Luận văn thạc sĩ về việc hoàn thiện pháp luật thừa phát lại ở Việt Nam

Luận văn thạc sĩ luật học nghiên cứu hoàn thiện pháp luật về thừa phát lại ở việt nam, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện thực tiễn.

• Tác giả: Ninh Khánh Ly
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Hồi
• Trường học: Trường Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật học
• Đề tài: Cải thiện pháp luật về thừa phát lại tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ THỪA PHÁT LẠI
• 1.1. Khái niệm Thừa phát lại
• 1.2. Tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thiện của pháp luật về Thừa phát lại
• 1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc hoàn thiện pháp luật về Thừa phát lại
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT, PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ THỪA PHÁT LẠI Ở VIỆT NAM
• 2.1. Thực trạng pháp luật về Thừa phát lại ở Việt Nam hiện nay
• 2.2. Hệ thống các văn bản pháp luật liên quan đến Thừa phát lại
• 2.3. Thực trạng các quy định của pháp luật về Thừa phát lại
• 2.4. Nguyên nhân của những kết quả đạt được và tồn tại, hạn chế của pháp luật về Thừa phát lại
• 2.5. Phương hướng, giải pháp hoàn thiện pháp luật về Thừa phát lại
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về cải thiện pháp luật về thừa phát lại tại Việt Nam

Cải thiện pháp luật về thừa phát lại là một trong những vấn đề quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Pháp luật về thừa phát lại không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động tư pháp mà còn tác động đến quyền lợi của người dân. Việc hoàn thiện hệ thống pháp luật này sẽ giúp nâng cao hiệu quả thi hành án và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân.

1.1. Khái niệm và vai trò của thừa phát lại

Thừa phát lại là một chức danh quan trọng trong hệ thống tư pháp. Họ có nhiệm vụ thực hiện các công việc liên quan đến thi hành án và tống đạt các văn bản pháp lý. Vai trò của thừa phát lại trong việc bảo đảm tính pháp chế và trật tự xã hội là rất lớn.

1.2. Lịch sử hình thành và phát triển của thừa phát lại tại Việt Nam

Chế định thừa phát lại đã xuất hiện ở Việt Nam từ thời phong kiến. Tuy nhiên, mô hình này đã không được áp dụng trong một thời gian dài. Việc khôi phục và hoàn thiện pháp luật về thừa phát lại là cần thiết để đáp ứng nhu cầu xã hội hiện nay.

II. Vấn đề và thách thức trong pháp luật về thừa phát lại

Mặc dù đã có những bước tiến trong việc hoàn thiện pháp luật về thừa phát lại, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần giải quyết. Các quy định hiện hành chưa đủ mạnh để đảm bảo quyền lợi cho người dân và hiệu quả trong thi hành án.

2.1. Những hạn chế trong quy định pháp luật hiện hành

Nhiều quy định trong pháp luật về thừa phát lại còn thiếu tính khả thi và không đồng bộ. Điều này dẫn đến tình trạng tồn đọng án và gây khó khăn cho người dân trong việc thực hiện quyền lợi hợp pháp của mình.

2.2. Sự thiếu hụt về nhận thức và đào tạo

Nhận thức về vai trò của thừa phát lại trong xã hội còn hạn chế. Việc đào tạo và nâng cao năng lực cho đội ngũ thừa phát lại cũng chưa được chú trọng, ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ pháp lý.

III. Phương pháp cải cách pháp luật về thừa phát lại hiệu quả

Để cải thiện pháp luật về thừa phát lại, cần áp dụng các phương pháp đồng bộ và hiệu quả. Việc này không chỉ giúp nâng cao chất lượng dịch vụ mà còn bảo vệ quyền lợi của người dân.

3.1. Đề xuất các giải pháp pháp lý

Cần xây dựng các quy định pháp lý rõ ràng và cụ thể hơn về chức năng, nhiệm vụ của thừa phát lại. Điều này sẽ giúp nâng cao tính minh bạch và hiệu quả trong hoạt động của họ.

