Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu suất của hệ thống ngân hàng thương mại

Khóa luận phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu suất hệ thống ngân hàng thương mại tại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc và thực tiễn.

• Tác giả: Pham Thi Yen Linh
• Người hướng dẫn: Dr. Trinh Thi Phan Lan
• Trường học: Vietnam National University, Hanoi University of Economics & Business
• Chuyên ngành: Finance - Banking
• Đề tài: Factors Affecting the Performance of the Commercial Banking System in Vietnam
• Loại tài liệu: Graduation Thesis
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Ha Noi

Mục lục chi tiết

• ACKNOWLEDGEMENT
• LIST OF ABBREVIATIONS
• LIST OF TABLES
• LIST OF GRAPH
• 1. CHAPTER 1: INTRODUCTION
• 1.1. Reasons for the study
• 1.2. Objectives of the study
• 1.3. Object and scope of the study
• 1.4. Research question
• 1.5. The topic's contributions
• 1.5.1. Theoretical Contributions
• 1.5.2. Practical Contributions
• 1.6. The structure of the thesis
• 2. CHAPTER 2: THEORETICAL BASIS AND LITERATURE REVIEW
• 2.1. Definition of commercial bank performance
• 2.2. Criteria to evaluate the performance of commercial banks
• 3. CHAPTER 3: RESEARCH METHODS
• 3.1. Qualitative research methods
• 3.2. Research hypothesis and research model proposal
• 4. CHAPTER 4.1: OVERVIEW OF PERFORMANCE OF VIETNAMESE BANKS
• 4.1. Overview of Vietnam's ECONOMIC SITUATION
• 4.2. Overview of the operational status commercial Of banks
• 4.3. Descriptive statistics
• 4.4. Description of Variables
• 4.5. The correlation between the independent variables
• 4.6. ROA model regression results
• 4.7. NIM model regression results
• 4.8. Answer the research question
• 5. CHAPTER 5: CONCLUDING REMARKS AND RECOMMENDATIONS
• REFERENCES

Tóm tắt

I. Tổng quan về các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu suất ngân hàng thương mại

Hệ thống ngân hàng thương mại tại Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Hiệu suất của các ngân hàng này không chỉ ảnh hưởng đến sự phát triển của chính bản thân ngân hàng mà còn tác động đến toàn bộ nền kinh tế. Các yếu tố như quản lý rủi ro, công nghệ thông tin, và chất lượng dịch vụ đều có thể ảnh hưởng đến hiệu suất ngân hàng. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố này để hiểu rõ hơn về hiệu suất ngân hàng thương mại tại Việt Nam.

1.1. Định nghĩa hiệu suất ngân hàng thương mại

Hiệu suất ngân hàng thương mại được định nghĩa là khả năng của ngân hàng trong việc tối ưu hóa lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro. Các chỉ số như ROA và NIM thường được sử dụng để đo lường hiệu suất này.

1.2. Tầm quan trọng của hiệu suất ngân hàng

Hiệu suất ngân hàng không chỉ ảnh hưởng đến lợi nhuận của ngân hàng mà còn tác động đến sự ổn định của nền kinh tế. Một ngân hàng hoạt động hiệu quả sẽ góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế quốc dân.

II. Các thách thức đối với hiệu suất ngân hàng thương mại tại Việt Nam

Ngành ngân hàng thương mại tại Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều thách thức lớn. Cạnh tranh gia tăng, yêu cầu của khách hàng ngày càng cao, và rủi ro từ các yếu tố bên ngoài như khủng hoảng kinh tế toàn cầu là những vấn đề cần được giải quyết. Những thách thức này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu suất của ngân hàng mà còn đến sự phát triển của toàn bộ hệ thống tài chính.

2.1. Cạnh tranh trong ngành ngân hàng

Cạnh tranh giữa các ngân hàng thương mại ngày càng gay gắt, đặc biệt là với sự xuất hiện của các ngân hàng số. Điều này yêu cầu các ngân hàng phải cải thiện dịch vụ và giảm chi phí để thu hút khách hàng.

2.2. Rủi ro từ khủng hoảng kinh tế

Khủng hoảng kinh tế toàn cầu, như đại dịch COVID-19, đã làm giảm nhu cầu tín dụng và tăng tỷ lệ nợ xấu, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hiệu suất của ngân hàng.

III. Phương pháp cải thiện hiệu suất ngân hàng thương mại

Để nâng cao hiệu suất, các ngân hàng thương mại cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Từ việc cải thiện quản lý rủi ro đến việc đầu tư vào công nghệ thông tin, các ngân hàng cần có những chiến lược rõ ràng để tối ưu hóa hoạt động của mình.

3.1. Quản lý rủi ro hiệu quả

Quản lý rủi ro là một yếu tố quan trọng trong việc nâng cao hiệu suất ngân hàng. Các ngân hàng cần xây dựng các hệ thống quản lý rủi ro chặt chẽ để giảm thiểu thiệt hại từ các khoản nợ xấu.

3.2. Đầu tư vào công nghệ thông tin

Công nghệ thông tin đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện hiệu suất ngân hàng. Việc áp dụng các giải pháp công nghệ mới giúp ngân hàng nâng cao chất lượng dịch vụ và giảm chi phí hoạt động.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về hiệu suất ngân hàng

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng các yếu tố như chất lượng dịch vụ, quản lý rủi ro, và công nghệ thông tin có ảnh hưởng lớn đến hiệu suất của ngân hàng thương mại. Các ngân hàng cần chú trọng đến những yếu tố này để cải thiện hiệu suất và tăng cường khả năng cạnh tranh.

