Luận Văn Thạc Sĩ Về Biện Pháp Tạm Giữ và Thực Tiễn Thi Hành Luật Tại Tỉnh Điện Biên

Khám phá luận văn thạc sĩ về biện pháp tạm giữ và thực tiễn thi hành tại tỉnh Điện Biên, phân tích và đánh giá hiệu quả thực tiễn.

• Người hướng dẫn: TS. Lê Lan Chi
• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Hình Sự và Tố Tụng Hình Sự
• Đề tài: Biện Pháp Tạm Giữ và Thực Tiễn Thi Hành Luật Tại Điện Biên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ NĂM 2015 VỀ BIỆN PHÁP TẠM GIỮ
• 1.1. Khái niệm, đối tượng, đặc điểm, mục đích và ý nghĩa của việc quy định biện pháp tạm giữ
• 1.2. Đặc điểm của biện pháp tạm giữ
• 1.3. Mục đích và ý nghĩa của việc quy định biện pháp tạm giữ
• 1.4. Quy định của pháp luật tố tụng hình sự về biện pháp tạm giữ
• 1.5. Quy định về căn cứ, thẩm quyền áp dụng biện pháp tạm giữ
• 1.6. Quy định về thủ tục, thời hạn tạm giữ
• 1.7. Phân biệt biện pháp tạm giữ với biện pháp tạm giam, tạm giữ với giữ người trong trường hợp khẩn cấp
• 1.8. Mối quan hệ giữa luật tố tụng hình sự với các luật khác về biện pháp tạm giữ
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN ÁP DỤNG QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ NĂM 2015 VỀ BIỆN PHÁP TẠM GIỮ TẠI TỈNH ĐIỆN BIÊN, MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ÁP DỤNG
• 2.1. Thực tiễn áp dụng quy định của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 về biện pháp tạm giữ tại tỉnh Điện Biên (giai đoạn 2018-2020)
• 2.2. Thực tiễn áp dụng, gia hạn áp dụng, hủy bỏ biện pháp tạm giữ
• 2.3. Các hạn chế, vướng mắc trong thực tiễn áp dụng và nguyên nhân
• 2.4. Một số định hướng, giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao chất lượng áp dụng biện pháp tạm giữ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Khái niệm và Đặc điểm của Biện pháp Tạm giữ

Biện pháp tạm giữ là một trong những biện pháp ngăn chặn quan trọng trong hệ thống pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam. Theo quy định tại Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, biện pháp này được áp dụng nhằm đảm bảo an ninh trật tự, ngăn chặn hành vi phạm tội và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân. Đặc điểm nổi bật của biện pháp tạm giữ là tính chất cưỡng chế, có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyền tự do thân thể của người bị tạm giữ. Việc áp dụng biện pháp này cần phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật để tránh tình trạng lạm dụng, xâm phạm quyền con người. Theo đó, biện pháp tạm giữ chỉ được thực hiện khi có căn cứ rõ ràng về hành vi phạm tội và phải được phê chuẩn bởi cơ quan có thẩm quyền. Điều này thể hiện sự tôn trọng quyền con người và đảm bảo tính hợp pháp trong quá trình tố tụng.

1.1. Mục đích và Ý nghĩa của Biện pháp Tạm giữ

Mục đích chính của biện pháp tạm giữ là ngăn chặn hành vi phạm tội, bảo vệ chứng cứ và đảm bảo sự an toàn cho quá trình điều tra, truy tố. Biện pháp này không chỉ giúp cơ quan chức năng thực hiện nhiệm vụ của mình mà còn bảo vệ quyền lợi của người bị tạm giữ. Ý nghĩa của biện pháp tạm giữ còn nằm ở việc tạo ra một môi trường pháp lý an toàn, góp phần vào việc duy trì trật tự xã hội. Tuy nhiên, việc áp dụng biện pháp này cần phải cân nhắc kỹ lưỡng để tránh xâm phạm quyền tự do của công dân, đồng thời cần có các quy định rõ ràng về thời gian và thủ tục tạm giữ để đảm bảo tính minh bạch và công bằng.

