Câu Hỏi Tiếng Việt Dưới Góc Nhìn Lý Thuyết Thông Tin

Chuyên khảo phân tích Câu hỏi tiếng việt dưới góc nhìn lý thuyết thông tin, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Tác giả: Nguyễn Thị Mai
• Người hướng dẫn: PGS. Trịnh Sâm
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Lý Luận Ngôn Ngữ
• Đề tài: Câu Hỏi Tiếng Việt Dưới Góc Nhìn Lý Thuyết Thông Tin
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Câu Hỏi Tiếng Việt Theo Lý Thuyết Thông Tin

Ngôn ngữ, hệ thống ký hiệu đa tầng, phục vụ giao tiếp, có quan hệ nội tại (cấu trúc) và ngoại tại (văn hóa). Nghiên cứu ngôn ngữ cần xem xét cả nội dung, nghĩa hiển ngôn và hàm ngôn, trong hoàn cảnh giao tiếp. Ngữ pháp chức năng đặt ngôn ngữ vào môi trường hoạt động, nghiên cứu cả nghĩa biểu hiện. Luận án này làm rõ đặc điểm câu hỏi tiếng Việt dưới góc độ lý thuyết thông tin, đồng thời mở rộng kiến thức về ngôn ngữ học. Câu tục ngữ 'Muốn biết phải hỏi, muốn giỏi phải học' khẳng định vai trò của hành vi hỏi. Hỏi là cách nhanh nhất để tiếp nhận thông tin, mở rộng hiểu biết và thiết lập quan hệ. Trước đây, câu hỏi ít được quan tâm, nhưng hiện nay được nghiên cứu sâu rộng. Câu hỏi không chỉ dùng để hỏi, mà còn thực hiện các hành vi khác như cảm thán, cầu khiến, đóng vai trò quan trọng trong tương tác. Các nghiên cứu đã hình thành cái nhìn phong phú về câu hỏi tiếng Việt.

1.1. Vai trò của Ngữ Dụng Học trong Phân Tích Câu Hỏi

Ngữ dụng học, một nhánh của ngôn ngữ học, đóng vai trò quan trọng trong việc phân tích câu hỏi. Nó xem xét ý nghĩa của câu hỏi trong ngữ cảnh cụ thể, bao gồm cả ý định của người nói và tác động đến người nghe. Pragmatics (ngữ dụng học) giúp hiểu được những thông tin ẩn chứa sau câu chữ, những hàm ý và mục đích thực sự của việc đặt câu hỏi. Điều này vượt ra ngoài phân tích cú pháp và ngữ nghĩa đơn thuần.

1.2. Mối Quan Hệ Giữa Câu Hỏi và Phát Ngôn trong Hội Thoại

Trong hội thoại, câu hỏi không chỉ là một yêu cầu thông tin. Nó là một hành động, một bước đi trong quá trình tương tác giữa hai hoặc nhiều người. Phát ngôn hỏi có thể mang nhiều mục đích khác nhau, từ đơn thuần tìm kiếm thông tin đến thể hiện sự nghi ngờ, thách thức, hoặc thậm chí là tấn công. Hiểu được mối quan hệ này là chìa khóa để giải mã ý nghĩa thực sự của câu hỏi.

II. Thách Thức Xác Định Cấu Trúc Thông Tin Câu Hỏi Tiếng Việt

Các nhà Việt ngữ học phân tích câu hỏi tiếng Việt dựa trên các bình diện liên quan đến tổ chức, biểu hiện nội dung và giá trị sử dụng. Luận án này khảo sát đặc điểm câu hỏi dựa trên lý thuyết cấu trúc thông tin (CTTT), kết hợp kế thừa và đổi mới. Trước đây, các nghiên cứu tập trung vào việc câu hỏi dùng để thu nhận thông tin và các dấu hiệu hình thức như chỉ định từ, đại từ nghi vấn, phó từ nghi vấn. Một số nghiên cứu chú ý đến giá trị tại lời gián tiếp của câu hỏi, nhưng xem đây là trường hợp ngoại lệ. Các nhà ngôn ngữ học cũng tiếp cận từ phương diện công năng yêu cầu cung cấp thông tin và phạm vi ảnh hưởng giữa người nói và người nghe. Việc phân loại câu hỏi dựa trên các yếu tố hình thức như tiểu từ tình thái, đại từ nghi vấn, từ nối 'hay', cụm từ 'phải chăng', 'phải không', và ngữ điệu cũng được chú ý.