3.2. Tăng cường đào tạo và nâng cao nhận thức

Đào tạo chuyên sâu cho đội ngũ thừa phát lại là cần thiết. Cần tổ chức các khóa học, hội thảo để nâng cao nhận thức về vai trò và trách nhiệm của họ trong hệ thống tư pháp.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về thừa phát lại

Việc áp dụng các quy định về thừa phát lại trong thực tiễn đã cho thấy nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, vẫn cần tiếp tục nghiên cứu và điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn xã hội.

4.1. Kết quả đạt được từ việc áp dụng thừa phát lại

Nhiều vụ án đã được giải quyết nhanh chóng và hiệu quả hơn nhờ có sự tham gia của thừa phát lại. Điều này đã góp phần nâng cao niềm tin của người dân vào hệ thống tư pháp.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học từ thực tiễn cho thấy rằng việc cải cách pháp luật về thừa phát lại cần phải dựa trên nhu cầu thực tế của xã hội và sự tham gia của các bên liên quan.

V. Kết luận và tương lai của pháp luật về thừa phát lại tại Việt Nam

Cải thiện pháp luật về thừa phát lại là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Tương lai của chế định này phụ thuộc vào sự quyết tâm và nỗ lực của các cơ quan chức năng trong việc hoàn thiện và thực thi pháp luật.

5.1. Tầm quan trọng của việc hoàn thiện pháp luật

Việc hoàn thiện pháp luật về thừa phát lại không chỉ giúp nâng cao hiệu quả thi hành án mà còn bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân, góp phần xây dựng một xã hội công bằng và văn minh.

5.2. Định hướng phát triển trong tương lai

Cần có các chính sách và chiến lược rõ ràng để phát triển thừa phát lại trong tương lai. Điều này sẽ giúp nâng cao chất lượng dịch vụ pháp lý và đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, việc hoàn thiện pháp luật về Thừa phát lại (TPL) tại Việt Nam trở thành một yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động tư pháp và thi hành án dân sự. Theo báo cáo của Bộ Tư pháp, trong 9 tháng đầu năm 2016, các Văn phòng Thừa phát lại đã tống đạt gần 27.284 văn bản của cơ quan thi hành án dân sự và 223.325 văn bản của Tòa án, thu về gần 20 tỷ đồng, chiếm 41% tổng doanh thu của các văn phòng. Đây là minh chứng rõ nét cho vai trò quan trọng của TPL trong việc giảm tải công việc cho các cơ quan tư pháp, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.

Luận văn tập trung nghiên cứu pháp luật về Thừa phát lại ở Việt Nam từ năm 2005 đến nay, nhằm đánh giá thực trạng, chỉ ra những tồn tại, hạn chế và đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật về TPL. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các quy định pháp luật hiện hành, tổ chức và hoạt động của TPL tại các địa phương thực hiện thí điểm và mở rộng mô hình này. Mục tiêu chính là xây dựng hành lang pháp lý đồng bộ, khả thi, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của TPL, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và xã hội hóa dịch vụ công trong lĩnh vực thi hành án dân sự.

Việc hoàn thiện pháp luật về TPL không chỉ giúp bảo đảm tính minh bạch, công khai trong hoạt động tư pháp mà còn góp phần nâng cao niềm tin của nhân dân vào hệ thống pháp luật, đồng thời hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Các chỉ số về số lượng văn bản tống đạt và doanh thu của các Văn phòng TPL tại các tỉnh như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, An Giang, Đồng Nai cho thấy tiềm năng phát triển và nhu cầu xã hội đối với chế định này là rất lớn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên nền tảng lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng, Nhà nước về cải cách tư pháp và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Hai lý thuyết trọng tâm được vận dụng là:

1. Lý thuyết về pháp luật và Nhà nước pháp quyền: Pháp luật được hiểu là hệ thống các quy tắc xử sự chung do Nhà nước ban hành và bảo đảm thực hiện nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội. Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa là mô hình Nhà nước trong đó pháp luật có vai trò tối cao, bảo đảm quyền con người và quyền công dân.

