Chương 1: Giới thiệu đề tài Chương 2: Cơ sở lý thuyết và tình hình nghiên cứu Chương 3: Phương pháp nghiên cứu Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận Chương 5: Kết luận và hàm ý quản trị 7 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 2. LÝ THUYẾT VỀ DỊCH VỤ NGÂN HÀNG ĐIỆN TỬ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 2. Khái niệm dịch vụ ngân hàng điện tử Theo Toufaily và cộng sự (2009) tại các NHTM thì NHĐT là dịch vụ mà khách hàng không cần phải tác động vật lý với giao dịch trực tiếp tại quầy như truyền thống mà thông qua việc truy cập Internet và tự mình hoàn tất thủ tục mà không cần sự can thiệp của nhân viên ngân hàng. Theo Patriche và Bajenaru (2010) và Lee và cộng sự (2008) thì dịch vụ NHĐT là một sản phẩm của NHTM được tích hợp trên nền tảng Internet và hệ thống mạng mở cho các dịch vụ của NHTM từ xa, giúp khách hàng có thể tự mình giao dịch thanh toán hoặc đóng các tài khoản tiền gửi.
Dịch vụ NHĐT này được tạo ra với hai ràng buộc chính đó là cơ sở hạ tầng và công nghệ mà NHTM cung cấp cho khách hàng. Dịch vụ này sẽ tập trung vào việc khách hàng tự mình phục vụ do đó sẽ đặt ra yêu cầu về sự bảo mật, tin tưởng đối với NHTM và các đối tượng khác khi giao dịch. Mặt khác, Dube và Chitura (2009) cho rằng NHĐT ngoài việc giúp cho khách hàng có thể giao dịch trực tuyến tại các ứng dụng hay trang web ngân hàng với các thao tác truyền thống tại bất cứ nơi đâu mà không cần đến quầy, thì khách hàng có thể truy vấn được số dư tài khoản, sao kê trực tuyến, tra cứu được những thông tin dịch vụ ngân hàng, tìm kiếm các cơ hội đầu tư,… tại bất cứ nơi đâu (Lioyd, 2007). Do đó, có thể tiết kiệm thời gian và gia tăng hiệu suất làm việc, giao dịch với ngân hàng hơn.
Tóm lại, NHĐT là dịch vụ do NHTM cung cấp cho khách hàng để sử dụng nhằm thực hiện các thao tác thanh toán, tra cứu thông tin và các dịch vụ khác thông qua nền tảng Internet, công nghệ tại bất cứ nơi đâu mà bỏ qua khâu tiếp xúc trực tiếp tại quầy giao dịch. Các đặc điểm chính của dịch vụ ngân hàng điện tử Theo Patriche và Bajenaru (2010) thì bản chất của dịch vụ NHĐT là một sản phẩm của NHTM do đó nó vẫn phải bao hàm tất cả các đặc điểm của một dịch vụ tại NHTM. Tuy nhiên, nó sẽ có những đặc điểm đặc thù có sự khác biệt với các sản phẩm 8 dịch vụ khác. Đầu tư về vốn rất lớn, với dịch vụ này thì các NHTM cần phải chuẩn bị một số vốn lớn để tập trung vào công nghệ, hệ thống thông tin nhằm tạo ra sự đồng bộ cho hệ thống của NHTM kết nối với các tài khoản cá nhân của khách hàng.
Mặt khác, là dự phòng các chi phí liên quan đến bảo trì, cập nhật, đổi mới công nghệ và nhân lực chất lượng cao. Trình độ công nghệ thông tin của các NHTM có sự yêu cầu cao về mọi mặt, vì dịch vụ này được vận hành dựa trên nền tảng Internet và cơ sở hạ tầng của công nghệ. Mặt khác sự du nhập và cập nhật công nghệ của khách hàng ngày càng nhanh chóng do đó các NHTM càng phải nắm bắt và phát triển tương xứng như vậy đặc biệt là tập trung vào các sản phẩm dịch vụ liên quan đến mạng không dây. Sự bảo mật cần được tôn trọng cao, vì dịch vụ này dựa trên nền tảng Internet và mạng không dây nên có rất nhiều khe hở cho các thành phần tin tặc lợi dụng để xâm phạm sự riêng tư của khách hàng nhằm trục lợi hay phá hoại.