II. Thực tiễn Thi hành Luật tại Điện Biên

Thực tiễn thi hành biện pháp tạm giữ tại tỉnh Điện Biên cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Trong giai đoạn từ năm 2018 đến 2020, số lượng người bị tạm giữ có xu hướng gia tăng, điều này đặt ra thách thức cho các cơ quan chức năng trong việc đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người bị tạm giữ. Các cơ quan chức năng đã nỗ lực trong việc áp dụng biện pháp tạm giữ một cách linh hoạt và phù hợp với quy định của pháp luật. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế, như việc thiếu hướng dẫn cụ thể về căn cứ gia hạn tạm giữ, dẫn đến sự không thống nhất trong áp dụng. Ngoài ra, tình trạng giam giữ chung giữa người bị tạm giữ và người bị tạm giam cũng gây ra nhiều vấn đề về quyền lợi của người bị tạm giữ.

2.1. Các Hạn chế trong Thực tiễn Áp dụng

Một trong những hạn chế lớn nhất trong thực tiễn áp dụng biện pháp tạm giữ tại Điện Biên là sự thiếu đồng bộ trong quy trình và thủ tục. Nhiều trường hợp, thời gian tạm giữ không được ghi rõ ràng trong các văn bản pháp lý, dẫn đến việc người bị tạm giữ không biết rõ quyền lợi của mình. Hơn nữa, việc thiếu cơ sở vật chất tại các nhà tạm giữ cũng ảnh hưởng đến điều kiện giam giữ, gây khó khăn cho việc đảm bảo quyền lợi của người bị tạm giữ. Các cơ quan chức năng cần có những giải pháp cụ thể để khắc phục những hạn chế này, nhằm nâng cao chất lượng áp dụng biện pháp tạm giữ và bảo vệ quyền con người trong tố tụng hình sự.

III. Giải pháp Hoàn thiện Pháp luật và Nâng cao Chất lượng Áp dụng

Để nâng cao hiệu quả áp dụng biện pháp tạm giữ, cần có những giải pháp hoàn thiện pháp luật và quy trình thực hiện. Trước hết, cần xây dựng các quy định rõ ràng về căn cứ áp dụng và gia hạn biện pháp tạm giữ, nhằm đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong quá trình tố tụng. Thứ hai, cần tăng cường đào tạo cho các cán bộ thực thi pháp luật về quyền lợi của người bị tạm giữ, giúp họ hiểu rõ hơn về trách nhiệm và nghĩa vụ của mình. Cuối cùng, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng trong việc thực hiện biện pháp tạm giữ, nhằm đảm bảo quyền lợi hợp pháp của công dân và nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm.

3.1. Đề xuất Giải pháp Cụ thể

Một số giải pháp cụ thể có thể được đề xuất bao gồm việc xây dựng các văn bản hướng dẫn chi tiết về quy trình tạm giữ, gia hạn tạm giữ và trả tự do cho người bị tạm giữ. Cần thiết phải có các chương trình đào tạo định kỳ cho cán bộ thực thi pháp luật về quyền con người và các quy định liên quan đến biện pháp tạm giữ. Đồng thời, cần tăng cường cơ sở vật chất tại các nhà tạm giữ để đảm bảo điều kiện giam giữ tốt nhất cho người bị tạm giữ. Những giải pháp này không chỉ giúp nâng cao chất lượng áp dụng biện pháp tạm giữ mà còn góp phần bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân trong quá trình tố tụng hình sự.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn từ năm 2018 đến năm 2020, tỉnh Điện Biên đã ghi nhận nhiều diễn biến phức tạp về tình hình an ninh trật tự, đặc biệt là các loại tội phạm nghiêm trọng như ma túy, giết người và các hành vi côn đồ, hung hãn. Với dân số khoảng 629.614 người và mật độ dân số 66 người/km², tỉnh có địa hình chủ yếu là đồi núi dốc hiểm trở, đồng thời là nơi sinh sống của 19 dân tộc anh em, tạo nên sự đa dạng văn hóa nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức trong công tác đấu tranh phòng chống tội phạm. Biện pháp tạm giữ trong tố tụng hình sự được xem là một trong những công cụ quan trọng nhằm ngăn chặn tội phạm, bảo đảm trật tự xã hội và quyền con người.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là làm rõ các vấn đề lý luận, quy định pháp luật về biện pháp tạm giữ, đồng thời đánh giá thực tiễn áp dụng biện pháp này tại tỉnh Điện Biên trong giai đoạn 2018-2020. Qua đó, đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng biện pháp tạm giữ, góp phần bảo vệ quyền con người và tăng cường công tác phòng chống tội phạm. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các quy định của Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2015 và thực tiễn thi hành tại địa bàn tỉnh Điện Biên, không bao gồm các trường hợp trong quân đội nhân dân.

Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học để hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự về biện pháp tạm giữ, đồng thời hỗ trợ các cơ quan tiến hành tố tụng nâng cao chất lượng áp dụng biện pháp này, góp phần ổn định an ninh trật tự và bảo vệ quyền con người trong quá trình tố tụng hình sự.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình pháp luật tố tụng hình sự, trong đó tập trung vào:

• Lý thuyết về biện pháp ngăn chặn trong tố tụng hình sự: Biện pháp tạm giữ là một trong các biện pháp ngăn chặn nhằm hạn chế quyền tự do thân thể của người bị buộc tội trong thời gian ngắn để phục vụ công tác điều tra, truy tố, xét xử.
• Lý thuyết về quyền con người trong tố tụng hình sự: Quyền tự do thân thể và quyền tự do đi lại được Hiến pháp bảo vệ, chỉ được hạn chế trong trường hợp cần thiết theo quy định của pháp luật nhằm bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội.
• Khái niệm và đặc điểm biện pháp tạm giữ: Biện pháp này mang tính cưỡng chế, chuyển tiếp, thời hạn ngắn (tối đa 9 ngày), áp dụng đối với người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, phạm tội quả tang, tự thú hoặc bị bắt theo quyết định truy nã.
• Mô hình quản lý và thi hành biện pháp tạm giữ: Bao gồm các chủ thể có thẩm quyền ra quyết định tạm giữ, quy trình thủ tục, thời hạn và quyền, nghĩa vụ của người bị tạm giữ.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: biện pháp tạm giữ, biện pháp ngăn chặn, quyền con người trong tố tụng hình sự, thẩm quyền áp dụng, thủ tục tạm giữ, thời hạn tạm giữ.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và pháp luật, kết hợp các phương pháp nghiên cứu chuyên ngành:

• Phân tích luật viết: Phân tích các quy định của Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2015 về biện pháp tạm giữ.
• Tổng hợp, so sánh, đối chiếu: Đánh giá sự thay đổi, tiến triển của các quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng từ năm 2018 đến 2020.
• Thống kê, quy nạp: Thu thập và xử lý số liệu về số lượng người bị tạm giữ, gia hạn, hủy bỏ quyết định tạm giữ tại tỉnh Điện Biên.
• Nghiên cứu thực địa và hồ sơ: Thu thập dữ liệu từ Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Điện Biên, các cơ quan tiến hành tố tụng trên địa bàn.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các trường hợp tạm giữ, gia hạn tạm giữ từ năm 2018 đến 2020 tại tỉnh Điện Biên. Phương pháp chọn mẫu là chọn toàn bộ hồ sơ liên quan để đảm bảo tính đại diện và chính xác. Timeline nghiên cứu tập trung trong giai đoạn 2018-2020, với việc thu thập, phân tích dữ liệu và đánh giá thực tiễn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiệu quả áp dụng biện pháp tạm giữ tại Điện Biên: Từ năm 2018 đến 2020, 100% số người bị tạm giữ tại tỉnh này đều bị khởi tố vụ án hình sự và khởi tố bị can, không có trường hợp tạm giữ rồi trả tự do do không có hành vi phạm tội. Điều này cho thấy biện pháp tạm giữ được áp dụng có căn cứ và đúng quy định pháp luật.

