môc lôc Tra ng PhÇn I : Më ®Çu 2 PhÇn II: Néi dung 4 I/ Vai trß cña c«ng nghiÖp trong sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, 4 hiÖn ®¹i hãa. VÞ trÝ vµ vai trß cña c«ng nghiÖp 4 2. Vai trß cña c«ng nghiÖp trong sù nghiÖp c«ng nghiÖp 10 ho¸, hiÖn ®¹i hãa 3. Kinh nghiÖm c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i hãa cña thÕ 17 giíi II/ C«ng nghiÖp vµ qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i 20 hãa ë ViÖt Nam trong thêi gian qua 1.
Thùc hiÖn c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i hãa ë ViÖt Nam 20 2. Thùc trang c«ng nghiÖp ViÖt Nam trong nh÷ng n¨m 25 qua 3. Nguyªn nh©n chñ yÕu g©y nªn h¹n chÕ vÒ ph¸t triÓn 29 c«ng nghiÖp ViÖt Nam III/ Ph¬ng híng vµ gi¶i ph¸p ph¸t huy vai trß c«ng nghiÖp 31 ViÖt Nam trong sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i hãa ®Êt níc. Ph¬ng híng ph¸t huy vai trß c«ng nghiÖp trong thêi kú 31 c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i hãa ®Êt níc.
C¸c gi¶i ph¸p chñ yÕu ®Ó ph¸t triÓn c«ng nghiÖp 43 trong thêi kú c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i hãa ®Êt níc. PhÇn III: KÕt luËn 46 Tµi liÖu tham kh¶o 47 1 2 PhÇn I: Më ®Çu Trong c¸c ngµnh s¶n xuÊt vËt chÊt cña nÒn kinh tÕ quèc d©n th× c«ng nghiÖp lµ mét ngµnh s¶n xuÊt vËt chÊt rÊt quan träng. Nã bao gåm tÊt c¶ c¸c ngµnh nh: khai th¸c vµ chÕ biÕn c¸c tµi nguyªn thiªn nhiªn, c¸c lo¹i s¶n phÈm c¸c ngµnh n«ng - l©m - ng nghiÖp. thµnh c¸c lo¹i s¶n phÈm c«ng nghiÖp kh¸c nhau.
S¶n phÈm cña c«ng nghiÖp lµ lo¹i toµn bé c«ng cô lao ®éng, vËt phÈm tiªu dïng nh»m tháa m·n nhu cÇu sinh ho¹t vµ s¶n xuÊt cña nh©n d©n trong x· héi. “C«ng nghiÖp trë thµnh mét ngµnh s¶n xuÊt vËt chÊt to lín vµ ®éc lËp. §ã lµ kÕt qu¶ cña sù ph¸t triÓn lùc lîng s¶n xuÊt vµ ph©n c«ng lao ®éng x· héi”. Trong nÒn kinh tÕ hµng ho¸ níc ta hiÖn nay cã nhiÒu thµnh phÇn kinh tÕ cïng nhau tham gia ho¹t ®éng ®an xen nhau theo c¬ chÕ thÞ tr- êng cã sù qu¶n lý cña Nhµ níc th× vÊn ®Ò c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i hãa ë níc ta lµ mét tÊt yÕu kh¸ch quan cña lÞch sö níc nhµ.
Qu¸ tr×nh nµy diÔn ra trong ®iÒu kiÖn níc ta lµ mét níc cã nÒn kinh tÕ n«ng nghiÖp l¹c hËu, kÐm ph¸t triÓn, tôt hËu kh¸ xa so víi c¸c níc ph¸t triÓn, thua kÐm nhiÒu ®èi víi c¸c níc trong khu vùc vÒ tr×nh ®é, khã kh¨n vÒ vÊn ®Ò vèn, thÞ trêng tiªu thô, kinh nghiÖm vËn hµnh theo nÒn kinh tÕ thÞ trêng vµ qu¶n lý s¶n xuÊt kinh doanh theo c¬ chÕ míi. Trong ®iÒu kiÖn nh vËy viÖc nghiªn cøu “ph¸t triÓn c«ng nghiÖp ViÖt Nam theo h- íng c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i hãa” lµ rÊt cÇn thiÕt. LiÖu ViÖt Nam cã thÓ ®i lªn thµnh mét níc tiªn tiÕn ph¸t triÓn nhê con ®êng c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i hãa dùa trªn c¬ së c«ng nghiÖp ®îc hay kh«ng ®ã lµ vÊn ®Ò cÇn nghiªn cøu. Thùc tÕ ®· chøng minh, qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i hãa nÒn s¶n xuÊt lµ ®iÒu kiÖn tiªn quyÕt ®èi víi hÇu hÕt c¸c níc muèn v¬n lªn hµng c¸c quèc gia cã thu nhËp b×nh qu©n ®Çu ngêi cao.