2. Lý thuyết về xã hội hóa dịch vụ công và bổ trợ tư pháp: Xã hội hóa là chủ trương giao cho các tổ chức xã hội, nghề nghiệp thực hiện một số nhiệm vụ công nhằm nâng cao hiệu quả, giảm gánh nặng cho Nhà nước. Trong lĩnh vực tư pháp, xã hội hóa thi hành án dân sự thông qua chế định Thừa phát lại giúp tăng cường tính chuyên nghiệp, minh bạch và hiệu quả.

Các khái niệm chính được làm rõ gồm: Thừa phát lại, pháp luật về Thừa phát lại, vi bằng, tống đạt văn bản, thi hành án dân sự, xã hội hóa hoạt động tư pháp.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp:

• Phương pháp lịch sử: Nghiên cứu sự hình thành, phát triển của chế định Thừa phát lại ở Việt Nam và trên thế giới.
• Phương pháp phân tích, tổng hợp: Đánh giá các quy định pháp luật hiện hành, tổng hợp các báo cáo, số liệu thực tiễn.
• Phương pháp so sánh: So sánh pháp luật và mô hình Thừa phát lại của Việt Nam với các nước như Pháp, Mỹ, Anh để rút ra bài học kinh nghiệm.
• Phương pháp điều tra thực tiễn: Thu thập số liệu từ các Văn phòng Thừa phát lại tại 12 địa phương thí điểm, phân tích hiệu quả hoạt động.

Nguồn dữ liệu chính bao gồm các văn bản pháp luật (Nghị định 61/2009/NĐ-CP, Nghị định 135/2013/NĐ-CP, Văn bản hợp nhất 7821/VBHN-BTP), báo cáo của Bộ Tư pháp, các công văn hướng dẫn, tài liệu nghiên cứu khoa học và số liệu thống kê từ các Văn phòng Thừa phát lại. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 12 địa phương thí điểm với hơn 30 Văn phòng TPL, được chọn theo tiêu chí đại diện vùng miền và điều kiện kinh tế xã hội đa dạng. Phân tích dữ liệu sử dụng phương pháp định tính và định lượng nhằm đánh giá toàn diện thực trạng và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Pháp luật về Thừa phát lại đã được xây dựng và hoàn thiện bước đầu: Hệ thống văn bản pháp luật gồm Nghị định 61/2009/NĐ-CP, Nghị định 135/2013/NĐ-CP và các Thông tư liên tịch đã tạo cơ sở pháp lý cho tổ chức và hoạt động của TPL. Tuy nhiên, số lượng văn bản còn hạn chế, chưa đồng bộ với các luật liên quan như Luật Thi hành án dân sự, Luật Tố tụng dân sự.

2. Hoạt động tống đạt văn bản của TPL đạt hiệu quả cao: Trong 9 tháng đầu năm 2016, các Văn phòng TPL đã tống đạt hơn 250.000 văn bản, chiếm 41% tổng doanh thu, góp phần giảm tải cho cơ quan thi hành án và Tòa án. Một số địa phương như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, An Giang có số lượng văn bản tống đạt cao, phản ánh nhu cầu lớn và sự tin tưởng của xã hội.

3. Việc lập vi bằng là công cụ pháp lý quan trọng nhưng còn nhiều vướng mắc: Vi bằng do TPL lập có giá trị chứng cứ trong tố tụng và các quan hệ pháp lý khác. Tuy nhiên, phạm vi lập vi bằng còn hạn chế, chưa rõ ràng về thẩm quyền và nội dung, dẫn đến khó khăn trong thực tiễn. Bộ Tư pháp đã ban hành các công văn hướng dẫn nhưng vẫn cần hoàn thiện quy định pháp luật để đảm bảo tính minh bạch và khả thi.

4. Tổ chức và hoạt động của Văn phòng Thừa phát lại còn nhiều khó khăn: Việc bổ nhiệm TPL được quy định chặt chẽ với tiêu chuẩn cao, tuy nhiên nguồn nhân lực còn hạn chế. Mô hình tổ chức yêu cầu có Thư ký nghiệp vụ nhưng thực tế chưa phát huy hiệu quả tối đa. Chi phí tống đạt còn thấp, chưa tương xứng với công sức bỏ ra, đặc biệt ở vùng sâu vùng xa.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những tồn tại trên xuất phát từ việc pháp luật về TPL chưa được tập trung xây dựng trong một văn bản luật riêng biệt mà chủ yếu dựa trên các nghị định và thông tư, dẫn đến thiếu tính đồng bộ và toàn diện. So với các nước phát triển như Pháp, nơi chế định Huissier (Thừa phát lại) được quy định rõ ràng trong luật chuyên ngành, Việt Nam còn nhiều hạn chế về khung pháp lý và tổ chức thực hiện.