4.1. Kết quả nghiên cứu về chất lượng dịch vụ

Chất lượng dịch vụ được xem là một trong những yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến sự hài lòng của khách hàng và từ đó ảnh hưởng đến hiệu suất ngân hàng.

4.2. Tác động của công nghệ thông tin

Công nghệ thông tin không chỉ giúp ngân hàng cải thiện quy trình làm việc mà còn nâng cao trải nghiệm của khách hàng, từ đó tăng cường hiệu suất hoạt động.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của hệ thống ngân hàng thương mại

Hệ thống ngân hàng thương mại tại Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội và thách thức. Để phát triển bền vững, các ngân hàng cần phải liên tục cải thiện hiệu suất và thích ứng với những thay đổi của thị trường. Nghiên cứu này cung cấp cái nhìn sâu sắc về các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu suất ngân hàng, từ đó giúp các ngân hàng có những chiến lược phù hợp.

5.1. Triển vọng phát triển của ngân hàng thương mại

Với sự phát triển của công nghệ và nhu cầu ngày càng cao từ khách hàng, ngân hàng thương mại có nhiều cơ hội để phát triển và mở rộng dịch vụ.

5.2. Những thách thức trong tương lai

Ngành ngân hàng sẽ tiếp tục đối mặt với nhiều thách thức như cạnh tranh gia tăng và rủi ro từ các yếu tố bên ngoài. Việc chuẩn bị cho những thách thức này là rất cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Hệ thống ngân hàng thương mại (NHTM) giữ vai trò huyết mạch trong nền kinh tế, đảm bảo cung ứng vốn, cung cấp các dịch vụ tài chính thiết yếu (tín dụng, đầu tư, quản trị rủi ro) và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Theo báo cáo của Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia (NFSC), tính đến cuối năm 2016, hệ thống NHTM Việt Nam cung ứng khoảng 68% tổng lượng vốn (tương đương 1,23 triệu tỷ đồng) cho phát triển kinh tế. Đến cuối năm 2021, quy mô hệ thống đạt 30 NHTM cổ phần, 5 ngân hàng liên doanh/chính sách và 45 chi nhánh ngân hàng nước ngoài, với tổng tài sản đạt 14.620 nghìn tỷ đồng (khoảng 630 tỷ USD), đóng góp xấp xỉ 6,8% vào GDP và góp phần thu hút 22,61 tỷ USD dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).

Tuy nhiên, hoạt động ngân hàng đối mặt với nhiều biến động kinh tế vĩ mô và rủi ro hệ thống:

• Giai đoạn 2020–2021, đại dịch COVID-19 làm đứt gãy chuỗi cung ứng, suy giảm tiêu dùng và dịch vụ; tăng trưởng GDP toàn cầu năm 2020 giảm 2,8% so với năm 2019.
• Xung đột Nga – Ukraine thúc đẩy lạm phát năng lượng và lương thực toàn cầu. Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) liên tục tăng lãi suất (đạt mức 5% vào tháng 3/2023), dẫn đến các biến cố thanh khoản quốc tế như sự sụp đổ của Silicon Valley Bank (SVB) vào tháng 3/2023 với lượng tiền gửi bị rút 42 tỷ USD trong một ngày.
• Tại Việt Nam, áp lực tỷ giá, lạm phát, việc kiểm soát thị trường trái phiếu doanh nghiệp và tình trạng căng thẳng thanh khoản trong nửa cuối năm 2022 khiến nguy cơ nợ xấu gia tăng, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đánh giá toàn diện các nhân tố tác động đến hiệu suất kinh doanh của hệ thống ngân hàng.

Mục tiêu nghiên cứu:

1. Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu suất hoạt động của các NHTM tại Việt Nam.
2. Đánh giá mức độ và chiều hướng tác động của các yếu tố này đối với hiệu suất hoạt động của hệ thống NHTM.
3. Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh cho các NHTM Việt Nam.

Câu hỏi nghiên cứu:

1. Thực trạng hiệu suất hoạt động của các NHTM Việt Nam trong giai đoạn nghiên cứu diễn ra như thế nào?
2. Trong số các yếu tố được khảo sát, yếu tố nào có tác động đến hiệu suất hoạt động của các NHTM Việt Nam?
3. Mức độ và chiều hướng tác động của các yếu tố này đối với hệ thống NHTM Việt Nam trong giai đoạn 2006–2021 được thể hiện ra sao?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hiệu suất hoạt động và các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu suất hoạt động của các NHTM.
• Phạm vi không gian: 19 NHTM cổ phần niêm yết tại Việt Nam, bao gồm 17 ngân hàng niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE) và 2 ngân hàng niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX: BAB, NVB).
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn 16 năm từ năm 2006 đến năm 2021.
• Phạm vi nội dung: Phân tích các yếu tố nội tại của ngân hàng theo khung CAMEL (Vốn, Chất lượng tài sản, Quản trị, Thu nhập, Thanh khoản), bổ sung đòn bẩy tài chính (LEV), yếu tố đại dịch COVID-19, cùng các biến số kinh tế vĩ mô (Tăng trưởng GDP, Lạm phát - INF) tác động lên các chỉ tiêu đo lường hiệu suất (ROA, NIM).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết nền tảng

Tác giả xây dựng nghiên cứu dựa trên 4 lý thuyết kinh tế và tài chính:

1. Lý thuyết hiệu quả (Efficiency Theory/Hypothesis - Berger & Humphrey, 1997): Giả định ngân hàng tối đa hóa lợi nhuận bằng cách tối ưu hóa chi phí đầu vào (vốn, lao động) để tạo ra đầu ra (cho vay, tiền gửi). Ngân hàng có hiệu quả hoạt động cao sẽ đạt lợi nhuận vượt trội và nâng cao năng lực cạnh tranh.
2. Lý thuyết đại diện (Agency Theory - Jensen & Meckling, 1976): Phân tích xung đột lợi ích giữa người điều hành (ban quản lý) và cổ đông, giải thích các chi phí đại diện phát sinh từ các quyết định kinh doanh kém hiệu quả hoặc chấp nhận rủi ro quá mức.
3. Lý thuyết chu kỳ kinh doanh do cú sốc kinh tế (Economic Shock Theory of Business Cycles - Kydland & Prescott, 1982): Giải thích tác động của các biến cố bên ngoài như thiên tai, dịch bệnh (COVID-19), biến động giá hàng hóa và xung đột địa chính trị tới chu kỳ tăng trưởng và suy thoái kinh tế.
4. Lý thuyết chấp nhận rủi ro (Risk-taking Theory/Hypothesis - Demirgüç-Kunt & Huizinga, 1999): Xem xét sự đánh đổi giữa mức độ chấp nhận rủi ro và tỷ suất sinh lời của ngân hàng trong điều kiện rủi ro hệ thống.

Khung đánh giá CAMEL và hệ thống chỉ tiêu

Nghiên cứu sử dụng khung CAMELS (lược bỏ biến độ nhạy thị trường Sensitivity do giới hạn dữ liệu) và bổ sung các biến số vĩ mô/ngoại cảnh:

Nhóm biến	Tên biến	Ký hiệu	Công thức tính toán	Nguồn tham khảo
Biến phụ thuộc	Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản	ROA	Lợi nhuận sau thuế / Tổng tài sản bình quân	Lê Thanh Ngọc & Lê Thị Hương Giang (2022)
	Tỷ lệ thu nhập lãi thuần	NIM	Thu nhập lãi thuần / Tài sản sinh lời bình quân	Lê Thanh Ngọc & Lê Thị Hương Giang (2022)
Biến CAMEL	Tỷ lệ an toàn vốn	CAR	(Vốn cấp 1 + Vốn cấp 2) / Tổng tài sản có rủi ro	Lê Thanh Ngọc & Lê Thị Hương Giang (2022)
	Tỷ lệ nợ xấu	NPL	Nợ xấu / Tổng dư nợ cho vay	Đặng Thị Minh Nguyệt và cộng sự (2021)
	Tỷ lệ chi phí trên thu nhập	CIR	Chi phí hoạt động / Tổng thu nhập hoạt động	Lahsen (2018)
	Tỷ suất sinh lời trên vốn CSH	ROE	Lợi nhuận sau thuế / Vốn chủ sở hữu bình quân	Dembel (2020)
	Tỷ lệ cho vay trên tiền gửi	LDR	Tổng dư nợ cho vay / Tổng vốn huy động	Dembel (2020)
Biến vĩ mô & khác	Lạm phát	INF	Chỉ số giảm phát GDP hàng năm (%)	World Bank; Lê Thanh Ngọc & Lê Thị Hương Giang (2022)
	Tăng trưởng kinh tế	GDP	Tốc độ tăng trưởng GDP thực tế hàng năm (%)	World Bank; Bandaranayake & Jayasinghe (2013)
	Đòn bẩy tài chính	LEV	Tổng nợ phải trả / Vốn chủ sở hữu	Đề xuất của tác giả
	Biến giả dịch bệnh	COVID	Nhận giá trị 1 nếu là năm có đại dịch (2020-2021), nhận giá trị 0 cho các năm còn lại	Phan Thị Hằng Nga và cộng sự (2022)

Phương pháp nghiên cứu và quy trình xử lý dữ liệu

• Dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp dạng bảng cân bằng (balanced panel data) từ Báo cáo tài chính kiểm toán và Báo cáo thường niên của 19 ngân hàng niêm yết (Vietstock, cổng thông tin ngân hàng) kết hợp số liệu kinh tế vĩ mô từ Ngân hàng Thế giới (World Bank) giai đoạn 2006–2021 (tổng số 304 quan sát).
• Công cụ: Sử dụng SQL và Excel để tính toán, làm sạch dữ liệu; sử dụng phần mềm STATA 15.1 để ước lượng kinh tế lượng.
• Quy trình ước lượng:
  1. Thống kê mô tả, phân tích ma trận tương quan giữa các biến độc lập và kiểm định đa cộng tuyến thông qua hệ số phóng đại phương sai (VIF).
  2. Ước lượng mô hình hồi quy gộp OLS (Pooled OLS).
  3. Thực hiện kiểm định Wooldridge (tự tương quan) và kiểm định White (phương sai sai số thay đổi).
  4. Ước lượng mô hình tác động cố định (FEM) và mô hình tác động ngẫu nhiên (REM).
  5. Thực hiện kiểm định Hausman test để lựa chọn giữa FEM và REM.
  6. Thực hiện kiểm định Breusch-Pagan Lagrangian Multiplier test trên mô hình REM để kiểm tra tính vững của phương sai sai số ngẫu nhiên.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chapter 1: Introduction

Chương 1 xác định tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh hệ thống ngân hàng Việt Nam phát triển nhanh chóng nhưng đối mặt với nhiều rủi ro sau đại dịch COVID-19 và biến động lãi suất toàn cầu. Tác giả xác lập rõ 3 mục tiêu, 3 câu hỏi nghiên cứu, phạm vi không gian gồm 19 NHTM niêm yết trên HOSE và HNX, phạm vi thời gian 16 năm (2006–2021), cùng các đóng góp về mặt lý luận và thực tiễn cho nhà quản trị ngân hàng và cơ quan quản lý.

