Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến chậm tiến độ và vượt dự toán trong dự án đầu tư công tại Việt Nam

Luận văn phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến chậm tiến độ và vượt dự toán dự án đầu tư công tại Việt Nam, cung cấp giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Vũ Quang Lãm
• Người hướng dẫn: Gs.Ts Sử Đình Thành
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Các yếu tố ảnh hưởng đến chậm tiến độ và vượt dự toán dự án đầu tư công tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC HÌNH, BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC BẢNG
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT
• 1.1. Khung khái niệm dự án đầu tư công
• 1.2. Đặc điểm dự án đầu tư công
• 1.3. Chu trình quản lý dự án
• 1.4. Các nghiên cứu lý thuyết về quản lý dự án và rủi ro trong quản lý dự án
• 1.5. Vấn đề chậm tiến độ của các dự án đầu tư
• 1.5.1. Khái niệm chậm tiến độ
• 1.5.2. Hậu quả của chậm tiến độ
• 1.6. Vấn đề vượt dự toán các dự án đầu tư
• 1.6.1. Khái niệm vượt dự toán
• 1.6.2. Hậu quả của vượt dự toán
• 1.7. Các nghiên cứu về yếu tố gây chậm tiến độ và vượt dự toán các dự án đầu tư
• 1.7.1. Các nghiên cứu về yếu tố gây chậm tiến độ
• 1.7.2. Các nghiên cứu về yếu tố gây vượt dự toán
• 1.7.3. Các nghiên cứu về yếu tố gây chậm tiến độ và vượt dự toán
• 1.7.4. Các nghiên cứu về yếu tố gây chậm tiến độ và vượt dự toán dự án đầu tư công
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. Thiết kế nghiên cứu
• 2.2. Nghiên cứu tác động của chậm tiến độ và vượt dự toán đến thời gian hoàn thành và giá trị quyết toán dự án đầu tư công
• 2.3. Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến chậm tiến độ và vượt dự toán các dự án đầu tư công
• 2.4. Nghiên cứu định tính
• 2.5. Phân tích nhân tố khám phá, hồi quy và kiểm định mô hình
• 2.6. Xây dựng giả thuyết nghiên cứu
• 2.7. Mẫu dữ liệu nghiên cứu
• 2.8. Hồi quy và kiểm định mô hình
• 3. CHƯƠNG 3: PHÂN TÍCH THỰC NGHIỆM THỜI GIAN THỰC HIỆN VÀ CHI PHÍ ĐẦU TƯ CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƯ CÔNG: NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 3.1. Giới thiệu chung
• 3.2. Cơ chế, chính sách và phân cấp quản lý dự án đầu tư công tại Việt Nam
• 3.3. Vấn đề lựa chọn chủ đầu tư của dự án công
• 3.4. Vấn đề chậm tiến độ và vượt dự toán các dự án đầu tư công tại Việt Nam và Thành phố Hồ Chí Minh
• 3.4.1. Thực trạng tại Việt Nam
• 3.4.2. Thực trạng tình hình chậm tiến độ và vượt dự toán tại TP.Hồ Chí Minh
• 3.5. Phân tích thực nghiệm mối quan hệ giữa thời gian và chi phí đầu tư các dự án đầu tư công: nghiên cứu trường hợp Thành phố Hồ Chí Minh
• 3.5.1. Mô tả dữ liệu
• 3.5.2. Kết quả nghiên cứu thực nghiệm
• 3.5.3. Mô tả tương quan giữa các biến trong mô hình
• 3.5.4. Kết quả hồi quy
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CÁC YẾU TỐ GÂY CHẬM TIẾN ĐỘ VÀ VƯỢT DỰ TOÁN CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƯ CÔNG TẠI VIỆT NAM
• 4.1. Kết quả nghiên cứu định tính
• 4.2. Mô hình nghiên cứu chính thức
• 4.3. Xây dựng thang đo
• 4.4. Kết quả chọn mẫu và mô tả thống kê mẫu. Kiểm định hệ số Cronbach’s Alpha
• 4.5. Phân tích yếu tố khám phá (EFA)
• 4.6. Kiểm định mô hình hồi quy tuyến tính. Phân tích hồi quy
• 4.7. Kiểm định tính phù hợp của mô hình
• 4.8. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 4.8.1. Năng lực yếu kém trong thực hiện dự án của nhà thầu và tư vấn
• 4.8.2. Năng lực yếu kém trong quản lý dự án của chủ đầu tư
• 4.8.3. Yếu tố khó khăn về tài chính
• 4.8.4. Yếu tố ngoại vi
• 4.8.5. So sánh kết quả nghiên cứu với các nghiên cứu trước đây
• 4.9. Nghiên cứu điển hình các dự án công trên địa bàn TP.
• 4.9.1. Dự án 1- Dự án điển hình về chậm tiến độ và vượt dự toán
• 4.9.1.1. Mô tả dự án
• 4.9.1.2. Phân tích nguyên nhân dẫn đến chậm tiến độ của dự án
• 4.9.1.3. Phân tích nguyên nhân dẫn đến vượt dự toán của dự án
• 4.9.2. Dự án 2- Dự án điển hình vượt tiến độ và vượt dự toán
• 4.9.2.1. Mô tả dự án
• 4.9.2.2. Phân tích nguyên nhân thành công hoàn thành vượt tiến độ
• 4.9.2.3. Phân tích nguyên nhân dẫn đến việc vượt dự toán của dự án
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH
• 5.1. Các khuyến nghị chính sách
• 5.2. Giải pháp nâng cao năng lực của chủ đầu tư
• 5.3. Giải pháp đối với năng lực của tư vấn
• 5.4. Giải pháp đối với năng lực của nhà thầu
• 5.5. Giải pháp đối với việc kiểm soát rủi ro tài chính của chủ đầu tư
• 5.6. Giải pháp đối với việc kiểm soát rủi ro từ các yếu tố ngoại vi
• 5.7. Gợi ý về quản lý tiến độ, kiểm soát rủi ro
• 5.8. Những hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1
• PHỤ LỤC 2
• PHỤ LỤC 3

Tóm tắt

I. Tổng quan lý thuyết và thực trạng dự án đầu tư công tại Việt Nam

Phần này phân tích khung khái niệm dự án đầu tư công và đặc điểm của chúng. Dự án đầu tư công tại Việt Nam thường gặp phải tình trạng chậm tiến độ và vượt dự toán, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hiệu quả đầu tư. Các nghiên cứu lý thuyết về quản lý dự án và rủi ro được tổng hợp, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kiểm soát tiến độ và chi phí. Chậm tiến độ và vượt dự toán không chỉ làm tăng chi phí mà còn giảm hiệu quả đầu tư, gây thiệt hại lớn cho nền kinh tế.

