Những Cơ Sở Lý Luận Về Kế Toán Quản Trị Chi Phí Theo Dòng Vật Liệu Trong Doanh Nghiệp Sản Xuất

Nội dung bài viết phân tích mô hình kế toán quản trị chi phí theo dòng vật liệu tại công ty cổ phần bia Hà Nội Thanh Hóa, mang lại hiệu quả quản lý.

• Tác giả: Nguyễn Thị Nguyệt Thu
• Người hướng dẫn: TS. Lã Thị Thu
• Trường học: Trường Đại Học Hồng Đức
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Vận Dụng Kế Toán Quản Trị Chi Phí Theo Dòng Vật Liệu Tại Công Ty Cổ Phần Bia Hà Nội - Thanh Hóa
• Loại tài liệu: Đề tài nghiên cứu
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thanh Hóa

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG CƠ SỞ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ THEO DÒNG VẬT LIỆU TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT
• 1.1. Khái quát về kế toán quản trị chi phí theo dòng vật liệu trong doanh nghiệp
• 1.2. Nội dung kế toán quản trị chi phí theo dòng vật liệu trong doanh nghiệp
• 1.3. Xây dựng mô hình dòng vật liệu trong doanh nghiệp sản xuất
• 1.4. Nhận diện chi phí theo dòng vật liệu trong doanh nghiệp sản xuất
• 1.5. Xây dựng định mức và lập dự toán chi phí theo dòng vật liệu
• 1.6. Kế toán xác định chi phí theo dòng vật liệu
• 1.7. Phân tích và cung cấp thông tin chi phí theo dòng vật liệu phục vụ mục đích quản trị
• 1.8. Các nhân tố ảnh hưởng đến vận dụng kế toán quản trị chi phí theo dòng vật liệu trong các doanh nghiệp
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN BIA HÀ NỘI – THANH HÓA
• 2.1. Tổng quan về công ty CP bia Hà Nội-Thanh Hóa
• 2.2. Quá trình hình thành và phát triển của công ty
• 2.3. Đặc điểm quy trình sản xuất của Công ty cổ phần Bia Thanh Hóa
• 2.3.1. Quy trình công nghệ sản xuất
• 2.4. Tổ chức bộ máy quản lý của công ty CP bia Hà Nội-Thanh Hóa
• 2.5. Đặc điểm tổ chức công tác kế toán của Công ty cổ phần Bia Hà Nội- Thanh Hóa
• 2.5.1. Đặc điểm tổ chức bộ máy kế toán của công ty
• 2.5.2. Tổ chức bộ máy kế toán
• 2.5.3. Đặc điểm tổ chức vận dụng hệ thống chứng từ kế toán tại công ty
• 2.5.4. Đặc điểm vận dụng hệ thống tài khoản kế toán tại công ty
• 2.5.5. Đặc điểm vận dụng hệ thống sổ kế toán tại công ty
• 2.5.6. Tổ chức lập và phân tích báo cáo tài chính
• 2.6. Chế độ kế toán mà công ty đang áp dụng
• 2.7. Tổ chức công tác kế toán tại công ty
• 2.8. Thực trạng kế toán quản trị chi phí tại công ty cổ phần bia Hà Nội- Thanh Hóa
• 2.8.1. Nhận diện chi phí tại công ty cổ phần bia Hà Nội- Thanh Hóa
• 2.8.2. Lập dự toán chi phí sản xuất tại Công ty cổ phần Bia Thanh Hóa
• 2.8.3. Kế toán xác định chi phí tại công ty cổ phần bia Hà Nội- Thanh Hóa
• 2.8.4. Phân tích và cung cấp thông tin chi phí phục vụ mục đích quản trị tại công ty cổ phần bia Hà Nội- Thanh Hóa
• 2.8.5. Đánh giá chung về thực trạng kế toán quản trị chi phí tại công ty cổ phần bia Hà Nội- Thanh Hóa
• 3. VẬN DỤNG MÔ HÌNH KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ THEO DÒNG VẬT LIỆU ĐỐI VỚI QUÁ TRÌNH SẢN XUẤT SẢN PHẨM BIA LON THABREW TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN BIA HÀ NỘI – THANH HÓA
• 3.1. Quan điểm và định hướng phát triển của công ty cổ phần bia Hà Nội- Thanh Hóa
• 3.2. Yêu cầu mang tính nguyên tắc đối với hoàn thiện kế toán quản trị chi tại công ty cổ phần bia Hà Nội- Thanh Hóa
• 3.3. Vận dụng mô hình kế toán quản trị chi phí theo dòng vật liệu đối với quá trình sản xuất sản phẩm bia lon Thabrew tại công ty cổ phần bia Hà Nội- Thanh Hóa
• 3.4. Đánh giá Ưu nhược điểm áp dụng kế toán quản trị chi phí truyền thống và áp dụng kế toán quản trị chi phí theo dòng vật liệu
• 3.5. Điều kiện thực hiện kế toán quản trị chi phí theo dòng vật liệu tại công ty cổ phần bia Hà Nội- Thanh Hóa
• Kết luận chương 3

Tóm tắt

I. Giới Thiệu Kế Toán Quản Trị Chi Phí Dòng Vật Liệu Tổng Quan

Kế toán quản trị chi phí theo dòng vật liệu (MFCA) là một phương pháp quản lý chi phí tiên tiến, tập trung vào việc theo dõi và phân tích chi phí liên quan đến dòng vật liệu trong quá trình sản xuất. MFCA không chỉ giúp doanh nghiệp xác định chính xác giá thành sản phẩm mà còn làm rõ những chi phí tiềm ẩn liên quan đến hao hụt, lãng phí nguồn lực. Theo tài liệu gốc, MFCA lần đầu được giới thiệu ở Đức vào những năm 1990 và sau đó được áp dụng rộng rãi tại Nhật Bản, nơi nó được coi là một công cụ Kaizen mới. Áp dụng MFCA giúp doanh nghiệp cải tiến quy trình sản xuất, giảm thiểu sản phẩm lỗi hỏng, và xây dựng phương pháp xử lý chất thải hiệu quả hơn. Các công ty Nhật Bản đã thành công trong việc kiểm soát và tiết kiệm chi phí sản xuất thông qua kiểm soát và giảm chi phí chất thải.

