội" và "lập công lớn". Điều này dẫn đến sự khác biệt trong cách hiểu và áp dụng của các cơ quan thi hành pháp luật, gây khó khăn cho người bị kết án trong việc tiếp cận quyền lợi này.

Việc quy định thẩm quyền xét duyệt MCHHP phân tán giữa nhiều cơ quan cũng tạo ra sự phức tạp trong thủ tục, làm giảm tính hiệu quả và kịp thời của việc miễn chấp hành hình phạt. Tuy nhiên, chế định này vẫn giữ vai trò quan trọng trong chính sách hình sự nhân đạo, góp phần giảm tải cho hệ thống thi hành án, đồng thời tạo điều kiện cho người phạm tội cải tạo, tái hòa nhập cộng đồng.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện số lượng trường hợp MCHHP theo năm và phân loại theo các điều kiện miễn chấp hành, giúp minh họa rõ hơn xu hướng và đặc điểm áp dụng chế định này.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy định pháp luật về MCHHP: Cần sửa đổi, bổ sung Bộ luật Hình sự và các văn bản hướng dẫn để làm rõ các tiêu chí "lập công lớn", "mắc bệnh hiểm nghèo" và đặc biệt là "không còn nguy hiểm cho xã hội". Việc này giúp thống nhất cách hiểu và áp dụng, giảm thiểu sự tùy tiện trong thực tiễn.

2. Đơn giản hóa thủ tục xét duyệt MCHHP: Rút ngắn thời gian và giảm bớt các bước hành chính không cần thiết, đồng thời tăng cường phối hợp giữa các cơ quan Tòa án, Viện kiểm sát, cơ quan thi hành án và chính quyền địa phương để đảm bảo việc xét duyệt nhanh chóng, kịp thời.

3. Tăng cường đào tạo, tập huấn cho cán bộ pháp luật: Nâng cao nhận thức, kỹ năng đánh giá và áp dụng các quy định về MCHHP cho cán bộ Tòa án, Viện kiểm sát, cơ quan thi hành án nhằm đảm bảo việc áp dụng chính xác, công bằng và nhân đạo.

4. Xây dựng hệ thống quản lý, theo dõi và báo cáo thống kê về MCHHP: Thiết lập cơ sở dữ liệu tập trung, cập nhật thường xuyên các trường hợp được miễn chấp hành hình phạt để phục vụ công tác quản lý, đánh giá và nghiên cứu chính sách.

5. Tuyên truyền, phổ biến pháp luật về MCHHP đến người dân và người bị kết án: Giúp họ hiểu rõ quyền lợi và điều kiện được miễn chấp hành hình phạt, từ đó chủ động thực hiện các nghĩa vụ và cải tạo tốt để được hưởng chính sách khoan hồng.

Các giải pháp trên nên được thực hiện trong vòng 2-3 năm tới, với sự phối hợp của Bộ Tư pháp, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao và các cơ quan liên quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ Tòa án và Viện kiểm sát: Nghiên cứu giúp nâng cao hiểu biết về chế định MCHHP, từ đó áp dụng chính xác, công bằng trong xét xử và đề xuất miễn chấp hành hình phạt.

2. Cán bộ cơ quan thi hành án hình sự: Hỗ trợ trong việc tổ chức thi hành án, lập hồ sơ đề nghị miễn chấp hành hình phạt và phối hợp với các cơ quan liên quan.

3. Luật sư và chuyên gia pháp lý: Cung cấp cơ sở pháp lý và thực tiễn để tư vấn, bảo vệ quyền lợi cho người bị kết án trong các vụ án hình sự.

4. Người bị kết án và gia đình: Giúp hiểu rõ quyền lợi, điều kiện và thủ tục để được miễn chấp hành hình phạt, từ đó có kế hoạch cải tạo, tái hòa nhập xã hội hiệu quả.

5. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành luật: Là tài liệu tham khảo quý giá để nghiên cứu sâu về chính sách hình sự nhân đạo và các chế định pháp luật liên quan.

