Luận Văn Thạc Sĩ: Tác Động Của Quan Hệ Chính Trị Đến Khả Năng Sinh Lời Của Doanh Nghiệp Tại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích ảnh hưởng của quan hệ chính trị đến khả năng sinh lời doanh nghiệp tại Việt Nam qua chứng thực nghiệm.

• Tác giả: Phạm Thị Ngọc Nhung
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Phan Thị Diệu Thảo
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng (Hướng ứng dụng)
• Đề tài: Ảnh Hưởng Của Quan Hệ Chính Trị Đến Khả Năng Sinh Lời Của Doanh Nghiệp: Bằng Chứng Thực Nghiệm Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: Lý do chọn đề tài
• 1.1. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4. Kết cấu của nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VÀ NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM
• 2.1. Khả năng sinh lời của doanh nghiệp
• 2.2. Quan hệ chính trị
• 2.3. Lý thuyết thể chế
• 2.4. Các nghiên cứu thực nghiệm
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: DANH SÁCH CÁC CÔNG TY CỔ PHẦN NIÊM YẾT TRÊN HOSE ĐƯỢC SỬ DỤNG TRONG DỮ LIỆU
• PHỤ LỤC 2: KẾT QUẢ TỪ PHẦN MỀM STATA

Tóm tắt

I. Quan hệ chính trị và lợi nhuận doanh nghiệp

Quan hệ chính trị đóng vai trò quan trọng trong việc ảnh hưởng đến lợi nhuận doanh nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế chuyển đổi như Việt Nam. Các doanh nghiệp có mối quan hệ chặt chẽ với cơ quan Nhà nước thường nhận được nhiều ưu đãi về vốn, thuế, và cơ hội hợp tác với các dự án Chính phủ. Điều này giúp họ tăng cường khả năng sinh lời so với các doanh nghiệp không có kết nối chính trị. Nghiên cứu của Faccio và cộng sự (2006) chỉ ra rằng doanh nghiệp có quan hệ chính trị có khả năng nhận được sự cứu trợ từ Nhà nước cao hơn khi gặp khó khăn tài chính.

1.1. Tác động của quan hệ chính trị

Tác động chính trị đến lợi nhuận kinh doanh được thể hiện qua việc doanh nghiệp có kết nối chính trị dễ dàng tiếp cận nguồn vốn ưu đãi và các cơ hội kinh doanh từ Chính phủ. Nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam cho thấy các doanh nghiệp có quan hệ chính trị thường có ROA và ROE cao hơn so với doanh nghiệp không có kết nối. Điều này phù hợp với kết quả từ các nghiên cứu trước đây về mối quan hệ chính trị - kinh tế.

1.2. Ưu đãi từ chính sách kinh tế

Chính sách kinh tế của Nhà nước thường ưu tiên hỗ trợ các doanh nghiệp có quan hệ chính trị. Điều này bao gồm các ưu đãi về thuế, vốn vay, và cơ hội tham gia vào các dự án lớn. Những ưu đãi này giúp doanh nghiệp tăng cường lợi nhuận kinh doanh và cạnh tranh hiệu quả hơn trên thị trường. Nghiên cứu của Boubakri và cộng sự (2012) cũng chỉ ra rằng nhà đầu tư thường yêu cầu chi phí sử dụng vốn thấp hơn đối với các doanh nghiệp có kết nối chính trị.

II. Nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam

Nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam sử dụng phương pháp định lượng để phân tích dữ liệu từ 280 doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên HOSE từ năm 2011 đến 2017. Kết quả cho thấy các doanh nghiệp có quan hệ chính trị có khả năng sinh lời cao hơn so với các doanh nghiệp không có kết nối. Phương pháp FGLS được sử dụng để kiểm định mối quan hệ giữa quan hệ chính trị và lợi nhuận doanh nghiệp, mang lại kết quả đáng tin cậy.

2.1. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích thực nghiệm và định lượng để đánh giá tác động của quan hệ chính trị đến lợi nhuận doanh nghiệp. Dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính và thông tin về hội đồng quản trị của các doanh nghiệp niêm yết trên HOSE. Phương pháp FGLS được áp dụng để kiểm soát các yếu tố nhiễu và đảm bảo tính chính xác của kết quả.