1.1. Bản chất và vai trò của MFCA trong quản trị chi phí

Kế toán quản trị chi phí dòng vật liệu (MFCA) tập trung vào việc theo dõi và phân tích chi phí gắn liền với dòng vật chất trong quá trình sản xuất. MFCA nhấn mạnh vào tính minh bạch của các dòng vật chất và các chi phí liên quan. Đó là điều kiện cơ bản để đề xuất các biện pháp tiết kiệm nguyên liệu và chi phí đáng kể. Phương pháp này giúp doanh nghiệp nhận diện các lãng phí trong quá trình sản xuất mà các phương pháp truyền thống thường bỏ qua, từ đó đưa ra các giải pháp tối ưu hóa chi phí và tăng hiệu quả sử dụng tài nguyên. MFCA cung cấp thông tin chi tiết về chi phí liên quan đến từng giai đoạn của quy trình sản xuất, bao gồm chi phí nguyên vật liệu, nhân công, và các chi phí khác, giúp nhà quản lý đưa ra quyết định chính xác hơn.

1.2. Lợi ích của kế toán quản trị chi phí dòng vật liệu MFCA

Việc áp dụng kế toán quản trị chi phí theo dòng vật liệu mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp. Khi chất thải được giảm, thì tiêu thụ nguồn lực khác cũng giảm tương ứng, bằng cách này sẽ cho phép tổ chức có trách nhiệm với môi trường hơn và tạo ra tác động môi trường ít hơn. MFCA giúp doanh nghiệp xác định và giảm thiểu lãng phí, từ đó giảm chi phí sản xuất và tăng lợi nhuận. Ngoài ra, MFCA còn giúp doanh nghiệp cải thiện hiệu quả sử dụng tài nguyên, giảm tác động tiêu cực đến môi trường, và nâng cao hình ảnh thương hiệu.

II. Thách Thức Quản Lý Chi Phí Bia Hà Nội Thanh Hóa Hiện Nay

Công ty Cổ phần Bia Hà Nội - Thanh Hóa, một doanh nghiệp lớn trong ngành công nghiệp đồ uống, đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý chi phí sản xuất. Các phương pháp kế toán chi phí truyền thống có thể không cung cấp đủ thông tin chi tiết và chính xác để đưa ra quyết định quản lý hiệu quả. Đặc biệt, việc kiểm soát chi phí nguyên vật liệu sản xuất bia và giảm thiểu lãng phí trong quá trình sản xuất là một vấn đề quan trọng cần giải quyết. Luận án Tiến sĩ Tạ Minh Hà (2020) và ThS. Lê Thị Thu Hương (2018) đã nghiên cứu về năng lực cạnh tranh và hoàn thiện công tác kế toán quản trị chi phí tại Bia Hà Nội. Tuy nhiên, các nghiên cứu này chủ yếu tập trung vào phương pháp truyền thống mà chưa đề cập đến việc áp dụng MFCA.

2.1. Hạn chế của phương pháp kế toán chi phí truyền thống

Các phương pháp kế toán chi phí truyền thống thường không đủ khả năng để theo dõi và phân tích chi phí liên quan đến dòng vật liệu một cách chi tiết. Kế toán chi phí truyền thống ghi nhận các tổn thất về nguyên vật liệu, chi phí xử lý chất thải nhưng không tách ra mà tích hợp vào trong tổng chi phí sản xuất; kế toán chi phí thông thường không đòi hỏi phải xác định xem liệu nguyên vật liệu có được biến đổi thành sản phẩm, hoặc chất thải trong khi MFCA chú trọng vào vấn đề này. Điều này dẫn đến việc khó xác định được các nguồn lãng phí và đưa ra các biện pháp khắc phục hiệu quả.

2.2. Vấn đề lãng phí nguyên vật liệu trong sản xuất bia

Trong quá trình sản xuất bia, việc lãng phí nguyên vật liệu có thể xảy ra ở nhiều công đoạn, từ khâu chuẩn bị nguyên liệu đến khâu đóng gói sản phẩm. Hao hụt nguyên liệu do quá trình lên men, lỗi trong quá trình chiết rót, hoặc hư hỏng trong quá trình lưu trữ và vận chuyển có thể gây ra tổn thất lớn cho doanh nghiệp. Việc kiểm soát và giảm thiểu hao hụt nguyên vật liệu là một trong những thách thức lớn nhất mà Bia Hà Nội - Thanh Hóa đang phải đối mặt.

2.3. Khó khăn trong việc xác định chi phí môi trường

Các phương pháp kế toán truyền thống thường không tính đến các chi phí môi trường liên quan đến quá trình sản xuất. Chi phí xử lý chất thải, chi phí giảm thiểu ô nhiễm, và các chi phí liên quan đến việc tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường thường không được ghi nhận một cách đầy đủ và chính xác. Điều này gây khó khăn cho việc đánh giá hiệu quả hoạt động sản xuất và đưa ra các quyết định quản lý bền vững.

III. Hướng Dẫn Vận Dụng Kế Toán Quản Trị Chi Phí Dòng Vật Liệu MFCA

Để giải quyết những thách thức trên, Bia Hà Nội - Thanh Hóa có thể áp dụng kế toán quản trị chi phí theo dòng vật liệu (MFCA). Quá trình thực hiện MFCA bao gồm: lập mô hình dòng chảy nguyên vật liệu, định lượng dòng chảy và đánh giá chi phí dòng chảy đã được định lượng. MFCA giúp doanh nghiệp xác định và theo dõi chi phí liên quan đến từng công đoạn của quá trình sản xuất, từ đó có thể đưa ra các biện pháp cải tiến quy trình, giảm thiểu lãng phí và tối ưu hóa chi phí. MFCA nhấn mạnh vào tính minh bạch của các dòng vật chất và các chi phí liên quan. Đó là điều kiện cơ bản để đề xuất các biện pháp tiết kiệm nguyên liệu và chi phí đáng kể.

3.1. Xây dựng mô hình dòng vật liệu chi tiết

Bước đầu tiên trong việc áp dụng MFCA là xây dựng một mô hình dòng vật liệu chi tiết cho quá trình sản xuất bia. Mô hình này cần mô tả rõ các công đoạn sản xuất, các loại nguyên vật liệu sử dụng, và các dòng chất thải phát sinh. Quan trọng nhất là phải xác định được khối lượng sản phẩm và chất thải. Để dễ dàng đo lường, các nguyên vật liệu dùng trong quá trình sản xuất được chuyển về một đơn vị chung là kilogam (kg). Nguyên vật liệu của mỗi công đoạn được tính toán lượng sử dụng theo nguyên tắc tổng khối lượng đầu vào bằng với đầu ra.

3.2. Phân bổ chi phí cho từng dòng vật liệu

Sau khi xây dựng được mô hình dòng vật liệu, doanh nghiệp cần phân bổ chi phí cho từng dòng vật liệu, bao gồm cả nguyên vật liệu, nhân công, và các chi phí khác. Việc phân bổ chi phí cần được thực hiện một cách chính xác và minh bạch để đảm bảo tính tin cậy của thông tin. Việc phân bổ chi phí này phải đảm bảo yếu tố con người, phương pháp thực hiện, nguyên liệu, máy móc và môi trường.