Câu hỏi thường gặp

1. Miễn chấp hành hình phạt là gì?
   Miễn chấp hành hình phạt là chế định pháp luật cho phép người bị kết án không phải chấp hành toàn bộ hoặc một phần hình phạt đã tuyên, dựa trên các điều kiện như lập công lớn, mắc bệnh hiểm nghèo hoặc không còn nguy hiểm cho xã hội.

2. Ai có thẩm quyền quyết định miễn chấp hành hình phạt?
   Chủ tịch nước quyết định đặc xá, Quốc hội quyết định đại xá, còn Tòa án nhân dân có thẩm quyền quyết định miễn chấp hành hình phạt trong các trường hợp khác theo quy định của pháp luật.

3. Điều kiện để được miễn chấp hành hình phạt là gì?
   Người bị kết án phải đáp ứng ít nhất một trong các điều kiện: được đặc xá, lập công lớn, mắc bệnh hiểm nghèo, không còn nguy hiểm cho xã hội hoặc hoàn cảnh gia đình đặc biệt khó khăn.

4. Thủ tục đề nghị miễn chấp hành hình phạt như thế nào?
   Cơ quan thi hành án lập hồ sơ đề nghị miễn chấp hành hình phạt gửi Tòa án có thẩm quyền xem xét, phối hợp với Viện kiểm sát và các cơ quan liên quan để ra quyết định.

5. Miễn chấp hành hình phạt có ảnh hưởng đến án tích không?
   Người được miễn chấp hành hình phạt vẫn bị kết án và có án tích, khác với miễn trách nhiệm hình sự hoặc miễn hình phạt, do đó vẫn chịu các hạn chế pháp lý liên quan đến án tích.

Kết luận

• Chế định miễn chấp hành hình phạt là biểu hiện rõ nét của chính sách hình sự nhân đạo trong pháp luật Việt Nam, góp phần bảo vệ quyền con người và hỗ trợ tái hòa nhập xã hội.
• Bộ luật Hình sự năm 2015 đã có những quy định cụ thể, tiến bộ về MCHHP, tuy nhiên vẫn còn tồn tại một số bất cập về điều kiện và thủ tục áp dụng.
• Thực tiễn áp dụng tại tỉnh Hậu Giang cho thấy số lượng trường hợp được miễn chấp hành hình phạt còn hạn chế, phản ánh khó khăn trong việc tiếp cận và thực thi chế định này.
• Cần hoàn thiện pháp luật, đơn giản hóa thủ tục, tăng cường đào tạo cán bộ và xây dựng hệ thống quản lý để nâng cao hiệu quả áp dụng MCHHP.
• Đề nghị các cơ quan chức năng phối hợp triển khai các giải pháp trong vòng 2-3 năm tới nhằm phát huy tối đa giá trị nhân đạo và hiệu quả của chế định miễn chấp hành hình phạt.

Các nhà làm luật, cán bộ tư pháp và các bên liên quan cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện và thực thi nghiêm túc chế định miễn chấp hành hình phạt để góp phần xây dựng hệ thống pháp luật hình sự công bằng, nhân văn và hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 MOT SỐ VAN ĐỀ LÍ LUẬN VE CHE ĐỊNH MIỄN CHAP HANH HÌNH PHAT TRONG PHÁP LUAT HÌNH SỰ VIET NAM 11. Khái niệm vỀ miễn chấp hành kink phạt THình phat fa mốt pham tra pháp Lý- xã hội rất phức tp, mang tính chất khách quan, gin lin với nự xuất hiện của Nhà nước và pháp luật. Đây là ch đính d được ghỉ nhận tất som rong pháp luật nh nrc các quốc gia trên thể giới. Theo tếng Latin, hình phạt có tên goi là "posne', tổng Pháp là “peine", tổng Anh là * punishment ồng Đúc là “strafeTM Trong pháp luật ình ax(PLHS) của VietNam thời ki từ sau Cách mang tháng tâm din trước khi php didn hóa lẫn thử hai (1945 - 1998), khái niệm hình phạt chúa ao giờ đoợc ghi nhận về mặt lip pháp.

