chương 1 nêu lên bố cục khóa luận là gồm 4 chương và nội dung khái quát của từng chương. 7 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ RỦI RO TRONG PHƯƠNG THỨC THANH TOÁN TÍN DỤNG CHỨNG TỪ 2. Tổng quan về phương thức tín dụng chứng từ 2. Khái niệm về phương thức tín dụng chứng từ Phương thức TDCT còn được gọi bằng các tên khác nhau như thư tín dụng (Letter of Credit - L/C) hay tín dụng (Credit).
Cho dù được gọi dưới bất kỳ tên gọi nào thì bản chất của phương thức thanh toán quốc tế này vẫn không đổi và được định nghĩa cụ thể trong Quy tắc và thực hành thống nhất Tín dụng chứng từ 600 (UCP 600 –The Uniform Customs and Practice for Documentary Credits 600) do Phòng thương mại quốc tế (ICC - International Chamber of Commerce) ban hành. Cụ thể, theo điều 2 “Các định nghĩa” của UCP 600 (ICC, 2007) thì: “Thư tín dụng là một thỏa thuận bất kỳ, dù được mô tả hay gọi tên như thế nào, thể hiện một cam kết chắc chắn và không hủy ngang của NHPH về việc thanh toán cho BCT xuất trình phù hợp”. Trong đó, thanh toán (theo điều 2 UCP 600) nghĩa là: - Trả ngay nếu thư tín dụng có giá trị thanh toán trả ngay (Sight payment / Pay at sight). - Cam kết thanh toán và thanh toán tại ngày đến hạn nếu thư tín dụng có giá trị thanh toán trả chậm (Deferred payment).
- Chấp nhận hối phiếu được ký phát bởi NTH và thanh toán tại ngày đến hạn nếu thư tín dụng có giá trị chấp nhận thanh toán (Acceptance). Một cách tổng thể, chúng ta có thể xem L/C là một cam kết thanh toán có điều kiện bằng văn bản của NHPH theo thoả thuận giữa bên bán và bên mua. Theo đó, L/C là văn bản, chứng từ để xác thực nghĩa vụ thanh toán của NHPH cho NTH theo chỉ định của người đề nghị mở L/C theo hình thức trả ngay hoặc trả tại một thời điểm xác định trong tương lai với một số tiền nhất định với yêu cầu NTH phải xuất trình bộ chứng từ phù hợp với cam kết trong L/C. Các bên tham gia trong phương thức tín dụng chứng từ 2.
Người yêu cầu mở L/C (Applicant) Người yêu cầu mở L/C là người yêu cầu ngân hàng phát hành thư tín dụng, là nhà NK. Khi tiến hành giao dịch thanh toán, nhà NK căn cứ vào các điều khoản trong hợp đồng để lập đơn xin mở L/C rồi gửi đến ngân hàng yêu cầu mở L/C cho NTH. Người yêu cầu mở L/C có nghĩa vụ đáp ứng yêu cầu ký quỹ của NHPH để mở L/C (nếu có), có quyền kiểm tra bộ chứng từ có phù hợp L/C và đơn xin mở L/C hay không. Người yêu cầu mở L/C chịu trách nhiệm về việc trả tiền của ngân hàng cho NTH.
Một khi đã nộp tiền thanh toán cho ngân hàng thì người yêu cầu mở L/C mới nhận được BCT và dùng nó để đi nhận hàng. Người thụ hưởng (Beneficiary) NTH là người nhận được cam kết thanh toán có điều kiện của ngân hàng phát hành thư tín dụng, là nhà XK. NTH là người được hưởng số tiền thanh toán hoặc sở hữu hối phiếu đã được chấp nhận thanh toán theo L/C sau khi thực hiện đầy đủ nghĩa vụ giao hàng và xuất trình cho ngân hàng BCT phù hợp với quy định trên L/C. NTH có nghĩa vụ kiểm tra xem L/C do nhà NK mở có phù hợp với quy định trong hợp đồng hay không, nếu đồng ý thì tiến hành giao hàng theo đúng thỏa thuận trong hợp đồng, đồng thời lập BCT gửi cho nhà NK thông qua ngân hàng.