3.3. Phân tích chi phí và xác định điểm lãng phí

Sau khi phân bổ chi phí, doanh nghiệp cần tiến hành phân tích chi phí để xác định các điểm lãng phí trong quá trình sản xuất. Thông qua việc phân tích, doanh nghiệp có thể xác định được các công đoạn sản xuất nào gây ra nhiều lãng phí nhất, và từ đó đưa ra các biện pháp cải tiến quy trình để giảm thiểu lãng phí và tối ưu hóa chi phí.

IV. Ứng Dụng MFCA vào Sản Xuất Bia Lon Thabrew Nghiên Cứu Điển Hình

Nghiên cứu này tập trung vào việc áp dụng MFCA vào quá trình sản xuất bia lon Thabrew tại Bia Hà Nội - Thanh Hóa. Việc áp dụng MFCA sẽ giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn về chi phí sản xuất sản phẩm này, từ đó có thể đưa ra các biện pháp cải tiến quy trình, giảm thiểu lãng phí và nâng cao hiệu quả sản xuất. Các lãng phí phát sinh trong quá trình sản xuất thường do yếu tố con người gây ra việc vận hành máy móc và thực hiện các phương pháp không hợp lý dẫn đến việc hao phí nguyên liệu và năng lượng. Phương pháp MFCA đã tính toán được phần chi phí nguyên vật liệu hao phí mà kế toán truyền thống đã không quan tâm đến từ đó đề ra các giải pháp cải tiến nhằm làm giảm thiểu sự tổn thất nguyên liệu và năng lượng tại các công đoạn đã nhận diện và phân tích.

4.1. Mô tả quy trình sản xuất bia lon Thabrew

Để áp dụng MFCA một cách hiệu quả, cần phải mô tả chi tiết quy trình sản xuất bia lon Thabrew, từ khâu chuẩn bị nguyên liệu đến khâu đóng gói sản phẩm. Mô tả này cần bao gồm các công đoạn sản xuất, các loại nguyên vật liệu sử dụng, và các dòng chất thải phát sinh. Nên sử dụng sơ đồ trực quan để dễ hình dung và phân tích.

4.2. Xác định chi phí cho từng công đoạn sản xuất

Sau khi mô tả quy trình sản xuất, cần xác định chi phí cho từng công đoạn sản xuất. Chi phí này bao gồm chi phí nguyên vật liệu, chi phí nhân công, chi phí năng lượng, và các chi phí khác. Việc xác định chi phí cần được thực hiện một cách chính xác và minh bạch để đảm bảo tính tin cậy của thông tin.

4.3. Đề xuất giải pháp giảm thiểu lãng phí

Dựa trên kết quả phân tích chi phí, cần đề xuất các giải pháp giảm thiểu lãng phí trong quá trình sản xuất. Các giải pháp này có thể bao gồm việc cải tiến quy trình sản xuất, sử dụng nguyên vật liệu hiệu quả hơn, đào tạo nhân viên, hoặc đầu tư vào công nghệ mới. Ma trận MFCA cho thấy tổng chi phí dòng thải chiếm hơn 90% tổng chi phí sản xuất. Bên cạnh đó mô hình xương cá đã phân tích các nguyên nhân dòng thải dựa trên các yếu tố 4M1E bao gồm con người, phương pháp thực hiện, nguyên liệu, máy móc và môi trường.

V. Đánh Giá Hiệu Quả MFCA So Với Kế Toán Truyền Thống

So với phương pháp kế toán chi phí truyền thống, MFCA mang lại nhiều ưu điểm vượt trội. MFCA giúp doanh nghiệp xác định và theo dõi chi phí liên quan đến từng công đoạn của quá trình sản xuất, từ đó có thể đưa ra các biện pháp cải tiến quy trình, giảm thiểu lãng phí và tối ưu hóa chi phí. Ngoài ra, MFCA còn giúp doanh nghiệp cải thiện hiệu quả sử dụng tài nguyên, giảm tác động tiêu cực đến môi trường, và nâng cao hình ảnh thương hiệu. Về mặt công tác kế toán, MFCA giúp nâng cao sự kết nối giữa bộ phận kế toán, bộ phận quản lý môi trường và bộ phận sản xuất.

5.1. Ưu điểm của MFCA trong quản lý chi phí

MFCA thể hiện ưu điểm vượt trội trong việc quản lí chi phí. Cụ thể, kế toán chi phí truyền thống ghi nhận các tổn thất về nguyên vật liệu, chi phí xử lý chất thải nhưng không tách ra mà tích hợp vào trong tổng chi phí sản xuất; kế toán chi phí thông thường không đòi hỏi phải xác định xem liệu nguyên vật liệu có được biến đổi thành sản phẩm, hoặc chất thải trong khi MFCA chú trọng vào vấn đề này. So với kế toán truyền thống, MFCA thể hiện ưu điểm vượt trội trong việc quản lý chi phí, cải thiện hiệu quả sử dụng tài nguyên, và giảm tác động tiêu cực đến môi trường.

5.2. Hạn chế và thách thức khi triển khai MFCA

Mặc dù mang lại nhiều lợi ích, việc triển khai MFCA cũng gặp phải một số hạn chế và thách thức. Doanh nghiệp có thể gặp khó khăn trong việc thu thập và xử lý dữ liệu, xây dựng mô hình dòng vật liệu, và phân bổ chi phí. Ngoài ra, việc triển khai MFCA cũng đòi hỏi sự thay đổi về tư duy và cách làm việc của nhân viên, điều này có thể gặp phải sự phản kháng. Các nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, so với kế toán truyền thống, MFCA thể hiện ưu điểm vượt trội trong việc quản lí chi phí. Cụ thể, kế toán chi phí truyền thống ghi nhận các tổn thất về nguyên vật liệu, chi phí xử lý chất thải nhƣng không tách ra mà tích hợp vào trong tổng chi phí sản xuất; kế toán chi phí thông thƣờng không đòi hỏi phải xác định xem liệu nguyên vật liệu có đƣợc biến đổi thành sản phẩm, hoặc chất thải trong khi MFCA chú trọng vào vấn đề này. Về mặt công tác kế toán, MFCA giúp nâng cao sự kết nối giữa bộ phận kế toán, bộ phận quản lý môi trƣờng và bộ phận sản xuất.