Việc tống đạt văn bản của TPL đã góp phần giảm áp lực cho các cơ quan tư pháp, nâng cao hiệu quả thi hành án, phù hợp với chủ trương xã hội hóa dịch vụ công. Tuy nhiên, chi phí thấp và thủ tục hành chính phức tạp làm giảm động lực phát triển của các Văn phòng TPL, nhất là tại các địa bàn khó khăn.

Hoạt động lập vi bằng là điểm mới, hỗ trợ đắc lực cho việc thu thập chứng cứ và bảo vệ quyền lợi của các bên. Tuy nhiên, do chưa có quy định chi tiết và thống nhất về phạm vi, nội dung vi bằng, nên TPL còn lúng túng, dẫn đến hiệu quả chưa cao. Việc hoàn thiện pháp luật cần đảm bảo tính minh bạch, rõ ràng, đồng thời bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.

Các quy định về tổ chức, bổ nhiệm và quản lý TPL đã tạo ra một đội ngũ có trình độ chuyên môn cao, tận dụng nguồn nhân lực từ các chức danh tư pháp khác. Tuy nhiên, việc thiếu nhân lực và cơ sở vật chất còn là thách thức lớn. So sánh với mô hình ở các nước phát triển, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện để nâng cao tính chuyên nghiệp và hiệu quả hoạt động.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ số lượng văn bản tống đạt theo địa phương, bảng so sánh chi phí tống đạt và biểu đồ phân bổ nhân lực TPL theo vùng miền để minh họa rõ nét hơn các kết quả nghiên cứu.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật về Thừa phát lại thành luật chuyên ngành: Ban hành Luật Thừa phát lại để quy định đồng bộ, toàn diện về tổ chức, hoạt động, quyền hạn, trách nhiệm và quản lý TPL. Mục tiêu đạt được trong vòng 2 năm, do Bộ Tư pháp chủ trì phối hợp với các cơ quan liên quan thực hiện.

2. Nâng mức chi phí tống đạt và đơn giản hóa thủ tục hành chính: Điều chỉnh mức phí tống đạt phù hợp với thực tế chi phí, đặc biệt tại vùng nông thôn, miền núi; rút ngắn thủ tục hành chính, giảm bớt các bước ký tên, đóng dấu không cần thiết. Thời gian thực hiện trong 1 năm, do Bộ Tài chính và Bộ Tư pháp phối hợp triển khai.

3. Mở rộng đào tạo, bồi dưỡng và thu hút nhân lực cho Thừa phát lại: Tăng cường các lớp tập huấn, đào tạo chuyên sâu, ưu tiên tuyển dụng các cán bộ nghỉ hưu có kinh nghiệm trong ngành tư pháp; xây dựng chính sách thu hút nhân lực trẻ. Thời gian thực hiện liên tục, do Bộ Tư pháp và các trường đại học luật phối hợp tổ chức.

4. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm: Xây dựng cơ chế giám sát chặt chẽ hoạt động của TPL, xử lý nghiêm các vi phạm để nâng cao uy tín và hiệu quả hoạt động. Thời gian thực hiện ngay và duy trì thường xuyên, do Bộ Tư pháp phối hợp Viện kiểm sát và các cơ quan chức năng thực hiện.

5. Đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật về Thừa phát lại: Tăng cường công tác truyền thông, giáo dục pháp luật để nâng cao nhận thức của người dân và các tổ chức về vai trò, quyền hạn của TPL, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động. Thời gian thực hiện trong 1-2 năm, do Bộ Tư pháp phối hợp các địa phương triển khai.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về tư pháp và thi hành án dân sự: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để xây dựng, hoàn thiện chính sách, pháp luật về Thừa phát lại, nâng cao hiệu quả quản lý và tổ chức hoạt động.