1.1. Khái niệm và đặc điểm dự án đầu tư công

Dự án đầu tư công là các dự án sử dụng nguồn vốn từ ngân sách nhà nước, có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội. Đặc điểm của dự án đầu tư công bao gồm quy mô lớn, thời gian thực hiện dài và phụ thuộc nhiều vào chính sách đầu tư của nhà nước. Tuy nhiên, các dự án này thường gặp phải tình trạng chậm tiến độ và vượt dự toán, làm giảm hiệu quả đầu tư.

1.2. Thực trạng chậm tiến độ và vượt dự toán tại Việt Nam

Theo báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, tỷ lệ dự án đầu tư công chậm tiến độ và vượt dự toán tại Việt Nam chiếm từ 9,59% đến 16,09%. Nguyên nhân chính bao gồm quản lý dự án yếu kém, khó khăn tài chính và yếu tố ngoại vi. Tình trạng này không chỉ làm tăng chi phí mà còn ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả đầu tư và sự phát triển kinh tế.

II. Phương pháp và mô hình nghiên cứu

Phần này trình bày phương pháp nghiên cứu và mô hình được sử dụng để phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến chậm tiến độ và vượt dự toán. Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính và định lượng, bao gồm phỏng vấn chuyên gia và phân tích dữ liệu từ 227 dự án tại TP. Hồ Chí Minh. Phân tích nhân tố khám phá (EFA) và hồi quy tuyến tính được áp dụng để xác định các yếu tố chính.

2.1. Phương pháp nghiên cứu định tính

Nghiên cứu định tính được thực hiện thông qua phỏng vấn các chuyên gia quản lý dự án và nhà thầu. Mục tiêu là điều chỉnh các khái niệm và thang đo cho phù hợp với bối cảnh Việt Nam. Kết quả từ nghiên cứu định tính làm cơ sở cho việc xây dựng bảng câu hỏi khảo sát và mô hình nghiên cứu định lượng.

2.2. Phương pháp nghiên cứu định lượng

Nghiên cứu định lượng sử dụng dữ liệu từ 227 dự án tại TP. Hồ Chí Minh và khảo sát 240 chuyên gia. Phân tích nhân tố khám phá (EFA) được sử dụng để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến chậm tiến độ và vượt dự toán. Hồi quy tuyến tính được áp dụng để kiểm định mối quan hệ giữa các yếu tố.

III. Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Phần này trình bày kết quả nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến chậm tiến độ và vượt dự toán. Các yếu tố chính bao gồm năng lực quản lý dự án, khó khăn tài chính, và yếu tố ngoại vi. Kết quả cho thấy năng lực yếu kém của chủ đầu tư và nhà thầu là nguyên nhân chính dẫn đến chậm tiến độ và vượt dự toán.

3.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến chậm tiến độ

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng năng lực quản lý dự án yếu kém của chủ đầu tư và nhà thầu là nguyên nhân chính dẫn đến chậm tiến độ. Các yếu tố khác bao gồm khó khăn tài chính và yếu tố ngoại vi như thời tiết, chính sách thay đổi cũng góp phần làm chậm tiến độ.

3.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến vượt dự toán

Vượt dự toán chủ yếu do quản lý chi phí kém hiệu quả và rủi ro dự án không được kiểm soát tốt. Ngoài ra, yếu tố ngoại vi như lạm phát và biến động giá nguyên vật liệu cũng làm tăng chi phí dự án.

IV. Kết luận và khuyến nghị chính sách

Phần này tổng hợp kết quả nghiên cứu và đưa ra các khuyến nghị chính sách nhằm cải thiện hiệu quả đầu tư công. Các giải pháp bao gồm nâng cao năng lực quản lý dự án, cải thiện kiểm soát chi phí, và tăng cường quản lý rủi ro. Những khuyến nghị này hướng đến việc giảm thiểu tình trạng chậm tiến độ và vượt dự toán trong các dự án đầu tư công tại Việt Nam.

4.1. Giải pháp nâng cao năng lực quản lý dự án

Để giảm thiểu chậm tiến độ và vượt dự toán, cần nâng cao năng lực quản lý dự án của chủ đầu tư và nhà thầu. Các biện pháp bao gồm đào tạo chuyên sâu, áp dụng công nghệ quản lý hiện đại và tăng cường giám sát dự án.