Tuy nhiªn ®©y kh«ng ph¶i lµ mét qu¸ tr×nh ®¬n gi¶n, nã kh«ng ®¬n thuÇn lµ sù chuyÓn tiÕp kinh tÕ, c¬ cÊu ngµnh s¶n xuÊt theo híng t¨ng tû lÖ c«ng nghiÖp trªn n«ng nghiÖp trong ph¹m vi toµn quèc, mµ lµ mét qu¸ tr×nh phøc t¹p, l©u dµi. §©y lµ mét qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi tæng thÓ, bao qu¸t nhiÒu vÊn ®Ò quan träng cña nÒn kinh tÕ vÜ m« mµ sù thµnh c«ng hay kh«ng cña qu¸ tr×nh nµy cã tÝnh quyÕt ®Þnh ®Õn môc tiªu c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i hãa nÒn kinh tÕ quèc d©n. ë níc ta, tõ §¹i héi §¶ng (n¨m 1960) ®· ®Ò ra chñ tr¬ng c«ng nghiÖp hãa ®Ó tiÕn lªn chñ nghÜa x· héi vµ qua mét thêi gian dµi trªn ba m¬i n¨m qua th× chñ tr¬ng ®ã cña §¶ng vÉn ®îc qu¸n triÖt vµ thùc hiÖn triÖt ®Ó. VËy chóng ta ph¶i c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i hãa theo híng nµo ®©y trong khi ViÖt Nam cßn gÆp nhiÒu khã kh¨n nh vËy? Híng chñ yÕu ®Ó thùc hiÖn c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i hãa ë ViÖt Nam lµ ph¸t triÓn c«ng nghiÖp - lµ ngµnh cã vai trß rÊt quan träng trong nÒn kinh tÕ quèc d©n vµ nã còng cã vai trß to lín trong qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i hãa ®Êt níc.
Kh«ng thÓ nµo c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i hãa nÕu kh«ng cã sù ph¸t triÓn c«ng nghiÖp v× c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i hãa kh«ng thÓ ®îc thùc hiÖn khi mµ nÒn kinh tÕ l¹c hËu kÐm ph¸t triÓn. §ång thêi qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i hãa l¹i t¹o ®iÒu kiÖn cho c«ng nghiÖp ngµy cµng ph¸t triÓn m¹nh mÏ. V× vËy viÖc 3 nghiªn cøu sù ph¸t triÓn c«ng nghiÖp trong qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i hãa lµ rÊt quan träng vµ cÇn thiÕt. Sau khi nghiªn cøu m«n häc, em nhËn thÊy ®Ò tµi “C«ng nghiÖp ViÖt Nam trong sù nghiÖp CNH-H§H” lµ mét ®Ò tµi rÊt lý thó.
Nã ®Ò cËp tíi mét vÊn ®Ò v« cïng quan träng cÇn ph¶i ®îc quan t©m, nghiªn cøu mét c¸ch kü lìng(4). NguyÖn väng ch©n thµnh vµ tha thiÕt cña em khi lµm tiÓu luËn còng gièng nh bao ngêi lµm s¸ch ®ã lµ mong muèn cã ®îc nh÷ng cuèn s¸ch hay gãp phÇn vµo sù trao ®æi kiÕn thøc cïng thÕ hÖ trÎ - nh÷ng ngêi chñ cña ®Êt níc bíc sang thÕ kû 21. MÆc dï ®· cã nhiÒu cè g¾ng trong viÖc chuÈn bÞ néi dung còng nh trong viÖc tr×nh bµy, tiÓu luËn vÉn kh«ng tr¸nh khái cßn m¾c ph¶i c¸c thiÕu sãt vÒ néi dung còng nh h×nh thøc. Em ch©n thµnh mong nhËn ®îc c¸c gãp ý phª b×nh cña tÊt c¶ c¸c thÇy c« gi¸o vµ c¸c b¹n.
