Xây dựng hệ khuyến nghị về sản phẩm vay cho khách hàng ở công ty tài chính

Tìm hiểu cách xây dựng hệ khuyến nghị sản phẩm vay hiệu quả cho khách hàng tại công ty tài chính. Tối ưu hóa trải nghiệm, tăng doanh số vay nhanh chóng.

• Tác giả: Phạm Ngọc Nam
• Người hướng dẫn: TS. Tân Hạnh
• Trường học: Học Viện Công Nghệ Bưu Chính Viễn Thông
• Chuyên ngành: Hệ Thống Thông Tin
• Đề tài: Xây Dựng Hệ Thống Gợi Ý Sản Phẩm Vay Cho Khách Hàng
• Loại tài liệu: Đồ Án Tốt Nghiệp Thạc Sĩ Kỹ Thuật
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Tổng quan và vấn đề nghiên cứu
• 0.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN HỆ KHUYẾN NGHỊ
• 1.1. Hệ khuyến nghị là gì
• 1.2. Phương thức hoạt động của hệ khuyến nghị
• 1.3. Hướng tiếp cận dựa trên lọc nội dung
• 1.4. Hướng tiếp cận dựa trên lọc cộng tác
• 2. CHƯƠNG 2: PHÂN LOẠI HỆ KHUYẾN NGHỊ
• 2.1. Phân loại hệ khuyến nghị
• 2.2. Lọc kết hợp/ Lai ghép (Hybrid)
• 2.3. Đánh giá hiệu quả của hệ khuyến nghị
• 3. CHƯƠNG 3: XÂY DỰNG HỆ KHUYẾN NGHỊ VÀ SẢN PHẨM VAY CHO KHÁCH HÀNG CỦA CÔNG TY TÀI CHÍNH CỔ PHẦN TÍN VIỆT
• 3.1. Khảo sát nhu cầu ở các công ty tài chính - ngân hàng
• 3.2. Trên thị trường tài chính - ngân hàng
• 3.3. Tại công ty tài chính cổ phần Tín Việt
• 3.4. Thu thập dữ liệu
• 3.4.1. Dữ liệu sản phẩm
• 3.4.2. Dữ liệu khách hàng
• 3.4.3. Dữ liệu xếp hạng sản phẩm
• 3.4.4. Tập dữ liệu Test đã gán nhãn
• 3.4.5. Thống kê và khảo sát dữ liệu
• 3.5. Xây dựng mô hình lọc cho hệ khuyến nghị
• 3.5.1. Phát biểu bài toán khuyến nghị
• 3.5.2. Sử dụng phương pháp lọc nội dung
• 3.5.3. Sử dụng phương pháp lọc cộng tác
• 3.5.4. Cài đặt hệ khuyến nghị
• 3.5.5. Môi trường và các công cụ sử dụng
• 3.5.6. Các số liệu đánh giá hệ khuyến nghị
• 3.5.6.1. Sử dụng hàm số RMSE
• 3.5.6.2. So sánh với tập dữ liệu Test đã được gán nhãn
• DANH MỤC CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC THUẬT NGỮ, CHỮ VIẾT TẮT TIẾNG ANH TIẾNG VIỆT
• DANH SÁCH BẢNG
• DANH SÁCH HÌNH VẼ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Hệ Thống Gợi Ý Sản Phẩm Vay Khái Niệm Lợi Ích 55 ký tự

Trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển mạnh mẽ, người dùng đối diện với sự bão hòa thông tin. Hệ thống gợi ý sản phẩm vay ra đời như một giải pháp giúp khách hàng dễ dàng lựa chọn sản phẩm vay phù hợp. Theo [19], hệ thống này sử dụng thuật toán để phân tích dữ liệu người dùng và sản phẩm, đưa ra dự đoán cá nhân hóa. Lợi ích mang lại không chỉ tiết kiệm thời gian tìm kiếm cho khách hàng, mà còn giúp các tổ chức tài chính tăng doanh số sản phẩm vay. Ví dụ, khách hàng mới truy cập website, hệ thống có thể giới thiệu các sản phẩm vay phổ biến hoặc có lợi nhuận cao. Dữ liệu được thu thập theo hai cách: tường minh (explicit) và ngầm định (implicit), mỗi phương pháp đều có ưu và nhược điểm riêng.

1.1. Phân Tích Dữ Liệu Khách Hàng Vay để Gợi Ý Tối Ưu

Phân tích dữ liệu khách hàng vay là yếu tố then chốt. Hệ thống thu thập và xử lý thông tin về lịch sử tín dụng, thu nhập, và các yếu tố khác để xây dựng hồ sơ khách hàng. Từ đó, hệ thống có thể dự đoán nhu cầu vay và đề xuất các sản phẩm phù hợp. Việc này không chỉ nâng cao trải nghiệm người dùng mà còn giảm thiểu rủi ro cho tổ chức tài chính. Dữ liệu có thể thu thập qua form đăng ký, hoặc thông qua các hành vi online.

1.2. Phương Pháp Thu Thập Dữ Liệu Tường Minh Ngầm Định

Theo tài liệu, dữ liệu khách hàng có thể thu thập theo cách tường minh (explicit) và ngầm định (implicit). Phương pháp tường minh (explicit) là thông tin người dùng cung cấp trực tiếp (ví dụ đánh giá sản phẩm). Phương pháp ngầm định (implicit) thu thập qua lịch sử duyệt web, mua hàng. Dù tường minh đáng tin cậy hơn, nó có thể gây phiền hà cho người dùng, làm giảm cải thiện trải nghiệm khách hàng vay. Phương pháp ngầm định, tuy ít xâm phạm hơn, đòi hỏi xử lý và phân tích dữ liệu kỹ lưỡng để đảm bảo độ chính xác.