4.2. Giải pháp kiểm soát chi phí và rủi ro

Cải thiện quản lý chi phí và kiểm soát rủi ro là yếu tố then chốt để hạn chế vượt dự toán. Các biện pháp bao gồm lập kế hoạch chi tiết, dự phòng rủi ro và thường xuyên đánh giá hiệu quả đầu tư.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Trong tiến trình đổi mới và tái cơ cấu kinh tế tại Việt Nam, đầu tư công đóng vai trò đòn bẩy hạ tầng then chốt nhưng liên tục đối mặt với thực trạng kém hiệu quả về hiệu suất sử dụng vốn. Theo số liệu của Trung tâm Thông tin và Dự báo Kinh tế - Xã hội Quốc gia (2012), hệ số ICOR của khu vực đầu tư nhà nước luôn ở mức rất cao so với suất đầu tư chung của toàn xã hội: giai đoạn 1995 – 2000 đạt 6,25 (so với 4,25 chung); giai đoạn 2001 – 2005 là 5,99 (so với 4,62 chung); và giai đoạn 2005 – 2011 leo thang lên mức 8,52 (so với 6,10 chung), phản ánh mức chênh lệch tiêu tốn nguồn lực gấp 1,3 đến 1,4 lần. Báo cáo giám sát của Bộ Kế hoạch và Đầu tư (2010 – 2013) ghi nhận tỷ lệ dự án sử dụng vốn nhà nước chậm tiến độ dao động từ 9,59% đến 11,77%, trong khi tỷ lệ dự án phải điều chỉnh tổng mức đầu tư và thời gian chiếm từ 11% đến 16,09%. Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Bùi Quang Vinh từng nhận định: "Việc chậm tiến độ là một trong những nguyên nhân làm tăng chi phí, giảm hoặc không còn hiệu quả đầu tư, tác động tiêu cực đến nền kinh tế" (Tư Giang, 2015).

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) lớn nhất trong y văn kinh tế và quản trị xây dựng tại Việt Nam là việc phần lớn các công trình trước đây chỉ tiếp cận các dự án xây dựng thương mại quy mô chung trên 1 triệu USD (như Lê Hoài Long và cộng sự, 2008), mà chưa tách bạch tính chất đặc thù về thể chế, vị thế pháp lý của chủ đầu tư và cơ chế giải ngân ngân sách nhà nước của các dự án công. Luận án tiến sĩ kinh tế chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng (Mã số: 62.01) của Nghiên cứu sinh Vũ Quang Lãm do GS.TS Sử Đình Thành hướng dẫn khoa học tại Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh (2016) đã giải quyết toàn diện khoảng trống này thông qua hai câu hỏi nghiên cứu cốt lõi:

• H1 / Q1: Mức độ tác động qua lại giữa tình trạng chậm tiến độ và vượt dự toán đối với giá trị quyết toán và thời gian hoàn thành các dự án đầu tư công tại Việt Nam diễn ra như thế nào?
• H2 / Q2: Những nhóm yếu tố cốt lõi nào cấu thành nguyên nhân gây chậm tiến độ và vượt dự toán dự án đầu tư công trong bối cảnh phân cấp quản lý tại Việt Nam?

Nền tảng lý thuyết được tích hợp từ Lý thuyết Quản lý Dự án (PMI, 2000), Mô hình Thời gian – Chi phí Bromilow (BTC Model, 1969), Lý thuyết Rủi ro trong Quản lý Dự án (Richardson, 2015), cùng Lý thuyết Ngoại lai và Chi tiêu công (Stiglitz, 2000; Bùi Thị Mai Hoài, 2007). Nghiên cứu thực hiện trên quy mô mẫu kép: dữ liệu thứ cấp gồm 227 hồ sơ quyết toán dự án đầu tư công hoàn thành giai đoạn 2008 – 2013 tại TP. Hồ Chí Minh và dữ liệu sơ cấp từ 240 chuyên gia quản lý dự án công trên phạm vi cả nước.

Literature Review và Positioning

Y văn quốc tế về quản lý tiến độ và chi phí dự án hình thành hai luồng quan điểm nghiên cứu chính: luồng tiếp cận phân tách đơn biến (nghiên cứu độc lập chậm tiến độ hoặc vượt dự toán) và luồng tiếp cận tích hợp đồng thời (nghiên cứu tương tác hai chiều). Ở luồng thứ nhất, các tác giả như Assaf và Al-Hejji (2006) tại Ả Rập Saudi (với 73 nguyên nhân), Al-Momani (2000) tại Jordan, hay Odeh và Battaineh (2002) tập trung xác định sự chậm trễ từ năng lực nhà thầu và thay đổi thiết kế; ngược lại, Arditi và cộng sự (1985), Kaming và cộng sự (1997), Cantarelli và cộng sự (2012) tập trung vào nguyên nhân vượt chi phí bắt nguồn từ sai lệch dự báo, lạm phát và rủi ro đất đai. Ở luồng thứ hai, các nghiên cứu tiên phong của Mansfield và cộng sự (1994) tại Nigeria, Frimpong và cộng sự (2003) tại Ghana, Ramanathan và cộng sự (2012) khẳng định sự gắn kết hữu cơ không thể tách rời giữa bội chi và chậm trễ.

Tiêu chí So sánh	Cantarelli và cộng sự (2012)	Han và cộng sự (2009)	Vũ Quang Lãm (2016) - Luận án
Bối cảnh & Quốc gia	227 dự án hạ tầng giao thông tại Hà Lan (quốc gia phát triển).	Tuyến đường sắt cao tốc liên tỉnh tại Hàn Quốc (siêu dự án 412 km).	227 dự án quyết toán + 240 chuyên gia tại Việt Nam (nền kinh tế chuyển đổi).
Phương pháp luận	Phân tích phương sai, so sánh tỷ lệ vượt dự toán theo loại hình dự án.	Phương pháp tiếp cận phóng đại điểm nghẽn (Zoom-in approach) qua 11.411 hoạt động.	Kết hợp định lượng hồi quy đa biến (OLS), phân tích EFA, ANOVA và Case study thực chứng.
Phát hiện trọng tâm	Vượt chi phí cao nhất ở giao thông ngầm (21,7%), đường bộ (18,6%), đường sắt (10,6%); giai đoạn tiền xây dựng quyết định.	Vượt ngân sách 12,6 tỷ USD, trễ 5,5 năm; chỉ ra sự thất bại của phương pháp sơ đồ mạng CPM truyền thống.	Chứng minh định lượng sự tương tác giữa chậm tiến độ và vượt dự toán; nhận diện vai trò quyết định của mô hình chủ đầu tư kiêm nhiệm.
Đóng góp thể chế	Nhấn mạnh độ dài giai đoạn chuẩn bị dự án.	Phân tích xung đột lợi ích giữa chính quyền địa phương và chủ đầu tư.	Đề xuất xóa bỏ mô hình chủ đầu tư kiêm nhiệm và điều chỉnh bất cập thể chế phân cấp ngân sách.