Chỉ din khi pháp din hóa ln thử ha với việc thông qua BLHS năm 1999 thi đnh nghĩa pháp về ình phat fn đầu ân được nhà làm luật chính thúc ghi nhận rong PLHS Việt Nam với nội dung “Hinh phat là biện pháp cường chỗ ngâm lắc nhất cia Nhà nước nhằm habe bố hoặc ham chi quyền lợi ích cũa người pham tối. Hình phát được any nh trong BLHS va do Téa án quyết nh" Điều 36 BLES) Theo Điệu 30 BLHS năm 2015: “Hinh phat la biên phúp cưỡng chế nghền hắc nhất của Nhà nước được quy Ảnh trong BLHS do Tòa ân quyễt ảnh áp chang 5: vớ người hoặc pháp nhân thương mat phạm tối nhằm tước bố hoặc han chế anyén lot ich eta người pháp nhân thương max để Theo dé, hình phat à biện pháp cưỡng chỗ nghiêm khắc nhất cia Nhà nước Trong hệ thống pháp luật cia Nhà mae tạ, có nhiễu biên pháp cưng ché như x phat ảnh chính buộc bei thường tật hạ về ti sản, xử lý kỳ luật. Tuy nhiễn, 20 với oe tiện pháp cưỡng chế khác ti inh phat a in ghép cuống chế nghiêm khắc nhất v ảnh phạt hạn chế hoặc tớ bồ quyén do thân hổ, ảnh vào lợi ch ánh tế, hành phat được gi vào la lich tơ pháp (ý li), đặc biệt hơn] hình phat con có thé loại bố quyền quan trong nhất côn con người quyên đoợc sing cn người pham tô VÌ bản chit, nh phat là biện pháp cuống chế do cơ quan c thim quyển quyết đính là Tòa án. Ngoài quy đính rong BLHS thi không có bất một đạo luật nào được quy định về 1 tốiphạn và inh phat Hình pet không chỉ nhầm tring i ma còn giáo đục ng pam tôi tðthành người od ich chor hộ, cóý thức tuân (hồ ph luật vàcác quy tắc của cuốc sống xã hôi chủngiữa, ngân ngừa họ pham tổ mới Đây là mục đích chính và l bản cht in phat tongluithinh srnuce ta Muc ãchnáy không chi được thé hiện ngay rong nội dụng céc los’ bình pat mang con được thể Hiện ngay trong chế din khác cia BLHS, đặc ttle các chế nh về quyết inh hin phat, và miễn, gm thời han chấp hind hind pat (CHHP), vi đặc xã véx6a ántíh và các quy nh vit hành án THẢ) phat tà XVÍ lý luận, hành phat là hậu quả phép lý cũa tối phem, luôn gắn liễn với tôi phe.