NTH có quyền chấp nhận hoặc từ chối các tu chỉnh L/C của NHPH (nếu có). Ngân hàng phát hành (Issuing Bank) NHPH là ngân hàng mở thư tín dụng theo đề nghị của người yêu cầu, thường là ngân hàng phục vụ nhà NK. Nghĩa là NHPH sẽ cấp tín dụng cho người yêu cầu mở L/C và là chủ thể thực hiện cam kết thanh toán cho NTH khi NTH xuất trình BCT phù hợp với quy định trên L/C. NHPH sẽ căn cứ vào đơn xin mở L/C của nhà NK để phát hành L/C cho nhà XK.
NHPH có thể sửa đổi, bổ sung nội dung L/C theo những yêu cầu của nhà NK hoặc nhà XK nếu có 9 sự đồng ý của họ. Khi BCT được nhà XK gửi đến, NHPH sẽ tiến hành kiểm tra BCT nếu xét thấy những chứng từ đó phù hợp với những điều quy định trong L/C thì thanh toán cho nhà XK và đòi lại tiền từ nhà NK. Ngược lại, nếu BCT không phù hợp thì NHPH từ chối thanh toán hoặc thương lượng thanh toán. NHPH được miễn trách trong các trường hợp bất khả kháng như chiến tranh, đình công, nổi loạn, khởi nghĩa, lụt lội, động đất, hỏa hoạn… Nếu L/C hết hạn giữa lúc đó, ngân hàng không chịu trách nhiệm thanh toán những BCT gửi đến vào dịp đó (Theo điều 36 của UCP600).
Ngân hàng thông báo (Advising Bank) NHTB là ngân hàng có trách nhiệm thông báo thư tín dụng cho NTH theo yêu cầu của NHPH, thường là chi nhánh hay đại lý của NHPH tại nước xuất khẩu và có thể là ngân hàng phục vụ nhà xuất khẩu. Khi nhận được L/C chuyển đến, NHTB có nghĩa vụ xác minh tính chân thật của L/C trước khi thông báo cho nhà XK. NHTB sẽ chuyển toàn bộ nội dung L/C đã nhận được cho nhà XK dưới hình thức văn bản. Bên cạnh đó, NHTB chỉ chịu trách nhiệm chuyển nguyên văn nội dung L/C, chứ không chịu trách nhiệm phải dịch, diễn giải cho nhà XK.
Ngược lại, khi NHTB nhận được BCT từ nhà XK chuyển tới, NHTB phải chuyển ngay và nguyên vẹn BCT đó tới NHPH. NHTB nhận thông báo L/C thì cũng phải nhận thông báo các tu chỉnh của L/C nếu có. NHTB chỉ có trách nhiệm thông báo mà không có trách nhiệm về việc thanh toán hay thương lượng thanh toán. Ngân hàng được chỉ định (Nominated Bank) NHĐCĐ là ngân hàng được NHPH chỉ định để thay mặt NHPH tiếp nhận, kiểm tra BCT xuất trình và thực hiện việc thanh toán, chấp nhận hối phiếu hay chiết khấu BCT khi BCT xuất trình phù hợp.
Bao gồm: + Ngân hàng thanh toán (Paying Bank) 1 + Ngân hàng chấp nhận (Accepting Bank) + Ngân hàng cam kết trả chậm (Deferred Undertaking Bank) + Ngân hàng thương lượng / chiết khấu (Negotiating Bank) NHĐCĐ không bị ràng buộc phải thực hiện trách nhiệm được chỉ định khi chưa thông báo sự đồng ý rõ ràng đến NTH. Ngân hàng xác nhận (Confirming bank) NHXN là ngân hàng do NHPH chỉ định, xác nhận cam kết thanh toán không huỷ ngang cho NTH. NHXN sẽ đứng ra cam kết thanh toán cùng với NHPH cho nhà XK trong trường hợp nhà XK không tín nhiệm NHPH, nhà XK muốn có một sự đảm bảo chắc chắn hơn về L/C nên họ yêu cầu L/C phải được xác nhận bởi một ngân hàng khác. NHXN thường là ngân hàng lớn, có uy tín trên thị trường.
