Ảnh Hưởng Của Nợ Xấu Đến Khả Năng Sinh Lời Của Các Ngân Hàng Thương Mại Tại Việt Nam

Nợ xấu ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của ngân hàng thương mại tại Việt Nam, tác động đến sự ổn định và phát triển của ngành tài chính.

• Tác giả: Phạm Huỳnh Như
• Người hướng dẫn: GS. Võ Xuân Vinh
• Trường học: Trường Đại Học Thủ Dầu Một
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Ảnh Hưởng Của Nợ Xấu Đến Khả Năng Sinh Lời Của Ngân Hàng Thương Mại Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Bình Dương

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.2.1. Các nghiên cứu trên thế giới
• 1.2.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu trong nƣớc
• 1.3. Mục tiêu đề tài
• 1.3.1. Mục tiêu chung
• 1.3.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.4. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.5. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
• 1.6. Phƣơng pháp nghiên cứu
• 1.7. Ý nghĩa của đề tài
• 1.8. Kết cấu của luận văn
• 1.9. Các cơ sở lý thuyết liên quan đến vấn đề nghiên cứu
• 1.9.1. Khái niệm ngân hàng thƣơng mại
• 1.9.2. Nợ xấu của Ngân hàng thƣơng mại
• 1.9.3. Nguyên nhân dẫn đến nợ xấu
• 1.9.4. Tác động của nợ xấu đối với các tổ chức, cá nhân
• 1.9.5. Khả năng sinh lời của Ngân hàng thƣơng mại
• 1.9.5.1. Khái niệm về khả năng sinh lời
• 1.9.5.2. Lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE)
• 1.9.5.3. Lợi nhuận trên tổng tài sản (ROA)
• 1.9.6. Các lý thuyết liên quan đến nợ xấu
• 1.9.7. Các nghiên cứu trƣớc đây về tác động của nợ xấu đến khả năng sinh lời của các Ngân hàng thƣơng mại tại Việt Nam
• 1.10. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Quy trình nghiên cứu
• 2.2. Phƣơng pháp nghiên cứu định lƣợng
• 2.3. Giả thuyết nghiên cứu và mô hình nghiên cứu
• 2.3.1. Giả thuyết nghiên cứu
• 2.3.2. Mô hình nghiên cứu tác động của nợ xấu đến khả năng sinh lời
• 2.4. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Khái quát về các Ngân hàng thƣơng mại cổ phần tại Việt Nam
• 3.2. Thống kê mẫu nghiên cứu
• 3.3. Kết quả nghiên cứu định lƣợng
• 3.3.1. Thống kê mô tả
• 3.3.2. Kết quả kiểm định và hồi quy
• 3.3.2.1. Đối với biến phụ thuộc là ROA
• 3.3.2.2. Đối với biến phụ thuộc là ROE
• 3.4. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 3.5. Kết luận chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý QUẢN TRỊ
• 4.1. Hàm ý quản trị
• 4.1.1. Kiểm soát nợ xấu
• 4.1.2. Các ngân hàng TMCP cần sử dụng đòn bẩy tài chính hợp lý
• 4.2. Một số kiến nghị với Ngân hàng nhà nƣớc
• 4.3. Hạn chế của đề tài và hƣớng nghiên cứu tƣơng lai
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Ảnh Hưởng Nợ Xấu Đến Ngân Hàng Thương Mại

Các ngân hàng thương mại Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong việc luân chuyển vốn trong nền kinh tế. Khác với các tổ chức kinh tế khác, ngân hàng phụ thuộc lớn vào nguồn vốn huy động từ tiền gửi. Do đó, việc đảm bảo hiệu quả kinh doanh và khả năng thanh toán các khoản vay là yếu tố sống còn. Nợ xấu ngân hàng là một trong những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động và khả năng sinh lời ngân hàng. Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích tác động của nợ xấu đến khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam, từ đó đề xuất các giải pháp quản lý rủi ro hiệu quả. Theo báo cáo của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (2021), tỷ lệ nợ xấu nội bảng của nhiều ngân hàng niêm yết đã giảm so với cuối năm 2020, cho thấy sự chú trọng hơn vào quản trị rủi ro.

1.1. Tầm quan trọng của khả năng sinh lời ngân hàng

Khả năng sinh lời là một chỉ số quan trọng đánh giá sức khỏe tài chính và hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Các chỉ số như ROA (Return on Assets), ROE (Return on Equity) và NIM (Net Interest Margin) thường được sử dụng để đo lường khả năng sinh lời. Việc duy trì và nâng cao khả năng sinh lời giúp ngân hàng tăng cường vốn chủ sở hữu, mở rộng hoạt động và thu hút đầu tư. Ngân hàng có khả năng sinh lời tốt thường có vị thế cạnh tranh cao hơn và ít chịu ảnh hưởng hơn từ các biến động kinh tế.

1.2. Mối liên hệ giữa nợ xấu và hiệu quả hoạt động ngân hàng

Nợ xấu làm giảm tài sản có sinh lời của ngân hàng, đồng thời làm tăng chi phí dự phòng rủi ro tín dụng. Điều này trực tiếp ảnh hưởng đến lợi nhuận trước thuế và lợi nhuận sau thuế của ngân hàng. Việc xử lý nợ xấu đòi hỏi nguồn lực lớn, bao gồm cả thời gian và chi phí, làm giảm hiệu quả hoạt động chung của ngân hàng. Do đó, việc quản lý và kiểm soát nợ xấu là yếu tố then chốt để đảm bảo khả năng sinh lời bền vững.

II. Thách Thức Từ Nợ Xấu Đối Với Ngân Hàng Thương Mại Hiện Nay

Mặc dù tỷ lệ nợ xấu có xu hướng giảm ở một số ngân hàng, nhưng vẫn còn nhiều thách thức đặt ra cho hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam. Sự gia tăng nợ nhóm 5 (nợ có khả năng mất vốn) ở một số ngân hàng lớn như Vietinbank, Vietcombank và MB cho thấy rủi ro tiềm ẩn vẫn còn cao. Các yếu tố như khủng hoảng kinh tế, suy thoái kinh tế và biến động thị trường có thể làm gia tăng nợ xấu và ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng sinh lời của ngân hàng. Việc quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả là yếu tố then chốt để vượt qua những thách thức này.

2.1. Ảnh hưởng của chu kỳ kinh tế đến nợ xấu ngân hàng

Chu kỳ kinh tế có ảnh hưởng lớn đến khả năng trả nợ của khách hàng. Trong giai đoạn tăng trưởng kinh tế, thu nhập của người dân và doanh nghiệp tăng lên, giúp giảm tỷ lệ nợ xấu. Ngược lại, trong giai đoạn suy thoái, khả năng trả nợ giảm sút, dẫn đến gia tăng nợ xấu. Do đó, ngân hàng cần chủ động đánh giá và điều chỉnh chính sách tín dụng phù hợp với từng giai đoạn của chu kỳ kinh tế.

2.2. Rủi ro từ tài sản đảm bảo là bất động sản

Phần lớn tài sản đảm bảo cho các khoản vay của ngân hàng là bất động sản. Khi thị trường bất động sản gặp khó khăn, giá trị tài sản đảm bảo giảm sút, gây khó khăn cho việc xử lý nợ xấu. Ngân hàng cần đa dạng hóa tài sản đảm bảo và tăng cường thẩm định giá trị tài sản để giảm thiểu rủi ro.

2.3. Tác động của đại dịch COVID 19 đến nợ xấu

Đại dịch COVID-19 đã gây ra những tác động tiêu cực đến nền kinh tế, làm gia tăng nợ xấu của các ngân hàng. Nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong hoạt động sản xuất kinh doanh, dẫn đến mất khả năng trả nợ. Ngân hàng cần có các giải pháp hỗ trợ khách hàng vượt qua khó khăn, đồng thời tăng cường dự phòng rủi ro tín dụng để đối phó với tình hình nợ xấu gia tăng.

III. Phương Pháp Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Giảm Nợ Xấu Hiệu Quả

Để giảm thiểu tác động tiêu cực của nợ xấu đến khả năng sinh lời, các ngân hàng thương mại cần áp dụng các phương pháp quản trị rủi ro tín dụng hiệu quả. Điều này bao gồm việc nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng, tăng cường giám sát và quản lý nợ, và xây dựng hệ thống dự phòng rủi ro đầy đủ. Ngoài ra, việc tuân thủ các chuẩn mực quốc tế như Basel II và Basel III cũng giúp ngân hàng nâng cao năng lực quản trị rủi ro.

3.1. Nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng

Quá trình thẩm định tín dụng cần được thực hiện một cách kỹ lưỡng và khách quan, dựa trên các thông tin chính xác và đầy đủ về khách hàng. Ngân hàng cần đánh giá khả năng trả nợ của khách hàng dựa trên các yếu tố như tình hình tài chính, lịch sử tín dụng và triển vọng kinh doanh. Việc áp dụng các mô hình chấm điểm tín dụng tiên tiến giúp nâng cao hiệu quả thẩm định.

3.2. Tăng cường giám sát và quản lý nợ

Ngân hàng cần thường xuyên giám sát tình hình trả nợ của khách hàng và có các biện pháp xử lý kịp thời khi phát hiện dấu hiệu nợ xấu. Việc cơ cấu lại nợ, gia hạn nợ hoặc giảm lãi suất có thể giúp khách hàng vượt qua khó khăn và tránh rơi vào tình trạng nợ xấu. Ngân hàng cũng cần xây dựng quy trình thu hồi nợ hiệu quả để giảm thiểu tổn thất.

3.3. Xây dựng hệ thống dự phòng rủi ro đầy đủ

Ngân hàng cần trích lập đầy đủ dự phòng rủi ro tín dụng theo quy định của Ngân hàng Nhà nước. Mức dự phòng rủi ro cần phù hợp với mức độ rủi ro của các khoản vay. Việc có đủ dự phòng rủi ro giúp ngân hàng giảm thiểu tác động tiêu cực của nợ xấu đến lợi nhuận.

IV. Phân Tích Tác Động Của Nợ Xấu Đến ROA và ROE Ngân Hàng

Nghiên cứu định lượng cho thấy tỷ lệ nợ xấu có tác động tiêu cực đến ROA và ROE của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam. Yếu tố đòn bẩy tài chính và tỷ lệ nợ xấu có thể giải thích được một phần sự biến thiên của giá trị trung bình biến ROA. Tuy nhiên, các yếu tố khác như GDP, lạm phát và quy mô ngân hàng cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của ngân hàng. Kết quả nghiên cứu này phù hợp với các nghiên cứu trước đây về tác động của nợ xấu đến hiệu quả hoạt động ngân hàng.

4.1. Mô hình nghiên cứu tác động của nợ xấu

Mô hình nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng (Panel Data) và các phương pháp hồi quy như Pooled OLS, Fixed Effect Model (FEM) và Random Effect Model (REM) để đánh giá tác động của nợ xấu đến ROA và ROE. Các biến kiểm soát bao gồm quy mô ngân hàng, đòn bẩy tài chính, GDP và lạm phát.

4.2. Kết quả phân tích định lượng

Kết quả phân tích cho thấy tỷ lệ nợ xấu có tác động tiêu cực và có ý nghĩa thống kê đến ROA và ROE. Điều này có nghĩa là khi tỷ lệ nợ xấu tăng lên, khả năng sinh lời của ngân hàng giảm xuống. Các biến kiểm soát khác có thể có tác động khác nhau tùy thuộc vào mô hình và giai đoạn nghiên cứu.

4.3. Thảo luận kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu này cung cấp bằng chứng thực nghiệm về tác động tiêu cực của nợ xấu đến khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc quản lý và kiểm soát nợ xấu để đảm bảo hiệu quả hoạt động và sự ổn định của hệ thống ngân hàng.

V. Hàm Ý Quản Trị Nâng Cao Khả Năng Sinh Lời Ngân Hàng

Dựa trên kết quả nghiên cứu, có một số hàm ý quản trị quan trọng cho các ngân hàng thương mại tại Việt Nam. Thứ nhất, ngân hàng cần tăng cường kiểm soát nợ xấu thông qua việc nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng và tăng cường giám sát nợ. Thứ hai, ngân hàng cần sử dụng đòn bẩy tài chính một cách hợp lý để tối ưu hóa khả năng sinh lời. Thứ ba, Ngân hàng Nhà nước cần có các chính sách hỗ trợ ngân hàng trong việc xử lý nợ xấu và nâng cao năng lực quản trị rủi ro.

5.1. Tăng cường kiểm soát nợ xấu

Ngân hàng cần xây dựng hệ thống cảnh báo sớm nợ xấu và có các biện pháp xử lý kịp thời khi phát hiện dấu hiệu nợ xấu. Việc cơ cấu lại nợ, bán nợ hoặc sử dụng các công cụ phái sinh để quản lý rủi ro tín dụng có thể giúp ngân hàng giảm thiểu tổn thất.

5.2. Sử dụng đòn bẩy tài chính hợp lý

Ngân hàng cần duy trì tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản ở mức an toàn để đảm bảo khả năng thanh toán và đối phó với các rủi ro. Việc sử dụng đòn bẩy tài chính quá cao có thể làm tăng rủi ro và ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng sinh lời.

5.3. Kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước

Ngân hàng Nhà nước cần có các chính sách hỗ trợ ngân hàng trong việc xử lý nợ xấu, chẳng hạn như tạo điều kiện thuận lợi cho việc bán nợ cho các tổ chức mua bán nợ. Ngoài ra, Ngân hàng Nhà nước cần tăng cường giám sát hoạt động của các ngân hàng và yêu cầu các ngân hàng tuân thủ các chuẩn mực quốc tế về quản trị rủi ro.

VI. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Tương Lai Về Nợ Xấu Ngân Hàng

Nghiên cứu này đã cung cấp bằng chứng thực nghiệm về tác động tiêu cực của nợ xấu đến khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam. Kết quả nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc hoạch định chính sách và quản trị rủi ro cho các ngân hàng. Tuy nhiên, nghiên cứu này vẫn còn một số hạn chế, chẳng hạn như phạm vi nghiên cứu còn hạn chế và chưa xem xét đến các yếu tố định tính. Hướng nghiên cứu tương lai có thể mở rộng phạm vi nghiên cứu, xem xét đến các yếu tố định tính và sử dụng các phương pháp phân tích phức tạp hơn.

6.1. Hạn chế của đề tài

Đề tài tập trung vào các yếu tố định lượng và chưa xem xét đến các yếu tố định tính như chất lượng quản trị ngân hàng và môi trường kinh doanh. Ngoài ra, dữ liệu nghiên cứu có thể bị hạn chế về tính đầy đủ và chính xác.

6.2. Hướng nghiên cứu tương lai

Các nghiên cứu tương lai có thể mở rộng phạm vi nghiên cứu, xem xét đến các yếu tố định tính và sử dụng các phương pháp phân tích phức tạp hơn. Ngoài ra, các nghiên cứu có thể tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các chính sách xử lý nợ xấu và các giải pháp nâng cao năng lực quản trị rủi ro cho các ngân hàng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thực trạng nợ xấu luôn là thách thức trọng yếu đối với sự an toàn và hiệu quả hoạt động của hệ thống ngân hàng thương mại tại Việt Nam. Theo thống kê từ báo cáo tài chính nửa đầu năm 2021 của 27 ngân hàng thương mại niêm yết, nợ nhóm 5 có khả năng mất vốn tăng đột biến tại nhiều tổ chức lớn, cụ thể như VietinBank tăng 103% và chiếm hơn 80% tổng nợ xấu, Vietcombank tăng 19% chiếm 75% nợ xấu, trong khi MB tăng tới 145% chiếm 50% tổng nợ xấu. Mặc dù Ngân hàng Nhà nước quy định ngưỡng an toàn của tỷ lệ nợ xấu nội bảng phải duy trì dưới mức 3,0%, sự gia tăng của các khoản nợ xấu vẫn đe dọa trực tiếp đến thanh khoản, bào mòn nguồn vốn và làm suy giảm nghiêm trọng biên lợi nhuận của toàn ngành.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm rõ cơ chế tác động và mức độ ảnh hưởng của nợ xấu đến khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam. Mục tiêu cụ thể là lượng hóa tác động của tỷ lệ nợ xấu cùng các yếu tố tài chính nội tại và vĩ mô đến hai chỉ số then chốt đại diện cho khả năng sinh lời: tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) và tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE).

Nghiên cứu được triển khai trên tập dữ liệu bảng của 19 ngân hàng thương mại Việt Nam trong giai đoạn 16 năm liên tục từ 2005 đến 2020. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện ở việc cung cấp cơ sở khoa học định lượng với mức độ giải thích đạt 27,65% sự biến thiên của ROA, giúp các nhà quản trị ngân hàng nhận diện rủi ro và tái cấu trúc đòn bẩy tài chính nhằm tối ưu hóa hiệu quả kinh doanh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng của ba lý thuyết kinh tế học tài chính kinh điển nhằm giải thích nguồn gốc phát sinh nợ xấu và sự suy giảm khả năng sinh lời:

Thứ nhất, Lý thuyết bất cân xứng thông tin (Information Asymmetry) do George Akerlof đề xuất năm 1970. Trong hoạt động cấp tín dụng, ngân hàng không thể nắm bắt đầy đủ mọi thông tin về tình hình tài chính và mục đích sử dụng vốn thực tế của khách hàng, dẫn đến sai lệch trong định giá rủi ro.

Thứ hai, Lý thuyết sự lựa chọn trái ngược (Adverse Selection) của Rothschild và Stiglitz năm 1976. Khi ngân hàng tăng lãi suất cho vay để bù đắp rủi ro, những người vay có dự án an toàn sẽ rút lui, trong khi nhóm khách hàng có mức độ rủi ro cao lại chấp nhận vay, làm tăng xác suất nợ xấu.

Thứ ba, Lý thuyết rủi ro đạo đức (Moral Hazard) được phát triển bởi Stiglitz và Weiss năm 1983, chỉ ra hành vi của bên đi vay sau khi nhận được giải ngân có thể chuyển hướng sang các kênh đầu tư mạo hiểm ngoài hợp đồng tín dụng.

Luận văn chuẩn hóa các khái niệm cốt lõi: Ngân hàng thương mại theo Luật Các tổ chức tín dụng; Nợ xấu theo Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN và Văn bản hợp nhất 22/VNHN-NHNN gồm nợ nhóm 3 (dưới tiêu chuẩn, quá hạn 91-180 ngày), nhóm 4 (nghi ngờ, quá hạn 181-360 ngày) và nhóm 5 (có khả năng mất vốn, quá hạn trên 360 ngày); Tỷ suất sinh lời trên tài sản (ROA) và Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE); Tỷ lệ đòn bẩy tài chính (DE). Mô hình nghiên cứu kế thừa mô hình hồi quy của các công trình thực nghiệm quốc tế, kiểm định tác động của tỷ lệ nợ xấu (NPL), đòn bẩy tài chính (DE), quy mô ngân hàng (FS), tăng trưởng GDP và lạm phát (INF) đến ROA và ROE.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng thực nghiệm với quy trình xử lý dữ liệu chặt chẽ:

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo tài chính kiểm toán thường niên của 19 ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam được công bố trên cổng thông tin Vietstock và Ngân hàng Nhà nước trong khoảng thời gian 16 năm từ năm 2005 đến năm 2020.
• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Cỡ mẫu gồm 19 ngân hàng thương mại được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu có chủ đích, bảo đảm tính liên tục của chuỗi dữ liệu trong suốt 16 năm nghiên cứu, tạo nên bộ dữ liệu bảng cân bằng với hơn 300 quan sát.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng kỹ thuật hồi quy dữ liệu bảng (Panel Data) trên phần mềm Stata, bao gồm mô hình hồi quy gộp (Pooled OLS), mô hình tác động cố định (FEM) và mô hình tác động ngẫu nhiên (REM). Kiểm định Hausman được thực hiện để lựa chọn giữa FEM và REM. Luận văn thực hiện kiểm định Breusch-Pagan phát hiện hiện tượng phương sai thay đổi và kiểm định Wooldridge phát hiện hiện tượng tự tương quan. Mô hình sai số chuẩn mạnh (Robust Standard Errors) được sử dụng để khắc phục hoàn toàn các khuyết tật này. Hệ số phóng đại phương sai (VIF) đều đạt giá trị dưới 2,0, khẳng định không xảy ra hiện tượng đa cộng tuyến.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả phân tích hồi quy thực nghiệm trên dữ liệu 19 ngân hàng thương mại Việt Nam giai đoạn 2005–2020 đã làm rõ các phát hiện cốt lõi sau:

Thứ nhất, tỷ lệ nợ xấu (NPL) có tác động tiêu cực ngược chiều đến cả hai chỉ tiêu sinh lời ROA và ROE ở mức ý nghĩa thống kê cao. Khi tỷ lệ nợ xấu gia tăng 1,0%, lợi nhuận ròng của ngân hàng sụt giảm đáng kể do chi phí trích lập dự phòng rủi ro tín dụng tăng cao và dòng tiền thu hồi lãi bị đình trệ.

Thứ hai, tỷ lệ đòn bẩy tài chính (DE) thể hiện mối quan hệ nghịch biến rõ nét với khả năng sinh lời. Kết quả mô hình REM sai số chuẩn mạnh khẳng định sự kết hợp giữa đòn bẩy tài chính và tỷ lệ nợ xấu giải thích được 27,65% sự biến thiên của giá trị trung bình tỷ suất sinh lời ROA.

Thứ ba, quy mô ngân hàng (FS), tốc độ tăng trưởng GDP và tỷ lệ lạm phát (INF) không thể hiện tác động có ý nghĩa thống kê rõ ràng đối với ROA trong mô hình nghiên cứu tại thị trường Việt Nam giai đoạn 2005-2020.

Bảng kết quả hồi quy mô hình REM và ma trận tương quan giữa các biến có thể được trực quan hóa qua biểu đồ đường đối chiếu giữa xu hướng nợ xấu và khả năng sinh lời: Trong giai đoạn 2009-2012, khi tỷ lệ nợ xấu trung bình của các ngân hàng thương mại tăng từ 1,9% lên 3,8%, chỉ số ROE toàn hệ thống đã giảm mạnh từ 14,62% xuống mức đáy 7,81%, minh chứng cho tác động kìm hãm trực tiếp của nợ xấu lên hiệu quả vốn chủ sở hữu.

Thảo luận kết quả

Cơ chế tác động nghịch chiều của nợ xấu đến khả năng sinh lời được giải thích bởi việc các khoản nợ nhóm 3 đến nhóm 5 làm gián đoạn vòng quay vốn, buộc ngân hàng phải dùng lợi nhuận trước thuế để trích lập chi phí dự phòng rủi ro tín dụng theo quy định của Ngân hàng Nhà nước. Hơn nữa, tài sản bảo đảm của các khoản vay tại Việt Nam phần lớn là bất động sản, đòi hỏi quy trình xử lý pháp lý kéo dài và chi phí bảo quản tài sản lớn, gây tổn thất thêm nguồn thu nhập ngoài lãi.

Đòn bẩy tài chính cao làm gia tăng chi phí trả lãi huy động tiền gửi từ dân cư và các tổ chức kinh tế. Khi chất lượng tài sản có suy giảm, tỷ lệ nợ vay cao sẽ tạo ra áp lực thanh khoản nặng nề, làm sụt giảm biên thu nhập lãi thuần (NIM).

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu quốc tế của Chege và Bichanga năm 2017 trên 44 ngân hàng thương mại tại Kenya, Macit năm 2012 tại Thổ Nhĩ Kỳ, cũng như nghiên cứu trong nước của Phạm Hữu Hồng Thái năm 2013 và Nguyễn Quốc Anh năm 2016 trên 26 ngân hàng thương mại Việt Nam. Điểm nhất quán là việc gia tăng nợ xấu luôn là nguyên nhân trực tiếp làm suy giảm ROA và ROE, khẳng định rằng tăng trưởng tín dụng phải đi đôi với kiểm soát rủi ro tài sản thay vì mở rộng quy mô đơn thuần.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu định lượng, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm kiểm soát nợ xấu và nâng cao khả năng sinh lời cho các ngân hàng thương mại:

Thứ nhất, tái cấu trúc quy trình thẩm định và kiểm soát chất lượng tín dụng. Khối Quản trị rủi ro tại các ngân hàng thương mại cần thiết lập hệ thống cảnh báo sớm rủi ro tín dụng, thực hiện phân loại nợ định kỳ theo quý nhằm phát hiện kịp thời các khoản nợ nhóm 2 để ngăn chặn nguy cơ chuyển thành nợ xấu nhóm 3, 4, 5. Mục tiêu cụ thể là kiểm soát tỷ lệ nợ xấu nội bảng dưới mức 2,0% (thấp hơn trần 3,0% của Ngân hàng Nhà nước). Lộ trình thực hiện liên tục định kỳ 6 tháng một lần từ năm 2023.

Thứ hai, tối ưu hóa đòn bẩy tài chính và nâng cao tỷ lệ an toàn vốn. Hội đồng quản trị và Ban Điều hành các ngân hàng thương mại cần điều chỉnh cơ cấu nguồn vốn theo hướng giảm tỷ trọng nợ vay liên ngân hàng ngắn hạn chi phí cao, tăng cường tích lũy lợi nhuận giữ lại để bổ sung vốn tự có. Mục tiêu nâng tỷ lệ an toàn vốn (CAR) đạt trên mức 8,0% theo chuẩn mực Basel II và duy trì hệ số đòn bẩy DE ở ngưỡng an toàn từ 10 đến 12 lần. Thời gian thực hiện trong giai đoạn 12 đến 24 tháng tới.

Thứ ba, đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong chấm điểm tín dụng. Khối Công nghệ thông tin kết hợp với Khối Tín dụng cần triển khai hệ thống chấm điểm tín dụng tự động dựa trên dữ liệu lớn nhằm giảm thiểu tình trạng bất cân xứng thông tin. Mục tiêu rút ngắn 30% thời gian thẩm định hồ sơ vay vốn và giảm từ 15% đến 20% tỷ lệ nợ quá hạn phát sinh mới. Kế hoạch triển khai hoàn thành trong vòng 1 năm tài chính.

Thứ tư, hoàn thiện cơ chế pháp lý xử lý tài sản bảo đảm và mua bán nợ. Ngân hàng Nhà nước và Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) cần hoàn thiện hành lang pháp lý theo tinh thần Quyết định 843/QĐ-TTg, hỗ trợ thị trường mua bán nợ vận hành minh bạch. Mục tiêu nâng tỷ lệ xử lý và thu hồi nợ xấu qua VAMC đạt trên 60% tổng dư nợ đã mua trong giai đoạn 2023–2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị thực tiễn và học thuật cho 4 nhóm đối tượng chính:

Thứ nhất, Ban Tổng Giám đốc và Giám đốc Quản trị rủi ro tại các ngân hàng thương mại: Luận văn cung cấp bằng chứng định lượng về mức độ ảnh hưởng của nợ xấu và đòn bẩy tài chính đến ROA, ROE, từ đó giúp các nhà quản trị thiết lập khẩu vị rủi ro, phân bổ hạn mức tín dụng cho từng ngành nghề và xây dựng kế hoạch dự phòng vốn khả thi.

Thứ hai, Cơ quan thanh tra, giám sát ngân hàng (Ngân hàng Nhà nước): Nắm bắt bức tranh biến thiên của nợ xấu qua chuỗi thời gian 16 năm (2005–2020) của 19 ngân hàng để hoàn thiện các văn bản điều hành, tiêu biểu như việc cụ thể hóa Thông tư 52/2018/TT-NHNN về xếp hạng tổ chức tín dụng và xây dựng các kịch bản kiểm tra sức chịu đựng (stress testing) của toàn hệ thống.

Thứ ba, Chuyên viên phân tích đầu tư tài chính và các cổ đông: Sử dụng kết quả nghiên cứu về mối quan hệ giữa hệ số đòn bẩy DE, tỷ lệ nợ xấu NPL và tỷ suất sinh lời để đánh giá chuẩn xác chất lượng tài sản và triển vọng tăng trưởng thực chất của cổ phiếu ngân hàng niêm yết trước khi ra quyết định đầu tư.

Thứ tư, Giảng viên, học viên cao học và các nhà nghiên cứu chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Tham khảo phương pháp xây dựng mô hình dữ liệu bảng (Panel Data), quy trình kiểm định khuyết tật mô hình (VIF, Breusch-Pagan, Wooldridge, Robust Standard Errors) và bộ dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác phục vụ các công trình nghiên cứu tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi 1: Tỷ lệ nợ xấu ảnh hưởng cụ thể như thế nào đến tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) của các ngân hàng thương mại Việt Nam?

Trả lời: Tỷ lệ nợ xấu có tác động tiêu cực ngược chiều có ý nghĩa thống kê đến chỉ số ROA. Khi nợ xấu gia tăng, ngân hàng bị sụt giảm doanh thu lãi thực thu và phải tăng trích lập dự phòng rủi ro tín dụng. Cùng với đòn bẩy tài chính, nợ xấu giải thích tới 27,65% sự biến thiên của ROA tại 19 ngân hàng thương mại giai đoạn 2005–2020.

Câu hỏi 2: Đòn bẩy tài chính đóng vai trò gì đối với tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) trong kết quả nghiên cứu?

Trả lời: Đòn bẩy tài chính có mối quan hệ nghịch biến với khả năng sinh lời. Mặc dù đòn bẩy có thể giúp khuếch đại lợi nhuận trong điều kiện thuận lợi, nhưng tại các ngân hàng có tỷ lệ nợ xấu cao, đòn bẩy quá mức làm tăng chi phí huy động vốn và gánh nặng trả lãi, dẫn đến suy giảm ROE.

Câu hỏi 3: Vì sao các yếu tố kinh tế vĩ mô như tăng trưởng GDP và lạm phát không có ý nghĩa thống kê đối với ROA trong mô hình này?

Trả lời: Trong giai đoạn nghiên cứu 16 năm (2005–2020), khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại Việt Nam chịu sự chi phối chủ đạo từ các yếu tố quản trị nội tại như chất lượng nợ vay và tỷ lệ đòn bẩy hơn là sự biến động của GDP và lạm phát, do chính sách kiểm soát lạm phát và điều hành tín dụng linh hoạt của Ngân hàng Nhà nước.

Câu hỏi 4: Luận văn đã áp dụng phương pháp kinh tế lượng nào để giải quyết hiện tượng phương sai thay đổi và tự tương quan?

Trả lời: Luận văn thực hiện kiểm định Breusch-Pagan để xác định phương sai sai số thay đổi và kiểm định Wooldridge phát hiện hiện tượng tự tương quan trên dữ liệu bảng. Sau khi kiểm định Hausman chọn mô hình tác động ngẫu nhiên (REM), tác giả sử dụng phương pháp sai số chuẩn mạnh (Robust Standard Errors) để khắc phục hoàn toàn hai khuyết tật này, bảo đảm ước lượng không chệch và hiệu quả.

Câu hỏi 5: Ngưỡng an toàn của tỷ lệ nợ xấu đối với hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam hiện nay được quy định như thế nào?

Trả lời: Theo thông lệ quốc tế và quy định tại các văn bản của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN), tỷ lệ nợ xấu an toàn đối với các tổ chức tín dụng phải duy trì dưới mức 3,0% tổng dư nợ. Nghiên cứu khuyến nghị các ngân hàng nên đặt mục tiêu kiểm soát nợ xấu nội bảng dưới ngưỡng 2,0% để bảo đảm tối ưu hóa tỷ suất sinh lời ROA và ROE.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích định lượng thành công tác động của nợ xấu và đòn bẩy tài chính đến khả năng sinh lời (ROA, ROE) của 19 ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam trong giai đoạn 16 năm (2005–2020).
• Kết quả thực nghiệm khẳng định tỷ lệ nợ xấu và đòn bẩy tài chính có tác động ngược chiều mạnh mẽ đến khả năng sinh lời, giải thích được 27,65% sự biến thiên của ROA toàn hệ thống.
• Bằng chứng nghiên cứu chỉ ra rằng việc mở rộng quy mô tài sản không mang lại ý nghĩa cải thiện biên lợi nhuận nếu thiếu sự đồng hành của công tác kiểm soát nợ xấu dưới ngưỡng 3,0%.
• Các giải pháp nâng cao hệ số an toàn vốn CAR đạt trên 8,0% và ứng dụng công nghệ chấm điểm tín dụng tự động cần được triển khai quyết liệt theo lộ trình từ năm 2023 đến năm 2025.
• Đề tài cung cấp nền tảng học thuật và thực tiễn vững chắc; các nhà nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng mô hình bằng việc đánh giá thêm tác động của các cam kết ngoại bảng và chỉ số thu nhập lãi cận biên (NIM) trong giai đoạn kinh tế mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC THỦ DẦU MỘT PHẠM HUỲNH NHƢ ẢNH HƯỞNG CỦA NỢ XẤU ĐẾN KHẢ NĂNG SINH LỜI CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TẠI VIỆT NAM CHUYÊN NGÀNH: QUẢN TRỊ KINH DOANH MÃ SỐ: 8340101 LUẬN VĂN THẠC SỸ BÌNH DƢƠNG – 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC THỦ DẦU MỘT PHẠM HUỲNH NHƢ ẢNH HƯỞNG CỦA NỢ XẤU ĐẾN KHẢ NĂNG SINH LỜI CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TẠI VIỆT NAM CHUYÊN NGÀNH: QUẢN TRỊ KINH DOANH MÃ NGÀNH: 8340101 LUẬN VĂN THẠC SỸ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: GS. VÕ XUÂN VINH BÌNH DƢƠNG – 2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan rằng luận văn này “Ảnh hƣởng của nợ xấu đến khả năng sinh lời của các Ngân hàng thƣơng mại tại Việt Nam” là bài nghiên cứu của chính tôi. Ngoài trừ những tài liệu tham khảo đƣợc trích dẫn trong luận văn này, tôi cam đoan rằng toàn phần hay những phần nhỏ của luận văn này chƣa từng đƣợc công bố hoặc đƣợc sử dụng để nhận bằng cấp ở những nơi khác. Không có sản phẩm/nghiên cứu nào của ngƣời khác đƣợc sử dụng trong luận văn này mà không đƣợc trích dẫn theo đúng quy định.

Luận văn này chƣa bao giờ đƣợc nộp để nhận bất kỳ bằng cấp nào tại các trƣờng đại học hoặc cơ sở đào tạo khác. i LỜI CẢM ƠN Em xin chân thành cảm ơn! Ban Giám hiệu trƣờng Đại học Thủ Dầu Một, các Giảng viên tham gia giảng dạy đã giúp đỡ, tạo mọi điều kiện cho em trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Xin bày tỏ lòng biết ơn đến giảng viên hƣớng dẫn đã tận tình hƣớng dẫn, giúp đỡ và tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất trong suốt quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài. Sau cùng xin cảm ơn các Anh/Chị học viên và gia đình đã động viên, giúp đỡ, chia sẻ ý tƣởng và cung cấp cho tôi những thông tin, tài liệu có liên quan trong quá trình hoàn thành luận văn tốt nghiệp này.

Trân trọng cảm ơn! ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN .ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC BẢNG .vii DANH MỤC HÌNH. ix Chƣơng 1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU.

Tính cấp thiết của đề tài. Tổng quan tình hình nghiên cứu .Các nghiên cứu trên thế giới .Tổng quan tình hình nghiên cứu trong nƣớc .Mục tiêu đề tài .Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể .Câu hỏi nghiên cứu. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu.

Phƣơng pháp nghiên cứu. Ý nghĩa của đề tài. Kết cấu của luận văn. Các cơ sở lý thuyết liên quan đến vấn đề nghiên cứu.

Khái niệm ngân hàng thƣơng mại. Nợ xấu của Ngân hàng thƣơng mại. Nguyên nhân dẫn đến nợ xấu. Tác động của nợ xấu đối với các tổ chức, cá nhân .Khả năng sinh lời của Ngân hàng thƣơng mại .Khái niệm về khả năng sinh lời .Lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) .Lợi nhuận trên tổng tài sản (ROA).

Các lý thuyết liên quan đến nợ xấu. Các nghiên cứu trƣớc đây về tác động của nợ xấu đến khả năng sinh lời của các Ngân hàng thƣơng mại tại Việt Nam. 27 Kết luận chƣơng 2. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Quy trình nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu định lƣợng. Giả thuyết nghiên cứu và mô hình nghiên cứu.1 Giả thuyết nghiên cứu.2 Mô hình nghiên cứu tác động của nợ xấu đến khả năng sinh lời. 36 Kết luận chƣơng 3.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. Khái quát về các Ngân hàng thƣơng mại cổ phần tại Việt Nam. Thống kê mẫu nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu định lƣợng .1 Thống kê mô tả .2 Kết quả kiểm định và hồi quy.1 Đối với biến phụ thuộc là ROA .2 Đối với biến phụ thuộc là ROE.

Thảo luận kết quả nghiên cứu. 55 Kết luận chƣơng 4. KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý QUẢN TRỊ. Hàm ý quản trị .1 Kiểm soát nợ xấu .2 Các ngân hàng TMCP cần sử dụng đòn bẩy tài chính hợp lý.

Một số kiến nghị với Ngân hàng nhà nƣớc. Hạn chế của đề tài và hƣớng nghiên cứu tƣơng lai. 70 TÀI LIỆU THAM KHẢO. KẾT QUẢ ĐỊNH LƢỢNG.

9 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT BIDV Bank for Investment and Development of Vietnam FEM Fixed effects model FGLS Feasible Generalized Least Square GDP Gross Domestic Product GMM Generalized method of moments NHNN Ngân hàng nhà nƣớc NHTM Ngân hàng thƣơng mại OLS Ordinary least squares REM Random effects model ROE Return on Equity ROA Return on Assets TCTD Tổ chức tín dụng TMCP Thƣơng mại cổ phần vi DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Mô tả các biến trong mô hình nghiên cứu. Tốc độ tăng trƣởng so với thời điểm cuối năm trƣớc liền kề về tốc độ tăng trƣởng tổng tài sản và vốn điều lệ đến 30/09/2021. Tốc độ tăng trƣởng so với thời điểm cuối năm trƣớc liền kề đến 30/09/2021.

Khả năng sinh lời quý II - 2021. Thống kê số quan sát theo ngân hàng. Thống kê số quan sát theo năm. Thống kê mô tả các biến nghiên cứu.

Bảng ma trận tƣơng quan giữa các biến đối với ROA. Bảng ma trận tƣơng quan giữa các biến đối với ROE. Hệ số phóng đại phƣơng sai VIF. Kiểm định Breusch-Pagan / Cook-Weisberg.

Kiểm định Wooldridge. Kiểm định Hausman để chọn giữa mô hình ảnh hƣởng cố định FEM và mô hình tác động ngẫu nhiên REM. Kết quả hồi quy theo ƣớc lƣợng tác động ngẫu nhiên REM. Kiểm định Breusch-Pagan / Cook-Weisberg.

Kiểm định Wooldridge. Kiểm định Hausman để chọn giữa mô hình ảnh hƣởng cố định FEM và mô hình tác động ngẫu nhiên REM. Kết quả hồi quy theo ƣớc lƣợng tác động ngẫu nhiên REM. 55 vii DANH MỤC HÌNH Hình 1.

Tỷ lệ nợ xấu/ tổng cho vay (%) và ROA, ROE (%) của 35 NHTM tại Việt Nam.1 Quy trình nghiên cứu .2 Mô hình nghiên cứu. 36 viii TÓM TẮT Với ý nghĩa thực tiễn, tác giả đã lựa chọn đề tài nghiên cứu “Ảnh hƣởng của nợ xấu đến khả năng sinh lời của các Ngân hàng thƣơng mại tại Việt Nam” để làm luận văn nghiên cứu. Nghiên cứu này nhằm đánh giá tác động của nợ xấu đến khả năng sinh lời các NHTM Việt Nam. Qua đó, đề tài đƣa ra các hàm ý quản trị cho các NHTM nhằm nâng cao khả năng sinh lời trong thời gian tới.

Phƣơng pháp nghiên cứu: nghiên cứu này chủ yếu sử dụng phƣơng pháp nghiên cứu định lƣợng dựa trên mô hình hồi quy dữ liệu dạng bảng (Panel Data), phƣơng pháp nghiên cứu sử dụng các mô hình hồi quy gộp (Pooled OLS), mô hình ảnh hƣởng cố định (Fixed Effect Model-FEM), mô hình ảnh hƣởng ngẫu nhiên (Random Effect Model-REM), mô hình sai số chuẩn mạnh (Robust Standard Errors). Kết quả nghiên cứu cho thấy yếu tố đòn bẩy tài chính và tỷ lệ nợ xấu có thể giải thích đƣợc 27.65% sự biến thiên của giá trị trung bình biến ROA, tuy nhiên còn lại là do các yếu tố khác quyết định. Ngoài ra, kết quả nghiên cứu cũng ghi nhận các biến khác gồm GDP, INF và FS cũng không có tác động đến khả năng sinh lời (ROA) của các NHTM tại Việt Nam. Song song đó, nợ xấu cũng ảnh hƣởng ngƣợc chiều đến ROE của các NHTM tại Việt Nam.

ix Chƣơng 1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1. Tính cấp thiết của đề tài Theo báo cáo của Ngân hàng nhà nƣớc Việt Nam (2021), qua báo cáo tài chính của 27 ngân hàng niêm yết có thể thấy tỷ lệ nợ xấu nội bảng tính đến 30/6/2021 ở đa số các nhà băng đều giảm so với cuối năm 2020. Nhiều ngân hàng có tỷ lệ nợ xấu rất thấp Techcombank, MB, Vietcombank hay VIB.

Đây đều là những ngân hàng đƣợc thị trƣờng đánh giá cao về chất lƣợng tài sản trong vài năm trở lại đây. Việc Techcombank và MB có tỷ lệ nợ xấu thấp hơn cả Vietcombank là một tín hiệu mới, cho thấy nhóm ngân hàng thƣơng mại tƣ nhân đã đặt chú trọng nhiều hơn vào quản trị rủi ro. Một số ngân hàng thƣơng mại tƣ nhân khác nhƣ TPBank, HDB, Lienvietpostbank cũng có tỷ lệ nợ xấu tính đến 30/6/2021 khá thấp, chỉ từ 1. Đáng chú ý, một số ngân hàng từng có tỷ lệ nợ xấu ở diện cảnh báo, vƣợt quy định của NHNN nhƣ Kienlongbank, NCB đều đã giảm tỷ lệ nợ xấu xuống khá thấp lần lƣợt là 1.

Điều này đến từ việc đẩy mạnh quá trình xử lý tài sản đảm bảo, xử lý nợ xấu của các nhà băng. Các ngân hàng có tỷ lệ nợ xấu cao nửa đầu năm 2021 là ABBank (2.4%) dù mức tăng trƣởng tín dụng của nhóm này đều khá cao nhƣ Bản Việt là 11. Một số ngân hàng lớn tăng mạnh nợ nhóm 5 (nợ có khả năng mất vốn) nhƣ Vietinbank tăng tới 103% và chiếm tới trên 80% tổng nợ xấu của ngân hàng; Vietcombank cũng tăng tới 19%, chiếm 75% tổng nợ xấu; MB tăng 145%, chiếm 50% tổng nợ xấu. Nhƣ vậy, số NHTM có tỷ lệ nợ xấu tăng vẫn nhiều hơn các NHTM có tỷ lệ nợ xấu giảm.

Thực tế này cho thấy, sự cần thiết phải nâng cao chất lƣợng hoạt động của các NHTM Việt Nam, nhất là khi tài sản đảm bảo tiền vay hầu hết là bất động sản. Các Ngân hàng thƣơng mại là những yếu tố tích cực trong việc liên kết các khoản tiền nhàn rỗi trong nền kinh tế, khác với những loại hình tổ chức kinh tế khác, tỷ trọng 1 các khoản nợ phải trả của các ngân hàng luôn cao hơn rất nhiều so với vốn chủ sở hữu của ngân hàng. Nguồn vốn đáp ứng cho hoạt động của ngân hàng chủ yếu là từ nguồn tiền gửi huy động, do đó làm thế nào để đảm bảo đƣợc việc kinh doanh hiệu quả, các khoản tín dụng cho vay phải đƣợc đảm bảo thanh toán đủ đúng hạn để tránh đƣợc những rủi ro thanh khoản, rủi ro hoạt động… trƣớc một thị trƣờng ngày càng nhiều đối thủ cạnh tranh là một trong những vấn đề đƣợc quan tâm hàng đầu của các ngân hàng thƣơng mại. Một trong những yếu tố để xác định vị thế tài chính đó là khả năng sinh lời của ngân hàng.

Do đó, việc phân tích và đánh giá chất lƣợng các khoản vay của ngân hàng ảnh hƣởng nhƣ thế nào đến lợi nhuận, rủi ro của ngân hàng hay khả năng sinh lời của ngân hàng trở thành một vấn đề quan trọng. 16 14,62 14 13,21 12,6 13,41 12 11,65 10 9,25 9,14 8 7,81 7,84 7,36 6 4 2,92 3,8 2,66 2,31 3,13 2,62 1,97 1,92 1,9 2 0,99 1,7 0,98 0,75 0,6 0,58 0,54 0,57 1,02 1,07 0,69 0 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 Tỷ lệ nợ xấu/tổng cho vay (%) ROA (%) ROE (%) Nguồn: Huỳnh Thị Phương Thảo (2017) Hình 1.