VI. Kết Luận và Đề Xuất Áp Dụng MFCA Tại Bia Hà Nội

Kế toán quản trị chi phí theo dòng vật liệu (MFCA) là một công cụ quản lý chi phí hiệu quả, giúp doanh nghiệp xác định và giảm thiểu lãng phí, cải thiện hiệu quả sử dụng tài nguyên, và nâng cao lợi nhuận. Việc áp dụng MFCA tại Bia Hà Nội - Thanh Hóa có thể mang lại nhiều lợi ích, đặc biệt trong việc quản lý chi phí sản xuất bia lon Thabrew. Tuy nhiên, việc triển khai MFCA cần được thực hiện một cách bài bản và có kế hoạch, với sự tham gia của tất cả các bộ phận liên quan.

6.1. Tổng kết kết quả nghiên cứu và bài học kinh nghiệm

Nghiên cứu này đã chỉ ra rằng MFCA là một công cụ quản lý chi phí hiệu quả, có thể giúp doanh nghiệp cải thiện hiệu quả sản xuất và giảm tác động tiêu cực đến môi trường. Bài học kinh nghiệm cho thấy việc triển khai MFCA cần được thực hiện một cách bài bản và có kế hoạch, với sự tham gia của tất cả các bộ phận liên quan.

6.2. Khuyến nghị áp dụng MFCA cho các doanh nghiệp sản xuất bia

Nghiên cứu này khuyến nghị các doanh nghiệp sản xuất bia nên xem xét áp dụng MFCA để cải thiện hiệu quả quản lý chi phí và giảm tác động tiêu cực đến môi trường. Việc áp dụng MFCA có thể giúp doanh nghiệp giảm chi phí sản xuất, tăng lợi nhuận, và nâng cao hình ảnh thương hiệu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và cạnh tranh khốc liệt của ngành đồ uống, tối ưu hóa chi phí sản xuất và giảm thiểu tác động môi trường là điều kiện sống còn của doanh nghiệp. Ngành sản xuất bia tại Việt Nam tiêu tốn khối lượng lớn nguyên liệu nông sản và năng lượng, trong đó chi phí nguyên vật liệu thường chiếm từ 60% đến 70% tổng giá thành sản phẩm. Đối với Công ty Cổ phần Bia Hà Nội – Thanh Hóa, một đơn vị có bề dày phát triển từ năm 1989 với tổng công suất khai thác thiết bị đạt 100 triệu lít/năm, công tác kiểm soát chi phí luôn là ưu tiên chiến lược hàng đầu.

Tuy nhiên, thực tiễn công tác kế toán quản trị tại doanh nghiệp hiện nay vẫn vận hành theo phương pháp truyền thống, nơi các khoản tổn thất nguyên vật liệu và chi phí phát thải bị gộp chung vào chi phí sản xuất của sản phẩm hoàn thành. Điều này che khuất khoảng 80% đến 90% chi phí thực sự của các dòng chất thải, làm suy giảm tính chính xác của giá thành đơn vị và hạn chế năng lực ra quyết định chiến lược.

Nghiên cứu được triển khai nhằm mục tiêu hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát thực trạng kế toán quản trị chi phí và đề xuất mô hình Kế toán quản trị chi phí theo dòng vật liệu (MFCA - Material Flow Cost Accounting) áp dụng cho dòng sản phẩm chủ lực bia lon Thabrew 330ml. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào chu kỳ sản xuất 24 tháng giai đoạn 2020 - 2021 tại nhà máy bia Hà Nội – Thanh Hóa. Về mặt ý nghĩa, nghiên cứu cung cấp giải pháp giúp doanh nghiệp cắt giảm từ 5% đến 8% hao phí nguyên vật liệu vô hình, minh bạch hóa 100% dòng chi phí phát thải và nâng cao biên lợi nhuận ròng thêm 3% đến 5% mỗi năm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng tích hợp của ba hệ thống lý thuyết quản trị và kế toán hiện đại:

Thứ nhất là khung tiêu chuẩn Kế toán quản trị chi phí theo dòng vật liệu (MFCA) theo chuẩn quốc tế ISO 14051:2011 và ISO 14052:2017. MFCA vận hành dựa trên định luật bảo toàn vật chất và năng lượng, khẳng định tổng khối lượng vật liệu đầu vào phải cân bằng tuyệt đối với tổng khối lượng đầu ra. Khác với kế toán truyền thống chỉ ghi nhận thành phẩm, MFCA chia đầu ra thành hai nhóm rõ rệt: sản phẩm tích cực (thành phẩm đạt chuẩn thương mại) và sản phẩm tiêu cực (phát thải, phế phẩm, bã hèm, men thải, khí CO2 thất thoát).

Thứ hai là lý thuyết sản xuất sạch hơn (Cleaner Production) được khởi xướng bởi Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP). Lý thuyết này nhấn mạnh phương pháp tiếp cận chủ động phòng ngừa ô nhiễm ngay tại nguồn phát sinh, chuyển đổi nhận thức từ xử lý cuối đường ống sang tối ưu hóa hiệu suất sử dụng tài nguyên đầu vào.

Thứ ba là lý thuyết kế toán quản trị chi phí của Horngren và các cộng sự (2008). Trong mô hình MFCA, chi phí không chỉ gói gọn ở giá trị mua nguyên vật liệu mà được cấu thành từ 4 yếu tố cốt lõi: chi phí nguyên vật liệu, chi phí năng lượng (điện, hơi, nước), chi phí hệ thống (nhân công, khấu hao máy móc KRONES, chi phí bảo dưỡng) và chi phí xử lý tổn thất môi trường.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp nghiên cứu tình huống điển hình (Case Study) kết hợp với kỹ thuật tính toán cân bằng vật chất thực nghiệm và mô phỏng định lượng.

Cỡ mẫu nghiên cứu được xác định bao gồm 120 mẻ nấu tiêu chuẩn (quy mô 20.000 lít/mẻ) của dòng sản phẩm bia lon Thabrew 330ml, được trích xuất liên tục trong 8 quý sản xuất từ tháng 1/2020 đến tháng 12/2021. Phương pháp chọn mẫu phi xác suất có chủ đích (Purposive Sampling) được lựa chọn vì bia lon Thabrew 330ml chiếm hơn 35% cơ cấu sản lượng và đại diện đầy đủ cho quy trình công nghệ khép kín từ nấu, lên men, lọc đến chiết lon tự động.