Chapter 2: Theoretical Basis and Literature Review

Chương 2 tổng hợp cơ sở lý thuyết về hiệu quả hoạt động ngân hàng, khung đánh giá CAMELS, 4 lý thuyết nền tảng (lý thuyết hiệu quả, đại diện, cú sốc kinh tế, chấp nhận rủi ro) và các chỉ số tài chính vi mô, vĩ mô. Tác giả phân tích các công trình nghiên cứu quốc tế (Dembel, 2020 tại Ethiopia; Lotto, 2019 tại Tanzania; Lahsen, 2018 tại Morocco; Pasiouras & Tanna, 2009 trên 74 quốc gia; Bandaranayake & Jayasinghe, 2013 tại Sri Lanka) và các nghiên cứu trong nước (Lê Duy Khang và cộng sự, 2021; Nguyễn Anh Tú & Phạm Trí Nghĩa, 2019; Lê Thanh Ngọc & Lê Thị Hương Giang, 2022; Đặng Thị Minh Nguyệt và cộng sự, 2021; Phan Thị Hằng Nga và cộng sự, 2022). Từ việc tổng thuật, tác giả chỉ ra khoảng trống nghiên cứu: các nghiên cứu trước thường có chuỗi dữ liệu ngắn (dưới 10 năm), chưa bao quát giai đoạn biến động kéo dài 16 năm và ít kết hợp đồng thời biến COVID-19 và đòn bẩy tài chính vào mô hình CAMEL.

Chapter 3: Research Methods

Chương 3 trình bày thiết kế nghiên cứu kết hợp định tính và định lượng. Tác giả công bố danh sách 19 ngân hàng niêm yết mẫu, bảng mô tả chi tiết 11 biến số, xây dựng 9 giả thuyết nghiên cứu (H1 đến H9) cho mô hình ROA và NIM. Mô hình hồi quy tổng quát được đề xuất có dạng:

$$\text{ROA}{it} = \beta_0 + \beta_1 \text{CAR}{it} + \beta_2 \text{NPL}{it} + \beta_3 \text{CIR}{it} + \beta_4 \text{ROE}{it} + \beta_5 \text{LDR}{it} + \beta_6 \text{INF}{it} + \beta_7 \text{GDP}{it} + \beta_8 \text{LEV}{it} + \beta_9 \text{COVID}{it} + \varepsilon_{it}$$

$$\text{NIM}{it} = \beta_0 + \beta_1 \text{CAR}{it} + \beta_2 \text{NPL}{it} + \beta_3 \text{CIR}{it} + \beta_4 \text{ROE}{it} + \beta_5 \text{LDR}{it} + \beta_6 \text{INF}{it} + \beta_7 \text{GDP}{it} + \beta_8 \text{LEV}{it} + \beta_9 \text{COVID}{it} + \varepsilon_{it}$$

Chương cũng quy định chi tiết kỹ thuật hồi quy Pooled OLS, FEM, REM và FGLS trên STATA.

Chapter 4: Research Results

Chương 4 gồm hai phần chính:

1. Phân tích thực trạng kinh tế và hoạt động ngân hàng:
   • Tăng trưởng GDP Việt Nam năm 2021 đạt 2,56% (mức thấp nhất giai đoạn 2006–2021 do đợt bùng phát dịch thứ tư, so sánh với sự sụt giảm của Mỹ -2,8% năm 2020 và Thái Lan -6,1% năm 2020).
   • Lạm phát Việt Nam biến động mạnh trong quá khứ (đỉnh điểm trên 40% năm 2008 và 2010), giảm phát -1,7% năm 2015, duy trì ổn định dưới 4% giai đoạn 2016–2020 và đạt 2,8% năm 2021.
   • Tiến độ tiêm chủng vaccine COVID-19 đạt 87,45% dân số tiêm đủ 3 mũi tính đến 30/03/2023.
   • Đánh giá hoạt động ngân hàng năm 2021: Thông tư 01/2020/TT-NHNN hỗ trợ cơ cấu lại nợ và giữ nguyên nhóm nợ. VPBank, Techcombank, MBBank dẫn đầu về NIM; VPBank và Quốc Dân (NVB) có nợ xấu cao nhất (trên 4%); hầu hết các ngân hàng còn lại duy trì nợ xấu dưới 3%. Theo xếp hạng CAMEL của Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam quý 4/2021, Vietcombank và MBBank xếp cao nhất nhờ chất lượng tài sản tốt và không đầu tư trái phiếu doanh nghiệp rủi ro, trong khi NVB xếp hạng thấp nhất do chi phí quản trị và tỷ lệ nợ xấu nhóm 3, 4, 5 ở mức rủi ro cấp 5.
2. Kết quả hồi quy thực nghiệm: Trình bày thống kê mô tả 304 quan sát, ma trận tương quan, kiểm định VIF, các bảng hồi quy Pooled OLS, FEM và REM cho mô hình ROA và NIM.

Chapter 5: Concluding Remarks and Recommendations

Chương 5 đúc kết các phát hiện thực nghiệm, đối chiếu với các giả thuyết nghiên cứu ban đầu và đề xuất các khuyến nghị chính sách đối với Ngân hàng Nhà nước và các nhà quản trị NHTM nhằm kiểm soát an toàn vốn, nâng cao chất lượng tài sản và cải thiện năng lực quản lý chi phí.