Do đó, với hành vi nguy hiểm cho xã hội bị coi là tôi pham thi việc áp đụng biện pháp cuống chế nghiêm khắc nhất của Nhà nước là đều không tránh khối Những rong thục t, có nhiing trường hop người phạm tôi được miễn truy cứu trách nhiện hình su (TNHS), min hình phat hoặc miễn chấp hành hình phat (MCHHP) Các trường hop này được đặt ra khi việc truy cứu TNH hay áp dạng hình phát là không cần thiết, không đạt được mục đích của hình phạt hoặc tri với nguyên tắc nhân đạo của luật hình sự Việt Nam, MCHHP là một rong những chế định thể hiện rõ chính sách hình sự nhân đạo cao nhất côn Nhà nước ta về xử lý mốt người cổ hành vi vi pham mà BLHS quy dish, Tà tôi pha Theo từ điễn Ting Vie? “Midn có ngiĩa là bố, trừ bổ”, “Chấp hành: làm ing theo đâu lỗ chức quyết Anh để va": “Hình phat: hin tae tr tãi hương ng với ôi trang của phạm nhân”, "MCHEP: không buộc người bị kết cn phải CHP đã uyên hoặc tấp tue chấp hành phần lành phat côn lại”. Như vây, đễ tiểu v thuật "ngữ nh sau - "Mign chấp hành hình phát” 1à bã làm theo điều luật quy Ảnh đổi với phần Hình thúc tội tuong ứng vớ tối trang côn phạm nhân, Nói cách khác - 'MCHHP"- là không bude người bi kit án phii CHHP đã tuyên hoặc là không bude người bị kết án hãi tiép tc chip hành phân hình phat con Ini. Điễu này có ngiĩa Tà MCHHP bao gồm: Miễn chip hành toàn bổ hình phat và min chip hành phân hình phat còn la ip rata covet mht Gin fc vie JV. WEL BS tuy cập 1572020, 8 “Min chấp hành toàn bộ hành phat cô nga là người bì chấp hành án chưa CHRP hoặc đang được hoin THA thi đuợc miễn chấp hành toàn bộ hình phat, bao gồm hình phạt chính và hình phạt bỗ sung Vidal: Ngày 01/6/2020, Nguyễn V én A (20 tad) đang rong thời gian chờ dt chp hành án đối với bản án đã có hiệu lục pháp lit ofa TAND huyện X, nh Y (06 thing tủ gian về Tôi trộm cấp ti six).

Ngày 05/6/2020, A có hành vi phát hiện, chỉ iim và giúp đố Công en bit giữ và tiệt phá băng rôm cắp chuyên nghiệp ở dia phương (được Công en xác nhận). Trong quá tình them ga vay bit quả tạng A còn ‘i gây thương ích phii nim viên cấp cứu, ga dina: rất khó khẩn (được chính quyền dia phương xác nhận). Do đó, ngày 05/6/2020, VKSND tinh Y đã có văn bin đồ nghị TAND tinh Y xét ra quyết ảnh MCHEP tù đối với A (hỗ sơ có đầy đã thả tục theo ny din). Ngày 10/6/2020, TAND tỉnh đã mỡ phiên họp xát MCHHP ta Cần oir vào điểm a, c Khoản2 Điều 62 BLHS năm 2015, Điệu 39 Luật Thi hành áninh sự (THAHS) năm 20194, đã ra Quyết định MCHHP 06 tháng tù cho A.

“Min chấp hành phần hinh phat còn lạ là không bude người bi kết én phất tip tục chấp hành phân hình phạt còn lại. Qua đây có thể nhận thấy, “Mãn chấp hành phẩn hùnh phat tị cồn la" có cùng một ngiấa với “Tha từ tước thời han, túc là chim dt việc giam giỡ nguù bi kết in trước khi họ kết thúc thời han CHHP tis theo cqayit ảnh của bản án để tayén. Vi đu2:Nghy01/5/2020, Trân V ăn C5 tuổ) đang rong thời gian tạm Ảnh chỉ chip hành án phạt tù heo Quyết dink THA phạt ta cũa TAND tmyén X, tinh ¥ (uyên, phat DI năn tò gam về Tôi đính bac, B đã chấp hành được 04 thing để chốn bệnh. Ngày 05/5/2020, B đ có hành vì liễu mình oi gúp người khác dang ð rong tinhtrang "nguy hiểm din tính mang (được Cơ quan có thẫn quyển xác nis) Đẳng thời theo kết quả giản đính y khoa thi B dang mắc bệnh iễm nghéo (Ung th giai đoạn cud), hoàn.