2.2. Kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy các doanh nghiệp có quan hệ chính trị có ROA, ROE, và ROS cao hơn so với các doanh nghiệp không có kết nối. Điều này khẳng định tác động tích cực của quan hệ chính trị đến khả năng sinh lời của doanh nghiệp. Kết quả này phù hợp với các nghiên cứu trước đây về mối quan hệ chính trị - kinh tế tại các nền kinh tế mới nổi.

III. Ảnh hưởng chính trị đến môi trường kinh doanh

Ảnh hưởng chính trị không chỉ tác động đến lợi nhuận doanh nghiệp mà còn thay đổi môi trường kinh doanh. Các doanh nghiệp có quan hệ chính trị thường được hưởng lợi từ các chính sách ưu đãi và sự hỗ trợ từ Nhà nước, giúp họ cạnh tranh hiệu quả hơn. Tuy nhiên, điều này cũng tạo ra sự bất bình đẳng trong môi trường kinh doanh, khi các doanh nghiệp không có kết nối chính trị gặp nhiều khó khăn hơn.

3.1. Chính sách kinh tế và doanh nghiệp

Chính sách kinh tế của Nhà nước thường ưu tiên hỗ trợ các doanh nghiệp có quan hệ chính trị, tạo ra sự bất bình đẳng trong môi trường kinh doanh. Các doanh nghiệp không có kết nối chính trị thường phải đối mặt với nhiều rào cản hơn trong việc tiếp cận nguồn vốn và cơ hội kinh doanh. Điều này làm giảm khả năng sinh lời của họ so với các doanh nghiệp có kết nối.

3.2. Quản trị doanh nghiệp và chính trị

Quản trị doanh nghiệp trong bối cảnh quan hệ chính trị đòi hỏi sự cân bằng giữa lợi ích kinh tế và mục tiêu chính trị. Các doanh nghiệp có kết nối chính trị thường phải tuân thủ các yêu cầu từ Chính phủ, điều này có thể ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của họ. Nghiên cứu của Boycko và cộng sự (1996) chỉ ra rằng các doanh nghiệp Nhà nước thường tập trung vào mục tiêu chính trị hơn là tối đa hóa lợi nhuận.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam chuyển đổi từ kế hoạch hóa tập trung sang nền kinh tế thị trường, mối quan hệ chính trị giữa doanh nghiệp và các cơ quan Nhà nước trở thành một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động kinh doanh. Theo báo cáo của Tổng cục Thống kê năm 2016, khu vực kinh tế cá thể chiếm 30% GDP, kinh tế Nhà nước chiếm 29%, kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài chiếm 19%, và kinh tế tư nhân chiếm 8%. Mặc dù kinh tế Nhà nước vẫn giữ vai trò chủ đạo, các doanh nghiệp có quan hệ chính trị được hưởng nhiều ưu đãi trong huy động vốn và tiếp cận các dự án đầu tư của Chính phủ.

Mục tiêu nghiên cứu là phân tích ảnh hưởng của quan hệ chính trị đến khả năng sinh lời của các doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên Sàn giao dịch chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE) trong giai đoạn 2011-2017. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu của 280 doanh nghiệp với 1960 quan sát, tập trung vào các chỉ số tài chính như ROA, ROE và ROS để đánh giá hiệu quả hoạt động. Ý nghĩa của nghiên cứu nằm ở việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm về tác động của quan hệ chính trị trong môi trường kinh tế Việt Nam, từ đó hỗ trợ nhà quản lý và nhà đầu tư trong việc ra quyết định chiến lược và đầu tư.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên lý thuyết thể chế, theo đó các thể chế chính thức không hoàn hảo khiến doanh nghiệp phải dựa vào các cơ chế quản trị không chính thức như quan hệ chính trị để thực thi hợp đồng và giảm chi phí giao dịch (North, 1990; Peng, 2003). Quan hệ chính trị được định nghĩa là sự hiện diện của các thành viên ban lãnh đạo hoặc cổ đông lớn có liên hệ với cơ quan Nhà nước, giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực và ưu đãi từ Chính phủ (Faccio et al., 2006).

