CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VE BAO VỆ NGƯỜI KHUYET TAT BANG PHÁP LUAT HÌNH SỰ, 1. Khái niệm bão vệ người khuyết tật bằng pháp hật hình sự 1. Khái niệm người Kinyét tit Từxa xưa, hôn nhân cặn huyết là đều phd biến tử phương Đông cho dn phương Tây, thâm chi chế độ phong liễn còn cho ring hén nhân căn huyết như một sinh hot tình thường Chính hôn nhân căn huyết đã dẫn din hệ luy là con sinha có những khiêm, Xhuyết so với người ình thường Đây là một trong những mình chúng cho thấy NET đã xuất biên từ lâu và trai qua nhiều thể NKT không phã là vẫn dé xa ]a trong cuốc sống xã hộ Tuy nhiễn, mi din năm 1981, quyền của NKT mi chính thúc được cổng đẳng quốc tế qua tân”. NET là ahim người đ bị tin thương, có những khiêm khuyết về thể chất hoặc vi tinh thin Thục tẾ cho thấy, trước diy và đến tin bây gi, vẫn còn tình trạng NICT phi đôi mặt với các rào cân khi họ hòa nhập vào công đồng Ho thoờng sống bên của xã hồi, ít nhi bị phân biệt đố xử vỀ các quyền cơ bản rũ học vin, "nghề nghiệp hoặc ấp cân với các dich vụ y LÔ! Cho din nay, nhận thúc về NET là một chủ th tình đẳng của các quyén con người dang din chiếm ta thổ rên thể giới, dưới n nổ hục vận động của các cá nhân, tổ chúc host đông trong ĩnh vực nhân quyền Vide tùng ding từ người tờn tt” (disable people) có hàm ý núệt thi và hạ thấp đã din được thay thé và hiện my, nhóm người này được gợi là tngười lôuyất nt” (people with đưnbilis).
Cách goi này thể hiện sự tôn trong đối với nhóm xã hội này, đồng thôi khẳng dinh ring NET không phi là người vô dụng hay là gánh ning cho xã hội nh động ở cấp quốc gia Mục và mi tệ với trong tâm là tông cường các cơ Tội phục hỗ chíc vững vài "nghe Mugdt tt". Theo Viện nghền ca và hít trấn cộng đồng (ACDC), ih se Ng gud t người “Đan Š tà Công túc tên hập gu ve oe clanging tt ty cáp: ác vangty 03817031 eo kí quả Bi na niững lộ gia dined Dinh vin Wage Hường nghệo hơn ee Wage có ng. cx itv dt hc hơn các bơ tùng tong hóa cơ bộ rệc lều cho người ue4ật ng ép hon những người "hổng Ban ti: Co cing Hunde là đố omg đọc lường enh sách BEIT vanghio thông gi Tào can dh vớt vide sấy cận các cơ say nhưng rai pu Hace t 2 399 tấp cn được vớt Ach ou pu Đột chị nững ib ấn hoặc ani Bốn cm đế vất còn tấn tạ những ink đồng về mức sug tà thm gia ‘dd a với người ngất lập" tì Bho UNICEE: Vit Nam cổng bồ vắt quả Điện rà Quậc gã gu tô la, đâu tên vì nghờiyễt2016) ật " Hiên nay vẫn dang còn nhiễu quan dim về khái niém NET và chữa có nự thông nhất dB áp dang chung cho tất ã các nước, Khái niệm NET xuất hiển trong vin bên của các ổ chúc quốc tf, nhóm chúng tối đưa ra mat sổ quan đm sat: = Theo phân loại của TỔ chức ¥ tổ Thổ giới, có ba mức độ may giảm là khiêm, huyết ạmpaumen), khuyết tt (đibilib) và tán tật handicap). Khiêm khuyết chi đến say mắt mét hoặc không tinh thường của cầu tri cơ thé liên quan din âm lý hoặc nh.