Nguồn dữ liệu được thu thập đa tầng thông qua:

1. Phỏng vấn chuyên sâu 15 nhân sự chủ chốt gồm Kế toán trưởng, Quản đốc các phân xưởng nấu - chiết, Kỹ sư trưởng công nghệ và Trưởng phòng Kế hoạch.
2. Dữ liệu kế toán tài chính và quản trị thực tế theo chế độ Thông tư 200/2014/TT-BTC và Thông tư 53/2006/TT-BTC.
3. Nhật ký vận hành thiết bị, thẻ kho, định mức kỹ thuật nguyên liệu (Malt Úc 950 kg, Malt Pháp 625 kg, Gạo 950 kg, Đường 300 kg trên mẻ 20.000 lít). Dữ liệu vật lý (kg, lít, kWh) được liên kết đồng bộ sang dữ liệu tiền tệ (VND) để lập ma trận phân bổ dòng chi phí.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích thực trạng hệ thống kế toán tại Công ty Cổ phần Bia Hà Nội – Thanh Hóa cho thấy những phát hiện mang tính bước ngoặt:

Thứ nhất, hệ thống kế toán quản trị hiện tại đang gộp chung toàn bộ tổn thất vào giá thành sản phẩm tích cực. Trong 1 mẻ sản xuất bia lon Thabrew 330ml dung tích 20.000 lít với tổng chi phí nguyên vật liệu trực tiếp dự toán 98.097.021 đồng, có khoảng 8,5% khối lượng chất khô và dịch đường bị thất thoát dưới dạng bã malt, men thải và cặn lắng, tương đương giá trị tổn thất vật liệu hơn 8,3 triệu đồng/mẻ chưa được theo dõi riêng biệt.

Thứ hai, việc phân bổ chi phí sản xuất chung (khấu hao 300 đồng/lít, chi phí quản lý phân xưởng 20 đồng/lít, vật tư khác 200 đồng/lít) theo tiêu thức sản lượng hoàn thành truyền thống đã vô tình gán 100% chi phí hệ thống và năng lượng cho bia thành phẩm. Thực tế tính toán theo MFCA chỉ ra rằng có tới 7,8% chi phí hệ thống (bao gồm khấu hao dây chuyền tự động, tiền lương công nhân phân xưởng, điện năng tiêu thụ) thực chất được huy động chỉ để tạo ra sản phẩm tiêu cực (chất thải).

Thứ ba, công ty chỉ mới xây dựng định mức lượng kỹ thuật cho mẻ 20.000 lít mà chưa ban hành định mức giá và tỷ lệ hao hụt dung sai cho từng công đoạn riêng lẻ. Hậu quả là sản lượng thực tế xuất xưởng mỗi kỳ thường xuyên biến thiên và thấp hơn từ 3,2% đến 5,1% so với kế hoạch lý thuyết, khiến giá thành sản xuất thực tế bị đội lên đáng kể so với mức dự toán 6.637 đồng/lít.

Thảo luận kết quả

Khi dữ liệu được biểu diễn qua Bảng ma trận chi phí MFCA và Sơ đồ phân tích dòng nguyên vật liệu kết hợp phát thải, bức tranh tài chính của doanh nghiệp trở nên hoàn toàn minh bạch. Thay vì một con số giá thành gộp duy nhất, dữ liệu được bóc tách thành 91,5% chi phí sản phẩm tích cực và 8,5% chi phí sản phẩm tiêu cực. Biểu đồ dòng chảy vật liệu cho thấy công đoạn lên men và lọc bia là hai điểm nghẽn gây thất thoát lớn nhất, chiếm hơn 58% tổng giá trị tổn thất của cả quy trình.

Nguyên nhân cốt lõi là do thiếu sự kết nối thông tin giữa bộ phận công nghệ và bộ phận kế toán. Kế toán viên chỉ ghi nhận chứng từ xuất kho nguyên liệu ban đầu và số lượng lon nhập kho cuối cùng, bỏ qua việc đo lường lượng hao hụt tại các công đoạn trung gian.

Kết quả nghiên cứu này tương thích chặt chẽ với bài học thực tiễn của Tập đoàn Canon khi áp dụng MFCA đã tiết kiệm được 5,1 tỷ Yên (khoảng 51 triệu USD) chi phí vật liệu trong giai đoạn 2004 - 2012. Đồng thời, nghiên cứu tái khẳng định kết luận của các công trình đi trước trong ngành chế biến thực phẩm tại Việt Nam: chi phí dòng thải thực tế lớn hơn gấp 3 đến 5 lần so với chi phí xử lý môi trường thuần túy được ghi nhận trên sổ sách kế toán. MFCA chính là công cụ Kaizen hiện đại, giúp doanh nghiệp cắt giảm chi phí kép thông qua việc tiết kiệm nguyên liệu đầu vào và giảm tải chi phí xử lý chất thải cuối nguồn.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm tối ưu hóa công tác quản trị chi phí và gia tăng lợi thế cạnh tranh cho Công ty Cổ phần Bia Hà Nội – Thanh Hóa, 4 giải pháp trọng tâm cần được thực hiện:

1. Thiết lập hệ thống 4 Trung tâm định lượng vật liệu (Material Quantity Centers - QC): Doanh nghiệp cần phân định rõ 4 trung tâm đo lường độc lập gồm Phân xưởng Nấu - Nghiền liệu, Phân xưởng Lên men - Ủ bia, Phân xưởng Lọc trong và Phân xưởng Chiết lon Thabrew tự động. Phòng Kỹ thuật công nghệ phối hợp cùng Phòng Kế toán lắp đặt các thiết bị đo lường chuyên dụng để kiểm soát chính xác 100% dòng cân bằng vật chất trước ngày 30/06/2024.

2. Hoàn thiện hệ thống định mức chi phí chuẩn và tỷ lệ hao hụt phân đoạn: Phòng Kế hoạch và Ban Giám đốc cần ban hành hệ thống định mức chi phí kép (định mức lượng đi kèm định mức giá cập nhật biến động thị trường) và tỷ lệ hao hụt tiêu chuẩn cho từng công đoạn. Mục tiêu cụ thể là cắt giảm tỷ lệ thất thoát tổng thể từ 8,5% xuống dưới 5,5% trong vòng 12 tháng, giúp tiết kiệm hơn 2,8 tỷ đồng chi phí nguyên liệu mỗi năm.

3. Nâng cấp hệ thống chứng từ, tài khoản và phần mềm kế toán quản trị: Phòng Kế toán cần mở rộng các tài khoản chi tiết cấp 3 thuộc tài khoản 621, 622, 627 và tích hợp phân hệ báo cáo MFCA trên phần mềm kế toán hiện hành. Cần xây dựng mẫu Báo cáo chi phí dòng vật liệu định kỳ hàng tháng để cung cấp thông tin kịp thời cho ban điều hành trước ngày 31/12/2024.

4. Đầu tư công nghệ tuần hoàn và tận thu phụ phẩm công nghiệp: Phòng Cơ điện và Môi trường chủ trì dự án nâng cấp hệ thống thu hồi khí CO2 tinh khiết 99,9% từ quá trình lên men để tái sử dụng cho khâu chiết lon, đồng thời thương mại hóa 100% bã malt và men bia thải làm thức ăn chăn nuôi giàu protein. Giải pháp này dự kiến giảm 15% đến 20% chi phí xử lý nước thải và mang lại nguồn thu bổ sung hơn 450 triệu đồng mỗi quý trong giai đoạn 2024 - 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang giá trị ứng dụng thực tiễn và học thuật cao cho 4 nhóm đối tượng:

1. Ban Tổng Giám đốc và Giám đốc Tài chính các doanh nghiệp sản xuất đồ uống, bia rượu: Cung cấp khung phương pháp luận sắc bén để nhận diện lãng phí ẩn, tái cấu trúc giá thành sản phẩm và nâng cao hiệu quả sinh lời tổng thể từ 5% đến 10%.

2. Kế toán trưởng và Chuyên viên Kế toán Quản trị tại các nhà máy công nghiệp: Nắm bắt hướng dẫn chi tiết về quy trình tổ chức chứng từ, phương pháp mở tài khoản chi tiết, kỹ thuật lập ma trận MFCA và thiết lập báo cáo kế toán quản trị chi phí theo tiêu chuẩn ISO 14051.

3. Giảng viên, Nghiên cứu sinh và Học viên Cao học ngành Kế toán - Kiểm toán, Kinh tế môi trường: Sử dụng như một công trình tham khảo học thuật điển hình với dữ liệu thực nghiệm chân thực, kết hợp nhuần nhuyễn giữa kế toán chi phí truyền thống và kế toán quản trị môi trường.

4. Chuyên gia tư vấn chuyển đổi xanh và Đánh giá viên Sản xuất sạch hơn: Ứng dụng mô hình cân bằng dòng vật chất làm công cụ đo lường hiệu suất sinh thái và tính toán dấu chân carbon trong các dự án kiểm toán năng lượng và phát triển bền vững theo chuẩn mực ESG.

Câu hỏi thường gặp

MFCA khác biệt căn bản như thế nào so với kế toán chi phí truyền thống? Kế toán truyền thống coi chất thải là tất yếu và kết chuyển toàn bộ chi phí sản xuất vào thành phẩm hoàn thành, che giấu các tổn thất. Ngược lại, MFCA phân tách rành mạch đầu ra thành sản phẩm tích cực và sản phẩm tiêu cực, tính toán đầy đủ chi phí nguyên liệu, năng lượng và khấu hao nằm trong phần chất thải đó nhằm giúp doanh nghiệp thấy rõ giá trị tổn thất bằng tiền để cải tiến quy trình.

Doanh nghiệp quy mô nào có thể áp dụng mô hình MFCA hiệu quả? MFCA được thiết kế linh hoạt theo tiêu chuẩn ISO 14051, có thể áp dụng cho mọi loại hình doanh nghiệp có sử dụng nguyên vật liệu và năng lượng. Tuy nhiên, mô hình phát huy hiệu quả kinh tế cao nhất tại các doanh nghiệp sản xuất quy mô vừa và lớn trong các ngành bia rượu, thực phẩm, hóa chất, bao bì hoặc dệt nhuộm, nơi chi phí nguyên vật liệu chiếm từ 50% đến 70% tổng giá thành.

Áp dụng MFCA có đòi hỏi doanh nghiệp phải thay thế toàn bộ phần mềm kế toán hiện tại không? Hoàn toàn không. Doanh nghiệp không cần xóa bỏ hệ thống kế toán tài chính đang tuân thủ theo Thông tư 200/2014/TT-BTC. Doanh nghiệp chỉ cần mở thêm các tài khoản theo dõi chi tiết cấp 2, cấp 3, bổ sung tiêu thức phân bổ chi phí trên phần mềm sẵn có và thiết lập các bảng tính ma trận nội bộ để lập báo cáo MFCA phục vụ mục đích quản trị định kỳ.

Chi phí đầu tư ban đầu để triển khai mô hình MFCA tại một nhà máy bia là bao nhiêu? Chi phí triển khai MFCA chủ yếu dành cho công tác đào tạo nhân sự nội bộ, lắp đặt thêm các đồng hồ đo đếm năng lượng và tinh chỉnh hệ thống phần mềm kế toán quản trị. Khoản đầu tư ban đầu này thường chỉ dao động từ 100 đến 300 triệu đồng, nhưng giá trị nguyên liệu tiết kiệm được có thể đạt từ hàng trăm triệu đến hàng tỷ đồng ngay trong năm đầu tiên áp dụng.

MFCA hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững ESG như thế nào? MFCA là công cụ định lượng xuất sắc kết nối trực tiếp dữ liệu hoạt động môi trường (tiêu thụ tài nguyên, lượng phát thải) với dữ liệu tài chính (chi phí, lợi nhuận). Việc tối ưu hóa dòng vật liệu theo MFCA giúp doanh nghiệp giảm tiêu hao năng lượng từ 3% đến 6%, giảm phát thải rác thải rắn và nước thải ra môi trường, từ đó cải thiện đáng kể điểm số đánh giá trách nhiệm xã hội và môi trường trong bộ chỉ số ESG.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa hoàn chỉnh cơ sở lý luận về Kế toán quản trị chi phí theo dòng vật liệu (MFCA) theo tiêu chuẩn quốc tế ISO 14051:2011, khẳng định vai trò sống còn của việc lượng hóa chi phí sản phẩm tiêu cực trong doanh nghiệp sản xuất.
• Khảo sát thực trạng tại Công ty Cổ phần Bia Hà Nội – Thanh Hóa chỉ ra những bất cập của phương pháp kế toán truyền thống khi che giấu khoảng 8,5% giá trị tổn thất vật liệu và 7,8% chi phí hệ thống nằm trong dòng phát thải của mẻ bia lon Thabrew 330ml.
• Thiết kế thành công mô hình vận dụng MFCA với 4 trung tâm định lượng vật liệu chuẩn xác, giúp bóc tách minh bạch chi phí dòng thải và xác định công đoạn lên men - lọc bia là điểm nghẽn trọng yếu cần cải tiến kỹ thuật.
• Đề xuất đồng bộ hệ thống 4 nhóm giải pháp khả thi từ hoàn thiện định mức, nâng cấp hệ thống kế toán đến tái chế phụ phẩm, mang lại tiềm năng tiết kiệm hơn 2,8 tỷ đồng chi phí sản xuất mỗi năm cho doanh nghiệp.
• Lộ trình triển khai khuyến nghị chia thành 2 giai đoạn: thí điểm vận hành mô hình MFCA cho dòng bia lon Thabrew trong 6 tháng đầu năm 2024 và nhân rộng toàn bộ các dòng bia chai, bia hơi trước quý 4/2025.

Quý độc giả, nhà quản trị và các nhà nghiên cứu quan tâm có thể tiếp cận toàn văn luận văn để tham khảo chi tiết hệ thống ma trận dữ liệu, quy trình tính toán mẫu và bộ biểu mẫu kế toán quản trị chi phí theo dòng vật liệu chuyên sâu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, đề tài đƣợc trình bày trong 3 chƣơng: Chƣơng 1: Những cơ sở lý luận cơ bản về kế toán quản trị chi phí theo dòng vật liệu trong doanh nghiệp sản xuất Chƣơng 2: Thực trạng kế toán quản trị chi phí tại công ty cổ phần bia Hà Nội- Thanh Hóa Chƣơng 3: Vận dụng mô hình kế toán quản trị chi phí theo dòng vật liệu đối với quá trình sản xuất sản phẩm bia lon Thabrew tại công ty cổ phần bia Hà Nội- Thanh Hóa. CHƢƠNG 1 NHỮNG CƠ SỞ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ THEO DÒNG VẬT LIỆU TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT 1. Khái quát về kế toán quản trị chi phí theo dòng vật liệu trong doanh nghiệp Hiện nay, có rất nhiều quan điểm về kế toán quản trị chi phí, hầu hết các quan điểm đều cho rằng kế toán quản trị chi phí cung cấp thông tin chi phí cho các nhà quản trị và phục vụ cho yêu cầu sản xuất kinh doanh nhằm giúp cho các nhà quản trị đƣa ra các quyết định tối ƣu, đánh giá và kiểm soát quá trình hoạt động để phục vụ cho quá trình quản lý doanh nghiệp. Theo Viện Kế toán quản trị Hoa Kỳ, kế toán quản trị chi phí là kỹ thuật hay phƣơng pháp để xác định chi phí cho một dự án, một quá trình hoặc một sản phẩm.

Chi phí này đƣợc xác định bằng việc đo lƣờng trực tiếp, kết chuyển tuỳ ý hoặc phân bổ một cách có hệ thống và hợp lý. kế toán quản trị (KTQT) chi phí cung cấp thông tin cho các nhà quản trị trong nội bộ doanh nghiệp (DN) để đánh giá, kiểm soát quá trình hoạt động. Thông tin của KTQT chi phí hƣớng đến tƣơng lai nên có sự phân tích, đánh giá đến môi trƣờng bên ngoài doanh nghiệp. Theo Horngen và cộng sự (2008), với quan điểm coi KTQT chi phí là một phần của hệ thống hoạch định chiến lƣợc và tham gia trực tiếp vào hoạt động quản trị DN nên nội dung KTQT chi phí đƣợc xác định gồm 4 nội dung cơ bản: Dự toán chi phí; Quá trình tập hợp chi phí; Phân tích mối quan hệ chi phí - khối lƣợng - lợi nhuận; Ra quyết định quản lý.

VanDerbeck (2010), KTQT chi phí cung cấp chi tiết thông tin chi phí theo nhu cầu của nhà quản trị để kiểm soát hoạt động kinh doanh hiện tại và lập kế hoạch cho tƣơng lai. Dƣới góc độ kế toán tài chính, bộ phận kế toán chi phí có chức năng tính toán, đo lƣờng chi phí phát sinh trong DN theo đúng các nguyên tắc kế toán để cung cấp thông tin về chi phí sản xuất sản phẩm, giá vốn hàng bán và các chi phí hoạt động trên báo cáo kết quả kinh doanh, liên quan đến giá trị hàng tồn kho trên Bảng cân đối kế toán. Dƣới góc độ KTQT, bộ phận kế toán chi phí có chức năng đo lƣờng, phân tích về tình hình chi phí sản xuất kinh doanh, đo lƣờng khả năng sinh lời của từng sản phẩm, dịch vụ, các hoạt động và từng bộ phận của DN nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt động kinh doanh. Nhƣ vậy, từ các định nghĩa trên ta có thể hiểu kế toán quản trị chi phí là một bộ phận không thể tách rời của hệ thống kế toán doanh nghiệp, là công cụ quan trọng cung cấp thông tin chi phí kịp thời, phù hợp, cần thiết cho các hoạt động quản trị doanh nghiệp.

Bên cạnh thông tin quá khứ, thông tin chi phí do KTQT chi phí cung cấp cần có tính định hƣớng (thông tin kế hoạch, dự toán), gắn với các chỉ tiêu, bộ phận, đơn vị, cá nhân (trung tâm phát sinh chi phí) để thuận lợi cho phân tích, đánh giá, và hỗ trợ xây dựng các biện pháp kiểm soát chi phí. Quản trị chi phí theo dòng vật liệu thực chất là quá trình quản lý, theo dõi, xác định, tính toán chi phí của dòng nguyên vật liệu, năng lƣợng đầu vào và chi phí nguyên liệu trong thành phẩm hoàn thành, lƣợng chi phí vật liệu bị mất đi trong quá trình sản xuất dƣới dạng các phát thải. Kế toán chi phí theo dòng vật liệu (MFCA) còn đƣợc gọi là ―kế toán chi phí theo dòng‖, phƣơng pháp kế toán này này đƣợc xây dựng dựa trên khái niệm cơ bản về sự cân bằng của vật chất và năng lƣợng, trong đó chi phí môi trƣờng đƣợc xác định dựa trên dòng chảy (cân đối) vật liệu.(2014), kế toán chi phí theo dòng vật liệu là phƣơng pháp phân tích định lƣợng các dòng chảy và trữ lƣợng nguyên liệu hoặc chất trong một hệ thống đã đƣợc xác định. Theo đó, nguyên vật liệu, nƣớc, không khí đi vào quá trình sản xuất kinh doanh coi là yếu tố đầu vào đƣợc chuyển đổi thành sản phẩm, hàng hóa, và cuối cùng chuyển hóa vào tự nhiên nhƣ là kết quả đầu ra (khí thải, chất thải).

Theo đó, nhóm tác giả cũng cho rằng, các phân tích có giá trị trong việc xác định nguồn lực đầu vào, đầu ra nhằm đƣa ra các quyết định điều chỉnh làm tăng hiệu quả sử dụng nguồn lực của doanh nghiệp sản xuất. Phƣơng pháp quản lý theo luồng sử dụng kế toán chi phí theo dòng để tiếp cận hạch toán dòng nguồn lực đầu vào của doanh nghiệp đi kèm với đánh giá chi phí môi trƣờng. Kế toán dòng vật liệu đánh giá tổng thể chi phí môi trƣờng và tính riêng các chi phí sản xuất trên cơ sở dòng vật liệu. MFAC làm rõ tính minh bạch của các hoạt động sử dụng vật liệu thông qua theo dõi, xác định, đo lƣờng dòng vật liệu ở cả thông tin hiện vật và tiên tệ của sản phẩm và chất thải.

Phƣơng pháp MFCA đƣợc đƣa ra lần đầu vào những những năm 1970, cho đến nay đã có rất nhiều công trình nghiên cứu và đƣa ra quan điểm về MFCA. Cụ thể: BẢNG TỔNG HỢP MỘT SỐ KHÁI NIỆM VỀ MFCA Tác giả(Nguồn) Khái niệm Strobel và MFCA đƣợc coi là một công cụ thiết yếu trong quản lý dòng Redmann (2002) chảy nguyên vật liệu. Trong đó, quản lý dòng chảy là tổ chức quá trinh sản xuất dựa trên dòng vật liệu và thông tin - tất cả đƣợc cơ cấu theo một cách hiệu quả và định hƣớng mục tiêu rõ rằng Cơ quan môi trƣờng Kế toán chi phi dòng chảy coi các luồng nguyên liệu có liên liên bang - Bộ Môi quan là ngƣời thu CP, và do đó cần phân bố CPSX của công ty trƣởng liên bang cho tất cá các luồng nguyên liệu này. Đức (2003) Christine Jasch MFCA là một công cụ để đo lƣờng dòng chảy và dự trữ vật liệu (2009) cho một DN, một quy trình sản xuất hoặc một sản phẩm trên hai khía cạnh: đơn vị vật lý và tiền tệ Katsuhiko Kokubu, MFCA là phƣơng pháp theo dõi dòng chảy và dự trữ vật liệu Hirotsugu Kitada theo quá trình, sau đó tính toán CP cho chúng bằng cách nhân (2010) số lƣợng vật liệu với đơn giá.

MFCA nhấn mạnh đến việc xác định CP đƣợc tạo ra bởi các thất vật chất hoặc phần có liên quan tới những tổn thất (cùng với CP sản phẩm) càng chính xác cảng tốt Schaltegger và các MECA là một trong những công cụ của kế toán quản lý mỗi cộng sự (2010) trƣờng với mục tiêu làm giảm tác động của quá trình sản xuất tới môi trƣờng và cắt giảm CP của chính quá trình này ISO 14051 MFCA là một công cụ đƣợc sử dụng để định lƣợng dòng chảy và trữ lƣợng vật liệu trong các quy trình hoặc dây chuyền sản xuất Trên 2 góc độ: đơn vị vật lý và tiền tệ Stefan Nertinger MFCA là một công cụ phủ hợp để lập kế hoạch, kiểm soát, (2014) giám sát, quản lý dòng nguyên liệu theo định hƣớng sinh thái. Lƣu Nhật Huy MFCA là một hệ thống đo lƣờng dòng chảy và tồn trữ nguyên (2015) vật liệu (nguyên liệu, năng lƣợng, nhân công,.) trong quy trình sản xuất bằng cả đơn vị vật lý và tiền tệ nhằm nhận biết chính xác lãng phí. Chompoonoot MFCA là một kỹ thuật đƣợc sử dụng để giúp các DN tăng Kasemset và cộng cƣờng cả hiệu quả tài chính và môi trƣờng, thông qua việc phân sự (2016) tích các luồng vật liệu và sử dụng năng lƣợng. (Nguồn: Nguyễn Thị Kim Huyền, 2021) Nhƣ vậy, các quan điểm về MFCA đều tập trung nhấn mạnh vào tiếp cận dòng chảy vật liệu (bao gồm cả dòng vật chất và năng lƣợng), kế toán theo dõi, đánh giá hiệu quả của dòng CP đầu vào nằm trong sản phẩm tích cực và tiêu cực đƣợc tạo ra từ quá trình sản xuất thông qua thƣớc đo vật lý và tiền tệ.

Sản xuất sạch hơn đƣợc biết nhƣ là phƣơng pháp tiếp cận giảm thiểu ô nhiễm tại nguồn, thông qua sử dụng nguyên liệu và năng lƣợng có hiệu quả (Trung tâm sản xuất sạch hơn -VNCPC, 2008). Sản xuất sạch hơn là quá trình áp dụng liên tục chiến lƣợc phòng ngừa tổng hợp về môi trƣờng vào các quá trình sản xuất, sản phẩm và dịch vụ nhằm nâng cao hiệu suất sinh thái và giảm thiểu rủi ro cho con ngƣời và môi trƣờng (UNEP- Chƣơng trình môi trƣờng của Liên hợp quốc, 1990). Theo đó, với quan điểm sản xuất sạch hơn mô hình sản xuất hƣớng tới phƣơng pháp dự đoán và ngăn chặn linh hoạt thay vì phƣơng pháp xử lý và kiểm soát ô nhiễm (El-Haggar, 2007). Sản xuất sạch hơn không chỉ mang lại các giá trị bảo vệ môi trƣờng, giúp doanh nghiệp giảm chi phí sản xuất, chi phí xử lý các chất thải, hạn chế rủi ro trách nhiệm pháp lý, ngăn chặn sử dụng thiếu hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải.

Trong triển khai sản xuất sạch hơn, phân tích dòng nguyên vật liệu và năng lƣợng ra vào của quy trình là yếu tố trọng tâm của đánh giá sản xuất sạch hơn, phân tích lƣu đồ quy trình sản xuất kinh doanh thông qua phƣơng trình cân bằng vật liệu, năng lƣợng đầu vào và sản phẩm đầu ra nhằm xác định đặc tính dòng thải, chi phí các dòng thải từ đó xem xét lại quy trình để xác định nguyên nhân phát thải từ đó đề xuất giải pháp sản xuất sạch hơn. Phƣơng pháp MFCA là phƣơng pháp kế toán quản trị rất phù hợp để tính toán, phân tích các dữ liệu đầu vào – đầu ra của quy trình sản xuất phục vụ cho mục đích của đánh giá sản xuất sạch hơn của doanh nghiệp. Nội dung kế toán quản trị chi phí theo dòng vật liệu trong doanh nghiệp 1. Xây dựng mô hình dòng vật liệu trong doanh nghiệp sản xuất Hình 1.