Ba khái niệm chính được sử dụng gồm:

• Khả năng sinh lời của doanh nghiệp: Đo lường bằng các tỷ số ROA (lợi nhuận trên tổng tài sản), ROE (lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu) và ROS (lợi nhuận trên doanh thu).
• Quan hệ chính trị: Biến giả POL bằng 1 nếu doanh nghiệp có thành viên ban lãnh đạo từng hoặc đang giữ chức vụ trong cơ quan Nhà nước, 0 nếu không.
• Các biến kiểm soát: Quy mô doanh nghiệp (SIZE), đòn bẩy tài chính (LEV) và vốn luân chuyển (NWC).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với bộ dữ liệu bảng cân bằng gồm 280 doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên HOSE từ 2011 đến 2017, thu thập từ Vietstock và các báo cáo tài chính công khai. Cỡ mẫu gồm 1960 quan sát, loại trừ các doanh nghiệp ngành tài chính-ngân hàng và dữ liệu không đầy đủ.

Phân tích dữ liệu được thực hiện qua các bước: thống kê mô tả, phân tích ma trận tương quan, kiểm định đa cộng tuyến, tự tương quan và phương sai thay đổi. Các mô hình hồi quy được áp dụng gồm Pooled OLS, Fixed Effects Model (FEM), Random Effects Model (REM) và cuối cùng là phương pháp Feasible Generalized Least Squares (FGLS) để khắc phục hiện tượng tự tương quan và phương sai thay đổi. Biến phụ thuộc là các chỉ số ROA và ROE, biến độc lập chính là POL, cùng các biến kiểm soát SIZE, LEV và NWC.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ doanh nghiệp có quan hệ chính trị chiếm khoảng 22,14% trong mẫu nghiên cứu, với các doanh nghiệp này có giá trị trung bình ROA là 8,08%, cao hơn so với 6,02% của doanh nghiệp không có quan hệ chính trị.
2. Kết quả hồi quy FGLS cho thấy quan hệ chính trị có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê 1% đến khả năng sinh lời: hệ số hồi quy POL là 0,0066 đối với ROA và 0,0188 đối với ROE, tương ứng doanh nghiệp có quan hệ chính trị có khả năng sinh lời cao hơn 0,66% trên tổng tài sản và 1,88% trên vốn chủ sở hữu so với doanh nghiệp không có quan hệ chính trị.
3. Quy mô doanh nghiệp và vốn luân chuyển có ảnh hưởng tích cực đến hiệu quả hoạt động, trong khi đòn bẩy tài chính có tác động tiêu cực với mức ý nghĩa 1%.
4. Biến ROS không có ý nghĩa thống kê trong các mô hình hồi quy, do đó không được sử dụng làm biến đại diện cho khả năng sinh lời trong nghiên cứu này.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu quốc tế như Niessen và Ruenzi (2009), Faccio (2006) và Wang, Dao và Kang (2018), cho thấy mối quan hệ chính trị giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực thuận lợi, giảm chi phí huy động vốn và nhận được sự hỗ trợ từ Nhà nước, từ đó nâng cao hiệu quả kinh doanh. Ngược lại, kết quả này không đồng nhất với một số nghiên cứu như Boubakri et al. (2008) khi cho rằng quan hệ chính trị có thể làm giảm hiệu quả do chi phí đại diện và kém minh bạch.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh trung bình ROA, ROE giữa hai nhóm doanh nghiệp có và không có quan hệ chính trị, cũng như bảng hồi quy chi tiết các biến trong mô hình FGLS. Mức độ ảnh hưởng tích cực của quan hệ chính trị được thể hiện rõ qua các hệ số hồi quy có ý nghĩa thống kê cao.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Giảm tỷ lệ đòn bẩy tài chính: Nhà quản lý cần kiểm soát mức nợ để giảm chi phí tài chính và rủi ro, từ đó nâng cao khả năng sinh lời. Mục tiêu giảm tỷ lệ nợ xuống dưới 40% trong vòng 2 năm tới.
2. Tăng cường quản lý vốn luân chuyển: Đảm bảo dòng tiền hoạt động ổn định và hiệu quả, giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động kinh doanh bền vững. Khuyến nghị áp dụng các công cụ quản lý dòng tiền trong 12 tháng tới.
3. Cân nhắc vai trò quan hệ chính trị trong quản trị doanh nghiệp: Ban lãnh đạo nên cân bằng giữa việc duy trì quan hệ chính trị để tiếp cận nguồn lực và giảm thiểu rủi ro về minh bạch, nhằm thu hút đầu tư nước ngoài. Thực hiện đánh giá định kỳ về ảnh hưởng của quan hệ chính trị trong 3 năm tới.
4. Tăng cường minh bạch và quản trị công ty: Nâng cao chất lượng báo cáo tài chính và quản trị nội bộ để giảm chi phí vốn và tăng niềm tin nhà đầu tư. Đề xuất xây dựng bộ quy trình quản trị trong 18 tháng tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý doanh nghiệp: Hiểu rõ tác động của quan hệ chính trị đến hiệu quả kinh doanh để điều chỉnh chiến lược quản trị và huy động vốn.
2. Nhà đầu tư trong và ngoài nước: Đánh giá rủi ro và cơ hội đầu tư dựa trên mối quan hệ chính trị của doanh nghiệp nhằm tối ưu hóa lợi nhuận.
3. Nhà hoạch định chính sách: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách hỗ trợ doanh nghiệp và quản lý mối quan hệ chính trị trong kinh doanh.
4. Giảng viên và nghiên cứu sinh kinh tế, tài chính: Là tài liệu tham khảo thực nghiệm về ảnh hưởng của yếu tố chính trị trong môi trường kinh tế chuyển đổi.