lý, KhuyÊt tt chỉ din ar giảm thiểu chúc ning hoạt đông là hâu quả cia sự khiêm, khuyết. Còn tan tật đề cập đến tình thé bất lợi hoặc thiệt thôi côn người mang khiêm huyết do tác động của mối trường xung quanh lân tình trạng knit tật của họ (WHO, 1898) ~ Hiên pháp ci TỔ chúc Quốc tổ người khuyết tật (Constitution of Dissbled Peoples’ International) chỉ phân ra hai mức đô suy giần la khuyết tật (disability) và tân tit umicag). Theo đó, khuyễttậ là việc cá nhân bi giới hạ về chúc năng do may giảm, thể chất tính thin hoặc giác quan, còn tin tật là việc mắt đã hoặc hạn chế cơ hội thas ga vio cude sống binh thường cia công đồng ð múc độ tình ding với những người Xhác do các rao cần vật ý hoặc xã hội. Do vậy, khuyét tật là một hiện tương phúc tap, phản ánh nợ tuong tác giữa các tính năng cơ thé và các tinh năng xã hội mà trong đó NKT sng’ = Theo Công tớc vỀ quyền của người khuyết it 2006 (CRPD - Convention on the Rights of Persons with Dissbilitie), tạ Điêu1 ảnh ngiĩa NET “bao gém những người có những Kiadm liuyễt lâu dài về thi chắt trí td.
thân lanh hoặc giác quam mà Tới hương tác với các rào cẩn khác nhan có thể căn ở sự hưm gia đề? đi và hậu quả tia ho trong xd hội trên một nn tổng công ig rine những người khác trong vã hội Các quốc gia trên thé giới cũng đưa ra khái niệm NKT trong văn bản pháp luật ~_ Theo Đạo loật chống phân biệt đỗ xử với NET do Quốc hội Anh ban hành Disability Discrimination Act ~ DDA): Bất kỳ ai khuyết tật đều được DDA bảo vệ DDA đánh nga NKT là "người có bị idm khuyết về thể chất hoặc th thân có ảnh Tưởng bắt lợi đăng lỗ và lâu dài din khã năng thực luễn các hoạt đồng Đình thường hàng ngày người đó". Cũng theo DA, khi xit về mặt thôi gan tác đồng th hiểm * V6 Thị Hoing Vẫn C006 "Từ" hy Shuyết", đáo THỂ nể Truy ci: eps soi an uy ng. 14959030n trợ cập mgy 061012021. ˆ Constion of Disabled Peoples” Intemational, Preamble (),®) 12 nyt káo dã hoặc sẽ có thể káo đã ma it hon 12 thing binh thuờng không được coi là khuyết tệ trừ khi là bị tá đ tế lại, một số người có khiểm khuyẾt kéo dai hơn một năm thi vẫn ở trong diễn của DA, cả khi họ sẽ được phục hồi hoàn toàn”.