Do đó, dịch vụ này gắn liền với chính sách và các công cụ đi kèm bảo vệ bảo mật cho khách hàng. Đáp ứng sự thuận tiện và tiết kiệm thời gian, bản chất của dịch vụ NHĐT được cung cấp cho khách hàng là hạn chế giao dịch tài quầy thay bằng sự tự phục vụ mình của khách hàng. Chính vì thế dịch vụ này được tích hợp cá nhân với các thiết bị như máy tính, điện thoại thông minh của khách hàng với giao diện hay thiết kế thuận lợi, thân thiện để họ tự hoàn tất giao dịch. Từ đó, các giao dịch rút ngắn thời gian tối đa có thể.
Tăng tính canh tranh và tạo điều kiện cho các NHTM mở rộng phạm vi tiếp cận thêm KH. Hiện nay, dịch vụ này phổ biến trên thị trường nên các NHTM sẽ có nhiều tính năng đổi mới và cập nhật để thu hút khách hàng và cạnh tranh. Ngoài ra, với sức lan tỏa trên phạm vi rộng của Internet sẽ giúp các NHTM mở rộng được khả năng tiếp xúc với nhiều đối tượng hay phân khúc khách hàng hơn. Tăng cường việc bán chéo các sản phẩm khác của NHTM, ngoài các thanh toán truyền thống thì các NHTM có thể dựa trên nền tàng NHĐT để liên kết với các tổ chức tài chính khác như bảo hiểm, quỹ đầu tư,… để cung cấp các sản phẩm khác giúp đáp ứng mọi nhu cầu sinh lợi cho khách hàng.
Khách hàng sẽ được hưởng mức chi phí thấp khi giao dịch, thông qua việc được 9 hưởng mức phí cạnh tranh và tiết kiệm được thời gian đến giao dịch trực tiếp tại quầy. Các dịch vụ cơ bản của ngân hàng điện tử tại ngân hàng thương mại Theo Nguyễn Văn Vẹn và Phạm Tấn Cường (2020) thì các dịch vụ cơ bản của NHĐT chủ yếu tập trung vào sự tích hợp Internet và sử dụng dựa trên điều hướng của web hay trên điện thoại di động của khách hàng. Trong đó, các dịch vụ phổ biến đó là: 2. Dịch vụ ngân hàng qua Internet (Internet Banking) Internet Banking được xem là dịch vụ ngân hàng trực tuyến, thông qua Internet mà các sản phẩm dịch vụ được cung cấp, nhưng dịch vụ này chủ yếu vào chức năng giúp cho khách hàng thực hiện các giao dịch như chuyển tiền, gửi tiết kiệm, thanh toán hóa đơn, các dịch vụ tài chính hay nghĩa vụ nộp thuế,… Với việc kết nối máy tính với Internet tại bất cứ địa điểm hay thời gian nào thì khách hàng đều có thể truy cập trang web của ngân hàng để truy vấn thông tin hay tự mình hoàn thành các giao dịch.
Dịch vụ ngân hàng qua điện thoại (Mobile Banking và Phone Banking) Mobile Banking là dịch vụ trực tuyến không dây được sử dụng thông qua hệ thống mạng của điện thoại di động. Dịch vụ này giúp khách hàng thực hiện các giao dịch với ngân hàng với các nguyên tắc hay thủ tục đơn giản, tiện lợi và bất kỳ đây. Điều kiện bắt buộc là khách hàng phải có công cụ là điện thoại di động, có kết nối mạng dữ liệu và ứng dụng ngân hàng. Từ đó, tại điện thoại di động khách hàng có thể truy vấn dố dư, tài khoản, chuyển khoản, nạp tiền điện thoại, thanh toán các hóa đơn hay tích hợp mua hàng hóa thanh toán trực tuyến,… Phone Banking là dịch vụ cung cấp thông tin qua điện thoại cố định, khách hàng có thể sử dụng điện thoại cố định để lien lạc với ngân hàng cung ứng dịch vụ mà không cần đến trực tiếp.