Câu hỏi thường gặp

1. Quan hệ chính trị được định nghĩa như thế nào trong nghiên cứu này?
   Quan hệ chính trị được xác định khi một thành viên ban lãnh đạo hoặc cổ đông lớn của doanh nghiệp từng hoặc đang giữ chức vụ trong cơ quan Nhà nước Việt Nam, được biểu diễn bằng biến giả POL.

2. Tại sao ROS không được sử dụng làm biến đại diện khả năng sinh lời?
   Kết quả hồi quy cho thấy biến ROS không có ý nghĩa thống kê trong các mô hình, do đó không phản ánh chính xác hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp trong mẫu nghiên cứu.

3. Phương pháp FGLS được sử dụng vì lý do gì?
   FGLS được áp dụng để khắc phục hiện tượng tự tương quan và phương sai thay đổi trong mô hình hồi quy, giúp kết quả ước lượng chính xác và tin cậy hơn.

4. Ảnh hưởng của quy mô doanh nghiệp đến khả năng sinh lời như thế nào?
   Quy mô doanh nghiệp có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến khả năng sinh lời, doanh nghiệp lớn hơn thường có hiệu quả hoạt động cao hơn.

5. Những hạn chế chính của nghiên cứu là gì?
   Nghiên cứu bị giới hạn bởi cỡ mẫu tương đối nhỏ, dữ liệu chưa đầy đủ về quan hệ chính trị, và chưa xử lý triệt để vấn đề nội sinh trong mô hình.

Kết luận

• Nghiên cứu cung cấp bằng chứng thực nghiệm cho thấy quan hệ chính trị có tác động tích cực đến khả năng sinh lời của doanh nghiệp phi tài chính niêm yết tại Việt Nam trong giai đoạn 2011-2017.
• Doanh nghiệp có quan hệ chính trị có khả năng sinh lời cao hơn 0,66% trên tổng tài sản và 1,88% trên vốn chủ sở hữu so với doanh nghiệp không có quan hệ chính trị.
• Quy mô doanh nghiệp và vốn luân chuyển cũng là các yếu tố quan trọng ảnh hưởng tích cực đến hiệu quả hoạt động, trong khi đòn bẩy tài chính có tác động tiêu cực.
• Phương pháp hồi quy FGLS được sử dụng để xử lý các vấn đề tự tương quan và phương sai thay đổi, đảm bảo kết quả nghiên cứu tin cậy.
• Các bước tiếp theo bao gồm mở rộng mẫu nghiên cứu, xử lý vấn đề nội sinh và nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố khác liên quan đến quan hệ chính trị trong doanh nghiệp.