cảnh gịa ảnh hit súc khó khẩn vi chịu nhiễu chỉ phí chit bị bệnh cho B (được chính, quyễn đa phương xác nhân) Đảng thôi xétthêy B không còn ngy hiểm cho xã hội nên, ngày 10/5/2020, VESND tinh ¥ đã cỏ vin bản để nghị TAND tỉnh ¥ xứ: quyết din MHHP tủ côn li đối với B (h sơ có đấy đồ thủ tục theo quy dink). Ngày 15/5/2020, * Cõhiện bự tibiniid ningiy 017102020 9 “TAND tinh Y đã mỡ phiên hop xát MCHHP tà Cần cử vào Khoản4 Điều 62 BLHS nim 2015, Điều 39 Luật THAHS nim 2019, Hội đẳng xét MCHHP tù dire Quyit din, miễn chip hành phin nh phat 08 théng tù con lại choB Hiển nợ, khái niêm MCHHP chưa được quy ảnh rong BLHS. Nghiên cứu các quy nh hiện hành cia PLHS và MCHEP, dựa vào những bu chí nhất inh thi có thể phân ích khổ niệm trén như sae ‘Vé đổi tương áp dung Người để bi kết án bằng một bản án đã có hiệu lục phip luật và chưa CHHP hoặc chấp hành một phin hình phạt đã tuyên néu dep ứng những đều liên nhất dink Vé bản chất pháp lý. Người pham tôi đã thôa min các yêu tổ cu thành tôi pham, đã bị tray của TNHS, phấ chín hành phạt những không phải chấp hành (THA) toàn bô hoặc một phin bin án hoặc quyét định đã có hiệu lục cũa Tòa án.

THận quả pháp ýc Người được MCCHP có ántích và được xóa dn ích theo quy đảnh Đây là đễm khác tiệt lớn nhất giữa chế đạn miễn TNHS và miễn hình phat và chế ảnh MCHEP. Vin đồ dntich thing dit a đối với những người được miẫn try cứu TTNHS hoặc được niễn hình phạt Trên cơ sỡ những hân ich tên, te giã xin đơn ra hái niên MCHHP như sau: MCHEP là không bude người bị kết án phat chấp hành: teờn bộ hoặc phần còn la (chưa chấp hành) cũa hình phat ma Tòa án đã ngôn Thực hiện quy định này nhẫn tất kiệm (hen chỗ việc Nhà nước phải áp dung chế ti của Luật hình my nhung vin dim bảo duve yêu cầu giáo đục người phạn tôi trả thánh công din cổ ich cho xã hội. Ap dạng đóng chế định này cổ ¥ nghĩa quan trọng bảo dim quyén lợi ích hợp pháp côn công dân, đập ting mu tu của cuộc đâu tranh phòng chống tội phạm, 12. Đặc điểm và ý nghĩa của miễn chấp hành hình phạt MCHHP là chế định nhân đạo tương tơ một sổ chế định nhân đạo khác trong PLHS Việt Nam (thư chế định min TNHS, miễn hình phát.) Do vậy, MCHHP có những đặc dim cơ bản sax Thứ nhắt MCHHP là một trong những chế dinh thể hiện rõ nhất nguyên tắc nhân đạo của chính sách hình sự nói chung cũng như Luật THANS nói ring Bài hình phat a tiện pháp cưỡng chế nghiêm khắc nhất của Nhà ước đối với người pham tôi Việc áp đang hình phat sẽ “xâm phạm "trục iếp vio quyén lợi ofa con người bi 10 Hình phạt là đồng nghĩa với việc nhõng quyển lợi cơ bản của người đó of bị hạn chế hoặc tốc ba.

Vi vậy chỗ nh MCHHP đã thể hiện nyihoan hồng, độ lượng của Nhà "ước đối với nguời thục hiện hành vĩ phạm tội đó "Nhà nước ta đã hẳng ảnh phương chân trong ving dx tôi phạm với người phim tố là “nghiêm bị ết hop với khoan hing’ “nghiêm bỉ người chủ mưu, cần đầu chi tn ngoan cổ, chẳng đổ, lưu mang tế pham ngự hiểm." nhưng phã "khonhông ‘véi người tự thủ, thành khẩn khai báo, tổ giác người đồng phạm, lập công chuộc tội, ăn. nn hdi of, hynguyện sửa chốn hoặc bởi thuờng tiệt hai gây ra”.