So với các công trình quốc tế và nghiên cứu của Lê Hoài Long và cộng sự (2008) tại Việt Nam, luận án của Vũ Quang Lãm đã định vị thành công điểm nghẽn thể chế: làm rõ sự khác biệt bản chất giữa dự án đầu tư công và dự án tư nhân về thẩm quyền quyết định, chu kỳ phân bổ vốn ngân sách hàng năm theo kế hoạch (thay vì cấp vốn liên tục) và sự xung đột quy trình thủ tục pháp lý giữa quy định quản lý vốn đầu tư xây dựng của Việt Nam với chuẩn mực quốc tế của các nhà tài trợ ODA (WB, ADB, JICA).

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mở rộng và kiểm chứng thực nghiệm Lý thuyết Tam giác Chất lượng (Iron Triangle) của PMI (2000) và Lý thuyết Chi phí - Thời gian của Từ Quang Phương (2005) trong môi trường khu vực công. Tác giả Từ Quang Phương (2005, tr. 11) khẳng định: "Nếu thời gian thực hiện bị kéo dài, gặp trường hợp giá nguyên vật liệu tăng cao sẽ phát sinh tăng chi phí một số khoản mục nguyên vật liệu. Mặt khác, thời gian kéo dài dẫn đến tình trạng làm việc kém hiệu quả do công nhân mệt mỏi, do chờ đợi và thời gian máy chết tăng thêm… làm phát sinh tăng một số khoản mục chi phí". Luận án đã lượng hóa trực tiếp mối quan hệ hàm số $C = f(P, T, S)$ và chứng minh rằng trong khu vực công, biến số độ trễ thời gian ($T$) là nhân tố khuếch đại rủi ro chi phí ($C$) nghiêm trọng nhất do áp lực trượt giá và chi phí quản lý dự án định kỳ.

Đồng thời, nghiên cứu củng cố Lý thuyết Kỷ luật Tài khóa của Bùi Thị Mai Hoài (2007) và Lý thuyết Ngoại lai Tiêu cực của Stiglitz (2000), chứng minh sự thất thoát lãng phí trong đầu tư công không chỉ dừng lại ở tổn thất nội bộ dự án mà còn tạo ra ngoại ứng tiêu cực lan tỏa, bóp nghẹt nguồn lực tài khóa quốc gia và gia tăng gánh nặng thuế trong dài hạn.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp đa chiều 3 nền tảng lý thuyết:

1. Lý thuyết Quản trị Dự án và Sơ đồ mạng CPM/PERT: Đánh giá chu trình phân rã công việc từ chuẩn bị đầu tư đến vận hành.
2. Mô hình Thời gian – Chi phí Bromilow ($T = K \cdot C^B$): Sử dụng làm cơ sở giả định về mối liên hệ phi tuyến giữa tổng vốn đầu tư và thời gian thi công chuẩn.
3. Lý thuyết Quản trị Rủi ro và Tổ chức Thể chế: Phân lập rủi ro nội sinh (năng lực các bên tham gia hợp đồng) và rủi ro ngoại sinh (môi trường pháp lý, lạm phát vĩ mô, biến động địa chất thủy văn).

Điều kiện biên (boundary conditions) được xác lập rõ: Áp dụng đối với các dự án sử dụng từ 30% vốn nhà nước trở lên tại Việt Nam, chịu sự chi phối trực tiếp của Luật Ngân sách Nhà nước, Luật Đầu tư công, Luật Xây dựng và Luật Đấu thầu.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án tuân thủ thế giới quan thực chứng (positivism), kết hợp thiết kế phương pháp hỗn hợp tuần tự (sequential mixed-methods design):

• Pha định tính: Phỏng vấn sâu các nhà quản lý dự án công, chuyên viên Sở Tài chính, Ban Quản lý dự án chuyên ngành nhằm điều chỉnh các thang đo quốc tế cho phù hợp với đặc thù pháp lý và quản trị công tại Việt Nam.
• Pha định lượng 1: Phân tích dữ liệu thứ cấp từ 227 dự án hoàn thành nhằm lượng hóa mức độ tác động của việc kéo dài thời gian đến chi phí quyết toán thực tế.
• Pha định lượng 2: Phân tích dữ liệu sơ cấp từ 240 phiếu khảo sát chuyên gia để đánh giá trọng số và mức độ ảnh hưởng của từng nhóm nguyên nhân.
• Pha nghiên cứu trường hợp (Case Study): Phân tích sâu 2 dự án công điển hình tại TP. Hồ Chí Minh (một dự án trễ hạn - vượt vốn và một dự án vượt tiến độ - vượt vốn) để đối soát với kết quả hồi quy.

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình nghiên cứu được kiểm soát tính hợp thức (validity) và độ tin cậy (reliability) nghiêm ngặt:

• Chọn mẫu sơ cấp: Mẫu khảo sát chuyên gia gồm 240 đáp viên được sàng lọc với tiêu chí khắt khe: hoạt động trực tiếp trong lĩnh vực quản lý dự án công tại Bộ Tài chính, Sở Tài chính TP.HCM và các tỉnh thành, trong đó trên 80% có thâm niên công tác trên 5 năm và có trình độ đại học, sau đại học chuyên ngành kinh tế, kỹ thuật xây dựng.
• Kiểm định thang đo: Độ tin cậy nhất quán nội tại được đo lường bằng hệ số Cronbach's Alpha (ngưỡng chấp nhận $\alpha \ge 0,70$; hệ số tương quan biến - tổng $Corrected\ Item-Total\ Correlation \ge 0,30$).
• Phân tích nhân tố khám phá (EFA): Kiểm định tính thích hợp của dữ liệu qua hệ số KMO ($0,5 \le KMO \le 1,0$) và Kiểm định Barlett ($p < 0,05$), trích xuất nhân tố theo phương pháp Principal Axis Factoring với phép xoay Varimax để phân tách rõ ràng các nhóm biến quan sát.