NHXN có quyền xác nhận hoặc không xác nhận một hoặc một vài tu chỉnh L/C trong các bản tu chỉnh L/C (nếu có). Khi BCT được gửi đến, NHXN có nghĩa vụ tiếp nhận và kiểm tra BCT có phù hợp với quy định L/C không, nếu phù hợp thì tiến hành thanh toán, chiết khấu miễn truy đòi cho NTH hoặc hoàn trả cho NHĐCĐ và sau đó chuyển BCT cho NHPH; ngược lại, nếu BCT không phù hợp thì từ chối thanh toán hoặc thương lượng thanh toán. Ngân hàng hoàn tiền (Reimbursing Bank) Ngân hàng hoàn tiền là ngân hàng giữ tài khoản của NHPH, thực hiện theo lệnh của NHPH để chuyển tiền thanh toán cho ngân hàng thanh toán, ngân hàng chiết khấu hoặc ngân hàng chấp nhận theo điều kiện của L/C. Quy trình thực hiện tín dụng chứng từ (L/C) L/C tồn tại nhiều dạng khác nhau tuỳ vào tiêu chí phân loại.
Mỗi dạng có những cách thức hoạt động khác nhau cũng như quy trình thanh toán khác nhau nhưng chung quy lại chúng ta có hai dạng thanh toán phổ biến sau đây: 1 2. L/C có giá trị tại ngân hàng phát hành Nguồn: Ozgur Eker, 2018 Hình 2. Quy trình thanh toán bằng L/C có giá trị tại ngân hàng phát hành Bước 1: Bước đầu tiên của quy trình sử dụng phương thức thanh toán TDCT là việc ký hợp đồng mua bán ngoại thương giữa nhà NK và nhà XK, họ thỏa thuận về các điều khoản mua bán hàng hóa với nhau. Điều quan trọng cần nhấn mạnh ở đây là L/C độc lập với hợp đồng mua bán và nó không phải là hợp đồng mua bán nhưng nó được lập dựa trên hợp đồng mua bán.
Chính vì vậy mà một hợp đồng mua bán quy định rõ từng điều khoản quan trọng sẽ giúp cho việc xác lập L/C ràng buộc được nghĩa vụ thanh toán của nhà NK cho nhà XK, cũng như nghĩa vụ giao hàng của nhà XK cho nhà NK, giúp hạn chế tối đa các rủi ro có thể xảy ra. 1 Bước 2: Sau khi hợp đồng mua bán đã được ký kết, nhà NK gửi cho ngân hàng phục vụ mình (NHPH) giấy đề nghị mở L/C. Giấy đề nghị mở L/C có nội dung phải phù hợp với các điều khoản của hợp đồng mua bán cơ sở. Bước 3: Ngay khi nhà NK và NHPH thỏa thuận thành công với nhau, NHPH sẽ phát hành L/C.
Trong trường hợp NHPH và nhà XK ở các quốc gia khác nhau, NHPH có thể sử dụng dịch vụ của ngân hàng khác để thông báo L/C cho nhà XK. Bước 4: NHTB sẽ thông báo L/C được phát hành cho nhà XK mà không chịu bất kỳ cam kết thanh toán hoặc thương lượng nào. NHTB có hai trách nhiệm đối NTH: (i) đảm bảo tính chân thật rõ ràng của L/C và (ii) đảm bảo rằng thông báo được đưa ra phải phản ánh chính xác các điều khoản và điều kiện của L/C. Bước 5: Nhà XK cần kiểm tra các điều kiện thanh toán của L/C ngay khi nhận được từ NHTB.
Nếu phát hiện khác biệt hoặc sai sót nào trong nội dung của L/C và hợp đồng thương mại, nhà XK cần thông báo cho nhà NK về những điểm này và yêu cầu tu chỉnh lại L/C. Nếu L/C có điều kiện hợp lý với nhà XK, thì nhà XK bắt đầu sản xuất hàng hóa để thực hiện giao hàng (có thể ngay ngày giao hàng hoặc trước ngày giao hàng được nêu trong L/C). Nhà XK vận chuyển đơn đặt hàng cho nhà NK theo các điều khoản và điều kiện ghi trong L/C. Bước 6: Khi hàng hóa được giao đúng theo điều khoản trên hợp đồng ngoại thương, nhà XK sẽ tổng hợp các chứng từ được L/C yêu cầu và chuyển chúng đến NHTB.
Bước 7: NHTB sẽ xuất trình bộ chứng từ cho NHPH theo uỷ quyền của NTH (nhà XK).