2. Các Văn phòng Thừa phát lại và Thừa phát lại: Giúp hiểu rõ hơn về khung pháp lý, quyền hạn, trách nhiệm và các giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động, từ đó cải thiện hiệu quả công việc và phục vụ người dân tốt hơn.

3. Học viên, nghiên cứu sinh ngành Luật, đặc biệt chuyên ngành Lý luận và lịch sử Nhà nước và pháp luật: Tài liệu tham khảo quý giá cho việc nghiên cứu, giảng dạy về pháp luật bổ trợ tư pháp, cải cách tư pháp và xã hội hóa dịch vụ công.

4. Các tổ chức, cá nhân có nhu cầu sử dụng dịch vụ Thừa phát lại: Hiểu rõ quyền lợi, nghĩa vụ và quy trình làm việc với TPL, từ đó bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của mình trong các giao dịch dân sự và thi hành án.

Câu hỏi thường gặp

1. Thừa phát lại là gì và có vai trò như thế nào trong hệ thống tư pháp Việt Nam?
   Thừa phát lại là người được Nhà nước bổ nhiệm để thực hiện các công việc tống đạt văn bản, lập vi bằng, xác minh điều kiện thi hành án và thi hành án dân sự. Vai trò của TPL là giảm tải công việc cho Tòa án và cơ quan thi hành án, đồng thời bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân.

2. Pháp luật hiện hành quy định như thế nào về tổ chức và hoạt động của Thừa phát lại?
   Pháp luật về TPL được quy định chủ yếu trong Nghị định 61/2009/NĐ-CP, Nghị định 135/2013/NĐ-CP và Văn bản hợp nhất 7821/VBHN-BTP, bao gồm các quy định về bổ nhiệm, quyền hạn, trách nhiệm, tổ chức Văn phòng TPL và các quy trình nghiệp vụ.

3. Vi bằng do Thừa phát lại lập có giá trị pháp lý ra sao?
   Vi bằng là văn bản ghi nhận sự kiện, hành vi do TPL lập một cách trung thực, khách quan, có giá trị làm chứng cứ trong tố tụng và các quan hệ pháp lý khác. Tuy nhiên, vi bằng không phải là công chứng và không chứng nhận tính hợp pháp của giao dịch.

4. Chi phí tống đạt văn bản của Thừa phát lại được quy định như thế nào?
   Chi phí tống đạt được quy định tối đa là 65.000 đồng/việc trong phạm vi cấp huyện và 130.000 đồng/việc trong phạm vi cấp tỉnh, bao gồm thuế giá trị gia tăng. Mức phí này được đánh giá là còn thấp so với chi phí thực tế, đặc biệt ở vùng sâu vùng xa.

5. Làm thế nào để trở thành Thừa phát lại?
   Người muốn làm TPL phải là công dân Việt Nam, có phẩm chất đạo đức tốt, không có tiền án, có bằng cử nhân luật trở lên, đã công tác trong ngành pháp luật ít nhất 5 năm hoặc từng giữ các chức danh tư pháp khác, đồng thời phải hoàn thành lớp tập huấn nghề do Bộ Tư pháp tổ chức.

Kết luận

• Pháp luật về Thừa phát lại ở Việt Nam đã được xây dựng và hoàn thiện bước đầu, tạo cơ sở pháp lý cho tổ chức và hoạt động của TPL, góp phần xã hội hóa hoạt động thi hành án dân sự.
• Hoạt động tống đạt văn bản và lập vi bằng của TPL đã mang lại hiệu quả thiết thực, giảm tải cho các cơ quan tư pháp và bảo vệ quyền lợi người dân.
• Tuy nhiên, pháp luật hiện hành còn nhiều hạn chế về tính đồng bộ, toàn diện, chi phí và thủ tục hành chính, ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của TPL.
• Cần thiết ban hành luật chuyên ngành về Thừa phát lại, nâng cao chi phí dịch vụ, mở rộng đào tạo nhân lực và tăng cường giám sát để phát huy tối đa vai trò của TPL.
• Các bước tiếp theo bao gồm hoàn thiện khung pháp lý, triển khai các giải pháp đề xuất và đẩy mạnh tuyên truyền, nhằm xây dựng hệ thống Thừa phát lại chuyên nghiệp, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Hành động ngay hôm nay: Các cơ quan quản lý, tổ chức hành nghề và người dân cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện các giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao chất lượng hoạt động Thừa phát lại, góp phần xây dựng nền tư pháp Việt Nam trong sạch, dân chủ và nghiêm minh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VẺ THỪA PHÁT LẠI 1. Khái niệm Thừa phát lại Thừa phát lại là một nghề xuất hiện trên thế giới hàng trăm năm nay, TPL được hình thành từ thời trung cô tại các nước ở châu Âu: Anh, Pháp, Bi, Đức, Hà Lan và các nước châu Mỹ như Canada, My’. Ngày nay, trên thé giới có nhiều cách hiểu khác nhau về TPL.