Khuyến nghị hành động: Các nhà quản lý và nhà đầu tư nên cân nhắc vai trò của quan hệ chính trị trong chiến lược phát triển và đầu tư, đồng thời tăng cường quản trị công ty để nâng cao hiệu quả kinh doanh bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Giới thiệu đề tài Luận văn Kinh tế Trong chương này tác giả sẽ tóm lược về lý do chọn đề tài, mục tiêu nghiên cứu, dữ liệu nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu. Tổng quan lý thuyết và nghiên cứu thực nghiệm Chương này sẽ trình bày khái niệm, lý thuyết liên quan và các bằng chứng thực nghiệm từ những nghiên cứu trước về ưu khuyết điểm của công ty quan hệ chính trị và sự tác động của yếu tố kết nối chính trị đến yếu tố khả năng sinh lời. Phương pháp nghiên cứu Nội dung chính của chương này tác giả sẽ trình bày về cơ sở dữ liệu và phương pháp thực hiện nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu Trình bày kết quả nghiên cứu về tác động của quan hệ chính trị đối với hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp tại Việt Nam, cụ thể là các doanh nghiệp phi tài chính hiện niêm yết. Đồng thời, thảo luận về kết quả hồi quy đạt được giống hay khác so với những nghiên cứu trước đã đưa ra. Kết luận Trình bày kết luận nghiên cứu của đề tài thực hiện dựa trên lý thuyết, giả thuyết và các nghiên cứu trước đó. Ngoài ra, đưa ra các khuyến nghị, chính sách cho nhà đầu tư và nhà quản lý cũng như nêu lên những hạn chế mà nghiên cứu gặp phải để các bài nghiên cứu sau hoàn thiện hơn.

Luận văn Kinh tế 6 CHƯƠNG 2. TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VÀ NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM 2. Khả năng sinh lời của doanh nghiệp Khả năng sinh lời là một loại chỉ số tài chính được sử dụng để đánh giá khả năng của một doanh nghiệp trong việc tạo ra thu nhập trong một thời gian nhất định trên cơ sở chi phí bỏ ra. Khả năng sinh lời có thể được định nghĩa là thước đo cuối cùng của sự thành công trong hoạt động sản xuất kinh doanh.

Sự thành công này được xác định bởi tầm quan trọng của lợi nhuận thuần kế toán (Pimentel và cộng sự, 2005). Dựa vào khả năng sinh lời của doanh nghiệp, các nhà đầu tư đưa ra các quyết định đầu tư của mình. Khả năng sinh lời là kết quả của việc sử dụng hiệu quả tài sản và nguồn lực của Luận văn Kinh tế doanh nghiệp để đạt được các mục tiêu kinh tế. Thông qua đánh giá khả năng sinh lời, doanh nghiệp biết được điểm mạnh cần phát huy và hạn chế điểm yếu, từ đó doanh nghiệp đưa ra biện pháp khắc phục nhằm nâng cao hiệu suất hoạt động.

Vì vậy, khả năng sinh lời được sử dụng phổ biến như thước đo hiệu quả tài chính của một công ty cũng như là thước đo tương đối hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Để đo lường hiệu quả hoạt động kinh doanh của một doanh nghiệp, phân tích tỷ số tài chính là một trong những thước đo phổ biến đối với nhà quản trị. Doanh nghiệp phân tích các chỉ tiêu phản ánh mức độ sử dụng nguồn lực đầu vào so với kết quả kinh doanh đạt được như: Tỷ số lợi nhuận trên tổng tài sản (ROA) đo lường khả năng sinh lợi trên mỗi đồng tài sản của doanh nghiệp. Chỉ tiêu này càng cao hiệu quả sử dụng tài sản của doanh nghiệp càng tốt.