II. Thách Thức Xây Dựng Hệ Thống Gợi Ý Vay Hiệu Quả Chính Xác 59 ký tự

Xây dựng một hệ thống gợi ý sản phẩm vay hiệu quả không hề đơn giản. Một trong những thách thức lớn nhất là giải quyết vấn đề "dữ liệu thưa" (data sparsity), khi ma trận tương tác người dùng - sản phẩm còn thiếu nhiều thông tin [5]. Ngoài ra, các thuật toán cần phải liên tục được cập nhật để thích ứng với sự thay đổi trong nhu cầu của khách hàng và sự đa dạng của sản phẩm vay. Việc đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong các gợi ý cũng là một yêu cầu quan trọng để xây dựng lòng tin của khách hàng. Hơn nữa, người dùng thường có tâm lý e ngại việc chia sẻ thông tin cá nhân, gây khó khăn cho quá trình thu thập dữ liệu.

2.1. Giải Quyết Bài Toán Dữ Liệu Thưa trong Gợi Ý Vay

Dữ liệu thưa (Data Sparsity) xảy ra khi người dùng không đánh giá tất cả các sản phẩm đã dùng. Để giải quyết vấn đề này, cần sử dụng các kỹ thuật như điền khuyết dữ liệu (data imputation) hoặc khai thác thông tin từ các nguồn khác (ví dụ: thông tin sản phẩm, thông tin khách hàng). Các giải pháp phức tạp như Machine Learning và Deep Learning cũng được áp dụng để tăng độ chính xác của gợi ý sản phẩm vay.

2.2. Cập Nhật Thuật Toán Gợi Ý Theo Thay Đổi Nhu Cầu Khách

Nhu cầu và sở thích của khách hàng liên tục thay đổi theo thời gian. Do đó, hệ thống cần phải liên tục theo dõi và điều chỉnh các thuật toán gợi ý. Sử dụng các mô hình học máy có khả năng thích ứng với dữ liệu mới là một giải pháp hiệu quả. Phải thường xuyên phân tích và đánh giá hiệu quả của hệ thống gợi ý (Precision, Recall, F1-score, CTR,...) để kịp thời điều chỉnh.

2.3. Đảm Bảo Tính Minh Bạch Công Bằng Của Gợi Ý Sản Phẩm

Khách hàng cần hiểu rõ lý do tại sao họ nhận được một gợi ý cụ thể. Thiếu minh bạch có thể dẫn đến sự nghi ngờ và mất lòng tin. Sử dụng các thuật toán có khả năng giải thích kết quả (explainable AI) và cung cấp thông tin chi tiết về các yếu tố ảnh hưởng đến gợi ý có thể giúp tăng tính minh bạch. Hệ thống cũng cần được thiết kế để tránh các thành kiến và đảm bảo công bằng cho tất cả khách hàng.

III. Phương Pháp Lọc Nội Dung Cộng Tác Ưu Nhược 55 ký tự

Có hai phương pháp chính để xây dựng hệ thống gợi ý sản phẩm vay: Lọc nội dung (Content-based filtering) và Lọc cộng tác (Collaborative filtering). Lọc nội dung dựa trên đặc điểm của sản phẩm vay và hồ sơ của khách hàng. Lọc cộng tác dựa trên hành vi của những người dùng tương tự. Theo [21], mỗi phương pháp có ưu và nhược điểm riêng. Lọc nội dung dễ dàng mở rộng và có thể gợi ý các sản phẩm mới ngay lập tức. Tuy nhiên, nó đòi hỏi thông tin sản phẩm phải đầy đủ và chính xác. Lọc cộng tác không cần thông tin sản phẩm chi tiết, nhưng cần đủ dữ liệu người dùng và khó gợi ý sản phẩm mới.

3.1. Lọc Nội Dung Content Based Filtering Nguyên Lý Ưu Điểm

Lọc nội dung (Content-Based Filtering) khuyến nghị sản phẩm tương tự với sản phẩm người dùng đã tương tác. Thuật toán tìm kiếm sự tương đồng giữa hồ sơ người dùng và đặc điểm sản phẩm. Ưu điểm là dễ mở rộng cho lượng lớn khách hàng và gợi ý sản phẩm mới nhanh chóng. Tuy nhiên, đòi hỏi dữ liệu sản phẩm chi tiết và chính xác, đôi khi gây khó khăn. Cần đảm bảo thông tin sản phẩm được cập nhật thường xuyên.

3.2. Lọc Cộng Tác Collaborative Filtering Dựa Trên Hành Vi Người Dùng

Lọc cộng tác (Collaborative Filtering) sử dụng hành vi của người dùng để đưa ra khuyến nghị. Có hai loại: dựa trên người dùng (user-based) và dựa trên sản phẩm (item-based). Dựa trên người dùng tìm người dùng tương tự và đề xuất sản phẩm họ thích. Dựa trên sản phẩm tìm sản phẩm tương tự đã được người dùng ưa chuộng. Không cần thông tin chi tiết về sản phẩm, nhưng cần nhiều dữ liệu người dùng và khó gợi ý sản phẩm mới.