2. Thời hạn tạm giữ và gia hạn: Thời hạn tạm giữ tối đa là 9 ngày, gồm 3 ngày ban đầu và có thể gia hạn 2 lần, mỗi lần 3 ngày. Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Điện Biên đã phối hợp chặt chẽ trong việc phê chuẩn các quyết định gia hạn, đảm bảo thủ tục đúng quy định.

3. Đa dạng thẩm quyền áp dụng: Các chủ thể có thẩm quyền ra quyết định tạm giữ không chỉ giới hạn ở cơ quan điều tra mà còn mở rộng cho các lực lượng biên phòng, cảnh sát biển, kiểm ngư, phù hợp với đặc thù địa bàn biên giới, vùng núi hiểm trở.

4. Hạn chế và vướng mắc trong thực tiễn: Một số khó khăn được ghi nhận như việc cơ sở vật chất nhà tạm giữ xuống cấp, thiếu buồng giam riêng biệt dẫn đến việc giam chung người bị tạm giữ với người bị tạm giam hoặc phạm nhân, ảnh hưởng đến quyền con người và công tác quản lý.

Thảo luận kết quả

Việc áp dụng biện pháp tạm giữ tại tỉnh Điện Biên đã phát huy hiệu quả trong công tác phòng chống tội phạm, thể hiện qua tỷ lệ 100% người bị tạm giữ sau đó bị khởi tố. Điều này phù hợp với mục tiêu của biện pháp tạm giữ là ngăn chặn kịp thời hành vi phạm tội, ngăn ngừa nguy cơ bỏ trốn hoặc cản trở hoạt động điều tra.

So với các nghiên cứu tại các địa phương khác, Điện Biên có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan tiến hành tố tụng và Viện kiểm sát trong việc phê chuẩn gia hạn tạm giữ, đảm bảo tính pháp lý và quyền lợi của người bị tạm giữ. Tuy nhiên, những hạn chế về cơ sở vật chất và việc giam giữ chung vẫn là vấn đề cần được khắc phục để bảo đảm quyền con người và nâng cao chất lượng thi hành pháp luật.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện số lượng người bị tạm giữ theo năm, tỷ lệ gia hạn tạm giữ và tỷ lệ khởi tố sau tạm giữ, cũng như bảng so sánh các chủ thể có thẩm quyền ra quyết định tạm giữ theo quy định pháp luật.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Nâng cấp cơ sở vật chất nhà tạm giữ: Đầu tư xây dựng, sửa chữa các nhà tạm giữ, đảm bảo đủ buồng giam riêng biệt cho người bị tạm giữ, người bị tạm giam và phạm nhân, nhằm bảo vệ quyền con người và nâng cao hiệu quả quản lý. Chủ thể thực hiện: Sở Tư pháp, Công an tỉnh Điện Biên. Thời gian: 2 năm.

2. Tăng cường đào tạo, tập huấn cho cán bộ có thẩm quyền: Đào tạo chuyên sâu về quy trình, thủ tục áp dụng biện pháp tạm giữ, bảo vệ quyền con người, tránh lạm dụng hoặc sai sót trong áp dụng pháp luật. Chủ thể thực hiện: Trường Đại học Luật Hà Nội phối hợp với Viện kiểm sát tỉnh. Thời gian: hàng năm.

3. Hoàn thiện quy định pháp luật về căn cứ gia hạn tạm giữ: Ban hành văn bản hướng dẫn cụ thể về căn cứ gia hạn tạm giữ để đảm bảo tính thống nhất, minh bạch trong thực tiễn áp dụng. Chủ thể thực hiện: Bộ Tư pháp, Bộ Công an. Thời gian: 1 năm.

4. Tăng cường giám sát, kiểm tra việc áp dụng biện pháp tạm giữ: Viện kiểm sát nhân dân tỉnh cần thường xuyên kiểm tra, giám sát việc ra quyết định tạm giữ, gia hạn và hủy bỏ quyết định tạm giữ để bảo đảm quyền lợi người bị tạm giữ và tuân thủ pháp luật. Thời gian: liên tục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ, công chức trong ngành tư pháp và tố tụng hình sự: Giúp nâng cao hiểu biết về biện pháp tạm giữ, quy trình áp dụng và bảo vệ quyền con người trong tố tụng hình sự, từ đó thực hiện công tác hiệu quả và đúng pháp luật.