---

Kết quả và đóng góp

Thống kê mô tả các biến số nghiên cứu (304 quan sát)

Biến số	Số quan sát (Obs)	Giá trị trung bình (Mean)	Độ lệch chuẩn (Std. Dev.)	Giá trị nhỏ nhất (Min)	Giá trị lớn nhất (Max)
ROA (%)	304	1,64	1,11	-5,99 (TPBank 2011)	4,18
NIM (%)	304	3,69	2,xx	Giá trị âm (TPBank 2011)	8,71 (VPBank 2020)
CAR (%)	304	~13,00	Không lớn	9,00 (TPB, CTG 2017)	>10,00
ROE (%)	304	—	8,xx	-56,33 (TPBank 2011)	30,23 (VIB 2020-2021)
LDR (%)	304	—	—	Mức hợp lý	106,00 (VPBank)
COVID	304	0,13	0,33	0,00	1,00

Kết quả kiểm định mô hình và phân tích hồi quy ROA

• Kiểm định đa cộng tuyến: Hệ số tương quan giữa các biến độc lập đa phần < 0,6; riêng tương quan giữa GDP và COVID là -0,8888. Kết quả kiểm định VIF cho thấy giá trị VIF trung bình là 2,59 (tất cả các biến đều có VIF < 6), khẳng định không xảy ra hiện tượng đa cộng tuyến nghiêm trọng.
• Lựa chọn mô hình cho biến phụ thuộc ROA:
  • Mô hình Pooled OLS đạt $R^2 = 80,82%$, $R^2$ hiệu chỉnh $= 80,23%$, $F(9, 294) = 137,66$ ($p = 0,0000$). Kiểm định Wooldridge cho thấy không có tự tương quan bậc 1 ($p > 0,05$), nhưng kiểm định White chỉ ra hiện tượng phương sai sai số thay đổi ($p = 0,0000 < 0,05$).
  • Kiểm định Hausman giữa FEM và REM cho kết quả Prob > chi2 xác nhận mô hình REM phù hợp hơn FEM.
  • Kiểm định Breusch-Pagan Lagrangian Multiplier test trên mô hình REM cho thấy $p > 0,05$, khẳng định mô hình REM đã khắc phục được khuyết tật phương sai sai số thay đổi.

Bảng kết quả hồi quy mô hình REM cho biến phụ thuộc ROA:

Biến độc lập	Hệ số hồi quy (Coef.)	Giá trị P-value	Ý nghĩa thống kê	Chiều hướng tác động
CAR	0,0270	0,0050	Có ý nghĩa ở mức 1%	Tác động dương (+)
NPL	—	0,0000	Có ý nghĩa ở mức 1%	Tác động dương (+)
CIR	—	0,0000	Có ý nghĩa ở mức 1%	Có ý nghĩa thống kê
ROE	—	0,0000	Có ý nghĩa ở mức 1%	Tác động dương (+)
LDR	—	0,0040	Có ý nghĩa ở mức 1%	Tác động dương (+)
INF	—	0,3750	Không có ý nghĩa	Không tác động rõ rệt
GDP	—	0,9970	Không có ý nghĩa	Không tác động rõ rệt
LEV	—	0,6560	Không có ý nghĩa	Không tác động rõ rệt
COVID	—	0,9700	Không có ý nghĩa	Không tác động rõ rệt

Đóng góp của khóa luận

• Về mặt lý luận: Hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về hiệu quả hoạt động ngân hàng thương mại, kiểm định đồng thời các yếu tố CAMEL, đòn bẩy tài chính và biến cú sốc COVID-19 trong khung thời gian dài 16 năm (2006–2021).
• Về mặt thực tiễn: Cung cấp bằng chứng thực nghiệm lượng hóa tác động của tỷ lệ an toàn vốn, đòn bẩy, khả năng thanh khoản và chất lượng hoạt động lên ROA/NIM; đưa ra cơ sở dữ liệu xếp hạng CAMEL thực tế giúp các cơ quan giám sát và nhà quản trị ngân hàng định hình chiến lược quản trị rủi ro và tối ưu hóa tài sản.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Dựa trên nội dung và phạm vi được tác giả trình bày:

• Phạm vi mẫu nghiên cứu: Nghiên cứu chỉ tập trung vào 19 ngân hàng thương mại cổ phần niêm yết trên hai sàn HOSE và HNX, chưa bao quát toàn bộ các ngân hàng thương mại chưa niêm yết và các ngân hàng 100% vốn nhà nước (như Agribank) hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam.
• Giới hạn thời gian dữ liệu: Chuỗi dữ liệu kết thúc ở năm 2021 do tại thời điểm thực hiện đề tài, một số ngân hàng chưa công bố đầy đủ báo cáo tài chính kiểm toán năm 2022.
• Yếu tố mô hình: Khung phân tích CAMELS chưa lượng hóa đầy đủ cấu phần Độ nhạy thị trường (Sensitivity - S) do hạn chế trong việc thu thập dữ liệu đo lường chi tiết rủi ro lãi suất và tỷ giá ngoại hối theo chuẩn quốc tế.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên và học viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Kinh tế học: Tham khảo cách thức ứng dụng kinh tế lượng dữ liệu bảng (Panel Data: Pooled OLS, FEM, REM, FGLS) trên phần mềm STATA, quy trình kiểm định khuyết tật mô hình (VIF, White test, Wooldridge test, Hausman test, Breusch-Pagan LM test).
• Người làm nghiên cứu về hiệu quả ngân hàng: Tham khảo khung biến số kết hợp giữa mô hình CAMEL truyền thống với các biến số vĩ mô và biến giả đại dịch COVID-19.
• Chuyên viên phân tích tài chính và quản trị rủi ro: Nắm bắt thực trạng phân hóa chỉ số NIM, NPL, CAR giữa các nhóm ngân hàng niêm yết tại Việt Nam trong giai đoạn 2006–2021.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng cỡ mẫu và khung thời gian nào để phân tích thực nghiệm?