3.3. Lọc Lai Hybrid Filtering Kết Hợp Ưu Điểm Hai Phương Pháp

Lọc lai (Hybrid Filtering) kết hợp cả lọc nội dung và lọc cộng tác để tận dụng ưu điểm và hạn chế nhược điểm của từng phương pháp. Ví dụ, kết hợp lọc nội dung để gợi ý sản phẩm mới và lọc cộng tác để gợi ý sản phẩm dựa trên hành vi người dùng. Cách này giúp cải thiện độ chính xác và khả năng khám phá sản phẩm mới, từ đó cải thiện trải nghiệm khách hàng vay.

IV. Ứng Dụng Xây Dựng Hệ Thống Gợi Ý Vay Tại Tín Việt 52 ký tự

Đề tài này tập trung vào ứng dụng hệ thống gợi ý sản phẩm vay tại Công ty Tài chính Cổ phần Tín Việt. Việc xây dựng hệ thống bắt đầu bằng khảo sát nhu cầu khách hàng và thu thập dữ liệu (dữ liệu sản phẩm, dữ liệu khách hàng, dữ liệu xếp hạng sản phẩm). [23] nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phân tích dữ liệu để xây dựng mô hình lọc phù hợp (lọc nội dung, lọc cộng tác). Hệ thống được cài đặt và đánh giá bằng các chỉ số như RMSE, so sánh với tập dữ liệu đã gán nhãn để đánh giá hiệu quả.

4.1. Khảo Sát Nhu Cầu Thu Thập Dữ Liệu Khách Hàng Vay

Việc xây dựng hệ thống bắt đầu bằng khảo sát nhu cầu của khách hàng vay tại Tín Việt. Khảo sát giúp xác định các yếu tố quan trọng đối với khách hàng khi lựa chọn sản phẩm vay (lãi suất, thời hạn, phí). Dữ liệu thu thập bao gồm thông tin khách hàng (nhân khẩu học, lịch sử tín dụng), thông tin sản phẩm vay (đặc điểm, điều kiện), và đánh giá của khách hàng về sản phẩm.

4.2. Xây Dựng Mô Hình Lọc Nội Dung Cộng Tác Lai Ghép

Dựa trên dữ liệu thu thập, xây dựng các mô hình lọc phù hợp. Mô hình lọc nội dung dựa trên đặc điểm sản phẩm và hồ sơ khách hàng. Mô hình lọc cộng tác dựa trên hành vi của những khách hàng tương tự. Có thể kết hợp cả hai mô hình để tăng độ chính xác. Sử dụng Python và các thư viện liên quan để triển khai các mô hình.

4.3. Đánh Giá Hiệu Quả Hệ Thống Gợi Ý Sản Phẩm Vay

Sau khi cài đặt, hệ thống được đánh giá bằng các chỉ số như RMSE (Root Mean Square Error), Precision, Recall, F1-score, và CTR (Click-Through Rate). So sánh kết quả với tập dữ liệu đã gán nhãn để đánh giá độ chính xác. Phân tích kết quả để tìm ra các điểm cần cải thiện và điều chỉnh mô hình cho phù hợp.

V. Kết Luận Triển Vọng Hướng Phát Triển Hệ Thống 50 ký tự

Hệ thống gợi ý sản phẩm vay đóng vai trò quan trọng trong việc cá nhân hóa sản phẩm vay và nâng cao trải nghiệm khách hàng. Việc nghiên cứu và ứng dụng các thuật toán gợi ý tiên tiến (ví dụ: Deep Learning) hứa hẹn mang lại nhiều tiềm năng. Trong tương lai, hệ thống có thể được tích hợp với chatbot tư vấn sản phẩm vay hoặc sử dụng AI tư vấn sản phẩm vay để cung cấp dịch vụ hỗ trợ 24/7. Cần chú trọng đến vấn đề bảo mật dữ liệu và tuân thủ các quy định pháp luật liên quan.

5.1. Ứng Dụng Deep Learning để Nâng Cao Độ Chính Xác

Deep Learning có khả năng học các đặc trưng phức tạp từ dữ liệu, giúp nâng cao độ chính xác của hệ thống gợi ý. Sử dụng các mô hình mạng nơ-ron sâu (deep neural networks) để phân tích dữ liệu khách hàng và sản phẩm vay, từ đó đưa ra các gợi ý cá nhân hóa hơn. Tuy nhiên, Deep Learning đòi hỏi lượng dữ liệu lớn và chi phí tính toán cao.

5.2. Tích Hợp Chatbot AI để Tư Vấn Sản Phẩm Vay Tự Động

Tích hợp hệ thống gợi ý với Chatbot hoặc AI giúp cung cấp dịch vụ tư vấn sản phẩm vay tự động 24/7. Khách hàng có thể đặt câu hỏi và nhận được gợi ý phù hợp ngay lập tức. Chatbot có thể thu thập thông tin khách hàng và truyền cho hệ thống gợi ý, tạo ra một quy trình tư vấn liền mạch và hiệu quả.

5.3. Chú Trọng Bảo Mật Dữ Liệu Tuân Thủ Quy Định Pháp Luật

Bảo mật dữ liệu khách hàng là yếu tố then chốt để xây dựng lòng tin. Áp dụng các biện pháp bảo mật tiên tiến để bảo vệ thông tin cá nhân và tài chính của khách hàng. Tuân thủ các quy định pháp luật liên quan đến bảo vệ dữ liệu cá nhân (ví dụ: GDPR) và hoạt động tài chính. Cần có chính sách rõ ràng về việc thu thập, sử dụng, và chia sẻ dữ liệu khách hàng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ của ngành công nghệ thông tin và thương mại điện tử, việc cung cấp các sản phẩm vay tài chính phù hợp với nhu cầu khách hàng trở thành một thách thức lớn đối với các công ty tài chính. Theo báo cáo của ngành, thị trường tài chính Việt Nam đã có những bước phát triển vượt bậc trong giai đoạn 2011-2020, tuy nhiên vẫn còn nhiều hạn chế về khả năng đáp ứng nhu cầu vay vốn đa dạng của khách hàng. Với hơn 715.000 khách hàng và gần 600 sản phẩm vay được khảo sát tại Công ty Tài chính Cổ phần Tín Việt, nhu cầu xây dựng hệ thống khuyến nghị sản phẩm vay cá nhân hóa là rất cấp thiết nhằm nâng cao hiệu suất bán hàng và giảm thiểu rủi ro tín dụng.

