Chương 1: Cơ sở lý luận về xây dựng chiến lược cạnh tranh trong các doanh nghiệp Chương 2: Phân tích môi trường kinh doanh và thực trạng các nguồn lực và năng lực cạnh tranh của Công ty TNHH đầu tư thương mại và công nghệ Hà Phát Chương 3: Sử dụng công cụ xây dựng chiến lược đưa ra chiến lược cạnh tranh cho Công ty TNHH đầu tư thương mại và công nghệ Hà Phát giai đoạn 2015- 2020 và các giải pháp thực hiện HDKH: PGS.TS Trương Đoàn Thể ~5~ HV: Đỗ Đức Lạc Lớp: CHQTKD K3-1 Viện Đại học Mở Hà Nội Luận văn tốt nghiệp Chƣơng 1 LÝ THUYẾT VỀ CẠNH TRANH VÀ CHIẾN LƢỢC CẠNH TRANH 1. Khái quát về cạnh tranh 1. Khái niệm cạnh tranh Trong thời gian vừa qua cạnh tranh, chiến lược cạnh tranh đã và đang trở thành đề tài nóng bỏng trong các cơ quan, tổ chức, các doanh nghiệp, …và cũng là đề tài được hướng tới của nhiều ban ngành, tập thể, cá nhân từ việc nghiên cứu cho đến thực tiễn. Có rất nhiều bài nghiên cứu mang tính chất nhà trường cũng như nhiều các bài báo, tạp chí viết nhiều khía cạnh liên quan tới cạnh tranh, chiến lược cạnh tranh cho doanh nghiêp.
Khái niệm cạnh tranh xuất phát từ nền sản xuất hàng hóa, tuy nhiên cho đến nay cả về mặt lý luận và thực tiễn còn nhiều quan niệm khác nhau về phạm trù cạnh tranh. Cạnh tranh tồn tại trong mọi lĩnh vực xã hội, trong mọi mặt đời sống của con người. Nhưng nó thể hiện bản chất nhất, rõ ràng nhất trong lĩnh vực kinh doanh; đặc biệt là trong nền kinh tế thị trường hiện nay. Nghiên cứu sự phát triển của chủ nghĩa tư bản C.Mác cũng như nhiều nhà kinh tế học khác đã rút ra được tính quy luật của nền sản xuất hàng hóa là cạnh tranh.
Sản xuất hàng hóa càng phát triển thì cạnh tranh càng quyết liệt và gay gắt giữa nhiều chủ thể kinh doanh, giữa các quốc gia, các ngành và các doanh nghiệp đều phải tạo lập cho mình ưu thế thuận lợi nhất để kinh doanh thành công thu được lợi nhuận tối đa.Mác: “Cạnh tranh là sự ganh đua,sự đấu tranh gay gắt giữa các nhà tư bản nhằm giành giật những điều kiện thuận lợi trong sản xuất và tiêu thụ hàng hóa để thu được lợi nhuận siêu nghạch”.Nghiên cứu về sản xuất hàng hóa tư bản chủ HDKH: PGS.TS Trương Đoàn Thể ~6~ HV: Đỗ Đức Lạc Lớp: CHQTKD K3-1 Viện Đại học Mở Hà Nội Luận văn tốt nghiệp nghĩa và cạnh tranh tư bản chủ nghĩa,C.Mác đã phát hiện ra quy luật cơ bản của cạnh tranh tư bản chủ nghĩa là quy luật điều chỉnh tỷ suất lợi nhuận bình quân và qua đó đã hình thành nên hệ thống giá cả thị trường.16] Theo từ điển Bách khoa Việt Nam (tập 1): cạnh tranh (trong kinh doanh) là hoạt động tranh đua gữa những người sản xuất hàng hóa,giữa các thương nhân, các nhà kinh doanh trong nền kinh tế thị trường, chi phối bởi quan hệ cung - cầu, nhằm giành các điều kiện sản xuất, tiêu thụ và thị trường có lợi nhất.357] Các tác giả trong cuốn “Các vấn đề pháp lý về thể chế và chính sách cạnh tranh và kiểm soát độc quyền kinh doanh” thuộc dự án VIE/97/016 thì cho:Cạnh tranh có thể được hiểu là sự ganh đua giữa các doanh nghiệp trong việc gành một số nhân tố sản xuất hoặc khách hàng nhằm nâng cao vị thế của mình trên thị trường,để đạt được một mục tiêu kinh doanh cụ thể, ví dụ như lợi nhuận,doanh số hoặc thị phần.cạnh tranh trong một môi trường như vậy đồng nghĩa với ganh đua.32] Bất kỳ một loại sản phẩm nào khi đưa ra thị trường đều phải chịu một sức cạnh tranh nhất định. Bởi vì một loại sản phẩm có thể được sản xuất bởi nhiều doanh nghiệp khác nhau, và như vậy, số lượng sản phẩm được cung ứng ra thị trường rất lớn. Các doanh nghiệp phải cạnh tranh với nhau nhằm tiêu thụ hết sản phẩm của mình với mức lợi nhuận thu được lớn nhất. Trong cơ chế thị trường, các doanh nghiệp có quyền chủ động trong sản xuất kinh doanh, do vậy mức độ cạnh tranh giữa các doanh nghiệp ngày càng trở nên gay gắt.Cạnh tranh giữa các doanh nghiệp:là việc sử dụng có hiệu quả nhất các nguồn lực,các cơ hội, các mối quan hệ,các bí mật của doanh nghiệp để giành lấy phần thắng, phần hơn về mình trước các doanh nghiệp khác trong quá trình kinh doanh: bảo đảm cho doanh nghiệp phát triển nhanh chóng và bền vững.