Lợi nhuận sau thuế Tỷ số lợi nhuận trên tổng tài sản (ROA) = Tổng tài sản 7 ROA cho thấy doanh nghiệp với số tài sản lớn hơn sẽ có thể kiếm được mức thu nhập cao hơn và đo lường khả năng quản lý tạo ra lợi nhuận dựa vào nguồn lực của công ty. Tỷ số lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) đo lường khả năng sinh lợi trên mỗi đồng vốn của cổ đông thường. Tỷ số này biểu hiện mức độ sử dụng hiệu quả đồng vốn của cổ đông. Lợi nhuận sau thuế Tỷ số lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) = Vốn chủ sở hữu Dựa vào phân tích Dupont, phương trình mở rộng thể hiện sự phụ thuộc của khả năng sinh lời của vốn chủ sở hữu (ROE) vào khả năng sinh lời của doanh thu, số vòng quay tổng tài sản và tỷ lệ nợ.

ROE = Luận Doanh thu thuần văn Lợi nhuận sau thuế x Kinh Doanh thu thuần Tổng tài sản tếx Tổng tài sản Tổng tài sản – Nợ Chỉ tiêu này có ý nghĩa quan trọng là xác định mục tiêu kinh doanh tối đa hoá lợi nhuận hay tối đa hoá quy mô. Tỷ số này càng cao cho thấy lợi nhuận cao và ít sử dụng nợ. Nếu doanh nghiệp đang thua lỗ, lợi nhuận sau thuế âm thì sử dụng nợ sẽ làm tăng sự thua lỗ của doanh nghiệp. Tỷ số lợi nhuận trên doanh thu (ROS) cho biết với một đồng doanh thu từ bán hàng và cung cấp dịch vụ sẽ tạo ra bao nhiêu đồng lợi nhuận.

Tỷ số càng lớn thì hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp càng cao. Lợi nhuận sau thuế Tỷ số lợi nhuận trên doanh thu (ROS) = Doanh thu Tuy nhiên, tỷ số này phụ thuộc vào đặc điểm kinh doanh của từng ngành. Khi theo dõi tình hình sinh lợi của doanh nghiệp, tỷ số này thường được so sánh với tỷ số bình quân của toàn ngành. Quan hệ chính trị Một số bài nghiên cứu đã đưa ra định nghĩa cũng như cách thức đo lường mối quan hệ chính trị.

Theo Faccio và cộng sự (2006), khi một hoặc nhiều thành viên cấp cao (chủ tịch hội đồng quản trị, phó chủ tịch hội đồng quản trị, giám đốc điều hành hay thư ký hội đồng quản trị) hoặc cổ đông lớn (cổ đông có quyền biểu quyết hoặc kiểm soát từ 10% cổ phần) của một doanh nghiệp là tổng thống, thủ tướng, một bộ trưởng trong cơ quan Chính phủ hoặc thành viên Quốc hội thì doanh nghiệp này được xem là doanh nghiệp có kết nối chính trị. Nghiên cứu của Boubakri và cộng sự (2008) cũng đưa ra quan niệm về doanh nghiệp quan hệ chính trị khi hội đồng quản trị hay ban giám đốc của doanh nghiệp có một cựu chính trị gia hoặc một chính trị gia. Trong khi đó, Wong (2010) xác định công ty có mối quan hệ chính trị là công ty có các bên liên quan đồng thời nắm giữ một vị trí trong Ủy ban bầu cử, cơ quan lập hiến bầu ra giám đốc điều hành của thành phố. Thêm một cách đo lường mối quan Luận văn Kinh tế hệ chính trị của Wang, Dao và Kang (2018), bài nghiên cứu này sử dụng lượt truy cập vào trang web của quan chức Chính phủ như một phép đo lường kết nối chính trị của doanh nghiệp.

Lý thuyết thể chế Theo lý thuyết thể chế, các thể chế hỗ trợ cho hoạt động hiệu quả của cơ chế thị trường (North, 1990) và khi các thể chế chính thức thất bại, các cơ chế quản trị không chính thức như quan hệ xã hội, đóng vai trò thay thế để tạo thuận lợi cho hoạt động kinh tế (Peng, 2003). Lý thuyết thể chế cũng dự đoán rằng quan hệ xã hội đóng vai trò là một hình thức quản trị quan trọng trong các giai đoạn chuyển đổi sớm ở các nền kinh tế mới nổi, trong đó các thể chế hỗ trợ cho thị trường. Khi các nền kinh tế mới nổi có định hướng thị trường hơn và các thể chế hỗ trợ thị trường được phát triển tốt hơn, doanh nghiệp sẽ ít dựa vào mối quan hệ xã hội để điều phối hoạt động (North, 2005; Peng, 2003). Quan điểm này cho thấy tác động của quan hệ xã hội phụ thuộc vào bối cảnh thể chế.