Mục tiêu chính của nghiên cứu là xây dựng hệ thống khuyến nghị sản phẩm vay phù hợp cho từng khách hàng dựa trên hành vi và đặc tính cá nhân, từ đó hỗ trợ công ty tài chính trong việc tối ưu hóa quy trình tư vấn và tăng doanh số. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào dữ liệu khách hàng và sản phẩm vay của Công ty Tài chính Cổ phần Tín Việt trong năm 2023, sử dụng các phương pháp lọc dữ liệu và mô hình học sâu để phát triển hệ thống khuyến nghị. Ý nghĩa của nghiên cứu được thể hiện qua việc cải thiện tỷ lệ gợi ý chính xác sản phẩm vay đạt khoảng 69% trên tập dữ liệu kiểm thử, đồng thời giảm thiểu sai số dự đoán với RMSE khoảng 0.41, góp phần nâng cao trải nghiệm khách hàng và hiệu quả kinh doanh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên ba lý thuyết và mô hình chính trong lĩnh vực hệ thống khuyến nghị:

1. Lọc nội dung (Content-based Filtering): Phương pháp này sử dụng thông tin chi tiết về sản phẩm và hành vi người dùng để tạo ra véc-tơ đặc trưng (profile) và so sánh bằng độ tương đồng cosine nhằm đề xuất các sản phẩm tương tự với sở thích đã thể hiện trước đó. Đây là cách tiếp cận hiệu quả cho khách hàng mới chưa có lịch sử tương tác.

2. Lọc cộng tác (Collaborative Filtering): Dựa trên hành vi tương tác của người dùng với sản phẩm, phương pháp này tính toán mức độ tương đồng giữa người dùng hoặc sản phẩm để dự đoán sở thích. Bao gồm hai dạng chính: lọc cộng tác dựa trên người dùng và dựa trên sản phẩm. Phương pháp này phù hợp với khách hàng đã có lịch sử sử dụng sản phẩm.

3. Mô hình lai ghép (Hybrid Model): Kết hợp cả hai phương pháp trên nhằm khắc phục nhược điểm riêng biệt, tăng độ chính xác và khả năng khái quát hóa của hệ thống khuyến nghị. Mô hình hai tòa tháp (Two-tower model) sử dụng mạng nơ-ron đa lớp để học biểu diễn đặc trưng của người dùng và sản phẩm, từ đó tính toán điểm tương đồng và đưa ra gợi ý.

Các khái niệm chuyên ngành được sử dụng bao gồm: ma trận tương tác người dùng - sản phẩm (Utility Matrix), độ tương đồng cosine, sai số bình phương trung bình (RMSE), lỗi tuyệt đối trung bình (MAE), và thuật toán phân tích thừa số ma trận (Matrix Factorization).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính được thu thập từ Công ty Tài chính Cổ phần Tín Việt, bao gồm:

• Dữ liệu khách hàng: 715.767 hồ sơ với các thông tin cá nhân và lịch sử giao dịch.
• Dữ liệu sản phẩm: 594 sản phẩm vay thuộc các nhóm như vay tiền mặt, vay tiêu dùng trả góp, vay mua xe máy và ô tô.
• Dữ liệu xếp hạng sản phẩm: Điểm đánh giá của khách hàng đối với sản phẩm vay, được sử dụng để huấn luyện và kiểm thử mô hình.

Phương pháp phân tích dữ liệu bao gồm xử lý dữ liệu thô bằng thư viện Pandas và NumPy, xây dựng mô hình học máy với TensorFlow Recommenders và Scikit-learn. Mô hình được huấn luyện trên tập dữ liệu huấn luyện và đánh giá trên tập dữ liệu test đã gán nhãn gồm 1.000 mẫu, với các chỉ số RMSE và tỷ lệ gợi ý chính xác làm tiêu chí đánh giá.

Timeline nghiên cứu kéo dài trong năm 2023, bắt đầu từ khảo sát nhu cầu, thu thập và xử lý dữ liệu, xây dựng mô hình, huấn luyện và đánh giá, đến triển khai thử nghiệm tại công ty.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiệu quả mô hình khuyến nghị: Mô hình hai tòa tháp kết hợp lọc nội dung và lọc cộng tác đạt RMSE khoảng 0.41 trên tập dữ liệu test, cho thấy sai số dự đoán thấp và độ chính xác cao trong việc dự báo điểm đánh giá sản phẩm vay của khách hàng.

2. Tỷ lệ gợi ý chính xác: Qua kiểm thử với 1.000 mẫu dữ liệu đã gán nhãn, hệ thống khuyến nghị đạt tỷ lệ gợi ý đúng sản phẩm phù hợp khoảng 69%, thể hiện khả năng đáp ứng nhu cầu cá nhân hóa của khách hàng.

3. Phân bố khách hàng theo nhóm sản phẩm: Nhóm sản phẩm vay tiêu dùng trả góp chiếm tỷ trọng khách hàng cao nhất, phù hợp với xu hướng thị trường hiện nay, trong khi các sản phẩm vay mua xe máy và ô tô có mức độ đánh giá trung bình từ 2 đến 4 điểm.