Data và phân tích

Dữ liệu được xử lý toàn diện trên phần mềm thống kê chuyên dụng SPSS phiên bản 22.0. Mô hình hồi quy tuyến tính đa biến (Multiple OLS Regression) được thiết lập cùng các bước kiểm định chẩn đoán vi phạm giả định hồi quy: kiểm định đa cộng tuyến qua hệ số phóng đại phương sai (VIF < 2,0), kiểm định phương sai sai số thay đổi (White test / Breusch-Pagan), kiểm định phân phối chuẩn của phần dư và kiểm định độ phù hợp mô hình thông qua phân tích ANOVA ($p < 0,001$).

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Kết quả phân tích định lượng và nghiên cứu thực nghiệm mang lại 5 phát hiện mang tính bước ngoặt:

1. Tương quan nghịch chuyển biến giữa Thời gian và Chi phí: Chậm tiến độ là nhân tố thúc đẩy mạnh nhất đến việc vượt dự toán. Phân tích 227 dự án tại TP.HCM chỉ ra rằng thời gian kéo dài làm bộc lộ toàn bộ rủi ro trượt giá vật liệu, chi phí quản lý gián tiếp và chi phí đền bù giải phóng mặt bằng tăng lũy tiến theo thời gian.
2. Khác biệt bản chất giữa mô hình Chủ đầu tư Chuyên nghiệp và Kiêm nhiệm: Kết quả hồi quy chứng minh các dự án do Chủ đầu tư kiêm nhiệm (các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp trường học, bệnh viện tiếp nhận tài sản sau đầu tư) quản lý có xác suất chậm tiến độ và vượt dự toán cao hơn rõ rệt so với các Ban Quản lý Dự án chuyên nghiệp. Năng lực yếu kém trong tổ chức, thẩm định và giám sát kỹ thuật của khối kiêm nhiệm là "nút thắt cổ chai" chính.
3. Tác động vượt trội của Năng lực Nhà thầu và Tư vấn: Năng lực lập hồ sơ thiết kế cơ sở (TKCS), dự toán ban đầu của đơn vị tư vấn quá yếu dẫn đến việc phải liên tục điều chỉnh thiết kế trong quá trình thi công. Năng lực tài chính và thiết bị thi công yếu kém của nhà thầu xây lắp tạo ra phản ứng dây chuyền làm đình trệ công trường.
4. Xung đột pháp lý và rào cản thủ tục ODA: Nghiên cứu định tính và định lượng phát hiện các dự án ODA chịu sự bất tương thích lớn giữa Luật Đấu thầu, Luật Đầu tư công của Việt Nam với các hướng dẫn mua sắm quốc tế (FIDIC, World Bank, ADB), gây ách tắc nghiêm trọng khâu phê duyệt hồ sơ mời thầu và giải ngân vốn đối ứng.
5. Phát hiện từ Case Study thực chứng: Phân tích 2 dự án điển hình tại TP.HCM chứng minh: một dự án dù hoàn thành vượt tiến độ nhưng vẫn có thể bị vượt dự toán do biến động giá nguyên vật liệu đột biến và sự chủ quan trong công tác dự phòng trượt giá ban đầu.

Implications đa chiều

• Về mặt chính sách vĩ mô: Cần khẩn trương rà soát, cơ cấu lại mô hình quản lý dự án công; kiên quyết chuyển đổi các chủ đầu tư kiêm nhiệm sang mô hình Ban Quản lý dự án chuyên nghiệp theo khu vực hoặc chuyên ngành; hoàn thiện cơ chế phân cấp đầu tư gắn liền với trách nhiệm giải trình cá nhân; triển khai hiệu quả Khuôn khổ Chi tiêu Trung hạn (MTEF) để khắc phục tình trạng phân bổ vốn dàn trải hàng năm.
• Về mặt thực hành quản trị: Chuẩn hóa quy trình đấu thầu, loại bỏ tình trạng bỏ thầu giá thấp rồi tìm cách bù giá phát sinh sau này (low-balling strategy); xây dựng cơ chế quản lý rủi ro tình huống và rủi ro hoạt động xuyên suốt chu trình dự án.
• Về giáo dục và đào tạo: Luận án cung cấp cơ sở dữ liệu và khung năng lực thực tế để đưa vào chương trình đào tạo sau đại học ngành Tài chính công, Quản lý Xây dựng và bồi dưỡng nghiệp vụ quản lý dự án cho đội ngũ cán bộ công chức.

Limitations và Future Research

Luận án thẳng thắn thừa nhận các giới hạn học thuật cần tiếp tục hoàn thiện:

1. Phạm vi không gian dữ liệu thứ cấp: 227 hồ sơ dự án hoàn thành được thu thập tập trung trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh trong giai đoạn 2008 – 2013, chưa bao quát được toàn diện các dự án hạ tầng giao thông liên vùng và vùng sâu vùng xa trên toàn quốc.
2. Phương pháp chọn mẫu khảo sát: Mẫu 240 chuyên gia được tiếp cận theo phương pháp chọn mẫu thuận tiện có định hướng, do đó có thể chịu ảnh hưởng nhất định bởi thiên vị nhận thức chủ quan của người trả lời.
3. Hạn chế về mô hình lượng hóa: Luận án sử dụng mô hình hồi quy tuyến tính OLS cổ điển; các nghiên cứu tương lai cần nâng cấp lên mô hình Cấu trúc Tuyến tính (SEM - Structural Equation Modeling) hoặc Mô hình Hồi quy Đa cấp (Multilevel Regression) để kiểm định các mối quan hệ tác động gián tiếp (mediating/moderating effects).
4. Hướng mở rộng nghiên cứu: Đề xuất đánh giá tác động của Luật Đầu tư công mới ban hành qua các thời kỳ đối với hiệu quả giải ngân vốn đầu tư công, đồng thời phân tích cơ chế giải quyết tranh chấp hợp đồng trong các mô hình Đối tác Công tư (PPP/BOT).

