BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HỒ CHÍ MINH NGUYỄN HOÀNG HÂN CÁC YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN RỦI RO THANH KHOẢN CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP CHUYÊN NGÀNH: TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG MÃ SỐ: 52340201 NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC TS. ĐẶNG THỊ QUỲNH ANH TP. HỒ CHÍ MINH, NĂM 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HỒ CHÍ MINH NGUYỄN HOÀNG HÂN CÁC YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN RỦI RO THANH KHOẢN CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP CHUYÊN NGÀNH: TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG MÃ SỐ: 52340201 NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC TS. ĐẶNG THỊ QUỲNH ANH TP.
HỒ CHÍ MINH, NĂM 2022 TÓM TẮT Tên đề tài: Các yếu tố ảnh hƣởng đến rủi ro thanh khoản của ngân hàng thƣơng mại niêm yết trên thị trƣờng chứng khoán Việt Nam. Nội dung luận văn: Bài nghiên cứu này phân tích số liệu của 20 ngân hàng thƣơng mại cổ phần niêm yết trên thị trƣờng chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2011-2021 để kiểm định tác động của các yếu tố kinh tế vĩ mô và yếu tố vi mô đến rủi ro thanh khoản của các NHTMCP trên TTCK Việt Nam. Phƣơng pháp đƣợc sử dụng để ƣớc lƣợng là phƣơng pháp phân tích hồi quy dữ liệu bảng gồm mô hình hồi quy gộp (Pooled OLS), mô hình ảnh hƣởng cố định (FEM) và mô hình các tác động ngẫu nhiên (REM). Bằng phƣơng pháp bình phƣơng tối thiểu tổng quát khả thi (FGLS) với ƣu điểm có thể khắc phục hiện tƣợng phƣơng sai thay đổi và tự tƣơng quan.
Bài nghiên cứu đã tìm thấy rủi ro thanh khoản của ngân hàng bị tác động bởi các yếu tố cụ thể là Quy mô ngân hàng, Tỷ suất lợi nhuận, Tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản, Tỷ lệ cho vay trên tổng tài sản, Tăng trƣởng GDP và Lạm phát. Từ kết quả nghiên cứu, tác giả đã đề xuất một số khuyến nghị dựa trên các yếu tố vĩ mô và yếu tố vi mô có ý nghĩa trong nghiên cứu đối với các nhà quản trị ngân hàng và cơ quan quản lý nhà nƣớc nhằm góp phần hạn chế nợ xấu và thúc đẩy ngành ngân hàng phát triển bền vững. Từ khóa: Rủi ro thanh khoản, Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Việt Nam, yếu tố tác động, REM, FEM, FGLS. ABSTRACT Thesis title: Factors affecting liquidity risk of commercial banks listed on Vietnam stock market.
Dissertation content: This study analyzes the data of 20 joint stock commercial banks listed on the Vietnam stock market in the period 2011-2021 to test the impact of macro- economic and micro-factors on liquidity risk of joint stock commercial banks in Vietnam stock market. The method used to estimate is the panel data regression analysis method including pooled regression model (Pooled OLS), fixed effects model (FEM) and random effects model (REM). By the method of feasible general least squares (FGLS) with the advantage of being able to overcome the phenomenon of variable variance and autocorrelation. The study found that liquidity risk of banks is affected by specific factors such as Bank size, Profit ratio, Equity to total assets ratio, Loan to total ratio.
Assets, GDP Growth and Inflation. From the research results, the author has proposed some recommendations based on the macro factors and the micro factors that are significant in the research for bank administrators and state management agencies in order to contribute limiting bad debt and promoting sustainable development of the banking industry. Keywords: Liquidity risk, Vietnam Joint Stock Commercial Bank, influencing factors, REM, FEM, FGLS. LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Khóa luận tốt nghiệp này do chính tôi thực hiện với sự hỗ trợ của giảng viên hƣớng dẫn.
Các thông tin và dữ liệu trong Khóa luận này đƣợc trích dẫn nguồn đầy đủ và rõ ràng. Sinh viên Nguyễn Hoàng Hân LỜI CẢM ƠN Lời cảm ơn đầu tiên em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến tất cả Quý Thầy Cô giảng dạy tại trƣờng Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh, đặc biệt là cô Đặng Thị Quỳnh Anh đã luôn luôn tận tình giảng dạy, nhiệt tình chỉ bảo và tận tâm truyền đạt những kiến thức quý báu hỗ trợ trong suốt thời gian em nghiên cứu và hoàn thành Khóa luận tốt nghiệp. Đó là nền tảng vững chắc và hành trang quý báu cho công việc sau này của em. Em xin kính chúc tất cả các quý thầy cô luôn thành công và giàu sức khỏe để tiếp tục đồng hành cũng nhƣ truyền lửa đam mê và tri thức đến với các bạn sinh viên trong tƣơng lai.
Do thời gian có hạn, kinh nghiệm cũng nhƣ kiến thức của bản thân còn thiếu sót rất nhiều nên không thể tránh khỏi những sai sót, khuyết điểm. Em kính mong nhận đƣợc ý kiến đóng góp của các thầy cô để rút kinh nghiệm và hoàn thiện bản thân tốt hơn. Sau cùng, em xin gửi lời cảm ơn đến gia đình và bạn bè đã luôn là chỗ dựa tinh thần vững chắc trong quá trình học tập của mình. Sinh viên Nguyễn Hoàng Hân MỤC LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT.10 DANH MỤC BẢNG .11 DANH MỤC HÌNH .12 CHƢƠNG 1 GIỚI THIỆU ĐÈ TÀI.
LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI. Mục tiêu tổng quát. Mục tiêu cụ thể.
CÂU HỎI NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. ĐÓNG GÓP CỦA NGHIÊN CỨU.
KẾT CẤU KHÓA LUẬN .4 CHƢƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ RỦI RO THANH KHOẢN VÀ CÁC YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN RỦI RO THANH KHOẢN. TỔNG QUAN VỀ THANH KHOẢN TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 6 2. Khái niệm thanh khoản. Cung và cầu thanh khoản.
TỔNG QUAN VỀ RỦI RO THANH KHOẢN. Rủi ro thanh khoản. Nguyên nhân gây rủi ro thanh khoản. Các phƣơng pháp đo lƣờng rủi ro thanh khoản.
Tác động của rủi ro thanh khoản đến hoạt động kinh tế xã hội và đến hoạt động của NHTM. Các yếu tố tác động đến rủi ro thanh khoản tài các ngân hàng thƣơng mại 16 2. MỘT SỐ NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN. Các nghiên cứu ở nƣớc ngoài.
Các nghiên cứu trong nƣớc. Khoảng trống nghiên cứu .25 CHƢƠNG 3 MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Quy trình nghiên cứu.
Dữ liệu nghiên cứu. MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CÁC GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU. Mô hình nghiên cứu. Giả thuyết nghiên cứu .33 CHƢƠNG 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN.
Thực trạng rủi ro thanh khoản của các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam trong giai đoạn từ 2011 – 2021. Thống kê mô tả mẫu nghiên cứu. Phân tích tƣơng quan của các biến độc lập trong mô hình. KẾT QUẢ MÔ HÌNH HỒI QUY.
Kết quả hồi quy của các mô hình. So sánh sự phù hợp giữa mô hình tác động cố định FEM và tác động ngẫu nhiên REM. KIỂM ĐỊNH CÁC KHUYẾT TẬT CỦA MÔ HÌNH TÁC ĐỘNG NGẪU NHIÊN REM. Kiểm định hiện tƣợng đa cộng tuyến.
Kiểm định hiện tƣợng phƣơng sai thay đổi. Kiểm định tự tƣơng quan. THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Kết luận mô hình tác động ngẫu nhiên REM sau khi khắc phục các khuyết tật mô hình.
Kết luận giả thuyết nghiên cứu .49 CHƢƠNG 5 KẾT LUẬN VÀ GỢI Ý CHÍNH SÁCH. KẾT LUẬN NGHIÊN CỨU. HÀM Ý CHÍNH SÁCH. HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI.
HƢỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO .58 TÀI LIỆU THAM KHẢO. DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT STT Ký hiệu Tiếng Việt 1 FEM Mô hình tác động cố định 2 GDP Tốc độ tăng trƣởng kinh tế 3 NHNN Ngân hàng Nhà Nƣớc 4 NHTM Ngân hàng thƣơng mại 5 NHTMCP Ngân hàng thƣơng mại cổ phần 6 NHTW Ngân hàng Trung Ƣơng 7 REM Mô hình tác động ngẫu nhiên 8 ROA Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản 9 ROE Lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu 10 TTCK Thị trƣờng chứng khoán DANH MỤC BẢNG Ký hiệu Tên Trang Bảng 2.1 Tóm tắt các nghiên cứu liên quan 22 Bảng 3.1 Bảng mô tả các biến đƣa vào mô hình nghiên cứu 31 Bảng 4.1 Kết quả thống kê mô tả dữ liệu nghiên cứu 38 Ma trận tƣơng quan giữa các biến giải thích trong mô Bảng 4.3 Tổng hợp kết quả hồi quy Pooled OLS, REM và FEM 41 Kết quả kiểm định sự phù hợp của mô hình FEM và Bảng 4.5 Kết quả kiểm định hiện tƣợng đa cộng tuyến 42 Kết quả kiểm định hiện tƣợng phƣơng sai sai số thay Bảng 4.7 Kết quả kiểm định hiện tƣợng tự tƣơng quan 44 Bảng 4.8 Kết quả ƣớc lƣợng mô hình bằng phƣơng pháp FGLS 45 Tóm tắt kết quả nghiên cứu và các biến độc lập của mô Bảng 4.9 46 hình DANH MỤC HÌNH Ký hiệu Tên Trang Hình 3.1 Mô hình nghiên cứu đề xuất 27 Biểu đồ biểu diễn tình hình rủi ro thanh khoản của các Hình 4.1 NHTMCP niêm yết tại TTCK của Việt Nam qua các 37 năm từ 2011 – 2021 1 CHƢƠNG 1 GIỚI THIỆU ĐÈ TÀI 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Rủi ro thanh khoản là rủi ro nguy hiểm nhất trong các rủi ro của ngân hàng, nó không chỉ đe dọa sự an toàn của bản thân từng ngân hàng thƣơng mại, mà còn liên quan đến sự an toàn của cả hệ thống ngân hàng (Eichberger và Summer, 2005). Ở Việt Nam trong quá khứ, đã xảy ra một số trƣờng hợp ngân hàng bị rủi ro thanh khoản gây ảnh hƣởng nghiêm trọng đến hệ thống ngân hàng (Đặng Văn Dân, 2015).
Tình trạng căng thẳng thanh khoản tiêu biểu là NHTMCP Á Châu năm 2003, 2012 hay NHTMCP Phƣơng Nam năm 2005, biến động trên thị trƣờng nửa cuối 2010 cho đến nay đã cho thấy tầm quan trọng của quản lý rủi ro thanh khoản trong các ngân hàng thƣơng mại (Đặng Mai Trâm, 2018). Hơn hai thập kỷ qua, kể từ khi hệ thống ngân hàng Việt Nam thực hiện quá trình cải cách các ngân hàng thƣơng mại đã có bƣớc phát triển, sự phát triển của nền kinh tế cũng nhờ một phần đóng góp không kém phần quan trọng của thị trƣờng tài chính. Nền kinh tế mở ra nhiều cơ hội cho các ngân hàng thƣơng mại, nhƣng để đạt đƣợc kết quả ấy phải chấp nhận nhiều rủi ro, nhiều ngân hàng phải đối mặt với tình trạng căng thẳng thanh khoản khi mà sự cạnh tranh về thu hút nguồn tiền gửi huy động bắt buộc các ngân hàng phải tìm kiếm các nguồn tài trợ khác. Thêm vào đó, rủi ro thanh khoản còn là một trong những rủi ro đặc thù của hoạt động kinh doanh ngân hàng, bên cạnh những loại rủi ro khác nhƣ rủi ro tín dụng, rủi ro lãi suất, rủi ro thị trƣờng, rủi ro hoạt động.