Chương 1 trình bày về tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu, xác định mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu; đồng thời cũng trình bày khái quát dữ liệu và phương pháp nghiên cứu và đóng góp của đề tài. Chƣơng 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ KHẢO LƢỢC CÁC NGHIÊN CỨU TRƢỚC Chương này trình bày các cơ sở lý thuyết, các khái niệm liên quan đến đề tài nghiên cứu, tổng hợp một số nghiên cứu trước đây về nhân tố ảnh hưởng rủi ro tín dụng tới Ngân hàng Thương mại, từ đó làm cơ sở đưa ra mô hình nghiên cứu cho đề tài. 6 Chƣơng 3: PHƢƠNG PHÁP VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU Chương 3 xây dựng mô hình nghiên cứu, quy trình nghiên cứu, dữ liệu nghiên cứu, các biến nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu sử dụng trong khóa luận để lựa chọn mô hình phù hợp với mục tiêu nghiên cứu đề ra của đề tài. Chƣơng 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN Chương 4 trình bày kết quả nghiên cứu bao gồm: thực hiện thống kê mô tả các biến sử dụng trong mô hình, phân tích tương quan và kiểm định mô hình nghiên cứu.
Từ kết quả đó, phân tích mối tương quan giữa các biến trong mô hình và phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng của ngân hàng. Chƣơng 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ Trong chương cuối này đưa ra kết luận vấn đề nghiên cứu, những hạn chế và hướng phát triển tiếp theo. Từ đó, tác giả đưa ra một số khuyến nghị, đề xuất để giảm thiểu các rủi ro tín dụng cho NHTM Việt Nam. 7 TÓM TẮT CHƢƠNG 1 Nội dung chương này trình bày tầm quan trọng của ngân hàng cũng như nêu lên tính cấp thiết mà ngành ngân hàng phải đối mặt hiện nay đó là những tác động của rủi ro tín dụng đối với 30 ngân hàng TMCP Việt Nam.
Bên cạnh đó, để tìm ra các nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng của các ngân hàng trong mẫu nghiên cứu, tác giả đã đưa ra một số câu hỏi nghiên cứu nhằm cụ thể hóa việc tìm ra câu trả lời cho mục tiêu chung. Qua đó có thể xác định được vấn đề trọng tâm cũng như đối tượng và phạm vi nghiên cứu mà khóa luận phải theo dõi nghiên cứu trong quá trình thực hiện đề tài. Căn cứ trên cơ sở đó, khóa luận xác định được đối tượng và phạm vi nghiên cứu và trình bày phương pháp phân tích - tổng hợp và định lượng dựa trên những công trình nghiên cứu trước đó. Ở cuối chương này, khóa luận bổ sung đóng góp của đề tài và xây dựng kết cấu cho đề tài.
8 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ KHẢO LƢỢC CÁC NGHIÊN CỨU TRƢỚC 2. Cơ sở lý thuyết có liên quan đến các nhân tố ảnh hƣởng đến rủi ro tín dụng của các Ngân hàng Thƣơng mại 2. Tín dụng ngân hàng thƣơng mại * Khái niệm tín dụng ngân hàng thương mại Tín dụng trong ngân hàng thương mại có vai trò quan trọng trong việc tạo điều kiện cho khách hàng thực hiện các dự án, mục tiêu tài chính và phát triển kinh doanh. Đồng thời, nó cũng đem lại lợi nhuận cho ngân hàng thông qua việc thu lãi suất và các khoản phí liên quan đến việc cung cấp tín dụng.