Tác động và ảnh hưởng

Luận án tạo ra tác động học thuật và thực tiễn sâu rộng:

• Ảnh hưởng học thuật: Đóng góp một hệ thống thang đo chuẩn hóa đầu tiên tại Việt Nam về các nhóm nguyên nhân gây chậm tiến độ và vượt dự toán dành riêng cho khu vực công, là tài liệu tham khảo nền tảng cho các công trình nghiên cứu về hiệu quả tài khóa và quản trị dự án công.
• Ảnh hưởng chính sách: Cung cấp cơ sở khoa học và bằng chứng thực nghiệm vững chắc cho Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Ủy ban nhân dân TP. Hồ Chí Minh trong việc sửa đổi quy định phân cấp ủy quyền, cơ chế quản lý thanh quyết toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản và tái cơ cấu các Ban QLDA trực thuộc.
• Lợi ích kinh tế - xã hội: Giúp giảm thiểu thất thoát ngân sách hàng ngàn tỷ đồng nếu các khuyến nghị về loại bỏ chủ đầu tư kiêm nhiệm và siết chặt công tác lập dự toán ban đầu được thực thi triệt để.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh & Giới học thuật: Khai thác khoảng trống nghiên cứu, kế thừa khung phân tích và thang đo nhân tố đã được kiểm định độ tin cậy để triển khai các mô hình định lượng phức hợp (SEM, PLS-SEM).
• Nhà hoạch định chính sách (Bộ Tài chính, Bộ KH&ĐT, Quốc hội): Ứng dụng các khuyến nghị để hoàn thiện thể chế đầu tư công, nâng cao kỷ luật tài khóa và tối ưu hóa phân bổ vốn ngân sách trung hạn.
• Chủ đầu tư & Ban Quản lý Dự án: Nhận diện các điểm nghẽn năng lực quản lý nội bộ để chuẩn hóa quy trình lập dự toán, quản lý tiến độ và kiểm soát hợp đồng tư vấn, nhà thầu.
• Nhà thầu xây lắp & Đơn vị tư vấn thiết kế: Nhận thức rõ ràng các rủi ro vận hành, cải thiện năng lực lập hồ sơ thiết kế và biện pháp thi công nhằm hạn chế tranh chấp và thiệt hại tài chính.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì và đã mở rộng lý thuyết nào? Trả lời: Luận án đã tích hợp thành công Mô hình Thời gian – Chi phí Bromilow ($T = K \cdot C^B$) với Lý thuyết Quản trị Rủi ro của Richardson (2015) vào thể chế quản lý dự án công tại một nền kinh tế chuyển đổi. Luận án chỉ ra rằng trong môi trường đầu tư công, thời gian hoàn thành dự án không đơn thuần là một hàm số của quy mô vốn, mà chịu sự chi phối quyết định bởi cơ chế phân cấp và tính chuyên nghiệp của chủ đầu tư.

2. Điểm đổi mới phương pháp luận của luận án so với các công trình trước đây là gì? Trả lời: So với nghiên cứu của Lê Hoài Long và cộng sự (2008) chỉ khảo sát đơn thuần ý kiến chuyên gia về dự án chung, luận án của Vũ Quang Lãm thực hiện phương pháp tam giác đạc (triangulation): đối soát dữ liệu thứ cấp từ 227 dự án thực tế đã quyết toán với 240 phiếu khảo sát sơ cấp chuyên gia, sau đó kiểm chứng ngược lại thông qua phân tích 2 nghiên cứu trường hợp (Case Study) sâu tại TP. Hồ Chí Minh.

3. Phát hiện thực nghiệm nào gây bất ngờ nhất và có bằng chứng dữ liệu hỗ trợ? Trả lời: Phát hiện thực nghiệm chỉ ra rằng một dự án hoàn thành vượt tiến độ vẫn có thể rơi vào tình trạng vượt dự toán nghiêm trọng (minh chứng qua Case Study 2). Điều này phá vỡ giả định tuyến tính đơn giản cho rằng cứ rút ngắn thời gian là tiết kiệm chi phí, chỉ ra nguyên nhân do sự leo thang giá cả nguyên vật liệu vĩ mô và sai sót cố hữu trong khâu lập dự toán ban đầu.

4. Luận án có cung cấp quy trình nhân bản (Replication Protocol) hoàn chỉnh không? Trả lời: Có. Luận án cung cấp bảng hỏi chi tiết, hệ thống thang đo 5 mức Likert, danh mục bảng mã hóa các biến quan sát, kết quả kiểm định Cronbach's Alpha, ma trận xoay nhân tố EFA và bảng hồi quy mẫu đầy đủ trong hệ thống phụ lục từ Phụ lục 1 đến Phụ lục 3.

5. Chương trình nghiên cứu 10 năm tiếp theo được định hình như thế nào? Trả lời: Tập trung vào 3 trọng tâm: (i) Ứng dụng mô hình SEM phân tích tác động trung gian của thể chế phân cấp; (ii) Đánh giá hiệu quả mô hình Ban QLDA chuyên nghiệp khu vực sau khi xóa bỏ chủ đầu tư kiêm nhiệm; (iii) Nghiên cứu cơ chế kiểm soát chi phí trong các dự án đối tác công tư PPP hạ tầng quy mô lớn.