2.1. Những Hạn Chế Của Phương Pháp Tiếp Cận Truyền Thống

Cách tiếp cận truyền thống trong nghiên cứu câu hỏi tiếng Việt thường tập trung vào hình thức và chức năng bề mặt. Điều này có thể bỏ qua những sắc thái tinh tế về ý nghĩa và mục đích giao tiếp. Việc chỉ dựa vào dấu hiệu hình thức như tiểu từ nghi vấn hoặc đại từ nghi vấn có thể dẫn đến việc hiểu sai ý định thực sự của người nói. Cần có một phương pháp phân tích sâu sắc hơn, xem xét cả ngữ cảnh và văn hóa.

2.2. Sự Cần Thiết Của Lý Thuyết Thông Tin Trong Nghiên Cứu Câu Hỏi

Lý thuyết thông tin cung cấp một khung phân tích mạnh mẽ để hiểu cách thông tin được mã hóa, truyền tải và giải mã trong giao tiếp. Áp dụng lý thuyết này vào nghiên cứu câu hỏi tiếng Việt giúp làm sáng tỏ cấu trúc thông tin tiềm ẩn, vai trò của các yếu tố ngôn ngữ trong việc đánh dấu tiêu điểm, và tác động của câu hỏi đến quá trình giao tiếp. Nó giúp chúng ta hiểu rõ hơn về hiệu quả truyền đạt thông tin của câu hỏi.

2.3. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Độ Bất Định Trong Câu Hỏi

Độ bất định trong câu hỏi tiếng Việt chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, bao gồm ngữ cảnh, kiến thức nền của người nghe và người nói, và cách sử dụng các yếu tố ngôn ngữ như tiểu từ tình thái và ngữ điệu. Entropy ngôn ngữ tăng lên khi câu hỏi mang nhiều thông tin mới hoặc khi ngữ cảnh không rõ ràng. Việc giảm redundancy ngôn ngữ cũng có thể làm tăng độ bất định của câu hỏi.

III. Phương Pháp Phân Tích Cấu Trúc Thông Tin Câu Hỏi Tiếng Việt

Luận án này khảo sát đặc điểm của câu hỏi trên cơ sở những luận điểm cơ bản của lý thuyết CTTT. Trong câu hỏi, thông tin được chia thành thông tin đã biết và thông tin cần biết. Câu hỏi đóng vai trò quan trọng trong giao tiếp và tương tác. Các thành phần thông tin được thể hiện, bao gồm cả câu hỏi chính danh và phi chính danh. Các phương tiện ngôn ngữ, như ngữ âm, từ vựng, ngữ pháp, đảm nhận vai trò đánh dấu tiêu điểm trong câu hỏi. Câu hỏi thể hiện thông tin trong giao tiếp và đảm nhiệm các chức năng trong tương tác.

3.1. Phân Biệt Giữa Thông Tin Tiền Giả Định và Thông Tin Mới

Một trong những yếu tố then chốt của lý thuyết thông tin là sự phân biệt giữa thông tin đã biết (thông tin tiền giả định) và thông tin cần biết (thông tin mới). Trong câu hỏi, thông tin tiền giả định là những gì người nói cho rằng người nghe đã biết hoặc chấp nhận. Thông tin mới là những gì người nói muốn tìm hiểu. Việc phân biệt này giúp xác định tiêu điểm nghi vấn của câu hỏi.

3.2. Vai Trò của Tiêu Điểm Trong Việc Xác Định Ý Nghĩa Câu Hỏi

Tiêu điểm là thành phần quan trọng nhất trong cấu trúc thông tin của câu hỏi. Nó đánh dấu phần thông tin mà người nói muốn làm rõ hoặc xác nhận. Vị trí và cách đánh dấu tiêu điểm ảnh hưởng lớn đến ý nghĩa và mục đích của câu hỏi. Việc phân tích tiêu điểm giúp giải mã ý định thực sự của người nói.