Tại Hoa Kỳ, Thừa phát lại (Bailiffs) được hiểu đó là cán bộ thực thi pháp luật mà nhiệm vụ được giới hạn trong phạm vi Tòa án. Họ chịu trách nhiệm chính cho việc duy trì an ninh trật tự trong phòng xử án và hỗ trợ thâm phán trong việc tiễn hành có trật tự của phiên toa’. Tại Anh, Thừa phát lại là người thực hiện các hoạt động pháp ly hỗ trợ cho Cảnh sat, Tham phan tại Tòa án và các cơ quan hành chính địa phương. Nhiệm vụ của TPL rất đa dạng và khác nhau trong các lĩnh vực như: Xét xử, cưỡng chế thi hành các bản án, thực hiện các nhiệm vụ tư pháp hoặc tống đạt các yêu cầu của các công ty thu hồi nợ, đánh thuế và được hiểu như là các công ty tư nhân thực hiện nhiệm vụ.

Theo đánh giá nói chung, so với các nước trên thế giới, chế định Thừa phat lại (Huissier) ở Pháp được xây dựng hoàn thiện, hiệu quả hơn cả. Điều 1 Pháp lệnh số 452592 ngày 02/11/1945 quy định thâm quyên theo nội dung của TPL và tổ chức nghề TPL có quy định như sau: “Thira phát lại là người 'Hà Thị Lan Anh (2012), “7hừa phát lại — vai trò pháp lý và nhu cau đào tạo phát triển”, Nghé luật. ? Nguyễn Anh Thu (2014), Thừa phát lại — Một số vấn dé lý luận và thực tiên, Luận văn Thạc sĩ, Trường Dai học Luật Hà Nội, tr.5, trích tài liệu: “www.com (Bailiffs are lawenforcement officers who play an important role in the courtroom. Bailiffs areprimarilyresponsible for maintaining order and security in the courtroom and assisting the judge in the orderly conduct of trail)”.

SỞ hữu một tước vị, có độc quyền trong việc tong dat van bản và văn bản tố tụng, tiễn hành các thủ tục thông báo được pháp luật quy định trong trường hợp không quy định rõ phương thức thông báo, và thi hành các bản án, quyết định của tòa án và các văn ban có hiệu lực thi hành khác. Nhắc tới danh từ “7a phát lại” han rất xa lạ với đa số người dân Việt Nam hiện nay. Tuy nhiên, theo nghiên cứu của các nhà khoa học và tài liệu lịch sử hiện có thì TPL xuất hiện ở Việt Nam từ thời phong kiến. Một số học giả nghiên cứu về lich sử nhà nước — pháp luật Việt Nam cho rằng ngay từ giai đoạn đầu khi Nhà nước phong kiến hình thành, việc xét xử chủ yếu vẫn do các quan lại phụ trách và người giúp việc của quan lại phải thực hiện các công việc tương tự với công việc chức danh Thừa phát lại hiện này được làm, chắng hạn như: Truyền đạt khâu lệnh, công văn, giấy tờ, chuẩn bị phiên tòa, thông báo việc thi hành án.