Kết luận

Luận án tiến sĩ của Nghiên cứu sinh Vũ Quang Lãm đã đóng góp 5 giá trị học thuật và thực tiễn then chốt:

1. Xác lập cơ sở lý luận và định lượng toàn diện đầu tiên tại Việt Nam về mối quan hệ hai chiều giữa chậm tiến độ và vượt dự toán dự án đầu tư công.
2. Bác bỏ tính hiệu quả của mô hình chủ đầu tư kiêm nhiệm, cung cấp bằng chứng thực nghiệm đòi hỏi chuyên nghiệp hóa bắt buộc các Ban Quản lý dự án.
3. Lượng hóa trọng số các nhóm nguyên nhân từ năng lực chủ đầu tư, tư vấn, nhà thầu đến các biến động tài chính và rủi ro ngoại vi.
4. Làm sáng tỏ xung đột thủ tục đầu tư xây dựng giữa quy định pháp luật Việt Nam và chuẩn mực quốc tế của các nhà tài trợ ODA.
5. Đề xuất lộ trình cải cách chính sách tài chính công, hoàn thiện khuôn khổ chi tiêu trung hạn và kỷ luật tài khóa vững chắc cho Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT 1. Khung khái niệm dự án đầu tư công 1. Dự án đầu tư Tunner (1996) cho rằng “Dự án là nỗ lực của con người (hoặc máy móc), nguồn lực tài chính và vật chất được tổ chức theo một cách mới để tiến hành một công việc đặc thù với đặc điểm kỹ thuật cho trước, trong điều kiện ràng buộc về thời gian và chi phí để đưa ra một thay đổi có ích được xác định bởi mục tiêu định tính và định lượng”. Viện Quản lý Dự án (PMI) định nghĩa: “Dự án là một nỗ lực tạm thời để tạo ra một sản phẩm hoặc dịch vụ đặc thù.

Trong đó, “Tạm thời” có nghĩa là mỗi một dự án có một kết thúc xác định và “Đặc thù” có nghĩa là sản phẩm hoặc dịch vụ đó khác biệt ở một cách khác so với tất cả sản phẩm hoặc dịch vụ cùng loại” (Project Management Institute, 2000). Luật Xây dựng được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 18 tháng 6 năm 2014 xác định: “Dự án đầu tư xây dựng là tập hợp các đề xuất có liên quan đến việc sử dụng vốn để tiến hành hoạt động xây dựng để xây dựng mới, sửa chữa, cải tạo công trình xây dựng nhằm phát triển, duy trì, nâng cao chất lượng công trình hoặc sản phẩm, dịch vụ trong thời hạn và chi phí xác định.” Trong nghiên cứu này, tác giả sử dụng khái niệm dự án đầu tư được hiểu như quy định của Luật Xây dựng năm 2014 của Việt Nam do đã bao gồm nội hàm định nghĩa của các nghiên cứu trước đó và là chuẩn mực bắt buộc mà các bên liên quan đến thực hiện dự án đầu tư công tại Việt Nam phải tuân thủ. Đặc điểm dự án đầu tư công Dự án đầu tư công là những dự án do Chính phủ tài trợ (cấp vốn) toàn bộ hay một phần hoặc do dân chúng tự nguyện đóng góp bằng tiền hay bằng ngày công nhằm đáp ứng mọi nhu cầu mang tính cộng đồng. Nếu mở rộng hơn nữa, dự án công còn bao gồm những dự án mà Chính phủ hoặc chính quyền địa phương đề xuất kêu gọi tài trợ 10 quốc tế.

Dự án do một đơn vị kinh doanh thực hiện cũng được xem là dự án công nếu nó hướng đến việc nâng cao phúc lợi công cộng. Như vậy, tính chất công của một dự án được nhận diện ở mục đích mà nó hướng đến- tạo ra những lợi ích cho cộng đồng. Tại Việt Nam, căn cứ vào các quy định cụ thể của Luật Ngân sách, Luật Xây dựng và Luật Đầu tư công thì dự án đầu tư công còn có những khác biệt so với dự án khu vực tư như sau: + Về chủ đầu tư: Luật Đầu tư công của Việt Nam quy định chủ đầu tư là cơ quan, tổ chức được giao quản lý dự án đầu tư công. Do đó, có rất nhiều chủ thể khác nhau được giao làm chủ đầu tư dự án đầu tư công.

Ngoài các Ban quản lý dự án chuyên ngành còn có các cơ quan hành chính, cơ quan sự nghiệp tiếp nhận, quản lý tài sản sau đầu tư được giao làm chủ đầu tư. + Về kế hoạch nguồn vốn: chủ đầu tư chỉ được Nhà nước giao vốn theo kế hoạch hàng năm phụ thuộc vào dự toán ngân sách dành cho đầu tư hàng năm của Chính phủ hoặc Chính quyền địa phương. Trong khi đó, đối với dự án tư thì nguồn vốn của dự án được xác định rõ ràng cụ thể ngay từ đầu và thường không bị giới hạn giải ngân theo năm. + Về thẩm quyền của chủ đầu tư: thẩm quyền của chủ đầu tư dự án công bị giới hạn hơn so với chủ đầu tư dự án tư nhân.

Trong quá trình triển khai thực hiện dự án chủ đầu tư dự án công phải xin ý kiến thẩm định từ các cơ quan chuyên môn của Chính phủ hoặc Chính quyền địa phương; xin ý kiến của cấp có thẩm quyền quyết định đầu tư. + Về khung pháp lý: chủ đầu tư dự án đầu tư công phải tuân thủ nghiêm ngặt hàng loạt các quy định của Luật Ngân sách, Luật Xây dựng, Luật Đầu tư công và Luật Đấu thầu. Trong khi chủ đầu tư khu vực tư chỉ phải tuân thủ một số điều của Luật Xây dựng liên quan đến quy hoạch, việc sử dụng đất, tiến độ xây dựng và bảo vệ môi trường. + Về chi phí đầu tư: chi phí đầu tư dự án công phải được xác định theo đúng các quy định do Bộ Xây dựng ban hành.

Trong khi chủ đầu tư dự án tư được toàn quyền 11 xác định chi phí đầu tư phù hợp với thực tế phát sinh và bảo đảm hiệu quả đầu tư của dự án. Chu trình quản lý dự án Bùi Ngọc Toàn (2008) định nghĩa: “Chu trình quản lý dự án là quá trình lập kế hoạch, điều phối thời gian, nguồn lực và giám sát quá trình phát triển của dự án nhằm đảm bảo cho dự án hoàn thành đúng thời hạn, trong phạm vi ngân sách được duyệt và đạt được các yêu cầu đã định về kỹ thuật và chất lượng sản phẩm, dịch vụ bằng những phương pháp và điều kiện tốt nhất cho phép”. Lập kế hoạch: bao gồm việc xây dựng mục tiêu, xác định những công việc cần được hoàn thành, nguồn lực cần thiết để thực hiện dự án và là quá trình phát triển kế hoạch hành động theo một trình tự nhất định. Điều phối thực hiện dự án: đây là quá trình phân phối các nguồn lực bao gồm tiền vốn, lao động, máy móc thiết bị và đặc biệt là điều phối và quản lý tiến độ thời gian.