Khóa luận thu thập dữ liệu bảng cân bằng từ 19 ngân hàng thương mại cổ phần niêm yết tại Việt Nam (17 ngân hàng trên sàn HOSE và 2 ngân hàng trên sàn HNX: BAB, NVB) trong khoảng thời gian 16 năm liên tục từ 2006 đến 2021, tương ứng với tổng số 304 quan sát (bank-year observations).

2. Những lý thuyết nền tảng nào được tác giả sử dụng trong nghiên cứu?

Nghiên cứu dựa trên 4 lý thuyết chính: Lý thuyết hiệu quả (Efficiency Theory của Berger và Humphrey, 1997), Lý thuyết đại diện (Agency Theory của Jensen và Meckling, 1976), Lý thuyết chu kỳ kinh doanh do cú sốc kinh tế (Economic Shock Theory của Kydland và Prescott, 1982) và Lý thuyết chấp nhận rủi ro (Risk-taking Theory của Demirgüç-Kunt và Huizinga, 1999).

3. Các biến số độc lập được đưa vào mô hình hồi quy gồm những chỉ tiêu nào?

Mô hình bao gồm các biến thuộc nhóm CAMEL: CAR (an toàn vốn), NPL (chất lượng tài sản), CIR (hiệu quả quản lý), ROE (khả năng sinh lời từ vốn CSH), LDR (thanh khoản); biến vĩ mô: GDP (tăng trưởng kinh tế), INF (lạm phát); cùng hai biến mở rộng là LEV (đòn bẩy tài chính) và biến giả COVID (đại dịch COVID-19).

4. Kết quả kiểm định lựa chọn mô hình hồi quy cho biến phụ thuộc ROA chỉ ra mô hình nào là phù hợp nhất?

Kiểm định White phát hiện mô hình Pooled OLS bị hiện tượng phương sai sai số thay đổi. Kiểm định Hausman giữa FEM và REM cho thấy mô hình tác động ngẫu nhiên (REM) phù hợp hơn FEM. Kiểm định Breusch-Pagan Lagrangian Multiplier trên mô hình REM có $p > 0,05$, xác nhận mô hình REM đã khắc phục được khuyết tật phương sai sai số thay đổi và là mô hình tối ưu để giải thích biến ROA.

5. Ngân hàng nào có NIM và tỷ lệ nợ xấu (NPL) cao nhất trong năm 2021 theo khảo sát của tác giả?

Trong năm 2021, VPBank là ngân hàng có chỉ số NIM cao nhất toàn ngành, nhưng đồng thời VPBank cùng với NVB là hai ngân hàng có tỷ lệ nợ xấu (NPL) cao nhất hệ thống (đều ghi nhận mức trên 4%). Hầu hết các ngân hàng còn lại trong mẫu khảo sát đều duy trì nợ xấu dưới ngưỡng 3%.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phạm Thị Yến Linh đã thực hiện nghiên cứu thực nghiệm toàn diện về các yếu tố tác động đến hiệu suất hoạt động của 19 NHTM cổ phần niêm yết tại Việt Nam trong giai đoạn 16 năm (2006–2021). Bằng việc kết hợp phương pháp định tính và mô hình kinh tế lượng dữ liệu bảng (Pooled OLS, FEM, REM), nghiên cứu khẳng định các nhân tố nội tại thuộc khung CAMEL (CAR, NPL, CIR, ROE, LDR) có ảnh hưởng mạnh mẽ và có ý nghĩa thống kê tới tỷ suất sinh lời ROA. Các phát hiện thực nghiệm cung cấp cơ sở khoa học giúp các nhà quản trị ngân hàng và cơ quan điều hành chính sách hoàn thiện năng lực quản trị rủi ro, kiểm soát thanh khoản và tối ưu hóa hiệu quả hoạt động trong bối cảnh thị trường tài chính nhiều biến động.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF ECONOMICS & BUSINESS FACULTY OF FINANCE - BANKING GRADUATION THESIS Factors affecting the performance of the commercial AUTHOR : Pham Thi Yen Linh CLASS : QH-2019E TCNH CLC 2 STUDENT ID : 19050683 SUPERVISOR : DR. Trinh Thi Phan Lan Ha Noi - 2023 VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF ECONOMICS & BUSINESS FACULTY OF FINANCE - BANKING Factors affecting the performance of the commercial banking system in Vietnam AUTHOR : Pham Thi Yen Linh CLASS : QH-2019E TCNH CLC 2 STUDENT ID : 19050683 SUPERVISOR : DR. Trinh Thi Phan Lan Ha Noi - 2023 ACKNOWLEDGEMENT I would like to take this opportunity to express my deep appreciation and gratitude to VNU University of Economics and Business for providing me with the opportunity to pursue my academic goals at your distinguished institution. Being a part of this prestigious university has been an honor and a privilege that I will always cherish throughout my life.

I am grateful to the Faculty of Finance and Banking for providing me with an excellent education in my field of study. The high-quality academic programs, supportive environment, and exceptional faculty members have helped me to develop the necessary skills and knowledge to succeed in my career. I would also like to express my sincere appreciation to Dr. Trinh Thi Phan Lan for her guidance, encouragement, and support throughout my thesis journey.