4. Khả năng xử lý khách hàng mới và khách hàng cũ: Phương pháp lọc nội dung hiệu quả với khách hàng mới chưa có lịch sử tương tác, trong khi lọc cộng tác dựa trên phân tích thừa số ma trận giúp đề xuất sản phẩm cho khách hàng đã có dữ liệu lịch sử, giảm thiểu vấn đề dữ liệu thưa thớt.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của hiệu quả mô hình đến từ việc kết hợp linh hoạt hai phương pháp lọc nội dung và lọc cộng tác, tận dụng ưu điểm của từng phương pháp để khắc phục nhược điểm riêng. So với các nghiên cứu trước đây, việc áp dụng mô hình hai tòa tháp mạng nơ-ron đa lớp giúp cải thiện khả năng khái quát hóa và giảm thiểu sự cá biệt của dữ liệu, đặc biệt trong môi trường tài chính với dữ liệu khách hàng đa dạng và phức tạp.

Kết quả RMSE ~0.41 và tỷ lệ gợi ý chính xác 69% cho thấy hệ thống có thể hỗ trợ hiệu quả trong việc tư vấn sản phẩm vay, giúp khách hàng lựa chọn nhanh chóng và chính xác hơn. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố điểm đánh giá sản phẩm và bảng so sánh tỷ lệ gợi ý đúng giữa các nhóm khách hàng, minh họa rõ ràng hiệu quả của mô hình.

Tuy nhiên, kết quả cũng cho thấy cần tiếp tục mở rộng dữ liệu huấn luyện và tích hợp thêm các nguồn dữ liệu khác như điểm tín dụng từ Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia để nâng cao độ chính xác và khả năng dự báo rủi ro tín dụng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Triển khai hệ thống khuyến nghị tích hợp trên website công ty: Đưa hệ thống vào vận hành thực tế nhằm tự động gợi ý sản phẩm vay phù hợp cho khách hàng truy cập, giúp tăng tỷ lệ chuyển đổi và giảm tải cho nhân viên tư vấn. Thời gian thực hiện dự kiến trong 6 tháng, do phòng công nghệ thông tin chủ trì.

2. Mở rộng dữ liệu huấn luyện và liên kết với dữ liệu tín dụng quốc gia: Kết nối API với Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia (CIC) để cập nhật điểm tín dụng khách hàng, từ đó nâng cao độ chính xác của mô hình và giảm thiểu rủi ro tín dụng. Thời gian thực hiện 9-12 tháng, phối hợp giữa phòng phân tích dữ liệu và đối tác CIC.

3. Nâng cấp mô hình học sâu và thử nghiệm các thuật toán mới: Nghiên cứu áp dụng các mô hình học sâu tiên tiến hơn như mạng nơ-ron hồi tiếp (RNN), Transformer để cải thiện khả năng dự báo và cá nhân hóa. Thời gian nghiên cứu và thử nghiệm 12 tháng, do nhóm nghiên cứu công nghệ đảm nhiệm.

4. Đào tạo nhân viên và nâng cao nhận thức khách hàng: Tổ chức các khóa đào tạo về sử dụng hệ thống khuyến nghị cho nhân viên tư vấn, đồng thời truyền thông đến khách hàng về lợi ích của việc sử dụng sản phẩm vay được đề xuất cá nhân hóa. Thời gian triển khai 3-6 tháng, do phòng nhân sự và marketing phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các công ty tài chính và ngân hàng: Có thể áp dụng mô hình khuyến nghị để nâng cao hiệu quả tư vấn sản phẩm vay, tối ưu hóa quy trình bán hàng và quản lý rủi ro tín dụng.

2. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành công nghệ thông tin, tài chính: Tham khảo các phương pháp lọc dữ liệu, mô hình học sâu và ứng dụng thực tiễn trong lĩnh vực tài chính tiêu dùng.

3. Chuyên gia phát triển phần mềm và kỹ sư dữ liệu: Áp dụng các kỹ thuật xử lý dữ liệu lớn, xây dựng hệ thống khuyến nghị và tích hợp API dữ liệu tín dụng quốc gia.

4. Các tổ chức quản lý và hoạch định chính sách tài chính: Hiểu rõ hơn về xu hướng ứng dụng công nghệ trong tài chính tiêu dùng, từ đó xây dựng các chính sách hỗ trợ phát triển thị trường tài chính lành mạnh.

Câu hỏi thường gặp

1. Hệ thống khuyến nghị này có thể áp dụng cho các công ty tài chính khác không?
   Có, mô hình được xây dựng dựa trên các phương pháp phổ biến và có thể tùy chỉnh theo đặc thù dữ liệu của từng công ty, giúp nâng cao hiệu quả tư vấn sản phẩm vay.

2. Làm thế nào để xử lý khách hàng mới chưa có lịch sử giao dịch?
   Sử dụng phương pháp lọc nội dung dựa trên đặc tính sản phẩm và thông tin khách hàng để đề xuất sản phẩm tương tự với sở thích hoặc nhu cầu tiềm năng.

3. Sai số RMSE 0.41 có ý nghĩa như thế nào trong thực tế?
   RMSE 0.41 cho thấy sai số dự đoán điểm đánh giá sản phẩm vay khá thấp, giúp hệ thống đưa ra gợi ý chính xác và đáng tin cậy, phù hợp với yêu cầu kinh doanh.