2. Giảng viên, sinh viên ngành luật: Cung cấp tài liệu nghiên cứu chuyên sâu về biện pháp tạm giữ, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực tố tụng hình sự.

3. Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan lập pháp: Hỗ trợ trong việc hoàn thiện hệ thống pháp luật tố tụng hình sự, đặc biệt là các quy định liên quan đến biện pháp tạm giữ nhằm bảo đảm tính khả thi và hiệu quả.

4. Tổ chức bảo vệ quyền con người và các tổ chức xã hội dân sự: Cung cấp cơ sở pháp lý và thực tiễn để giám sát, phản biện việc áp dụng biện pháp tạm giữ, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị tạm giữ.

Câu hỏi thường gặp

1. Biện pháp tạm giữ là gì và áp dụng trong trường hợp nào?
   Biện pháp tạm giữ là biện pháp ngăn chặn trong tố tụng hình sự nhằm tạm thời hạn chế quyền tự do thân thể của người bị buộc tội trong thời gian ngắn (tối đa 9 ngày). Áp dụng đối với người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, phạm tội quả tang, tự thú hoặc bị bắt theo quyết định truy nã để phục vụ công tác điều tra, truy tố, xét xử.

2. Thời hạn tạm giữ tối đa là bao lâu?
   Thời hạn tạm giữ tối đa là 9 ngày, gồm 3 ngày ban đầu và có thể gia hạn 2 lần, mỗi lần không quá 3 ngày. Việc gia hạn phải được Viện kiểm sát cùng cấp phê chuẩn.

3. Ai có thẩm quyền ra quyết định tạm giữ?
   Các chủ thể có thẩm quyền gồm Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng cơ quan điều tra các cấp; các chỉ huy đơn vị quân đội độc lập cấp trung đoàn trở lên; Đồn trưởng Đồn biên phòng, Chỉ huy trưởng Bộ đội biên phòng tỉnh; các lãnh đạo lực lượng cảnh sát biển, kiểm ngư và các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra.

4. Quyền của người bị tạm giữ được bảo đảm như thế nào?
   Người bị tạm giữ được bảo vệ an toàn tính mạng, thân thể, danh dự, nhân phẩm; được thông báo quyền và nghĩa vụ; không bị tra tấn, bạo lực hay nhục hình; được tiếp xúc với người bào chữa và thân nhân theo quy định pháp luật.

5. Biện pháp tạm giữ khác gì so với tạm giam?
   Tạm giữ là biện pháp hạn chế tự do trong thời gian ngắn (tối đa 9 ngày) nhằm phục vụ điều tra ban đầu, áp dụng với người chưa bị khởi tố hoặc mới bị bắt. Tạm giam là biện pháp hạn chế tự do trong thời gian dài hơn, áp dụng với bị can, bị cáo đã bị khởi tố, nhằm đảm bảo quá trình tố tụng tiếp theo.

Kết luận

• Biện pháp tạm giữ là công cụ pháp lý quan trọng trong tố tụng hình sự, giúp ngăn chặn kịp thời hành vi phạm tội và bảo đảm hiệu quả điều tra, truy tố, xét xử tại tỉnh Điện Biên.
• Thực tiễn áp dụng từ năm 2018 đến 2020 cho thấy biện pháp này được thực hiện đúng quy định, với tỷ lệ 100% người bị tạm giữ sau đó bị khởi tố.
• Các chủ thể có thẩm quyền được mở rộng phù hợp với đặc thù địa bàn biên giới, vùng núi hiểm trở.
• Hạn chế về cơ sở vật chất và việc giam giữ chung cần được khắc phục để bảo vệ quyền con người và nâng cao chất lượng thi hành pháp luật.
• Đề xuất các giải pháp nâng cấp cơ sở vật chất, hoàn thiện quy định pháp luật, tăng cường đào tạo và giám sát nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng biện pháp tạm giữ trong thời gian tới.