Mét lÇn n÷a, em xin c¶m ¬n c¸c thÇy c« gi¸o ®· híng dÉn tËn t×nh gióp ®ì em hoµn thµnh tiÓu luËn nµy. PhÇn II: Néi dung I/ Vai trß cña c«ng nghiÖp trong sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i hãa.VÝ trÝ vµ vai trß cña c«ng nghiÖp: C«ng nghiÖp lµ ngµnh s¶n xuÊt vËt chÊt quan träng cña nÒn kinh tÕ quèc d©n bao gåm tÊt c¶ c¸c ngµnh c«ng nghiÖp chuyªn m«n hãa, c¸c xÝ nghiÖp c«ng nghiÖp thùc hiÖn chøc n¨ng khai th¸c, chÕ biÕn, söa ch÷a. S¶n phÈm cña c«ng nghiÖp lµ toµn bé c«ng cô lao ®éng phÇn lín ®èi tîng lao ®éng vµ vËt phÈm tiªu dïng nh»m tháa m·n nhu cÇu tiªu dïng vµ s¶n xuÊt cña x· héi. C«ng nghiÖp trë thµnh mét ngµnh s¶n xuÊt vËt chÊt to lín vµ ®éc lËp.
§ã chÝnh lµ kÕt qu¶ cña sù ph¸t triÓn lùc lîng s¶n xuÊt vµ ph©n c«ng lao ®éng x· héi. Trong nÒn kinh tÕ hµng hãa ph¸t triÓn, s¶n xuÊt c«ng nghiÖp ho¹t ®éng theo nhu cÇu cña c¸c quan hÖ s¶n xuÊt hµng hãa nh quy luËt gi¸ trÞ ,quy luËt cung cÇu, quy luËt c¹nh tranh,. C«ng nghiÖp lµ mét trong hai ngµnh s¶n xuÊt v©t chÊt c¬ b¶n cña nÒn kinh tÕ quèc d©n, tr×nh ®é ph¸t triÓn cña c«ng nghiÖp lµ mét trong nh÷ng tiªu chuÈn ®anh gi¸ tr×nh ®é ph¸t triÓn kinh tÕ cña mét quèc gia. Trong nh÷ng n¨m qua, c«ng nghiÖp níc ta ®· tr¶i qua mét qu¸ tr×nh lÞch sö ®Çy thö th¸ch gay go, ¸c liÖt ®Ó tån t¹i vµ ph¸t triÓn.
C«ng nghiÖp níc ta ®· bíc ®Çu x©y dùng ®îc mét sè c¬ së vËt chÊt kü thuËt cho nÒn kinh tÕ. S¶n xuÊt c«ng nghiÖp víi t c¸ch lµ ngµnh s¶n xuÊt vËt chÊt ®éc lËp ®îc xuÊt hiÖn trong lÞch sö chØ tõ khi cã sù ph©n c«ng lao ®éng x· héi lÇn thø hai t¸ch thñ c«ng nghiÖp khái n«ng nghiÖp. Trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn, c«ng nghiÖp ®îc vËn ®éng theo mét tr×nh tù nhÊt ®Þnh nh sau: C«ng nghiÖp víi t c¸ch lµ mét lo¹i lao ®éng s¶n xuÊt n»m trong n«ng nghiÖp do ngêi n«ng d©n sö dông thêi gian n«ng nhµn ®Ó s¶n xuÊt ra c¸c s¶n phÈm c«ng nghiÖp cã tÝnh chÊt tù cÊp tù tóc phô thuéc nÒn kinh tÕ n«ng nghiªp. M¸c ®· chØ ra ®ã lµ sù phô thuéc cã tÝnh chÊt nguyªn thñy cña c«ng nghiÖp ®èi víi n«ng nghiÖp.