3.3. Mô Hình Phân Tích Cấu Trúc Thông Tin Của Lambrecht

Lambrecht chia toàn bộ thông tin trong câu thành hai phần chính: Tiền Giả Định Ngữ Dụng (TGĐ ND) và Xác Nhận Ngữ Dụng (XN ND), tương ứng với thông tin cũ và thông tin mới. Dựa trên tiêu chí quy mô vùng tiêu điểm, ông đề xuất ba mô hình CTTT tương ứng với hai phạm vi rộng và hẹp. Mỗi kiểu CTTT có cơ cấu TT TGĐ ND và TT XN ND riêng, trong đó TT XN ND có thể được giới hạn trong phạm vi một tham tố hoặc trải dài trên phạm vi cả sự tình. Đây là một mô hình hữu ích để phân tích CTTT của câu hỏi tiếng Việt.

IV. Ứng Dụng Cấu Trúc Tương Thích Trong Câu Hỏi Hội Thoại Tiếng Việt

Để phục vụ cho việc xử lý thông tin của các nhân vật giao tiếp và đảm bảo tính phù hợp với ngữ cảnh giao tiếp, luận án sẽ trình bày thêm đặc điểm cấu trúc tương thích, xem đây như một yêu cầu quan trọng trong việc sử dụng ngôn ngữ trong tương tác hội thoại. Nhiệm vụ nghiên cứu bao gồm tìm kiếm và lý giải một cấu trúc câu hỏi phù hợp với mọi hoàn cảnh giao tiếp, tạm gọi là cấu trúc câu hỏi tương thích, miêu tả hai thành phần thông tin cơ bản và các kiểu thông tin của câu hỏi tiếng Việt trên cơ sở chấp nhận quan điểm ngôn ngữ học.

4.1. Định Nghĩa và Tầm Quan Trọng Của Cấu Trúc Tương Thích

Cấu trúc tương thích là sự hài hòa giữa hình thức, nội dung và mục đích của câu hỏi trong một ngữ cảnh cụ thể. Một câu hỏi tương thích phải phù hợp với kiến thức nền của người nghe, mục tiêu giao tiếp, và các quy tắc văn hóa. Việc sử dụng cấu trúc không tương thích có thể dẫn đến hiểu lầm, mất lịch sự, hoặc thậm chí là phá vỡ hội thoại.

4.2. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Cấu Trúc Tương Thích Của Câu Hỏi

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến cấu trúc tương thích của câu hỏi, bao gồm: mức độ thân mật giữa người nói và người nghe, vai trò xã hội của họ, chủ đề hội thoại, và ngữ cảnh giao tiếp. Việc sử dụng ngôn ngữ phải phù hợp với các yếu tố này để đảm bảo câu hỏi được hiểu đúng và đạt được mục đích mong muốn.

4.3. Ví Dụ Minh Họa Về Cấu Trúc Tương Thích Trong Hội Thoại

Ví dụ, khi hỏi một người lạ về đường đi, cần sử dụng cấu trúc câu hỏi lịch sự và rõ ràng, tránh sử dụng ngôn ngữ suồng sã hoặc thông tin quá chuyên môn. Ngược lại, khi hỏi một người bạn thân về một vấn đề cá nhân, có thể sử dụng cấu trúc thoải mái và trực tiếp hơn. Việc lựa chọn cấu trúc phù hợp là chìa khóa để giao tiếp thành công.

V. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Tương Lai Về Câu Hỏi Tiếng Việt

Luận án này góp phần giải quyết những vấn đề chung của ngôn ngữ: Chúng ta làm gì khi chúng ta nói? Chúng ta thật sự nói gì khi chúng ta nói? Đề tài rất thiết thực và có ý nghĩa về mặt lý thuyết và thực tiễn. Đối tượng nghiên cứu là câu có hình thức hỏi trong bất kỳ ngữ cảnh nào của hội thoại, phạm vi nghiên cứu là ba bình diện của câu hỏi, đặc biệt bình diện dụng học. Luận án rút ra những điểm giống và khác nhau giữa cách sử dụng chính danh và phi chính danh, làm cơ sở cho việc khảo sát vai trò câu hỏi trong giao tiếp.

5.1. Tổng Kết Những Đóng Góp Của Luận Án

Luận án đã vận dụng lý thuyết cấu trúc thông tin để phân tích câu hỏi tiếng Việt, làm sáng tỏ cấu trúc thông tin tiềm ẩn, vai trò của các yếu tố ngôn ngữ trong việc đánh dấu tiêu điểm, và tác động của câu hỏi đến quá trình giao tiếp. Luận án cũng đề xuất một số hướng nghiên cứu mới về câu hỏi tiếng Việt.