4. Có thể kết nối hệ thống với dữ liệu tín dụng quốc gia không?
   Có, việc kết nối API với Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia giúp cập nhật điểm tín dụng khách hàng, nâng cao độ chính xác và giảm rủi ro tín dụng.

5. Hệ thống có thể mở rộng để đề xuất các sản phẩm tài chính khác không?
   Hoàn toàn có thể, với việc điều chỉnh dữ liệu đầu vào và mô hình, hệ thống có thể áp dụng cho các sản phẩm bảo hiểm, đầu tư hoặc dịch vụ tài chính khác.

Kết luận

• Luận văn đã xây dựng thành công hệ thống khuyến nghị sản phẩm vay dựa trên mô hình hai tòa tháp kết hợp lọc nội dung và lọc cộng tác, phù hợp với dữ liệu thực tế của Công ty Tài chính Cổ phần Tín Việt.
• Hệ thống đạt RMSE khoảng 0.41 và tỷ lệ gợi ý chính xác 69% trên tập dữ liệu kiểm thử, thể hiện hiệu quả trong việc cá nhân hóa sản phẩm vay cho khách hàng.
• Nghiên cứu đã phân tích kỹ lưỡng các phương pháp lọc dữ liệu, thuật toán học sâu và áp dụng các thư viện Python hiện đại như TensorFlow Recommenders, Pandas và NumPy.
• Đề xuất triển khai hệ thống trên nền tảng website công ty, mở rộng dữ liệu và nâng cấp mô hình nhằm tăng cường hiệu quả và độ tin cậy trong thực tế.
• Các bước tiếp theo bao gồm kết nối dữ liệu tín dụng quốc gia, thử nghiệm các mô hình học sâu mới và đào tạo nhân viên để tối ưu hóa ứng dụng trong kinh doanh.

Quý độc giả và các doanh nghiệp quan tâm có thể liên hệ để trao đổi và hợp tác phát triển hệ thống khuyến nghị nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh và trải nghiệm khách hàng trong lĩnh vực tài chính tiêu dùng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HàC VIÞN CÔNG NGHÞ B¯U CHÍNH VIàN THÔNG --------------------------------------- Ph¿m Ngác Nam XÂY DĄNG HÞ KHUY¾N NGHÞ VÀ SÀN PHÆM VAY CHO KHÁCH HÀNG ä CÔNG TY TÀI CHÍNH CHUYÊN NGÀNH: Hà THàNG THÔNG TIN Mà Sà: 8.04 (Há tháng thông tin) ĐÀ ÁN TàT NGHIÞP TH¾C SĨ KỸ THUÊT (Theo đßnh h°áng ứng dāng) NG¯âI H¯àNG DÈN KHOA HàC: TS. TÂN H¾NH THÀNH PHà Hâ CHÍ MINH – NM 2023 i LâI CAM ĐOAN Tôi cam đoan đÁ án <Xây dąng hß khuy¿n nghß vÁ sÁn phÇm vay cho khách hàng căa công ty tài chính= là công trình nghiên cứu cāa riêng tôi. Trong toàn bá nái dung cāa đÁ án, những điÁu đã đ°ợc trình bày hoặc là cāa chính cá nhân tôi nghiên cứu hoặc là đ°ợc tham khảo từ nhiÁu nguãn tài liáu khác nhau. Tất cả các nguãn tài liáu tham khảo đÁu có ghi trích dẫn.

Tôi xin chịu trách nhiám và chịu các hình thức kỷ luật theo quy định hián hành cāa Học vián cho lßi cam đoan này. HCM, ngày 12 tháng 10 nm 2023 Hác viên thąc hißn đÁ án Ph¿m Ngác Nam ii LâI CÁM ¡N Đầu tiên, tôi xin gửi lßi cảm ¡n chân thành và sâu sắc tới TS. Tân H¿nh, ng°ßi đã h°ớng dẫn, dìu dắt và chỉ bảo tận tình cho tôi trong suát thßi gian nghiên cứu đÁ án tát nghiáp. Tôi xin dành những lßi cảm ¡n chân thành tới các thầy cô trong Ban giám đác, phòng đào tạo sau Đại học – Học vián Công nghá B°u chính Vißn Thông đã tạo mọi điÁu kián thuận lợi cho tôi hoàn thành đÁ án tát nghiáp.

Tôi cũng xin chân thành cảm ¡n đ¿n gia đình, bạn bè và đãng nghiáp trong c¡ quan đã đáng viên, hß trợ tôi trong lúc khó khn để tôi có thể học tập và hoàn thành đÁ án. Mặc dù đã rất cá gắng, nß lực, nh°ng do thßi gian và kinh nghiám nghiên cứu khoa học còn hạn ch¿, nên không thể tránh khßi sai xót, tôi rất mong nhận đ°ợc sự góp ý quý báu cāa quý Thầy cô cùng bạn bè đãng nghiáp để ki¿n thức cāa tôi ngày càng hoàn thián. Xin chân thành cảm ¡n! Tp. HCM, ngày 12 tháng 10 nm 2023 Hác viên thąc hißn đÁ án Ph¿m Ngác Nam iii MĀC LĀC Mä ĐÄU.

Lý do chọn đÁ tài. Tổng quan vÁ vấn đÁ nghiên cứu. Mÿc tiêu nghiên cứu. Đái t°ợng và phạm vi nghiên cứu.

Ph°¡ng pháp nghiên cứu. 3 CH¯¡NG 1: TäNG QUAN HÞ KHUY¾N NGHÞ. Há khuy¿n nghị là gì. Ph°¡ng thức hoạt đáng cāa há khuy¿n nghị.