Hiện nay có rất nhiều tác giả đưa ra các khái niệm có liên quan đến tín dụng ngân hàng thương mại. Theo Luật Tổ chức tín dụng (2010), tín dụng là mối quan hệ giữa người cho vay và người vay, là sự chuyển nhượng quyền sử dụng một lượng giá trị hay hiện vật theo những điều kiện mà hai bên cùng thoả thuận. Theo Louis Baudin (1934) định nghĩa tín dụng là sự trao đổi hàng hóa hiện tại lấy hàng hóa trong tương lai, sự trao đổi này ứng trước và hoàn trả sau theo thời gian, chuyển nhượng tạm thời việc sử dụng của cải của người khác. Theo Dương Thị Hoàn (2020), tín dụng là quan hệ vay mượn giữa các chủ thể trong nền kinh tế, trong đó chủ thể này chuyển nhượng cho chủ thể khác quyền sử dụng một lượng giá trị có thể dưới hình thức hàng hoá hoặc tiền tệ với những điều kiện và trong một thời gian nhất định mà hai bên đã thoả thuận dựa trên nguyên tắc có hoàn trả.
Như vậy, có thể hiểu rằng tín dụng ngân hàng thương mại là hình thức chuyển giao quyền sử dụng một lượng tài sản của bên cho vay cho bên vay trong một thời hạn nhất định. Khi đến hạn thanh toán khoản nợ, bên vay có trách nhiệm phải hoàn trả bên cho vay lượng tài sản đã vay có hoặc không kèm theo khoản lãi. Các quan hệ kinh tế, 9 đặc biệt là quan hệ kinh doanh ngày càng phát triển, đa dạng nên các quan hệ tín dụng cũng có nhiều loại tùy thuộc vào thời hạn tín dụng, người đi vay và người cho vay, mục đích và phương thức tín dụng. * Vai trò của tín dụng ngân hàng thương mại Vai trò của tín dụng đối với ngân hàng thương mại là một phần không thể thiếu và rất quan trọng trong hoạt động của ngân hàng.
Cụ thể, tín dụng ngân hàng đảm nhận những vai trò sau: Cung cấp vốn: Ngân hàng thương mại cung cấp vốn cho khách hàng thông qua việc cấp các khoản vay, tín dụng và hạn mức tín dụng bao gồm cấp các khoản vay và tín dụng để hỗ trợ các cá nhân, doanh nghiệp và tổ chức thực hiện các dự án đầu tư phát triển kinh doanh. Các khoản vay này có thể được sử dụng để mua sắm, mở rộng hoạt động, đầu tư vào công cụ, máy móc, và tài sản khác. Tạo ra thu nhập lãi suất: Ngân hàng thương mại thu lãi suất từ việc cung cấp các sản phẩm tín dụng. Thu nhập lãi suất này là một phần quan trọng trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng và đóng góp vào việc tạo ra lợi nhuận.
Tạo và quản lý tiền tệ: Ngân hàng thương mại tham gia vào quá trình tạo và quản lý tiền tệ. Khi cấp tín dụng, ngân hàng tạo ra tiền tệ bằng cách tạo ra khoản vay và thêm số tiền vào hệ thống tài chính, tạo ra một sự mở rộng trong cung tiền tệ, ảnh hưởng đến mức lãi suất, tỷ giá hối đoái và lạm phát. Tài trợ quốc tế: Tín dụng có vai trò quan trọng trong hỗ trợ hoạt động xuất nhập khẩu và thương mại quốc tế. Các khoản vay xuất khẩu và tài trợ thương mại quốc tế giúp doanh nghiệp tham gia vào các hoạt động xuất – nhập khẩu và xây dựng các quan hệ thương mại quốc tế.
Điều này đóng góp vào phát triển kinh tế quốc gia và tăng cường quan hệ hợp tác kinh tế với các quốc gia khác. Sự phát triển và đóng góp vào kinh tế: ngân hàng thương mại đóng góp vào sự phát triển kinh tế bằng việc cung cấp tín dụng giúp thúc đẩy đầu tư, tạo việc làm, đẩy 10 mạnh sản xuất và phát triển các ngành công nghiệp và dịch vụ. Điều này góp phần vào tăng trưởng kinh tế, tạo ra sự giàu có và phát triển bền vững cho quốc gia. Tín dụng ngân hàng là quá trình cung cấp các khoản vay và tín dụng từ phía ngân hàng hoặc tổ chức tài chính cho cá nhân, doanh nghiệp và tổ chức khác.