Luận văn khuyến nghị các cơ quan chức năng tỉnh Điện Biên và Trung ương tiếp tục phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời mở rộng nghiên cứu để hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự, góp phần bảo vệ quyền con người và đảm bảo an ninh trật tự xã hội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Một số van dé lý luận và quy định của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 về biện pháp tạm giữ; Chương 2: Thực tiễn áp dụng quy định của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 về biện pháp tạm giữ tại tỉnh Điện Biên, một sỐ giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao chất lượng áp dụng. 10 CHUONG 1: MOT SO VAN DE LY LUAN VA QUY DINH CUA BO LUAT TO TUNG HINH SỰ NAM 2015 VE BIEN PHAP TAM GIỮ 1. Khái niệm, đối tượng, đặc điểm, mục đích va ý nghĩa của việc quy định biện pháp tạm giữ 1. Khai niệm biện pháp tạm giữ Đề bảo đảm tốt việc thực hiện các hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, bảo đảm quyển con người trong TTHS, pháp luật TTHS phải đặt ra những quy định cụ thể, chỉ tiết về các BPNC, trong đó có biện pháp tạm giữ.

Tạm giữ cũng như các biện pháp khác được quy định nhằm bao đảm an ninh trật tự, an toàn xã hội, bảo đảm cho công tác phòng chống tội phạm, đồng thời không tuỳ tiện hạn chế quyền con người, đặc biệt là quyền tự do thân thể, tự do di lại, cư trú của người bị buộc tội. Theo giáo trình Luật Tố tụng hình sự Việt Nam của Trường Đại học Luật Hà Nội năm 2018 thì biện pháp ngăn chặn là biện pháp cưỡng chế trong TTHS, do cơ quan, người có thâm quyên tiến hành tố tụng áp dụng đối với bi can, bị cáo, người bị truy nã hoặc đối với người chưa bị khởi tố (trong trường hợp khẩn cấp hoặc phạm tội quả tang) nhằm ngăn chặn những hành vi nguy hiểm cho xã hội của họ; ngăn chặn việc họ bỏ tron, tiêu hủy chứng cứ, ngăn ngừa họ tiếp tục phạm tội, trồn tránh pháp luật hoặc có hành động gây cản trở cho việc điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án hình sự. Biện pháp ngăn chặn là biện pháp mang tính chất phòng ngừa, không mang tính chất trừng trị và khi được áp dụng sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến các quyền cơ bản của công dân và được ghi nhận trong Hiến pháp và các văn bản pháp luật khác'. Theo giáo trình Luật Tố tụng hình sự Việt Nam của Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2019 thì biện pháp ngăn chặn là biện pháp cưỡng chế trong ! Trường Đại học Luật Hà Nội (2018), Giáo trình Luật tổ tụng hình sự Việt Nam, Nxb.

Công an nhân dân, Ha Nội, tr. II TTHS được quy định trong pháp luật tố tụng hình sự, do người có thẩm quyền tiễn hành tố tụng, công dân áp dụng đối với bị can, bị cáo, người phạm tội quả tang, người có lệnh truy nã hoặc bị nghi là phạm tội, nhằm ngăn chặn kịp thời hành vi phạm tội, không để họ cản trở việc điều tra, truy tố, xét xử hoặc sẽ tiếp tục phạm tội cũng như nhằm bảo đảm cho việc thi hành án”. Trong khoa học luật TTHS đã có một số quan điểm khái niệm khác nhau về biện pháp tạm giữ được đưa ra bởi các nhà nghiên cứu và các khái niệm này đều đề cập tới biện pháp tạm giữ với tư cách là một loại biện pháp ngăn chặn. Cụ thé, qua nghiên cứu một SỐ công trình khoa học về luật TTHS thì thấy có một số quan điểm khái niệm về biện pháp tạm giữ như sau: Quan điểm thứ nhất: Tam giữ là biện pháp ngăn chặn trong TTHS do cơ quan và người có thẩm quyền áp dụng đối với người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, phạm bị bắt trong trường hợp tội quả tang, người phạm tội tự thú hoặc đối với người bị bắt theo quyết định truy na’.