Có tài liệu cho rằng, Thừa phát lại xuất hiện ở Việt Nam song hành với việc Vua Tự Đức ký Hòa ước ngày 05/6/1862 nhượng 6 tỉnh Nam Kỳ cho Pháp, khi người Pháp đặt chế độ cai trị thực dân và áp dụng quy chế về thuộc địa lãnh thổ và coi 6 tỉnh Nam kỳ như một Hạt của Pháp. Chính vì vậy mà có thể nói chế định TPL mới ở giai đoạn manh nha, bước đầu hình thành ở Việt Nam. Thuật ngữ Thừa phát lại chỉ được chính thức ghi nhận trong các văn bản đó là: Bộ Dân sự tố tụng Nam Việt năm 1910; Bộ Dân luật Bắc ky năm 1917 và Bộ Dân sự tố tụng Bac Ky năm 1931; Bộ Dân luật Trung ky năm 1942; Nghị định số 111 ngày 08/3/1949 của chính quyền Bảo Đại; Bộ luật Dân sự, Thương sự tố tụng năm 1972 của Việt Nam Cộng Hòa”. Trong các văn ban trên và ở các vùng khác nhau, Thừa phát lại được gọi với những tên khác > Nguyễn Anh Thư (2014), Thừa phát lại - Một số vấn dé lý luận và thực tiễn, Luan văn Thạc si, Trường Dai học Luật Hà Nội, Hà Nội, tr.5, trích trong tài liệu: “www.vn (Tổ chức và hoạt động của Thừa phát lại ở Cộng hòa Pháp”.

“Vii Hoài Nam (2013), 76 chức và hoạt động của Thừa phát lại ở Việt Nam hiện nay, NXB Tư pháp, Hà Nội, tr. 10 nhau như: Chưởng tòa (miền Bắc), Mõ tòa (miền Trung), Thừa phát lại (miền Nam) nhưng đều thé hiện chức năng của chức danh “Huissier” trong Bộ Dân luật Pháp năm 1804 và Bộ Dân sự tố tụng Pháp năm 1807 mà dich sang tiếng Việt là “Chưởng tòa” hay là nhân viên chấp hành (ở Tòa án); (cũ) mõ tòa'. Theo đó, hoạt động của Thừa phát lại bao gồm: 1) Trước khi xét xử Thừa phát lại được lap các vi bằng, biên bản, tống đạt các thư mời, giấy triệu tập. 2) Trong khi xét xử Thừa phát lại có nhiệm vụ báo tin tòa đăng đường, tòa bế mạc, truyền đạt việc gọi tên, các đương sự, người làm chứng, chuyên chứng cứ; giữ gìn trật tự phiên tòa.

3) Sau khi xét xử Thừa phát lại tống đạt các giấy tờ đốc thúc thi hành án; lập các chứng thư thi hành các nội dung bản án đã tuyên về trục xuất, phát mại tài sản, trả nợ,. Thừa phát lại được bô nhiệm và là công lại, nhiệm lại, nhưng không phải công chức hưởng lương nhà nước. Thừa phát lại được tô chức và hoạt động theo quản hạt của Tòa án. Nhiệm vụ của Thừa phát lại rất rộng, không chỉ thi hành các bản án có nghĩa là các công việc sau xét xử mà còn thực hiện các công việc trước và trong xét xử”.

Đó là xuất xứ của danh từ Thừa phát lại, tuy nhiên dé nói tới khái niệm Thừa phát lại thì có nhiều quan điểm khác nhau: Quan điểm thứ nhất, Thừa phát lại - Những nhân viên công lại có nhiệm vụ tống đạt các văn bản tố tụng tư pháp và các van bản khác, cưỡng chế thi hành các bản án, quyết địnhcủa Tòa án, các văn bản của công chứng viên và làm các công việc khác tại các tòa án”. Tuy nhiên với cách định nghĩa như °Lé Khả Kế (chủ biên, 1997), Tir điển Pháp - Việt, NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, tr. “Viện khoa học pháp lý - Bộ Tư pháp (2006), Tờ điển luật học, NXB Tư điền Bách khoa và NXB Tư Pháp, Hà Nội, tr. 7 Nhà pháp luật Việt Pháp (2009), Từ điển thuật ngữ pháp luật Pháp - Viét, NXB Từ điển Bách Khoa, Hà Nội, tr.

lãi quan điểm này thi dé nhằm lẫn chức năng công chứng viên và chức năng của Thừa phát lại, định nghĩa chưa rõ ràng. Quan điểm thứ hai, Thừa phát lại là viên chức chuyên tổng đạt giấy tờ và thi hành phán quyết của Tòa án hay thu một sản vật. Thừa — giúp, phụ giúp; theo, tuân theo lệnh của cấp trên. Phát - gửi đi, giao cho ai vật gì.