Với số điện thoại hệ thống Phone Banking của ngân hàng thì sẽ tự động dướng dẫn hay cung cấp những thông tin sản phẩm như truy vấn tài khoản, chi tiết giao dịch, chuyển tiền hay các hoạt động tư vấn, giải đắp thắc mắc hay khiếu nại. Nhưng dịch vụ này còn rất mới mẻ tại các NHTM Việt Nam và chưa được áp dụng nhiều. Dịch vụ ngân hàng tại nhà (Home Banking) Home Banking là dịch vụ được hoạt động dựa trên mạng thông tin liên lạc cục bộ giữa ngân hàng và khách hàng, dịch vụ này cho phép khách hàng thực hiện các giao 10 dịch tại nơi làm việc cụ thể với hầu hết các giao dịch trên tài khoản tiền gửi tại ngân hàng, thông qua các phương tiện như điện thoại, thư điện tử, trang web. Dịch vụ này chủ yếu giúp khách hàng tra cứu các thông tin liên quan đến lãi suất, phí dịch vụ, truy vấn tài khoản, hỗ trợ thanh toán ngay tại nhà,… 2.
Dịch vụ thẻ Dịch vụ thẻ giúp khách hàng thực hiện các giao dịch tài chính tại máy rút tiền tự động (ATM) như rút tiền, vấn tin, chuyển khoản, sao kê, thanh toán các hóa đơn,… các máy ATM giúp cho việc thanh toán trực tiếp tại quầy giảm xuống và tiết kiệm thời gian cho khách hàng giao dịch. Hiện nay, có hai loại thẻ phổ biến tại Việt Nam đó là thẻ ghi nợ và thẻ tín dụng. Vai trò của dịch vụ ngân hàng điện tử Nguyễn Văn Vẹn và Phạm Tấn Cường (2020) cho rằng NHĐT là dịch vụ hiện đại tại các NHTM, nó mang lại nhiều lợi ích và đáp ứng được nhiều nhu cầu gia tăng của khách hàng, sự chuyển đổi số của các ngân hàng và thỏa mãn được xu hướng thanh toán không tiền mặt trong lưu thông của nền kinh tế. Mặt khác, NHĐT là một trong những công cụ quan trọng để các NHTM cạnh tranh với nhau để mở rộng thị phần cũng như thương hiệu.
Cụ thể: Đối với các NHTM: Dịch vụ NHĐT giúp cho các ngân hàng tiết kiệm chi phí, gia tăng doanh thu, giải quyết được sự quá tải từ các giao dịch, giảm thiểu được các chi phí liên quan đến nhân viên hay áp lực làm việc tại quầy. Đồng thời, với dịch vụ này thì các ngân hàng tăng được khả năng cạnh tranh, mở rộng phạm vi hoạt động, thu hút khách hàng. Ngoài ra, khi đầu tư vào dịch vụ này thì đồng vốn sẽ được sử dụng hiệu quả đặc biệt là sự hội nhập quốc tế. Đối với các khách hàng: Dịch vụ NHĐT giúp cho khách hàng tiết kiệm được thời gian và chi phí dịch vụ.
Đồng thời chủ động trong việc giao dịch, thực hiện giao dịch nhanh chóng, thuận tiện mọi lúc mọi nơi, cập nhật thông tin nhanh chóng và quản lý hiệu quả tài sản của mình. Đối với nền kinh tế: Dịch vụ NHĐT giúp cho nền kinh tế công nghiệp hóa hiện đại hóa trên thị trường tài chính, góp phần đẩy mạnh đề án thanh toán không tiền mặt 11 trên thị trường. Từ đó, kiểm soát dòng tiền lưu thông, lạm phát, giảm thiểu chi phí cho việc in ấn và lưu thông tiền tệ. Đặc biệt, dịch vụ NHĐT tạo nền tảng cho thương mại điện tử phát triển.
CHẤT LƯỢNG DỊCH VỤ NGÂN HÀNG ĐIỆN TỬ TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 2.