Trong nền kinh tế thị trường trước mỗi nhu cầu của những người tiêu dùng HDKH: PGS.TS Trương Đoàn Thể ~7~ HV: Đỗ Đức Lạc Lớp: CHQTKD K3-1 Viện Đại học Mở Hà Nội Luận văn tốt nghiệp (người mua – bên A) dưới dạng các sản phẩm tương tự - sản phẩm thường có rất nhiếu các nhà sản xuất (người bán – Bên B) tham gia đáp ứng, họ luôn phải cố gắng để giành chiến thắng, sự cạnh tranh diến ra là tất yếu trong môi trường luật pháp của nhà nước, các thông lệ của thị trường và các quy luật khách quan vốn có của nó. Phân loại cạnh tranh Dựa vào các tiêu thức khác nhau, cạnh tranh được phân thành nhiều loại: * Căn cứ vào chủ thể tham gia thị trƣờng Cạnh tranh được chia làm 3 loại:[2, tr.19- 20] - Cạnh tranh giữa người mua và người bán: Người bán muốn bán hàng hóa của mình với giá cao nhất, còn người mua muốn mua với giá thấp nhất.Gía cả cuối cùng được hình thành sau quá trình thương lượng giữa hai bên. -Cạnh tranh giữa người mua với nhau: Mức độ cạnh tranh phụ thuộc vào quan hệ cung cầu trên thị trường.Khi cung nhỏ hơn cầu thì cuộc cạnh tranh trở lên gay gắt,giá cả hàng hóa và dịch vụ sẽ tăng lên,người mua phải chấp nhận giá cao để mua được hàng hóa mà họ cần. - Cạnh tranh giữa người bán với nhau: là cuộc cạnh tranh nhằm giành giật khách hàng và thị trường, kết quả là giá cả giảm xuống và có lợi cho người mua.
* Căn cứ theo pham vi ngành kinh tế Cạnh tranh được phân thành hai loại:[2, tr.20] - Cạnh tranh trong nội bộ ngành: Là cuộc cạnh tranh giữa các doanh nghiệp HDKH: PGS.TS Trương Đoàn Thể ~8~ HV: Đỗ Đức Lạc Lớp: CHQTKD K3-1 Viện Đại học Mở Hà Nội Luận văn tốt nghiệp trong cùng một ngành, cùng sản xuất ra một loại hàng hóa hoặc dịch vụ. Kết quả của cuộc cạnh tranh này là làm cho kỹ thuật phát triển. - Cạnh tranh giữa các ngành: Là cuộc cạnh tranh giữa các doanh nghiệp trong các ngành kinh tế với nhau nhằm thu được lợi nhuận cao nhất.Trong quá trình này, có sự phân bổ vốn đầu tư một cách tự nhiên giữa các ngành, kết quả là hình thành tỷ suất lợi nhuận bình quân. *Căn cứ vào tính chất cạnh tranh Cạnh tranh được chia thành 3 loại:[2, tr.20] - Cạnh tranh hoàn hảo (Perfect Competition):Là hình thức cạnh tranh giữa nhiều người bán trên thị trường trong đó không người nào có đủ ưu thế khống chế giá cả trên thị trường.