9 Khi khuôn khổ thể chế pháp lý không áp dụng các hình phạt hiệu quả, các hành vi cạnh tranh bất hợp pháp hoặc không công bằng (ví dụ: quảng cáo sai, vi phạm bản quyền, vi phạm hợp đồng, giả mạo) chiếm ưu thế trên thị trường và phá vỡ trật tự kinh tế (Ho, 2001). Với các thể chế pháp lý không đầy đủ, doanh nghiệp cảm thấy khó khăn hoặc tốn kém khi tuân theo quy trình pháp lý thông thường để có được sự bảo vệ chống lại các hành vi đó (McMillan và Woodruff, 1999). Trong tình huống như vậy, quan hệ chính trị cung cấp một cơ chế thực thi thông qua sự tăng cường tính hợp pháp và chính trị. Với việc kết nối chính trị mạnh mẽ, nhà quản lý có thể nhờ vào quan chức Chính phủ để thực hiện hợp đồng kinh doanh hoặc ngăn chặn hành vi trái pháp luật.

Khi các biện pháp thực thi pháp lý không hiệu quả, doanh nghiệp có mối liên hệ chính trị chặt chẽ có thể khai thác sức mạnh của mối liên hệ này và sự tham gia của Chính phủ vào các sự cố này để giải quyết hiệu quả hơn quy trình pháp lý (Ambler và Witzel, 2004). Hơn nữa, việc thực thi không hiệu quả làm gia tăng đáng kể chi phí của hành động pháp lý chống lại các hành vi bất hợp pháp Luận văn Kinh tế (Johnson, McMillan và Woodruff, 2002), khiến quan hệ chính trị trở nên quan trọng hơn trong việc hỗ trợ các giao dịch và ngăn chặn cạnh tranh bất hợp pháp. Các nghiên cứu thực nghiệm Công ty quan hệ chính trị có nhiều ưu đãi và thuận lợi hơn doanh nghiệp không có kết nối chính trị. Faccio và cộng sự (2006) đưa ra bằng chứng rằng cơ hội nhận được sự cứu trợ của doanh nghiệp có kết nối lớn hơn doanh nghiệp không có kết nối khi công ty khó khăn về tài chính.

Hơn nữa, Boubakri và cộng sự (2012) cho rằng nhà đầu tư yêu cầu một chi phí sử dụng vốn thấp hơn đối với các doanh nghiệp có kết nối, do họ tin các doanh nghiệp này ít rủi ro hơn so với doanh nghiệp không có kết nối. Dinc (2005), Cull và Xu (2005), và Khwaja và Mian (2005) cho thấy các ưu đãi tín dụng thường dành cho các công ty tư nhân kết nối chính trị, trong khi Faccio và cộng sự (2006) cho thấy, bất cứ khi nào cần, họ cũng có thể tin tưởng vào Chính phủ để bảo lãnh cho họ. Cùng quan điểm, Faccio (2006a) báo cáo rằng khi các nhà quản lý đảm nhận các vị trí chính trị hàng đầu sẽ cải thiện giá trị của doanh nghiệp 10 và Faccio (2006b) chứng minh đòn bẩy cao hơn, thị phần lớn hơn và thuế suất thấp hơn cho các công ty kết nối chính trị so với các công ty không kết nối. Các nghiên cứu ở một quốc gia cũng phát hiện ra rằng các kết nối chính trị có liên quan đến giá trị doanh nghiệp (Fisman, 2001; Ramalho, 2003; Ferguson và Voth, 2006).

Ngược lại, quan hệ chính trị có thể gây bất lợi cho doanh nghiệp. Boubakri và cộng sự (2008) nghiên cứu về công ty tư nhân hoá mới, minh họa rằng không có động lực thúc đẩy nhà quản lý của doanh nghiệp kết nối tối đa hóa giá trị cho cổ đông và nâng cao hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp.