Tài liệu các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của khách hàng doanh nghiệp

Chuyên khảo phân tích Tài liệu các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của khách hàng doanh nghiệp, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Tác giả: Đoàn Thị Thùy Trang
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Trần Phúc
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính Ngân Hàng
• Đề tài: Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Khả Năng Trả Nợ Của Doanh Nghiệp Tại Ngân Hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Khả Năng Trả Nợ Doanh Nghiệp Tại Vietcombank

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, các ngân hàng thương mại (NHTM) Việt Nam đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt. Hoạt động tín dụng, nguồn thu chính của các NHTM, tiềm ẩn nhiều rủi ro. Quản lý rủi ro tín dụng trở thành yếu tố then chốt để đạt được mục tiêu kinh doanh. Từ năm 2012, nợ xấu đã cản trở sự phát triển của hệ thống ngân hàng. Theo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, tỷ lệ nợ xấu vẫn ở mức cao, đòi hỏi các ngân hàng phải tập trung vào quản trị rủi ro tín dụng. Các ngân hàng cần áp dụng kinh nghiệm quốc tế để xây dựng mô hình đo lường rủi ro tín dụng, đặc biệt là ước lượng xác suất vỡ nợ (PD) của khách hàng. Quản lý rủi ro là điều kiện tiên quyết cho sự ổn định của hệ thống ngân hàng, đòi hỏi phân bổ vốn hợp lý để cân bằng giữa rủi ro và lợi nhuận. Ủy ban Basel khuyến khích các ngân hàng phát triển và sử dụng mô hình định lượng chính xác cho đo lường rủi ro, đảm bảo đủ vốn cho hoạt động kinh doanh ngân hàng trên cơ sở đánh giá rủi ro.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Quản Lý Rủi Ro Tín Dụng

Quản lý rủi ro tín dụng là yếu tố sống còn đối với các NHTM. Việc đánh giá chính xác khả năng trả nợ của khách hàng giúp ngân hàng đưa ra quyết định cho vay hợp lý, giảm thiểu rủi ro nợ xấu. Theo báo cáo của Ngân hàng Nhà nước, tỷ lệ nợ xấu vẫn còn cao, cho thấy sự cần thiết phải tăng cường quản lý rủi ro tín dụng. Các NHTM cần áp dụng các phương pháp hiện đại để định lượng rủi ro tín dụng, thay vì chỉ dựa vào kinh nghiệm chủ quan của cán bộ tín dụng. Việc xây dựng mô hình ước lượng xác suất vỡ nợ (PD) là một bước quan trọng trong quá trình này.

1.2. Thực Trạng Đánh Giá Khả Năng Trả Nợ Tại Vietcombank

Vietcombank, một trong những ngân hàng hàng đầu tại Việt Nam, đã xây dựng hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ. Tuy nhiên, hệ thống này vẫn còn nhiều hạn chế, chưa tận dụng hết kết quả phân tích danh mục tín dụng hiện có. Việc chấm điểm phi tài chính còn mang tính chủ quan, thiếu công thức cụ thể. Do đó, cần xây dựng một mô hình có thể đưa cùng lúc biến định lượng và biến định tính trong việc xác định khả năng trả nợ của khách hàng doanh nghiệp. Nghiên cứu này sẽ tập trung vào các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của khách hàng doanh nghiệp tại Vietcombank – Chi nhánh TP.HCM.

II. Các Yếu Tố Tài Chính Ảnh Hưởng Đến Khả Năng Trả Nợ

Nhiều nghiên cứu trên thế giới đã chỉ ra các yếu tố tài chính quan trọng ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của doanh nghiệp. Mô hình Z-score của Altman (1968) là một trong những mô hình đầu tiên và được áp dụng rộng rãi. Các nghiên cứu sau này sử dụng mô hình Logit để dự báo xác suất vỡ nợ của khách hàng vay vốn. Irakli Ninua (2008) đánh giá rủi ro tín dụng thông qua tỷ lệ khoản vay không hoàn trả (LLR). Chiara Pederzoli và Costanza Torricelli (2010) sử dụng các chỉ số tài chính và năng lực tài chính để dự đoán xác suất trả nợ của các doanh nghiệp nhỏ, bao gồm tỷ lệ nợ dài hạn/tổng tài sản, lợi nhuận trước lãi và thuế/tổng tài sản, tổng vốn cổ phần/tổng tài sản và tổng doanh thu/tổng tài sản. Kết quả cho thấy tất cả các biến đều nghịch biến với xác suất vỡ nợ (PD).

2.1. Tỷ Lệ Nợ Trên Tổng Tài Sản Và Khả Năng Trả Nợ

Tỷ lệ nợ trên tổng tài sản là một chỉ số quan trọng đánh giá mức độ sử dụng nợ của doanh nghiệp. Một doanh nghiệp có tỷ lệ nợ cao thường gặp khó khăn trong việc trả nợ, đặc biệt khi tình hình kinh doanh không thuận lợi. Các nghiên cứu đã chứng minh rằng tỷ lệ nợ cao có mối tương quan nghịch với khả năng trả nợ. Do đó, ngân hàng cần xem xét kỹ lưỡng tỷ lệ nợ trên tổng tài sản của doanh nghiệp trước khi quyết định cho vay.

2.2. Lợi Nhuận Trước Lãi Và Thuế Ảnh Hưởng Thế Nào

Lợi nhuận trước lãi và thuế (EBIT) là một chỉ số quan trọng đánh giá khả năng sinh lời của doanh nghiệp. Một doanh nghiệp có EBIT cao thường có khả năng trả nợ tốt hơn. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng EBIT có mối tương quan thuận với khả năng trả nợ. Ngân hàng cần xem xét kỹ lưỡng EBIT của doanh nghiệp để đánh giá khả năng trả nợ của họ.

2.3. Vai Trò Của Vốn Chủ Sở Hữu Trong Khả Năng Trả Nợ

Vốn chủ sở hữu là nguồn vốn của chủ sở hữu doanh nghiệp. Một doanh nghiệp có vốn chủ sở hữu lớn thường có khả năng trả nợ tốt hơn. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng vốn chủ sở hữu có mối tương quan thuận với khả năng trả nợ. Ngân hàng cần xem xét kỹ lưỡng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp để đánh giá khả năng trả nợ của họ.

III. Quy Mô Doanh Nghiệp Và Thời Gian Vay Tác Động Ra Sao

Nghiên cứu của Đoàn Thị Thùy Trang (2017) về các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của khách hàng doanh nghiệp tại Vietcombank – Chi nhánh TP.HCM đã sử dụng phương pháp hồi quy Logit nhị phân. Kết quả cho thấy các biến vốn chủ sở hữu/tổng tài sản, quy mô doanh nghiệp, loại hình DNNN và vốn lưu động/tổng tài sản có tác động cùng chiều đến khả năng trả nợ của khách hàng doanh nghiệp. Ngược lại, biến thời gian vay cho thấy tác động ngược chiều đến khả năng trả nợ của khách hàng doanh nghiệp. Nghiên cứu cũng phân tích mức độ tác động của các yếu tố này đến khả năng trả nợ của khách hàng doanh nghiệp tại Vietcombank.

3.1. Ảnh Hưởng Của Quy Mô Doanh Nghiệp Đến Khả Năng Trả Nợ

Quy mô doanh nghiệp, thường được đo lường bằng tổng tài sản hoặc doanh thu, có thể ảnh hưởng đến khả năng trả nợ. Các doanh nghiệp lớn thường có nguồn lực tài chính mạnh mẽ hơn và khả năng tiếp cận vốn tốt hơn, giúp họ dễ dàng trả nợ. Tuy nhiên, quy mô lớn cũng có thể đi kèm với rủi ro cao hơn nếu doanh nghiệp không quản lý hiệu quả. Do đó, ngân hàng cần xem xét cả quy mô và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

3.2. Thời Gian Vay Và Rủi Ro Tín Dụng Mối Liên Hệ

Thời gian vay là một yếu tố quan trọng cần xem xét khi đánh giá khả năng trả nợ. Thời gian vay càng dài, rủi ro tín dụng càng cao. Điều này là do trong thời gian dài, doanh nghiệp có thể gặp phải nhiều biến động kinh tế và tài chính, ảnh hưởng đến khả năng trả nợ. Do đó, ngân hàng cần cân nhắc kỹ lưỡng thời gian vay phù hợp với khả năng trả nợ của doanh nghiệp.

IV. Loại Hình Doanh Nghiệp DNNN Và Khả Năng Trả Nợ

Loại hình doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhà nước (DNNN), có thể ảnh hưởng đến khả năng trả nợ. DNNN thường có lợi thế về tiếp cận vốn và sự hỗ trợ từ chính phủ, nhưng cũng có thể gặp khó khăn trong việc quản lý hiệu quả và cạnh tranh. Nghiên cứu của Đoàn Thị Thùy Trang (2017) cho thấy loại hình DNNN có tác động cùng chiều đến khả năng trả nợ của khách hàng doanh nghiệp tại Vietcombank. Tuy nhiên, cần xem xét kỹ lưỡng hiệu quả hoạt động và khả năng quản lý của từng DNNN.

4.1. Ưu Điểm Và Nhược Điểm Của DNNN Trong Trả Nợ

DNNN thường có ưu điểm về tiếp cận vốn và sự hỗ trợ từ chính phủ, giúp họ dễ dàng trả nợ. Tuy nhiên, DNNN cũng có thể gặp khó khăn trong việc quản lý hiệu quả và cạnh tranh, ảnh hưởng đến khả năng trả nợ. Do đó, ngân hàng cần xem xét kỹ lưỡng cả ưu điểm và nhược điểm của DNNN.

4.2. Đánh Giá Hiệu Quả Hoạt Động Của DNNN Khi Cho Vay

Hiệu quả hoạt động là yếu tố quan trọng cần xem xét khi đánh giá khả năng trả nợ của DNNN. Ngân hàng cần xem xét các chỉ số tài chính và phi tài chính để đánh giá hiệu quả hoạt động của DNNN. Nếu DNNN hoạt động hiệu quả, họ sẽ có khả năng trả nợ tốt hơn.

V. Ứng Dụng Mô Hình Đánh Giá Rủi Ro Vào Thực Tiễn Vietcombank

Kết quả nghiên cứu có thể được ứng dụng vào công tác quản lý rủi ro tín dụng tại Vietcombank. Mô hình hồi quy Logit có thể được sử dụng để ước lượng xác suất vỡ nợ của khách hàng doanh nghiệp, giúp ngân hàng đưa ra quyết định cho vay hợp lý. Ngoài ra, kết quả nghiên cứu cũng giúp ngân hàng xác định các yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến khả năng trả nợ, từ đó tập trung vào việc đánh giá các yếu tố này khi thẩm định tín dụng.

5.1. Xây Dựng Hệ Thống Xếp Hạng Tín Dụng Nội Bộ Hiệu Quả

Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ hiệu quả hơn tại Vietcombank. Hệ thống này cần dựa trên các yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến khả năng trả nợ, được xác định từ kết quả nghiên cứu. Hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ hiệu quả sẽ giúp ngân hàng đánh giá chính xác khả năng trả nợ của khách hàng và đưa ra quyết định cho vay hợp lý.

5.2. Đào Tạo Cán Bộ Tín Dụng Về Đánh Giá Rủi Ro

Ngân hàng cần đào tạo cán bộ tín dụng về các phương pháp đánh giá rủi ro tín dụng, bao gồm cả việc sử dụng mô hình hồi quy Logit. Cán bộ tín dụng cần hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng trả nợ và cách đánh giá các yếu tố này. Đào tạo cán bộ tín dụng sẽ giúp ngân hàng nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng và giảm thiểu rủi ro nợ xấu.

VI. Kết Luận Nâng Cao Khả Năng Trả Nợ Cho Doanh Nghiệp

Nghiên cứu này đã xác định các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của khách hàng doanh nghiệp tại Vietcombank – Chi nhánh TP.HCM. Kết quả nghiên cứu có thể được ứng dụng vào công tác quản lý rủi ro tín dụng và đưa ra quyết định cho vay hợp lý. Để nâng cao khả năng trả nợ của doanh nghiệp, cần có sự phối hợp giữa ngân hàng và doanh nghiệp. Ngân hàng cần cung cấp các sản phẩm và dịch vụ phù hợp với nhu cầu của doanh nghiệp, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp trong việc quản lý tài chính và nâng cao hiệu quả hoạt động. Doanh nghiệp cần chủ động quản lý tài chính, nâng cao hiệu quả hoạt động và xây dựng mối quan hệ tốt với ngân hàng.

6.1. Giải Pháp Cho Ngân Hàng Và Doanh Nghiệp

Ngân hàng cần xây dựng hệ thống đánh giá rủi ro tín dụng hiệu quả, đào tạo cán bộ tín dụng và cung cấp các sản phẩm và dịch vụ phù hợp với nhu cầu của doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần chủ động quản lý tài chính, nâng cao hiệu quả hoạt động và xây dựng mối quan hệ tốt với ngân hàng. Sự phối hợp giữa ngân hàng và doanh nghiệp sẽ giúp nâng cao khả năng trả nợ và thúc đẩy sự phát triển bền vững của cả hai bên.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Khả Năng Trả Nợ

Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc mở rộng phạm vi nghiên cứu, sử dụng các phương pháp phân tích phức tạp hơn và xem xét các yếu tố vĩ mô ảnh hưởng đến khả năng trả nợ. Ngoài ra, cần có các nghiên cứu so sánh giữa các ngân hàng khác nhau để tìm ra các phương pháp quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả nhất.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 tiến hành giới thiệu tổng quan về tính cấp thiết của đề tài, mục đích và phạm vi nghiên cứu cũng như các sơ lược phương pháp nghiên cứu được sử dụng. Chương 2 trình bày những khái niệm về khả năng trả nợ của khách hàng, quy định của NHNN về việc phân loại nợ và những yếu tố ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của doanh nghiệp. Tương tự, định nghĩa và các mô hình thường được sử dụng để đánh giá khả năng trả nợ của KHDN cũng được đề cập. Đồng thời, chương 2 cũng tổng hợp kết quả nghiên cứu của các mô hình thực nghiệm đo lường khả năng trả nợ của đối tượng là khách hàng vay vốn tại Việt Nam và các nước trên thế giới.

Để từ đó tập trung xây dựng câu hỏi nghiên cứu liệu những yếu tố nào ảnh hưởng đáng kể đến khả năng 7 trả nợ của KHDN tại VCB.HCM và lựa chọn các thông tin cần thiết và mô hình phù hợp với bối cảnh của bài nghiên cứu. Chương 3 trình bày chi tiết phương pháp nghiên cứu. Bên cạnh việc tập trung thể hiện tính phù hợp của phương pháp được sử dụng, chương 3 trình bày trình tự thực hiện các bước nghiên cứu cụ thể như cách xác định mẫu, thu thập số liệu, xử lý số liệu, lựa chọn nhân tố từ đó chạy mô hình hồi quy Logit. Chương 4 sử dụng công cụ thống kê mô tả, phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của KHDN tại VCB HCM, từ đó trả lời câu hỏi nghiên cứu “mức độ tác động của các yếu tố này đến khả năng trả nợ của KHDN tại VCB.HCM như thế nào?” Từ kết quả mô hình nghiên cứu, tác giả tiến hành chạy mô hình đối chứng.

Sau đó so sánh việc xếp loại khách hàng này với thực tế trả nợ của họ xem tỷ lệ đúng là bao nhiêu và thực hiện các kiểm định cần thiết để đo độ chính xác của mô hình dự báo. Chương 5 dựa trên kết quả phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của KHDN và mức độ tác động của các yếu tố này đã được trình bày ở chương 3 và chương 4, chương 5 tóm lược lại các nội dung cơ bản. Từ đó đề xuất kiến nghị nhằm ứng dụng kết quả mô hình nghiên cứu vào công tác quản lý rủi ro và định hướng tín dụng phù hợp với hoạt động cho vay tại VCB HCM nói riêng và toàn hệ thống Vietcombank nói chung. 8 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT, CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC Mục tiêu của chương 2 là trình bày những nội dung cơ bản về khả năng trả nợ của khách hàng bao gồm khái niệm khả năng trả nợ của khách hàng cũng như một số yếu tố tác động đến khả năng trả nợ của khách hàng và các mô hình nghiên cứu thường được áp dụng để xác định khả năng trả nợ của KHDN.

Phần tiếp theo tác giả sẽ dẫn chiếu lý thuyết, nghiên cứu thực nghiệm có liên quan đến đề tài nghiên cứu. Từ đó xác định được mục tiêu nghiên cứu cũng như hình thành nên câu hỏi nghiên cứu và định hướng các biến sẽ đưa vào mô hình nghiên cứu. Khái quát về khả năng trả nợ của khách hàng “Khả năng trả nợ của khách hàng” là mức độ của khả năng một khách hàng vay ngân hàng sẽ có thể thực hiện nghĩa vụ trả nợ đầy đủ và đúng theo các điều khoản đã thỏa thuận. Phương pháp xác định khả năng trả nợ của khách hàng thường dựa trên một tiêu chuẩn nhất định do từng ngân hàng lựa chọn như: năng lực tài chính, lịch sử giao dịch tín dụng, thiện chí trả nợ của khách hàng hoặc năng lực quản lý của lãnh đạo công ty… Hiện nay, các chuyên gia tài chính tại Việt Nam và trên thế giới vẫn chưa đạt được sự thống nhất về khái niệm "Khả năng trả nợ của khách hàng“.

Bên cạnh đó, họ chỉ tập trung vào việc phân loại để đánh giá khách hàng là "không có khả năng trả nợ" hoặc có khả năng trả nợ. Theo tài liệu Basel Committee on Banking Supervision -2006, Ủy Ban Basel đã định nghĩa “default-không có khả năng trả nợ” là những khách hàng thuộc một hoặc tất cả các trường hợp sau: khách hàng không có khả năng thực hiện nghĩa vụ thanh toán đầy đủ khi đến hạn mà chưa tính đến việc ngân hàng bán tài sản để thu nợ hoặc/và khách hàng có khoản nợ xấu có thời gian quá hạn trên 90 ngày. Cũng theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (2004), các khoản vay được coi là “nonperforming loan – nợ xấu” khi: quá hạn trả lãi và/hoặc gốc trên 90 ngày; hoặc các khoản lãi chưa trả từ 90 ngày trở lên đã được nhập gốc, tái cấp vốn hoặc đồng ý trả 9 chậm theo thỏa thuận; hoặc các khoản thanh toán đã quá hạn dưới 90 ngày nhưng có khả năng khoản vay sẽ không được thanh toán đầy đủ. Ở Việt Nam, các tổ chức tín dụng phân loại nợ thành 5 nhóm theo quy định tại Quyết định số 493/2005/QĐ-NHNN về ngày 22 tháng 4 năm 2005.

Từ năm 2005 đến năm 2015, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã sửa đổi bổ sung bốn lần về phân loại nợ, trích lập và sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng của tổ chức tín dụng. Văn bản cập nhật mới nhất là thông tư số 22/VBHN- NHNN về ngày 04 tháng 6 năm 2014 với một sửa đổi mới nhất của phân loại nợ, được tóm tắt như sau: Nhóm 1: (Nợ đủ tiêu chuẩn) bao gồm: - Các khoản nợ trong hạn và tổ chức tín dụng đánh giá là có khả năng thu hồi đầy đủ cả gốc và lãi đúng hạn; - Các khoản nợ quá hạn dưới 10 ngày và tổ chức tín dụng đánh giá là có khả năng thu hồi đầy đủ gốc và lãi bị quá hạn và thu hồi đầy đủ gốc và lãi đúng thời hạn còn lại; Nhóm 2: (Nợ cần chú ý) bao gồm: - Các khoản nợ quá hạn từ 10 ngày đến 90 ngày; - Các khoản nợ điều chỉnh kỳ hạn trả nợ lần đầu (đối với khách hàng là doanh nghiệp, tổ chức thì tổ chức tín dụng phải có hồ sơ đánh giá khách hàng về khả năng trả nợ đầy đủ nợ gốc và lãi đúng kỳ hạn được điều chỉnh lần đầu). Nhóm 3: (Nợ dưới tiêu chuẩn) bao gồm: - Các khoản nợ quá hạn từ 91 ngày đến 180 ngày; - Các khoản nợ cơ cấu lại thời hạn trả nợ lần đầu, trừ các khoản nợ điều chỉnh kỳ hạn trả nợ lần đầu phân loại vào nhóm 2 theo quy định. - Các khoản nợ được miễn hoặc giảm lãi do khách hàng không đủ khả năng trả lãi đầy đủ theo hợp đồng tín dụng.

10 Nhóm 4: (Nợ nghi ngờ) bao gồm: - Các khoản nợ quá hạn từ 181 ngày đến 360 ngày; - Các khoản nợ cơ cấu lại thời hạn trả nợ lần đầu quá hạn dưới 90 ngày theo thời hạn trả nợ được cơ cấu lại lần đầu; - Các khoản nợ cơ cấu lại thời hạn trả nợ lần thứ hai. Nhóm 5: (Nợ có khả năng mất vốn) bao gồm: - Các khoản nợ quá hạn trên 360 ngày; - Các khoản nợ cơ cấu lại thời hạn trả nợ lần đầu quá hạn từ 90 ngày trở lên theo thời hạn trả nợ được cơ cấu lại lần đầu; - Các khoản nợ cơ cấu lại thời hạn trả nợ lần thứ hai quá hạn theo thời hạn trả nợ được cơ cấu lại lần thứ hai; - Các khoản nợ cơ cấu lại thời hạn trả nợ lần thứ ba trở lên, kể cả chưa bị quá hạn hoặc đã quá hạn; - Các khoản nợ khoanh, nợ chờ xử lý; Do đó, dựa trên khái niệm và quy định ở Việt Nam và nhiều nước khác, Bảng 2. trình bày cơ sở phân loại khách hàng và khả năng thanh toán của khách hàng. Phân loại khách hàng và khả năng thanh toán Loại khách hàng Khả năng thanh toán Phân loại nợ Có khả năng trả nợ - Không có nợ quá hạn Nhóm 1-2 - Nợ quá hạn <= 90 ngày Không có khả - Nợ quá hạn > 90 ngày Nhóm 3-5 năng trả nợ - Nợ gia hạn 11 2.

Những yếu tố ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của khách hàng doanh nghiệp 2. Năng lực tài chính Năng lực tài chính của một công ty chủ yếu được thể hiện qua các chỉ tiêu được tính toán dựa trên số liệu báo cáo tài chính như: tỷ lệ sinh lời từ tài sản, suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu, giá trị DN trên thị trường…. Các nghiên cứu thực nghiệm về rủi ro tín dụng đều đi đến một kết luận rằng các chỉ số tài chính là hữu ích trong việc đo lường khả năng trả nợ của KHDN. Nhìn chung, các chỉ số về khả năng thanh toán, lợi nhuận được sử dụng khá phổ biến.

Các nghiên cứu này đã minh chứng được tính hiệu quả trong đo lường rủi ro tài chính và rủi ro tín dụng theo thời gian. Cụ thể: Theo Beaver (1966) kết luận rằng phân tích chỉ số có thể hữu ích trong việc dự đoán sự thất bại trong ít nhất năm năm trước khi thất bại. Altman (1968) kết hợp phân tích chỉ số để phát triển một mô hình cho thấy những tác động đáng kể về năng lực tài chính về xác suất trả nợ của một công ty có khả năng dự đoán trong một năm trước khi trở nên mất khả năng thanh toán. Nhìn chung, các chỉ số tài chính thường được chia thành bốn loại: lợi nhuận, thanh khoản, hiệu quả hoạt động, và cơ cấu vốn.

Quy mô doanh nghiệp Các DN nhỏ, các DN mới thành lập thường có rủi ro cao hơn so với các DN quy mô lớn. Nguyên nhân là do khả năng quản lý và nguồn lực tài chính yếu kém của những DN nhỏ này rất dễ bị tác động bởi các yếu tố tiêu cực trên thị trường. Ohlson (1980) đã sử dụng tổng tài sản để đo lường quy mô DN và trong mô hình của ông cũng sử dụng biến độc lập là quy mô doanh nghiệp. Từ đó ông chứng minh được rằng những DN nhỏ hơn có khả năng dẫn đến nguy cơ vỡ nợ cao hơn.

Đã có rất nhiều nhà nghiên cứu cho rằng quy mô DN có tác động cùng chiều đến khả năng trả nợ vay của KHDN. Trong nghiên cứu của mình Cassar (2004) đã đưa ra 12 nhận định rằng các DN quy mô nhỏ phải đối mặt nhiều với khó khăn hơn trong việc giải quyết các vấn đề bất cân xứng thông tin với ngân hàng để có thể được cấp tín dụng. Hơn nữa, bởi vì các tài sản của DN nhỏ thường có trị giá thấp.