các sản phẩm bán ra đều được người mua xem là đông nhất, tức là không khác nhau về quy cách, phẩm chất,mẫu mã.để chiến thắng trong cuộc cạnh tranh các doanh nghiệp buộc phải tìm cách giảm chi phí, hạ giá thành sản phẩm hoặc làm khác biệt hóa sản phẩm của mình so với các đối thủ khác. - Cạnh tranh không hoàn hảo (Imperfect Competition): Là hình thức cạnh tranh giữa những người bán có các sản phẩm không đồng nhất với nhau.Mỗi sản phẩm đều mang những hình ảnh hay uy tín khác nhau cho nên đẻ giành được ưu thế trong cạnh tranh, người bán phải sử dụng những công cụ hỗ trợ bán như quảng cáo, khuyến mại, cung cấp dịch vụ, ưu đãi giá cả.Đây là loại hình cạnh tranh phổ biến trong giai đoạn hiện nay. - Cạnh tranh độc quyền (Monpolistic Competition): trên thị trường chỉ có một hoặc một số it người bán một sản phẩm hoặc dịch vụ nào đó, giá cả của sản phẩm hoặc dịch vụ đó trên thị trường sẽ do họ quyết định không phụ thuộc vào quan hệ cung cầu.TS Trương Đoàn Thể ~9~ HV: Đỗ Đức Lạc Lớp: CHQTKD K3-1 Viện Đại học Mở Hà Nội Luận văn tốt nghiệp *Căn cứ vào thủ đoạn sử dụng trong cạnh tranh Cạnh tranh được chia thành:[2, tr.21] - Cạnh tranh lành mạnh:Là cạnh tranh đúng pháp luật, phù hợp với chuẩn mực xã hội và được xã hội thừa nhận: nó thường diễn ra sòng phẳng, công bằng và công khai. - Cạnh tranh không lành mạnh: Là cạnh tranh dựa vào kẽ hở của luật pháp, trái với chuẩn mực xã hội và bị xã hội lên án (như chốn thuế, buôn lậu, móc ngoặc, hàng giả…) 1.
Cơ sở cạnh tranh Cốt lõi của cạnh tranh hiện nay được quan niệm là tạo ưu thế của doanh nghiệp so với đối thủ cạnh tranh. Thích ứng với cạnh tranh đòi hỏi phải có sự sáng tạo và khai thác lợi thế cạnh tranh. Một doanh nghiệp có thể sáng tạo ra lợi thế cạnh tranh theo các cách khác nhau: Chọn tuyến thị trường khác với đối thủ cạnh tranh, đầu tư mở rộng quy mô nhằm giảm giá thành trong cùng một tuyến thị trường, kiểm soát hệ thống phân phối. Đằng sau các cách này là hai thái độ cạnh tranh: Đối đầu trực tiếp với đối phương (vươn tới và duy trì lợi thế); phát triển con đường tránh cạnh tranh (chiến thắng mà không phải chiến đấu).
Công cụ cạnh tranh của doanh nghiệp bao gồm: - Cạnh tranh bằng đặc tính và chất lượng sản phẩm: Chất lượng sản phẩm là tổng thể những chỉ tiêu, thuộc tính của sản phẩm thể hiện mức độ thỏa mãn nhu cầu trong những điều kiện nhất định phù hợp với công dụng sản phẩm. Ngày nay, chất lượng sản phẩm đã chở thành một công cụ cạnh tranh quan HDKH: PGS.TS Trương Đoàn Thể ~ 10 ~ HV: Đỗ Đức Lạc Lớp: CHQTKD K3-1 Viện Đại học Mở Hà Nội Luận văn tốt nghiệp trọng của các doanh nghiệp trên thị trường. Chất lượng sản phẩm càng cao tức là mức độ thỏa mãn nhu cầu càng cao, dẫn tới đẩy mạnh tốc độ tiêu thụ, làm tăng khả năng thắng thế trong cạnh tranh của doanh nghiệp. Chất lượng sản phẩm là tập hợp các thuộc tính của sản phẩm trong điều kiện nhất định về kinh tế kỹ thuật.
Chất lượng là một chỉ tiêu tổng hợp thể hiện ở nhiều mặt khác nhau tính cơ lý, hóa đúng như các chỉ tiêu quy định hình dáng màu sắc hấp dẫn. Với mỗi loại sản phẩm khác nhau thì chỉ tiêu chất lượng là khác nhau, tuy nhiên vấn đề đặt ra là doanh nghiệp phải luôn luôn giữ vững và không ngừng nâng cao chất lượng sản phẩm .đó là điều kiện không thể thiếu nếu doanh nghiệp muốn giành được thắng lợi trong cạnh tranh.