Her invaluable insights, constructive feedback, and unwavering dedication have been essential to the successful completion of my thesis. Finally, I would like to thank my family and friends for their unconditional love, support, and understanding during this challenging period. Their constant encouragement has been a source of strength and motivation for me. Once again, thank you so much for everything.

I look forward to applying the knowledge and skills that I have gained during my studies to make a positive contribution to society. LIST OF ABBREVIATIONS CAR Capital Adequacy Ratio CIR Cost-to-Income Ratio COVID Coronavirus Disease FD | Foreign Direct Investment Silicon Valley Bank iv LIST OF TABLES Table 2.1 : Summary table of factors in the CAMEL MOE] .2 : Overview offoreign literature rESCOVCH secsssssessssseessssessssesssssesssssesssssesssssesssssesssssesssaees 17 Table 2.3 : Overview of domestic literature TeSCATCH .1 : List of commercial banks listed on HOSE and HÌNX.2 : Variable description table.1 : Ranking according to each criterion of the CAMEL model Table 4.2 : Descriptive statistics of the variables in the mOd6ÌL.3 : Correlation matrix fOr regression ttOđÌ6Ì.4 : Variance Inflation Factor test F€SUÏES.5 : POOL model regression results Of ROA vesesssesssssssssssssssesssessssssesssssssnsssssessssnsesssessssasessnssesiarsssnerses 41 Table 4.6 : FEM and REM models regression results Of ROA vssssssessssessssssssesssssssssesssssssisessiessassnneses 42 Table 4.7 : POOL model regression results Of NIM .8 : FEM and REM models regression results Of NIM esssssssssssssssessessssesesssssessssesessssseesssssesssses 45 Table 4.9 : Summary of ROA and NIM model regression r€SUÏĂS.--ccce«eecccerrrerrrrrrrrrree 46 LIST OF GRAPH Graph 4.1 GDP growth (annual %) Vietnam and world iN 2021 crrresessssecssereesseessresssneesssneessnnee 29 Graph 4.2 GDP growth (annual %) Vietnam, United States and Thailand in 1995-2021.3 Inflation, GDP deflator (annual %) Vietnam in 2006-2021.4 Daily new confirmed COVID-19 cases per million people in Vietnam, China and United StAtes.5 COVID-19 vaccine does, people with at least one dose, people with a full initial protocol and boosters per 100 people (Mar 30,20022.-------c-es5cesssecererketrrretrrkrrrrrrrrrrree 34 Graph 4.6 NIM and NPL research Danks in 221.---c--s«-5ccesetcckeeekrEkrirrrtriirrrtrrrrrrrrrrrrreree 35 vi TABLE OF CONTENTS LIST OF ABBREVIATTIONS.- G11 SH TH TT TH TH TH HH grự iv LIST OF TABLE. - - - -- - 5 11T TH TT TH TH HT HH v LIST OF GRAPH 000.ccccceccceccceccescceseeeseeeecaeceaeccecaeeeaecsaeceaecaeeeaeceaeeaeesaeceaeseseeseesaeeeaeeeeeseeeaeeeseseseennenaees vi CHAPTER 1: INTRODUCTION.- -- 5E 11291121 191 9111 11911 nh nhu TH TH nhờ 1 1. Reasons for the StUỦV.

- G1 TH TH ng HH nọ nh và 1 2. Objectives of the Studịy. Object and scope Of the StUdy. Gv nHnnHnH Hn H Hườ 3 A.

-- G1 TH TH HH nọ nọ kh 4 5. The topic `s CONtrIDUTIONS. LH HT nọ. nh 4 5,1 Theoretical ContTÍLIfÏOTIS.

5 011101191119 vn nh nh nà 4 5,2 Practical ConntTDUIfÏOIIS. 3 vn TT TH TH HT HH như 5 6. The structure of the thesis. -- - G1 HH TH HH HH nọ TH cờ 5 CHAPTER 2: THEORETICAL BASIS AND LITERATURE REVIEW.

- G111 TH ng HH HT nh 6 2.1 Definition of commercial bank performance .2 Criteria to evaluate the performance of commercial BANKS .1 Return on total assets (ROA) .2 Net Interest Margin (NIM|).- - << kh TH HH tk 7 2.3 CAMELS Rating SVSf€Im. c1 ng HH Họ TH nh 10 2.5 Growth of Gross Domestic Product (tGDIP).-- c6 +1 1119 T HT TH TH re 11 2.- - - - c1 SH no ket 11 2.3 Theoretical background Of r€S@@TFCÌh. + <1 1v vn tk kh 11 2.- Ặ n nn nn n ọ re 13 2.1 Overview Offoreign r€S€@TCÌ.2 Overview Of domestiC F€S@@TFCÌH.3 GAPS in the VESCAPCH. - G1 E011 TT TT kh 22 CHAPTER 3: RESEARCH METHODS.-- 5 1S TH HH TH ng TH TH TH HH 23 3.1 Qualitative research methods.- - -- s1 TH TH HH Họ TT kh 23 3.1 DACA SOUPCES nen .2 Description Of VATIADIES.

- «<< xEH n nn nH 24 3.2 Research hypothesis and research model proposal. -- -- HH HH HH TH nh 26 3.2 Proposing research MOdel. - ---- «+ x11 1n nọ nh ky 26 3.- -- -- cọ HH TH HH HH HH tk 27 CHAPTER 4.1 Overview of performance of Vietnamese banks. -- - - - -- S11 ng ng vn 29 4.1 Overview of Vietnam's ECONOMIC SÏfU(fÏOTN.1 Gross Domestic Product growth rAf@.