Giám sát: là quá trình theo dõi kiểm tra tiến trình dự án, phân tích tình hình hoàn thành, giải quyết những vấn đề liên quan và thực hiện báo cáo hiện trạng.1: Chu trình quản lý dự án (Nguồn: Bùi Ngọc Toàn, 2008) Mục tiêu cơ bản của chu trình quản lý dự án là làm cho các công việc phải được hoàn thành theo yêu cầu, đảm bảo chất lượng, trong phạm vi chi phí được duyệt, và đúng thời gian đã được đề ra. Trong đó ba yếu tố: thời gian, chi phí và chất lượng (kết 12 quả hoàn thành) là những mục tiêu cơ bản và giữa chúng lại có mối quan hệ chặt chẽ với nhau theo sơ đồ dưới đây: Hình 1.2: Mô hình về mối liên hệ giữa các thành tố trong quản lý dự án. Chất lượng MỤC TIÊU Chi Thời phí gian (Nguồn: Tác giả tổng hợp) 1. Các nghiên cứu lý thuyết về quản lý dự án và rủi ro trong quản lý dự án Lý thuyết về quản lý dự án đã được hình thành và phát triển qua nhiều thập kỷ.

Thông qua việc nghiên cứu lịch sử và các di tích còn lại của các công trình tại Trung Quốc, Hy Lạp, Ai Cập hoặc La Mã cổ đại, các nhà nghiên cứu đã chỉ ra hình thức quản lý dự án “sơ khai” đã sớm hình thành. Hình thức này được thực hiện bởi các thợ kỹ thuật có nhiều kỹ năng, am hiểu nhiều lĩnh vực, có thể đảm nhận nhiều vị trí công việc và được trao đầy đủ quyền để có thể thực hiện các mục tiêu của dự án. Hình thức quản lý “sơ khai” này được thực hiện cho đến tận thế kỷ 19 (Richardson, 2015). Sau đó, dưới ảnh hưởng của cuộc cách mạng công nghiệp, quá trình sản xuất đã chuyển từ nhà của thợ thủ công để đi vào sản xuất ở nhà máy, nơi các sản phẩm có thể được sản xuất hàng loạt.

Việc tổ chức sản xuất đã trở nên phức tạp hơn, đòi hỏi phải có một quy trình làm việc cụ thể, có thể áp dụng cho hàng ngàn công nhân để sản xuất, 13 lắp ráp với số lượng lớn. Giai đoạn này đánh dấu điểm khởi đầu cho lý thuyết quản lý theo khoa học của Frederick Taylor. Ông đã nghiên cứu một cách có hệ thống việc phân chia các công việc khác nhau cho từng công đoạn và thời gian cần thiết để hoàn thành mỗi công việc đó; đồng thời chuẩn hóa các quy trình thực hiện và các thao tác cần thiết để hoàn thành nhiệm vụ trong mỗi quy trình. Điều này được mô tả bởi bốn nguyên tắc quản lý của Taylor như sau (Ivancevich et al, 2008): (i) Thiết lập một phương pháp khoa học thay vì chỉ làm việc theo thói quen đối với mỗi yếu tố trong công việc của một lao động.

(ii) Cẩn thận chọn lựa, huấn luyện, tái huấn luyện và phát triển lao động theo phương pháp, bài bản và có tính khoa học. (iii) Kiểm soát, hợp tác với lao động để bảo đảm rằng tất cả mọi công việc được hoàn thành theo đúng những qui định và nguyên tắc khoa học đã được đề ra. (iv) Trong mỗi khâu, công việc và trách nhiệm được san sẻ bình đẳng giữa nhà quản lý và lao động dựa trên cấp bậc. Nhà quản lý nắm giữ, kiểm soát và hoàn thành những công việc đúng với nhiệm vụ của mình.

Sau khi Taylor là người tiên phong nghiên cứu phương pháp quản trị, từ những nghiên cứu và phương pháp làm việc của ông, những tác giả khác cũng nỗ lực nghiên cứu những kỹ thuật khác nhằm đem lại năng suất cao hơn cho các quản trị viên khi thi hành chức năng của mình. Điển hình là Frank và Lilian Gilbreth với nguyên tắc đơn giản hóa công việc, nghĩa là bỏ đi những động tác thừa thãi làm hao tổn sức lực của họ khiến năng suất bị giảm thiểu. Sau Frank, Lilian, Henry Gantt tiếp tục đóng góp cho lý thuyết của Taylor bằng Sơ đồ Gantt, theo đó Gantt chia nhỏ các nhiệm vụ của một dự án và xây dựng sơ đố dưới dạng thanh thời gian. Sơ đồ Gantt cung cấp một cái nhìn tổng thể của thời gian và công việc cần thiết để hoàn thành dự án.

Sơ đồ này được sử dụng nhiều cho đến tận ngày nay. Nhìn chung, lý thuyết về quản lý dự án theo trường phái cổ điển giả định rằng các mục tiêu của dự án có thể được xác định trước khi thực hiện dự án và sẽ không thay đổi. Các mục tiêu này sau đó được phân tách thành các “công việc” chi tiết và được lập 14 kế hoạch để đảm bảo rằng mỗi “công việc” có thể hoàn thành đúng hạn, đúng với mục tiêu đề ra. Lý thuyết quản lý theo trường phái này nhìn chung là đã giúp nâng cao năng suất lao động, xây dựng quan hệ giữa chủ và thợ, là cơ sở để hình thành nên tư tưởng quản lý “chuyên môn hóa” và “tiêu chuẩn hóa”.