5.2. Đề Xuất Các Hướng Nghiên Cứu Mở Rộng và Phát Triển

Các hướng nghiên cứu mở rộng bao gồm: Nghiên cứu cấu trúc thông tin của câu hỏi tiếng Việt trong các loại hình văn bản khác nhau (ví dụ: văn học, báo chí, pháp luật), nghiên cứu sự biến đổi của cấu trúc thông tin câu hỏi theo thời gian, và nghiên cứu so sánh cấu trúc thông tin câu hỏi giữa tiếng Việt và các ngôn ngữ khác. Nghiên cứu về xử lý ngôn ngữ tự nhiên (NLP) và ứng dụng trong việc tự động phân tích và tạo sinh câu hỏi.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN Ngữ pháp truyền thống tiếp cận câu hỏi từ phương diện mục đích phát ngôn và tuy chưa hình dung một cách sáng rõ nhưng thực chất ít nhiều đã đụng chạm đến bình diện dụng học. Các nhà nghiên cứu đã định nghĩa, phân loại, xác định hình thức câu theo cái mục đích đó. Kết quả của việc làm này là câu hỏi được nhận diện như một phương tiện thực hiện công năng đặc trưng hỏi và yêu cầu được trả lời. Đến khi quan sát câu hỏi trong hoàn cảnh giao tiếp cụ thể, nhận thấy nó không chỉ có cái công năng đặc trưng đó mà còn rất nhiều công năng khác, nhiều tác giả đã lúng túng và thêm vào một phần như ghi chú: câu hỏi nhưng không thực hiện mục đích hỏi (câu hỏi giả).

Ngữ pháp chức năng và ngữ pháp chức năng hệ thống luôn cố gắng đẩy mạnh việc nghiên cứu câu hỏi theo hướng ngữ nghĩa, ngữ dụng với các yếu tố như lực ngôn trung, tiền giả định, hàm ý, HT, lập luận, tính liên nhân, phép lịch sự, chiến lược giao tiếp, …. Theo quan điểm của trường phái này, câu trả lời được xem là một trong những nhân tố quan trọng xác định nghĩa của câu hỏi: tất cả các câu trả lời có thể có được cho một câu hỏi chính là nghĩa của câu hỏi đó. Ngôn ngữ học tri nhận tiếp cận câu hỏi ở bình diện ngữ nghĩa. Câu hỏi được xem là một phương tiện thực hiện việc thu nhận tri thức, là cơ sở hình thành nên kinh nghiệm và sau đó là các cách ý niệm hóa.

Để thực hiện HV hỏi, người bản ngữ tạo ra một số khuôn mẫu lời nói nhất định. Có thể xem câu hỏi như một phạm trù tri nhận gồm có nhiều tiểu loại phạm trù khác nhau. Mỗi phạm trù có một điển dạng và các hiện tượng mờ mà các hiện tượng mờ này rất dễ trở thành thành viên cho các phạm trù khác. Trong chương này, chúng tôi sẽ trình bày những lý luận như mối quan hệ giữa ngôn ngữ và lời nói, lý thuyết CTTT và mối quan hệ giữa CTTT với câu hỏi, cấu trúc câu hỏi tương thích, … làm cơ sở cho việc triển khai nội dung khảo sát là đặc điểm câu hỏi tiếng Việt ở hai đích ngữ dụng thu nhận và truyền đạt TT dưới góc nhìn của lý thuyết TT.

Trong luận án, chúng tôi một mặt vẫn đặt đối tượng khảo sát của mình trong mối quan hệ với những thành tựu chung của ngôn ngữ học hiện đại nhưng mặt khác giải pháp cho đề tài luận án là theo định hướng của ngữ pháp chức năng. MỐI QUAN HỆ GIỮA NGÔN NGỮ VÀ LỜI NÓI, GIỮA CÂU VÀ PHÁT NGÔN Chúng tôi lấy việc giải quyết mối quan hệ giữa ngôn ngữ và lời nói, giữa câu và phát ngôn làm cơ sở lý thuyết chung là vì đối tượng nghiên cứu của đề tài vừa là câu (thuộc hệ thống, ngôn ngữ) vừa là phát ngôn (thuộc thành phẩm, lời nói). Hai yếu tố này, trong một thời gian dài (ở thời kỳ tiền ngữ pháp chức năng), được phân chia thứ bậc và ranh giới xác định trong ngôn ngữ học: ngôn ngữ là đối tượng chính, đối tượng duy nhất, đích thực; lời nói là bộ phận ngoại vi. Phải đến khi ngữ pháp chức năng ra đời, cùng với nó là sự xuất hiện của khuynh hướng ngữ dụng học, thì mối quan hệ mang tính logic hệ thống- sản phẩm này mới được giải quyết thỏa đáng, như Cao Xuân Hạo từng nói “Lời nói là sự hiện thực hóa ngôn ngữ, là ngôn từ trong hoạt động thực sự của nó.