4 C«ng nghiÖp t¸ch khái n«ng nghiÖp díi h×nh thøc nghÒ thñ c«ng ®éc lËp. NÒn s¶n xuÊt ®ã lµ nÒn s¶n xuÊt hµng hãa nhá. Qu¸ tr×nh ph¸t triÓn c«ng nghiÖp tõ nÒn s¶n xuÊt hµng hãa nhá lªn nÒn ®¹i c«ng nghiÖp c¬ khÝ qua 3 giai ®o¹n ®ã lµ: hîp t¸c gi¶n ®¬n, c«ng trêng thñ c«ng vµ ®¹i c«ng nghiÖp c¬ khÝ. Qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña c«ng nghiÖp võa thÓ hiÖn sù ph¸t triÓn lùc lîng s¶n xuÊt x· héi võa thÓ hiÖn tr×nh ®é ph¸t triÓn cña nÒn s¶n xuÊt hµng hãa trong s¶n xuÊt c«ng nghiÖp còng nh ¶nh hëng cña sù ph¸t triÓn s¶n xuÊt c«ng nghiÖp ®Õn tr×nh ®é ph¸t triÓn s¶n xuÊt hµng hãa nãi chung cña nÒn kinh tÕ quèc d©n.
Nghiªn cøu lÞch sö ph¸t triÓn c«ng nghiÖp cho thÊy: “C«ng nghiÖp kh«ng chØ t¸i s¶n xuÊt c¬ së vËt chÊt cho x· héi mµ cßn t¸i s¶n xuÊt ra c¸c quan hÖ s¶n xuÊt kh¸c nhau trªn bíc ®êng ph¸t triÓn cña m×nh. Quan hÖ s¶n xuÊt t b¶n chñ nghÜa, quan hÖ s¶n xuÊt x· héi chñ nghÜa. Tãm l¹i, c«ng nghiÖp lµ mét ph¹m trï kinh tÕ víi nhiÒu h×nh thøc ph¸t triÓn ë møc ®é kh¸c nhau nh: c«ng nghiÖp gia ®×nh, thñ c«ng nghiÖp, tiÓu c«ng nghiÖp, c«ng nghiÖp hiÖn ®¹i, c«ng nghiÖp t b¶n chñ nghÜa, c«ng nghiÖp x· héi chñ nghÜa. Nhng ®Æc ®iÓm chñ yÕu cña c«ng nghiÖp ®îc biÓu hiÖn trong viÖc ¸p dông réng r·i c¸c h×nh thøc ph©n c«ng cã tÝnh chÊt kü thuËt, trong s¶n xuÊt, s¶n phÈm cã sù tån t¹i cña hÖ thèng m¸y mãc, tÝnh liªn tôc cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt.
Qu¸ tr×nh s¶n xuÊt s¶n phÈm lu«n lu«n g¾n víi m¸y mãc. Vµ tõ khi ®a chi phÝ ®Çu vµo ®Õn khi ra s¶n phÈm lµ mét qu¸ tr×nh liªn tôc. S¶n xuÊt c«ng nghiÖp cã tÝnh chuyªn m«n hãa n¬i lµm viÖc còng nh tÝnh ®a d¹ng, nhiÒu vÎ cña nghÒ nghiÖp vµ chuyªn m«n hãa cña c«ng nh©n. Qu¸ tr×nh ph¸t triÓn s¶n xuÊt c«ng nghiÖp c¶ vÒ c¬ së vËt chÊt kü thuËt còng nh kinh tÕ x· héi ®· kh¼ng ®Þnh vai trß chñ ®¹o vµ tõng bíc ph¸t huy vai trß chñ ®¹o cña c«ng nghiÖp trong nÒn kinh tÕ quèc d©n.
Thùc chÊt vai trß chñ ®¹o cña c«ng nghiÖp lµ sù ¶nh hëng quyÕt ®Þnh cña c«ng nghiÖp ®Õn viÖc ph¸t triÓn lùc lîng s¶n xuÊt cña c¸c ngµnh kinh tÕ quèc d©n ®ång thêi c«ng nghiÖp cã kh¶ n¨ng t¹o ra nh÷ng h×nh mÉu ®Ó c¸c ngµnh kinh tÕ kh¸c ph¸t triÓn theo híng s¶n xuÊt hµng hãa x· héi chñ nghÜa.