Quan điểm thứ hai: Tam giữ là biện pháp ngăn chặn do cơ quan tiến hành tố tụng có thảm quyền quyết định tước tự do thân thé trong thời hạn nhất định đối với người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, người bị bắt trong trường hợp phạm tội quả tang, người phạm tội tự thú, đầu thú hoặc đối với người bị bắt theo quyết định truy nã nhằm bảo đảm cho CQDT có thời gian tiến hành các hoạt động điều tra ban đầu để có cơ sở quyết định khởi tố bị can, tam giam hoặc trả tự do cho người bị bat’. Theo tác giả, hai quan điểm nay đã xác định đúng những nội dung thuộc nội hàm khái niệm biện pháp tam giữ như chủ thé có thâm quyền và đối tượng áp dụng biện pháp này, và về hình thức pháp lý, được quy định trong 2 Trường Đại học Quốc gia Hà Nội (2019),Gido trình Luật tô tụng hình sự Việt Nam, Nxb. Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội, tr. 3 Trường Đại học Luật Hà Nội (2018), Giáo trình luật to tụng hình sự Việt Nam, Nxb.

Công an nhân dân, Ha Nội, tr. “ Trường Dai học Quốc gia Hà Nội (2019), Giáo trinh Luật tô tụng hình sự Việt Nam, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội, tr. Tuy nhiên, những khái niệm này chưa thé hiện căn cứ cũng như mục dich áp dung của biện pháp ngăn chặn tạm gilt. Quan điểm thứ ba: Tạm giữ là biện pháp ngăn chặn do người có thâm quyền tiến hành tố tụng áp dụng hạn chế tự do thân thé trong một thời hạn nhất định đối với người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, người bị bắt trong trường hợp phạm tội quả tang, người phạm tội tự thú, đầu thú hoặc đối với người bị bắt theo quyết định truy nã nhằm ngăn chặn việc họ sẽ gây khó khăn cho việc điều tra, truy tô, xét xử hoặc sẽ tiếp tục phạm tội”.

Theo tác giả, quan điểm này đã nêu được chính xác bản chất pháp lý của biện pháp tạm giữ là biện pháp cưỡng chế trong TTHS thé hiện ở việc tạm thời hạn chế quyền tự do thân thé của người bi áp dụng nó, ngoài ra cũng chính xác về chủ thé áp dụng, đối tượng và mục đích áp dụng. Tuy nhiên, khái niệm này cũng vẫn chưa làm được căn cứ cũng như nêu đầy đủ mục đích áp dụng của biện pháp tạm git. Quan điểm thứ tư: Tạm giữ là biện pháp ngăn chặn trong luật TTHS thể hiện việc người hoặc co quan có thâm quyền quyết định tước tự đo với thời hạn ngắn đối với người bị bắt trong trường hợp khan cấp, trong trường hợp phạm tội quả tang hoặc người có lệnh truy nã nhằm ngăn chặn người bị bắt trốn việc điều tra, xác minh và để quyết định việc truy cứu trách nhiệm hình sự (khởi tố bị can) đối với ho®. Quan điểm trên đã nêu được khá đầy đủ về chủ thé có thâm quyền, các dấu hiệu về tính chất cưỡng chế, đối tượng áp dụng, trường hợp áp dụng cũng như mục đích áp dụng biện pháp tạm giữ nhưng chưa chỉ ra được đầy đủ căn cứ áp dụng biện pháp này.

5 Trường Đại học Kiểm sát Hà Nội (2016), Giáo trình Luật t6 tụng hình sự Việt Nam, Nxb. Đại học Quốc gia, Hà Nội, tr. 5 Nguyễn Mai Bộ (1997), Những biện pháp ngăn chặn trong tô tụng hình sự, Nxb. Chính trị Quôc gia, Hà Nội, tr.