Trong toàn bộ những sách vở và những phát ngôn về ngôn ngữ không thể có lấy một nhận định nào, một ý kiến nào có liên quan đến ngôn ngữ mà không được rút ra từ một câu nói cụ thể” [61, tr. Cho đến nay thì phần lớn các nghiên cứu về ngôn ngữ đều hướng vào lời nói, dùng thành tựu của lời nói để soi sáng đặc điểm ngôn ngữ.Lyons (2006), việc phân biệt giữa ngôn ngữ và lời nói, mà sau đó là những ảnh hưởng sâu sắc đến ngành ngôn ngữ học, có lẽ bắt đầu từ tính nước đôi về quy loại (categorially ambivalent) xét theo đặc trưng ngữ nghĩa quan yếu về số tính (countability) của từ “language” trong tiếng Anh “Biểu thức chứa nó có thể dùng để chỉ không phải là tập hợp các ngôn ngữ mà mỗi thành viên là (hoặc có thể miêu tả như là) một hệ thống của các từ và các quy tắc ngữ pháp, mà là để chỉ những sản phẩm (cái được sử dụng) ở dạng nói hay dạng viết của một tập hợp các hệ thống cụ thể” [87, tr. Để làm giảm sự mơ hồ và lẫn lộn về tính lưỡng nghĩa hệ thống – sản phẩm này, một số nhà ngôn ngữ học đã đặt ra các thuật ngữ để thay thế, F.Saussure (1916) với ngôn ngữ và lời nói, N.Chomsky (1965) với ngữ năng và ngữ thi, J.Lyons (1977) với hệ thống và sản phẩm,. Dĩ nhiên, các thuật ngữ này không có sự trùng khớp hoàn toàn về nội hàm và ngoại diên.Saussure nhấn mạnh tính xã hội của ngôn ngữ để không xem lời nói là đối tượng nghiên cứu (vì lời nói mang đậm tính cá nhân).

Quan điểm của Saussure về sau chịu nhiều chỉ trích của các nhà ngôn ngữ học, như J. Với lý thuyết hành động ngôn từ, J.Austin chỉ rõ hoạt động ngôn từ thông qua những lời nói cụ thể chính là một hoạt động xã hội.Austin được đánh giá là “một lý thuyết về dụng học mang tính xã hội. Lý thuyết này cho rằng nói là một họat động trong khuôn khổ những thiết chế và những quy ước xã hội đã được giả định và chấp nhận bởi các thành viên hay những người tham gia tương tác” [87, tr. Như vậy, ngôn ngữ trong quá trình thực hiện chức năng quan trọng nhất mà cũng là lý do tồn tại của nó – giao tiếp – không chỉ chịu sự quy định của hệ thống cấu trúc nội tại mà còn chịu sự chi phối của các yếu tố thuộc môi trường tồn tại như đặc điểm nền văn hóa, chuẩn tắc xã hội, đặc tính tư duy dân tộc, các quy tắc giao tiếp, chiến lược giao tiếp,.

Trở lại mối quan hệ giữa ngôn ngữ và lời nói, chúng tôi muốn nhấn mạnh quan điểm của J.Lyons (2006): ngôn ngữ thuộc hệ thống, mang tính tiềm tàng; lời nói mang tính sản phẩm, hiện thực như ông từng nói “Sự phân biệt mang tính bản chất ở đây là sự phân biệt giữa một hệ thống (gồm một bộ các quy tắc ngữ pháp và một vốn từ vựng) với cái sản phẩm (cái được sử dụng) của chính cái hệ thống đó” [87, tr. Theo đó là sự phân biệt giữa câu và phát ngôn “Phát ngôn là dạng thức phụ thuộc vào văn cảnh của câu cụ thể” [87, tr. Điều đó cũng có nghĩa là khi nói đến câu là nói đến tính đúng ngữ pháp và tính độc lập của nghĩa ở mức độ cao đối với văn cảnh; còn nói đến phát ngôn là nói đến tính khả chấp (caculability), không trọn vẹn về mặt ngữ pháp và tính phụ thuộc của nghĩa vào văn cảnh, nghĩa của phát ngôn được xác định bởi chính cái ngữ cảnh chứa phát ngôn đó. Câu và phát ngôn còn khác nhau ở cách sử dụng.