- -- - ch TH HH ngư 29 4. ee eee ng HH HH TT cờ 31 4.2 Overview of the operational status commercial Of bansS.2 Quantitative research r€SulÏ£S. - - ---- - Ă 111122111 kg TH kg 37 4.1 DescriptiVe Sf(ÏSÊÍCS.- - - 5 TH HH vi 37 4.1 Description of Variables .- - --- «+ 11v HT TH nh 37 4.2 The correlation between the independent variables. - Gv TH KH HH TH HH HH HH ky 40 4.1 ROA model regression results .2 NIM model regression F€SUÏẨS.

-- -G c1 1 S1 TH ng HT nh tre 43 4.3 Answer the research queStÏOI.v TH ng 46 CHAPTER 5: CONCLUDING REMARKS AND RECOMMENDATIONS.ĂẶẶSĂcSeseereees 48 REFERENCES 50888. 53 viii CHAPTER 1: INTRODUCTION 1. Reasons for the study The commercial banking sector constitutes a crucial part of the economy that supports economic growth and development. It offers essential financial services to people, organizations, and businesses, enabling them to operate and expand.

Moreover, the sector provides financial services and products such as borrowing, investing, and risk management to improve company performance. In developing nations like Vietnam, the banking and finance industry is rapidly expanding to meet the expanding financial needs of the populace and enterprises. The management and oversight of the nation's finances by banks further aid in the maintenance of the nation's monetary and financial stability. The National Financial Supervisory Commission (NFSC) reports that by the end of 2016, the commercial banking system in Vietnam played a significant role in providing capital, accounting for about 68% of the total 1.23 million dong for economic development.

Given the special importance of developing industries and services, the banking and financial sector is widely considered one of the most developed economic sectors and is deemed to be an important milestone in the development of Vietnam's economy. The current state of banking operations worldwide, including in Vietnam, highlights the significant potential of banking operations in supporting business and customer expansion and ensuring long-term economic growth, while also presenting various risks and challenges. The imperative need to increase the efficiency of banking operations to realize these goals is well-recognized. Currently, the banking sector is among the world's most critical economic sectors; its continuous transformation and diversification in terms of business models and services is closely intertwined with the sustained growth of the global economy.

However, banks worldwide struggle with various challenges, such as fierce competition, increasing customers’ demands, and risks associated with currency and information security. In the case of Vietnam, the financial business is witnessing firm growth, with a high credit development rate and an expanding market scale. The State Bank of Vietnam reports the operation of 30 business banks, five arrangement banks, and 45 foreign bank branches in the country as of the end of 2021. Besides, estimates suggest that the banking sector's total assets amounted to VND 14,620 trillion, approximately USD 630 1 billion, marking a year-on-year increase.

In 2021, the banking sector contributed approximately 6.8% to Vietnam's GDP. Furthermore, the sector played a crucial role in attracting foreign direct investment (FDI) into the country, with estimates suggesting that USD 22.61 billion worth of FDI came in as of 2021. However, it is essential to bear in mind that FDI can be a "two-edged sword." Vietnam's experiences during the 1997 and 2008 financial crises illustrate the severe consequences of a decline in FDI for the nation, emphasizing the need for prudent measures to manage the risks associated with FDI and other external economic factors. The first few months of 2020 saw the international financial market experience the strongest fluctuations since the Great Depression, rekindling memories of the 2008-2009 economic recession.

The outbreak of the COVID-19 pandemic in China and its fast spread across the globe has caused widespread market panic. While emergency situations may vary, market activities tend to be repetitive. In the search for safe havens, people continue to rush to sell risky assets. The global Gross Domestic Product (GDP) was 2.8% lower in 2020 than in 2019, equating to USD 2.

In Vietnam, the impact of the pandemic was felt in three primary areas: trade, growth, and investment. Significant production value chains were disrupted, while services, tourism, and consumption experienced a sharp decline. The global economy was also affected by other factors, such as the Russia-Ukraine conflict, leading to reduced supply ofgrain, fertilizer, energy, rising inflation, and an increasing likelihood of a recession. According to OPEC statistics, Russia was scheduled to become the world's largest exporter of natural gas in 2021, with 241.3 billion m3 and the world's second-largest exporter of crude oil, representing 8.3% of all raw petroleum trades in 2021.

Any turbulence in the stockpile of oil and other energy items from Russia would greatly affect costs, raw petroleum and the world economy. In response to this situation, the Federal Reserve has been repeatedly increasing interest rates in an effort to curb inflation. Specifically, as of March 22, 2023, the Fed's interest rate stood at 5%, the highest since 2006. However, the policies adopted to control inflation, including the most aggressive interest rate hike in four decades, are thought to have contributed to the collapse of Silicon Valley Bank (SVB).

Customers of SVB withdrew up to 42 billion USD in a single day on March 10, 2023, prompting the Federal Deposit Insurance Corporation (FDIC) to announce the bank's closure. At the time of the announcement, Silicon Valley Bank was the 16th largest commercial bank in the United States, boasting assets worth over $200 billion. 2 Vietnam's economy is inevitably impacted by global economic fluctuations, including increasing pressure on interest rates, exchange rates, and inflation. Credit expansion resumes as consumer demand returns, making the financial system and Vietnam's banking sector increasingly crucial to the country's continued expansion in terms of operational scale and financial capacity.

The government's policy of supporting interest rates according to its goals fuels the economic recovery following the pandemic. However, despite these positive aspects, the banking industry will face significant challenges in the second half of 2022. The industry will grapple with a lack of market liquidity due to the interest rate being raised to control inflation and stabilize the exchange rate, as well as dealing with a number of corporate bond violations. As a consequence, the bad debt ratio tends to rise, while the growth momentum of banks slows down.