13 Quan điểm thứ năm: Tạm giữ là một BPNC của TTHS hạn chế tự do thân thé của công dân do cơ quan nhà nước có thâm quyén áp dụng đối với người bị bắt trong trường hợp khẩn cấp hoặc trường hợp phạm tội quả tang và đã có quyết định tạm giữ nhưng chưa được khởi tố nhằm ngăn chặn kịp thời hành vi trốn tránh pháp luật của người phạm tội cản trở hoạt động điều tra”. Cũng giống như quan điểm thứ nhất, quan điểm này cũng cơ bản làm rõ được các dấu hiệu của biện pháp tạm giữ như chủ thé có thầm quyền và đối tượng áp dụng, tính chất cưỡng chế, trường hợp và mục đích áp dụng nhưng lại chưa chỉ rõ được căn cứ áp dụng biện pháp tạm git. Quan điểm thứ sáu: Tạm giữ là biện pháp ngăn chặn trong TTHS do người có thâm quyền của cơ quan điều tra và các cơ quan khác do pháp luật quy định áp dụng, tạm thời hạn chế tự do thân thé trong thời hạn ngắn đối với người bị bắt trong trường hợp khẩn cấp, phạm tội quả tang, người phạm tội tự thú, đầu thú hoặc đối với người bị bắt theo quyết định truy nã, nhằm ngăn chan tội phạm, hành vi can trở hoạt động điều tra của người bị tạm giữ, bảo đảm cho Cơ quan điều tra có thời gian tiến hành các hoạt động điều tra ban đầu để trên cơ sở đó đưa ra các quyết định tố tụng như khởi tố bị can, tạm giam, áp dụng biện pháp ngăn chặn khác hoặc trả tự do cho ho’. Theo tác giả đánh giá, quan điểm thứ sáu này đã nêu được chính xác bản chất pháp lý của biện pháp tạm giữ là biện pháp cưỡng chế trong TTHS thê hiện ở việc tạm thời hạn chế quyền tự do cá nhân của người bi áp dụng nó, ngoài ra cũng chính xác về chủ thé áp dụng, đối tượng và mục dich áp dụng.

Tuy nhiên, hạn chế của quan điểm này là do căn cứ vào quy định của BLTTHS năm 2003 nên vẫn xác định một trong những đối tượng bị áp dụng biện pháp tạm giữ là “người bị bắt trong trường hợp khẩn cấp”. Theo quy 7 Viện khoa học pháp lý — Bộ tư pháp (2006), Tir điểm luật học, Nxb. Từ điển bách khoa, Hà Nội, tr. Š Trân Quang Tiệp (2005), Vé tw do cá nhân và biện pháp ngăn chặn trong to tụng hình sự, Nxb.

Chính trị Quoc gia, Hà Nội, tr. 14 định tại khoản 1 Điều 117 của BLTTHS hiện hành thì đối tượng của biện pháp tạm giữ có thé áp dụng đối với người bị giữ trong trường hop khan cấp. Như vậy, những quan điểm nêu trên đã được phân tích và đánh giá ở nhiều khía cạnh khác nhau của biện pháp tạm giữ và tương đối thống nhất khi dé cập đến ban chất pháp lý của nó. Trong BLTTHS hiện hành vẫn chưa có quy định cụ thé về khái niệm biện pháp tạm giữ.

Cho nên, van còn có những quan điểm khác nhau về biện pháp ngăn chặn này. Dé nêu ra được khái niệm chính xác về biện pháp tạm giữ cần phải đưa ra đầy đủ những nội dung như: Ban chất pháp ly, căn cứ áp dung, chủ thé có thầm quyền áp dụng, đối tượng bị áp dụng và mục đích áp dụng. Về bản chất pháp lý: Tạm giữ là biện pháp chăn chặn được quy định trong luật TTHS, thể hiện việc hạn chế quyền tự do thân thể, quyền tự do đi lại của mỗi con người. Hạn chế những quyền vừa nêu trên dé cách ly họ khỏi đời sống xã hội trong một thời gian nhất định được quy định cụ thể trong BLTTHS.