Đây là một hoạt động cốt lõi của ngành ngân hàng, cho phép khách hàng vay tiền, sử dụng thẻ tín dụng và các dịch vụ tài chính khác. Tín dụng ngân hàng có vai trò quan trọng trong kích thích hoạt động kinh tế, hỗ trợ đầu tư, tiêu dùng và phát triển doanh nghiệp. Bên cạnh đó còn cung cấp khả năng tiếp cận tài chính và tạo điều kiện thuận lợi cho cá nhân và doanh nghiệp thực hiện các dự án và nhu cầu tài chính của mình. Rủi ro tín dụng * Khái niệm rủi ro tín dụng Hoạt động kinh doanh của ngân hàng có thể được coi là loại hình đặc biệt trong lĩnh vực tài chính và kinh doanh cho nên những nguy cơ về rủi ro tài chính cũng mang tính đặc thù, rủi ro được đánh giá chứa nhiều nguy cơ tiềm ẩn nhất là rủi ro tín dụng.
Do đó, việc nâng cao chất lượng và giảm thiểu rủi ro tín dụng đóng vai trò quan trọng và góp phần vào sự phát triển của mỗi ngân hàng. Thực tế có rất nhiều khái niệm về rủi ro tín dụng như: Theo Basle Committee on Banking Supervision và Bank for International Settlements (2000) cho rằng rủi ro tín dụng là khả năng một vay nợ của khách hàng nhưng không thực hiện các cam kết đã thỏa thuận trước đó với ngân hàng.Koch (2006) định nghĩa rủi ro tín dụng là sự thay đổi tiềm ẩn của thu nhập thuần và thị giá khi khách hàng không thanh toán hay thanh toán trễ hạn. Căn cứ vào khoản 1 điều 3 Thông tư số 02/2013/TT-NHNN, rủi ro tín dụng là tổn thất có khả năng xảy ra đối với nợ của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ của mình theo cam kết. 11 Tóm lại, có thể hiểu rủi ro tín dụng là một khái niệm trong lĩnh vực ngành ngân hàng và tài chính, ám chỉ khả năng mất mát kinh tế có thể xảy ra do việc khách hàng hoặc đối tác không thực hiện đúng cam kết thanh toán nợ hoặc không thể thanh toán nợ cho ngân hàng.
Trong môi trường tín dụng, rủi ro tín dụng liên quan đến việc khách hàng không trả nợ hoặc không trả đúng hạn, điều này có thể dẫn đến thiệt hại tài chính và ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động kinh doanh của ngân hàng. * Tác động của rủi ro tín dụng đến hoạt động của Ngân hàng Thương mại Rủi ro tín dụng luôn là vấn đề quan trọng ảnh hưởng đến chất lượng, hiệu quả hoạt động mà các ngân hàng thương mại ở Việt Nam phải đối mặt. Mặt khác, hiệu quả hoạt động của ngân hàng cũng là cơ sở để góp phần thúc đẩy sự phát triển nền kinh tế của quốc gia. Vì thế, rủi ro tín dụng tại các NHTM gia tăng sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển của nền kinh tế và đặc biệt là trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế.
Thiệt hại tài chính: Rủi ro tín dụng có thể dẫn đến thiệt hại tài chính cho NHTM. Khi ngân hàng cho vay cho khách hàng mà không đảm bảo khả năng thanh toán nợ nên tỷ lệ nợ xấu tăng cao. Điều này có thể làm giảm lợi nhuận của ngân hàng, tăng chi phí vì phải xử lý nợ xấu và cần dành nhiều tài nguyên cho quản lý rủi ro tín dụng.