H°ớng tiáp cận dựa trên lọc nái dung. H°ớng ti¿p cận dựa trên lọc cáng tác. 8 CH¯¡NG 2: PHÂN LO¾I HÞ KHUY¾N NGHÞ. Phân loại há khuy¿n nghị .3 Lọc k¿t hợp/ Lai ghép (Hybrid).

Đánh giá hiáu quả cāa há khuy¿n nghị. 15 CH¯¡NG 3: XÂY DĄNG HÞ KHUY¾N NGHÞ VÀ SÀN PHÆM VAY CHO KHÁCH HÀNG CĂA CÔNG TY TÀI CHÍNH Cä PHÄN TÍN VIÞT. Khảo sát nhu cầu á các công ty tài chính - ngân hàng. Trên thị tr°ßng tài chính - ngân hàng.

Tại công ty tài chính cổ phần Tín Viát [23]. Thu thập dữ liáu. Dữ liáu sản phẩm. Dữ liáu khách hàng.

Dữ liáu x¿p hạng sản phẩm. Tập dữ liáu Test đã gán nhãn. Tháng kê và khảo sát dữ liáu. Xây dựng mô hình lọc cho há khuy¿n nghị.

Phát biểu bài toán khuy¿n nghị. Sử dÿng ph°¡ng pháp lọc nái dung. Sử dÿng ph°¡ng pháp lọc cáng tác. Cài đặt há khuy¿n nghị.

Môi tr°ßng và các công cÿ sử dÿng. Các sá liáu đánh giá há khuy¿n nghị. Sử dÿng há sá RMSE. So sánh với tập dữ liáu Test đã đ°ợc gán nhãn.

41 DANH MĀC CÁC TÀI LIÞU THAM KHÀO. 43 v DANH MĀC CÁC THUÊT NGĂ, CHĂ VI¾T TÌT VI¾T TÌT TI¾NG ANH TI¾NG VIÞT Há tháng khuy¿n nghị/ Há RS Recommender System khuy¿n nghị CIC Credit Information Center Trung tâm thông tin tín dÿng quác gia cos cosine Đá đo cosine data sparsity data sparsity Dữ liáu th°a Deep learning Deep learning Các ph°¡ng pháp học sâu item item Mặt hàng/ sản phẩm/ dịch vÿ Overspecialization Overspecialization Tình trạng cứng nhắc cāa há khuy¿n nghị MAE Mean Absolute Error Sai sá tuyát đái trung bình NHNN Ngân hàng nhà n°ớc RMSE Root Mean Square Error Sai sá bình ph°¡ng trung bình TTTC Thị tr°ßng tài chính Utility Matrix/User – Utility Matrix/User – Item Ma trận t°¡ng tác ng°ßi Item matrix matrix dùng – sản phẩm User profile User profile Hã s¡ ng°ßi dùng vi DANH SÁCH BÀNG Bảng 1.1: Ma trận t°¡ng tác ng°ßi dùng – sản phẩm .1: Mô phßng các giá trị API k¿t nái với c¡ sá dữ liáu CIC .38 vii DANH SÁCH HÌNH VẼ Hình 1.1: Ph°¡ng pháp thu thập dữ liáu <t°ßng minh= .2: Ph°¡ng pháp thu thập dữ liáu <ngầm định=.3: Hình minh họa h°ớng ti¿p cận dựa trên nái dung .4: Ví dÿ h°ớng ti¿p cận lọc cáng tác dựa trên ng°ßi dùng .5: Ví dÿ h°ớng ti¿p cận lọc cáng tác dựa trên sản phẩm .1: Cách thức hoạt đáng cāa lọc nái dung .2: C¡ ch¿ hoạt đáng lọc theo nái dung .3: C¡ ch¿ lọc k¿t hợp .1: Danh mÿc Sản phẩm thu thập .2: Danh sách khách hàng.3: Bảng x¿p hạng dữ liáu khách hàng đánh giá sản phẩm .4: Dữ liáu Test đã gán nhãn .5: Phân phái điểm trung bình cāa từng sản phẩm vay .6: Sá l°ợng khách hàng theo từng nhóm sản phẩm vay .7: Mô hình hai tòa tháp .8: Cấu trúc bên trong cāa mô hình hai tòa tháp là mạng n¡-ron.9: Ki¿n trúc mô hình hai tòa tháp .10: Đá t°¡ng quan cāa các đặc tính trong sản phẩm .11: Phân chia dữ liáu .12: Mô hình huấn luyán .13: Quá trình huấn luyán mô hình .14: Áp dÿng mô hình đã huấn luyán vào tập dữ liáu test.15: Gợi ý sản phẩm .16: Ma trận Ng°ßi dùng – sản phẩm.17: Khuy¿n nghị sản phẩm cho khách hàng .18: K¿t quả RMSE trên tập dữ liáu Test .19: Mô phßng k¿t quả kiểm tra với dữ liáu đã đ°ợc gán nhãn .20: Tháng kê k¿t quả so sánh với tập dữ liáu mẫu. Lý do chán đÁ tài Ngày nay với sự bùng nổ cāa ngành công nghá thông tin đã mang lại nhiÁu lợi ích cho sự phát triển cāa nÁn kinh t¿. Mát trong những thành tựu cāa ứng dÿng công nghá thông tin mà chúng ta không thể không nhắc đ¿n là ngành th°¡ng mại đián tử.