Lại - người làm việc cấp dưới. Thừa phát lại là những người được luật pháp giao cho các việc: truyền phiếu, các việc biên chép, chuyên đưa các giấy tờ thuộc về Thâm phán hoặc ngoại Tham phán, các việc thi hành án, các công văn và các công việc nội bộ trong các tòa án. Với cách hiểu như trên thê hiện được hoạt động của Thừa phát lại mang tính quyền lực nhà nước, Thừa phát lại không hưởng lương ngân sách nhà nước. Theo định nghĩa trên thì Thừa phát lại đang là một cơ quan được luật pháp giao việc và Thừa phát lại có thê từ chối không làm được không? Nếu không được từ chối mà buộc phải làm thì Thừa phát lại không khác gì một công chức, viên chức nhà nước.

Quan điểm thứ ba, được thê hiện trong quy định tại khoản 1 Điều 2 Văn bản hợp nhất số 7821/VBHN-BTP: “Thira phát lại là người có các tiêu chuẩn, được Nhà nước bồ nhiệm và trao quyền dé làm các công việc theo quy định của Nghị định này và pháp luật có liên quan”. Quan điểm mới nhất này nhìn nhận Thừa phát lại dưới góc độ chủ thê và đã phần nào làm rõ được câu hỏi: “Thừa phát lại là ai? Thừa phat lại làm những công việc gì? ”. Tuy nhiên, khác với các quan điểm trên, nếu nhìn nhận Thừa phát lại dưới góc độ toàn diện về chủ thé và hoạt động của chức danh này thì có thê đưa ra một khái niệm tổng quát về Thừa phát lại như sau: Thira phát lại là người có đủ tiêu chuẩn được Nhà nước bồ nhiệm và trao quyền đề thực hiện các công việc về tong dat các văn bản của Tòa án, Cơ quan Thi hành án dân su; lập vi bang; xác minh diéu kiện thi hành án và thi hành án dân sự theo 12 trình tự, thủ tục do pháp luật quy định về tô tụng, thi hành án và pháp luật có liên quan. Định nghĩa trên về TPL cho thấy chức danh này vừa có điểm tương đồng, vừa có điểm khác biệt với một số chức danh tư pháp khác.

Cụ thể: - Thừa phát lại và Chấp hành viên Chấp hành viên là người được Nhà nước tuyên dụng, bố nhiệm và giao nhiệm vụ thi hành các bản án, quyết định mà theo quy định của Luật thi hành án dân sự phải được đưa ra thi hành. Chấp hành viên là công chức, hưởng lương từ ngân sách nhà nước và phải thực hiện công việc theo quy định về chế độ công chức, công vụ. Thừa phát lại mặc dù cũng do Nhà nước b6 nhiệm và thực hiện một SỐ công việc như Chấp hành viên như: Trực tiếp tô chức thi hành bản án, xác minh điều kiện thi hành án, tuy nhiên, Thừa phát lại không phải là công chức nha nước, chức danh TPL làm việc được hưởng thù lao, phí tổn theo biểu giá Nhà nước quy định và hợp đồng ký kết với khách hàng. - Thừa phát lại và Kiểm sát viên Mỗi quan hệ giữa Thừa phát lại và Kiểm sát viên là mối quan hệ kiêm tra - giám sát.

Viện kiểm sát nhân dân cấp huyện nơi đặt Văn phòng Thừa phát lại có thâm quyền kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong hoạt động tống đạt các văn bản về thi hành và trong hoạt động thi hành án của TPL theo Luật tô chức Viện kiểm sát nhân dân và pháp luật về thi hành án dân sự. Viện kiểm sát kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong hoạt động tống đạt các văn bản của Tòa án được thực hiện theo quy định của Luật tô chức Viện kiểm sát nhân dân và pháp luật về tố tụng.