Ở đây, chúng tôi muốn nói về câu hỏi: câu hỏi thuộc vào loại được dùng theo lối đặc trưng (characteristic use) để hỏi; phát ngôn hỏi, tùy theo hoàn cảnh giao tiếp, bên cạnh dùng cho mục đích hỏi, còn được dùng cho những mục đích khác hỏi, tức dùng theo lối không đặc trưng (non-characteristic use) tạo nên hàm ý (implication). Đó là chưa kể, một cấu trúc ngữ pháp, trong những hoàn cảnh giao tiếp khác nhau, có thể được sử dụng theo những hàm ý khác nhau và được xử lý TT theo những cách khác nhau. Trong luận văn này, chúng tôi dùng thuật ngữ câu để gọi cả câu hỏi và phát ngôn hỏi. CẤU TRÚC TƯƠNG THÍCH CỦA CÂU HỎI Việc nghiên cứu ngôn ngữ theo quan điểm động, xem hoạt động giao tiếp là một hoạt động xã hội có tính tương tác cao, đứng ở góc độ của người tạo lập văn bản, có tính đến yếu tố hoàn cảnh và năng lực của Sp2, đã giúp tác giả Mai Thị Kiều Phượng (2007) tìm ra một cấu trúc rất thỏa đáng cho phát ngôn: cấu trúc lựa chọn.

Cấu trúc này vốn có cơ sở từ những vấn đề lựa chọn ngôn từ sao cho đạt hiệu quả giao tiếp do các nhà ngôn ngữ học như L. Searle (1969), …xây dựng trong khoảng nửa đầu thế kỷ XX, được xem là lý thuyết nền tảng của ngữ dụng học. Cấu trúc lựa chọn có thể hiểu là một sự lựa chọn mang tính chiến lược các yếu tố ngôn ngữ để tạo thành các tổ hợp phù hợp với hoàn cảnh, mục đích giao tiếp nhằm đạt được hiệu quả giao tiếp cao nhất. “Thực chất và cái đích của cấu trúc lựa chọn là xác lập hiệu lực giao tiếp theo hướng hiển ngôn và hàm ngôn, lấy cấu trúc hiển ngôn làm hình thức cho cấu trúc hàm ngôn.

Đồng thời là sự chú ý mối quan hệ giữa phạm trù ngôn ngữ và phạm trù phi ngôn ngữ” [117, tr. Tuy rất tâm đắc với cấu trúc lựa chọn nhưng chúng tôi lại đề cao tính phù hợp (compatibility) với hoàn cảnh giao tiếp của phát ngôn hơn – chúng tôi tạm gọi là cấu trúc tương thích. Lựa chọn có thể xem như một thao tác bắt buộc khi sử dụng ngôn ngữ và cấu trúc lựa chọn là một cấu trúc hiển nhiên tồn tại trong ngôn ngữ vì hầu như nói bất cứ điều gì, Sp1 cũng đã trải qua thao tác lựa chọn. Song đứng từ góc độ ngữ cảnh, cấu trúc ấy có tương thích với những yêu cầu của ngữ cảnh hay không còn tùy thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó có năng lực ngữ dụng của những người tham gia giao tiếp.

Vai trò của ngữ cảnh trong việc xác định nghĩa của câu Ngữ cảnh, bao gồm ngữ cảnh rộng (nền văn hóa, kiến thức khoa học, bức tranh thế giới, các chuẩn tắc xã hội, …) và ngữ cảnh hẹp (không gian và thời gian, tính chính thức, nghi thức hay không chính thức, nghi thức của cuộc thoại, …), là yếu tố phi ngôn nhưng giữ vai trò rất quan trọng đối với sự lựa chọn các cấu trúc ngôn ngữ. Khác với ngữ cảnh, ngôn bản là một chuỗi câu tạo nên diễn ngôn và chuỗi câu ấy “không phải đơn giản chỉ được xếp cạnh nhau trên chuỗi mà phải gắn bó với nhau theo một cách thức thích hợp nào đó về ngữ cảnh.