Sự ra đßi và phát triển mạnh mẽ cāa l*nh vực này đã kéo theo nhiÁu loại hình kinh doanh mới đ°ợc hình thành, trong đó có l*nh vực <mua bán hàng trựcctuy¿n=. Với loại hình này, khách hàng có thể ti¿p cận với các loại hàng hóa, dịch vÿ mát cách dß dàng và nhanh chóng h¡n rất nhiÁu sonvới các loại hình mua bán truyÁn tháng. Tuy nhiên, hián nay là có quá nhiÁu sản phẩm, dịch vÿ tràn lan trên môi tr°ßng internet đã làm cho khách hàng dè dặt, bái rái khi lựa chọn mát sản phẩm hay mát dịch vÿ nào đó. Chính vì vậy, để khách hànggcó thể lựa chọn đ°ợc mát sản phẩm, dịch vÿ °ng ý thì viác cung cấp các thông tin t° vấn là sự hß trợ rất quan trọng và cần thi¿t.

Đây cũng chính là điểm lợi th¿ trong ph°¡ng thức bán hàng truyÁn tháng. Do đó, để tái °u hóa lợi th¿ cạnh tranh cāa ph°¡ng thức bán hàng trực tuy¿n, mát há tháng khuy¿n nghị đ°ợc cài đặt và tích hợp vào há tháng bán hàng trực tuy¿n nhằm hß trợ và gợi ý cho khách hàng sẽ giúp nâng cao hiáu suất bán hàng. Há tháng này đóng vai trò là <cầu nái= giúp hß trợ khách hàng tìm ki¿m sản phẩm/ dịch vÿ, và đ°a ra các quy¿t định mua hàng nhanh gọn và đúng đắn. Trong thực t¿, các há tháng khuy¿n nghị đang đ°ợc các doanh nghiáp triển khai, từ Amazon đ¿n Netflix, Google đ¿n Goodreads, há khuy¿n nghị là mát trong những ứng dÿng đ°ợc sử dÿng ráng rãi nhất cāa kỹ thuật học máy.

Sau giai đoạn đại dịch Covid 19, tình hình kinh t¿ khó khn, có rất nhiÁu khách hàng tìm đ¿n các công ty tài chính, ngân hàng để tìm ki¿m những khoản vay nhằm mÿc đích chi tiêu trong cuác sáng hoặc sử dÿng khoản vay đó để đầu t° kinh doanh. Tuy nhiên, trong bái cảnh quá nhiÁu ngân hàng và các công ty tài chính có các sản phẩm trên thị tr°ßng, cùng với đó là những ứng dÿng vay tài chính <lậu= có mặt tràn lan trên app store/ CH play khi¿n khách hàng phân vân, bái rái. Để cạnh tranh và phÿc vÿ đúng nhu cầu cāa khách hàng đòi hßi bản thân tổ chức cần có những công cÿ để gợi ý sản phẩm phù hợp cho khách hàng, đãng thßi giúp cho tổ chức tài chính, 2 ngân hàng cho có thêm công cÿ để sàng lọc khách hàng, giảm thiểu rāi ro gian lận cũng nh° phÿc cho công tác thẩm định hã s¡ khách hàng. Bản thân là ng°ßi đang làm trong há tháng tài chính, ngân hàng, tôi hiểu đ°ợc sự cần thi¿t cāa công cÿ gợi ý sản phẩm cho khách hàng.

Với ý t°áng trên, và nhận đ°ợc sự đãng ý cāa TS. Tân H¿nh, tôi chọn đÁ tài đÁ án <Xây dąng hß khuy¿n nghß vÁ sÁn phÇm vay cho khách hàng căa công ty tài chính=, khi đÁ tài hoàn thành sẽ góp phần giải quy¿t các vấn đÁ cấp bách trong thực t¿ tại công ty tài chính cổ phần Tín Viát, n¡i mà tôi đang công tác. Tång quan vÁ vÃn đÁ nghiên cứu ĐÁ tài h°ớng đ¿n xây dựng và áp dÿng có hiáu quả công cÿ gợi ý sản phẩm vay cho khách hàng tìm đ¿n các công ty tài chính để yêu cầu mát khoản vay. Để thực hián đ°ợc mÿc tiêu ý t°áng đÁ ra, đÁ tài cần phải nghiên cứu và ti¿n hành các nái dung sau: - Tìm hiểu và phân tích các nhu cầu, hành vi cāa khách hàng.

- Nghiên cứu từ c¡ sá lý thuy¿t vÁ thu thập dữ liáu, phân tích dữ liáu, mô hình lọc dữ liáu, há sá ma trận. Từ đó áp dÿng làm nÁn tảng để xây dựng há khuy¿n nghị. Māc tiêu nghiên cứu - Mÿc tiêu chính: xây dựng há khuy¿n nghị vÁ sản phẩm vay cho khách hàng cāa các công ty tài chính. - Mÿc tiêu cÿ thể: • Khuy¿n nghị đ°ợc sản phẩm vay theo từng khách hàng/ từng phân khúc khách hàng.

• Đánh giá đ°ợc khách hàng có nhu cầu vay. • Nâng cao hiáu suất bán hàng cāa công ty. Đái t°ÿng và ph¿m vi nghiên cứu a. Đối tượng - Mô hình khuy¿n nghị.

- Các ph°¡ng pháp học sâu (deep learning). 3 - Hành vi khách hàng cāa công ty. - Phân tích dữ liáu cāa công ty. Phạm vi - Tập khách hàng cāa công ty.

- Tập sản phẩm vay cāa công ty. - Các mô hình lọc dữ liáu. - Nghiên cứu vÁ há sá ma trận. - Ngôn ngữ lập trình python.

Ph°¢ng pháp nghiên cứu - Ph°¡ng pháp thu thập.