= Theo Đạo luật về NET của Hon Kỷ nim 1990 (ADA - Americans with Disabilities Act of 190): NET là người có my suy yêu vi thể chất hay tỉnh thin gây ảnh hướng đáng ké din một hay nhiều hoạt động quan trong trong cuộc sống Cũng theo ADA những vi đụ cụ thé và khuyêttất bao gm: kin khuyết vân động thi gác, nói và nghe, châm phát tiễn tin thân, bệnh cảm xúc và những khiêm khuyết cụ thể vé học tap, bai não, động kinh, teo cơ, ung thu, bệnh tim, tiểu đường, các bệnh lây và không. lây như bệnh lao và bệnh do HIV (có triệu chứng hoặc không có triệu chứng)” Ở ViệtNam, trim 2009 trở về trước, chúng ta vấn ding song song hai từ “kag tất” và “tần tật" là hủ từ đ chữ công một khi niệm trên cả phương bên truyền thông di chúng và vẫn bản pháp luật Tuy nhiên, “tổn tất” là cụm ti được chỉnh thúc sỡ dụng trong các vin bản trước đây cũa Nhà nước Việt Nam, Tại Điều1 ~ Pháp lệnh về người tin tật năm 1998, “người tin tit” được dinh nghĩa như su "Người hờn tật theo guy <i cia Pháp lãnh này lông phân biệt nguồn gốc gật ra tần tật là người bh fing một hay nhẫn bộ phân cơ thd hoặc chức năng biẫu hiện dưới những dang tất khác nhưn, làm sp giản khả năng hoạt động khiển cho lao đồng nh hoat học tập gặp nhẫn khỏ khăn " Năm 2007, Việt Nem than gia Công tức quốc tỉ về quyền cia "người khuyẾt tất 2006, đây la tin đã đ Việt Nam theo đuôi xu hướng quốc tổ và thay đỗi nhận thức v nhóm nguôi xã hội này: Dén năm 2010, Quốc hồi Việt Nam đã chính, thúc sử dụng cum từ “người Muyt tật” thay cho “người tin tất” rong các vấn bên php luật có liên quan. Theo quy định tei Khoản1 Điều 2 Luật NKT năm 2010 cổ hiệu Tực từ ngày 01/01/2011, “người Huyết tất” được định ngiĩa như sau: “Người kiuyễt tật là người bị khiếm Kugét một hoặc nhiễu bộ phân cơ thể hoặc bit suy giảm chức năng. ioe bid nn đướt dạng tật khỗn cho lao động sink hoạt he tập gặp khó khẩn".
Quy đảnh trên cha bao quit đoợc tất cé đối tương NK hiện nay béi có những người không phi làkhiểm khuyết một bay nhiều bộ phận cơ thi ma ho có nhiều hơn một hoặc mốt © Defmium of đ8ÖNN wader the Equliy Act 2010. Official WAbsie of Gov in UE: ape thro gorsldetgion-of- dent ama 2010, aay cảm ngừy 09010021. ‘NBUY eva Deh Vu thà ấn lộ GE 10/tungGnu 2000" canon tang Sr 2009 Tổng Vi, (avin cin Quy Thao Đạo iit Nena Mỹ Koay it 13 tổ phân cơ thể so với NKKCT. Vi dạ: Nguti có 6 ngón tay rên mốt bin tay, người sinh đổi ma cơ thể inh tiên vio nhau.
Hiện nay, những người rong tinh trang trên được goi là oh tit. Di tất à hiện tuong bin đổi bất thường về hình thái của bộ phân nào đồ trên cơ thể, sinha đã co? “hông thường từ huyết tit được cho là mang sắc th tình căn, ý nghĩa tốt hom La tân tit. Người ta cho rằng từ “tần” trong cum từ tân tật gợi đến hình ảnh tiêu cục, ao căm gác không còn khả năng g, không còn tương li và đều đó ảnh hưởng không tất lực phần đầu vuøt khó khăn Tử "khuyết" mangngiễa suy giãn chức năng những Ấn có khả năng phục hả, vẫn con hy vọng, meng ý nghĩa tích cục hơn. Việc thay đổi tn goi tân tật thành khuyết tit lá nhằn công nhận những nổ lực vượt khỏ cia người mang thương tt, công nhân những nỗ ực hòa nhập xã hội và iết bao cổng khó cia họ vấn ngày dim đồng góp cho doi.
Ngược li cũng có ý kiến cho ring diy ci là các tôn goi, các nhấn mác cho khổ niệm do vậy không cần phãi quá câu nổ, cốt yêu là thái 46 và hành vi thục tổ Tuy nhiên xu hướng chúng được khuyén ngh là sở đụng từ khuyết tật thay cho từ tàn tật Trong cuộc hội thio do V án phong Điễu phối các hoạt động hố trợ người tin tật Việt Nam (NCCD) và Tổ chúc Cửa trợ và Phát tiễn (CRS) thực hiện thi có đến 17 trên tổng số 19 ý kién cho ring nôn thay cum từ tân tất bằng khuyết tật?